వరాహపురాణమ్

న సన్దేహస్త్వయా కార్యస్త్రివేణీం ప్రతి సున్దరి

త్రివేణీ గురించి నీకు ఎలాంటి సందేహం ఉండకూడదు, అందాలవతీ.

యదా చ భరతో రాజా పులస్త్యస్యాశ్రమాన్తికే

భరతుడు పులస్త్య మహర్షి ఆశ్రమం దగ్గర ఉన్నప్పుడు,

తతఃప్రభృతి తస్యాసీద్భరతేనారతిః స్ఫుటమ్

ఆ సమయం నుంచి, భరతుని వల్ల అతనికి దాని మీద స్పష్టమైన విరక్తి కలిగింది.

తైనైవ పూజితో యస్మాజ్జలేశ్వర ఇతి స్మృతః

అలా పూజించబడినందువల్ల ఆయనను జలేశ్వరుడు అని గుర్తించేవారు.

శాలగ్రామే పరే క్షేత్రే యదాహం సుభగే స్థితః

సుభగే! నేను శాలగ్రామంలో లేదా మరే పవిత్ర క్షేత్రంలో ఉన్నప్పుడు,

ప్రథమం పతితం యత్ర తత్ర తీర్థం తతోఽభవత్

మొదట పడిన చోటే పవిత్రతీర్థంగా మారింది.

తత్ర స్నానేన తేజస్వీ సూర్యలోకే మహీయతే ౧౪౪.

అక్కడ స్నానం చేసినవాడు తేజోవంతుడై సూర్యలోకంలో గౌరవించబడతాడు.

భక్తసంరక్షణార్థాయ మయాజ్ఞప్తం సుదర్శనమ్

భక్తులను కాపాడేందుకు నేను సుదర్శనుడికి ఆజ్ఞాపించాను.

ఏవం తద్వై భ్రమాక్షిప్తం సర్వం చకమయం త్వభూత్

అలా ఆ సమస్తం అయోమయంతో చెలరేగిపోయి పూర్తిగా కప్పబడిపోయింది.

గోధనాన్యగ్రతః కృత్వా హరిక్షేత్రం జగామ హ

ఆవుల మందను ముందుగా ఉంచి, అతడు హరిక్షేత్రానికి వెళ్లాడు.

యదా నన్దీ శూలపాణిర్గోధనేన పురస్కృతః

శూలాన్ని పట్టుకున్న నంది, ఆవుల మందతో ముందుగా వెళ్లినప్పుడు,

దేవానామటనాచ్చైవ దేవాట ఇతి సంజ్ఞితమ్

దేవతలు అక్కడ సంచరించినందువల్ల, దానిని దేవాట అని పిలిచేవారు.

స శూలపాణిర్దేవేశో భక్తాభయవిధాయకః

ఆ శూలపాణి దేవతాధిపతి భక్తులకు భయాన్ని తొలగిస్తాడు.

తస్మిన్స్థానే మహాదేవః సాలఙ్కాయనకస్య హి

ఆ స్థలంలో మహాదేవుడు సాలంకాయన వంశానికి చెందినవాడు.

స్వయం చైవ మహాయోగీ యోగసిద్ధివిధాయకః

అయితే ఆయనే మహాయోగి, యోగసిద్ధిని ప్రసాదించేవాడు.

త్రిజటాభ్యోఽభవన్ధారా స్తిస్రో వై పరమాద్భుతాః

త్రిజటల నుండి మూడు అద్భుతమైన ప్రవాహాలు ఉద్భవించాయి.

ఏతత్త్రైధారికం తీర్థం త్రిజటాభ్యః సముత్థితమ్ ౧౪౪.

ఈ త్రిధారిక తీర్థం త్రిజటల నుండి పుట్టింది.

శాలగ్రామాభిధే క్షేత్రే హరిశీలనతత్పరః

శాలగ్రామం అనే క్షేత్రంలో హరిని భక్తితో సేవించేవాడు,

తీర్థే త్రిధారే యః స్రాత్వా సన్తర్ప్య పితృదేవతాః

త్రిధార తీర్థంలో స్నానం చేసి పితృదేవతలను తృప్తిపరిచినవాడు,

తస్యైవ పూర్వదిగ్భాగే హంసతీర్థమితి స్మృతమ్

దాని తూర్పు భాగంలో హంసతీర్థం అని గుర్తించబడుతుంది.

కదాచిచ్ఛివరాత్ర్యాం తు భక్తైః పూజామహోత్సవే

ఎప్పుడైనా శివరాత్రి సమయంలో, భక్తులు నిర్వహించే మహాపూజోత్సవంలో,

తత్ర కాకాః సముత్పేతురన్నే తస్మిన్బుభుక్షితాః

అక్కడ ఆకలితో ఉన్న కాకులు ఆ నైవేద్యాన్ని చూసి ఎగిరివచ్చాయి.

తావుభౌ యుధ్యమానౌ తు కుణ్డే తస్మిన్నిపేతతుః

వారు ఇద్దరూ పోరాడుతూ ఆ కుండలో పడిపోయారు.

తత్ర హంసౌ తతో భూత్వా నిర్గతౌ చన్ద్రవర్చసౌ

అక్కడ వారు ఇద్దరూ చంద్రప్రభలతో మెరిసే హంసలుగా మారి బయటకు వచ్చారు.

హంసతీర్థమితి ప్రోచుస్తతఃప్రభృతి సత్తమే

ఆ సమయంనుంచి, ఓ ఉత్తముడా, ఆ స్థలాన్ని 'హంసతీర్థం' అని పిలుస్తున్నారు.

పూర్వం యక్షకృతం తత్తు యక్షతీర్థమితి స్మృతమ్

మునుపు అది యక్షుడు నిర్మించినది, అందుకే 'యక్షతీర్థం' అని పిలిచేవారు.

తత్రాఽథ ముంచతే ప్రాణాఞ్ఛివభక్తిపరాయణః ౧౪౪.

అక్కడ శివభక్తి పరాయణుడైన ఒకడు తన ప్రాణాలను విడిచాడు.

ఏవం ప్రభావం తత్తీర్థం మహాయోగిప్రభావతః

అది మహాయోగి ప్రభావంతో ఆ తీర్థానికి ఉన్న మహిమ.

ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం క్షేత్రం గుహ్యం వసున్ధరే

ఈ రహస్యమైన క్షేత్రం గురించి నేను నీకు అన్నీ చెప్పాను, ఓ vasundhara.