వరాహపురాణమ్

అవతీర్ణే తతస్తస్మిన్ నీలే పరమదారుణే । క్రూరబుద్ధ్యా మణేస్తస్మాన్నిర్జగ్ముః శస్త్రపాణయః ।। ౧౧.

అతను భూమిపై దిగగానే, భయంకరమైన నీలుని చూసి, ఆ మణి నుంచి క్రూరమైన మనసున్న యోధులు ఆయుధాలు పట్టుకుని బయటకు వచ్చారు.

సరథాః సధ్వజాః సాశ్వాః సబాణాః సాసిచర్మిణః । సధనుష్కాః సతూణీరా యోధాః పరమదుర్జయాః । నిశ్చేరుస్తం మణిం భిత్వా అసంఖ్యేయా మహాబలాః ।। ౧౧.

రథాలు, జెండాలు, కాళ్లు, బాణాలు, ఖడ్గాలు, కవచాలు, విల్లు, బాణమంచులు కలిగి, యుద్ధంలో ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని అనేక మంది బలవంతులు, ఆ మణిని పగులగొట్టి బయటకు వచ్చారు.

తత్ర సజ్జా మహాశూరా దశ పఞ్చ చ సంఖ్యయా । నామభిస్తాన్ మహాభాగే కథయామి శ్రృణుష్వ తాన్ ।। ౧౧.

అక్కడ పది మంది, ఐదు మంది — మొత్తం పదిహేను మంది మహాశూరులు సిద్ధంగా నిలబడ్డారు. వారి పేర్లు చెబుతాను, విను మహాభాగా.

సుప్రభో దీప్తతేజాశ్చ సురశ్మిః శుభదర్శనః । సుకాన్తిః సున్దరః సున్దః ప్రద్యుమ్నః సుమనాః శుభః ।। ౧౧.

సుప్రభుడు, దీప్తతేజుడు, సురశ్మి, శుభదర్శనుడు, సుకాంతి, సుందరుడు, సుందుడు, ప్రద్యుమ్నుడు, సుమనసుడు, శుభుడు,

సుశీలః సుఖదః శమ్భుః సుదాన్తః సోమ ఏవ చ । ఏతే పఞ్చదశ ప్రోక్తా నాయకా మణితోత్థితాః ।। ౧౧.

సుశీలుడు, సుఖదుడు, శంభు, సుదంతుడు, సోముడు — వీరే ఆ మణి నుంచి పుట్టిన పదిహేను నాయకులు.

తతో విరోచనం దృష్ట్వా బహుసైన్యపరిష్కృతమ్ । యోధయామాసురవ్యగ్రా వివిధాయుధపాణయః ।। ౧౧.

తర్వాత విరోచనుడు పెద్ద సైన్యంతో ఉన్నాడని చూసి, ఆయుధాలు పట్టుకున్న ఆ యోధులు ఉత్సాహంగా యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.

ధనూంషి తేషాం కనకప్రభాణి శరాన్ సుజామ్బూనదపుఙ్ఖనద్ధాన్ । పతన్తి ఖఙ్గాని విభీషణాని భుశుణ్డిశూలాః పరమప్రధానాః ।। ౧౧.

వారి విల్లు బంగారు వెలుగుతో మెరిసిపోతుండగా, బాణాలు మంచి జాంబూనద బంగారు తోకలతో ఉన్నాయి. భయంకరమైన ఖడ్గాలు, గొప్ప ముసల్లు, కటారాలు అక్కడ పడిపోతున్నాయి.

రథో రథం సంపరివార్య తస్థౌ గజో గజస్యాపి హయో హరస్య । పదాతిరత్యుగ్రపరాక్రమశ్చ పదాతిమేవ ప్రససార చాగ్ర్యమ్ ।। ౧౧.

ఒక రథం మరొక రథాన్ని చుట్టుముట్టి నిలిచింది; ఏనుగు ఎదురు ఏనుగుతో, గుర్రం గుర్రంతో, భయంకరమైన పరాక్రమం కలిగిన పాదాటికుడు ఇంకొక పాదాటికుడిని ఎదుర్కొంటూ ముందుకు సాగాడు.

ద్వన్ద్వన్యనేకాని తథైవ యుద్ధే ద్రవన్తి శూరాః పరిభర్త్సయన్తః । విభీషణం నిర్గతచాపమార్గం బభూవ బాహుప్రభవం సుఘోరమ్ ।। ౧౧.

అలాగే యుద్ధంలో అనేక ద్వంద్వ పోరాటాలు జరిగాయి. వీరులు ఒకరిని ఒకరు సవాలు చేస్తూ ఎదురెదురుగా పరిగెత్తారు. బాణాలు ఎగురుతూ, చేతులు ఉప్పొంగిపోతూ, ఆ పోరు భయంకరంగా మారింది.

తథా ప్రవృత్తే తుములేఽథ యుద్ధే హతః స రాజ్ఞః సచివో విసంజ్ఞః । సహానుగః సర్వబలైరుపేతో జగామ వైవస్వతమన్దిరాయ ।। ౧౧.

అంత భీకరమైన యుద్ధం జరుగుతుండగా, ఆ రాజుని మంత్రి చనిపోయి, జ్ఞానం కోల్పోయాడు. తన అనుచరులతో, సర్వసైన్యంతో కలిసి, యముని లోకానికి వెళ్లిపోయాడు.

తస్మిన్ హతే దుర్జయరాజమన్త్రిణి ఉపాయయౌ స్వేన బలేన రాజా । స దుర్జయః సాశ్వరథోఽతితీవ్రః ప్రతాపవాంస్తైర్మణిజైర్యుయోధ ।। ౧౧.

అజేయుడైన ఆ రాజమంత్రిని చంపిన తర్వాత, రాజు తన సైన్యంతో ముందుకు వచ్చాడు. ఆ దుర్జయుడు గుర్రాలు, రథాలతో మహా ఉత్సాహంగా, మణులు ధరించిన వారితో ధైర్యంగా యుద్ధం చేశాడు.

తతస్తస్మింస్తదా రాజ్ఞో మహత్కదనమాబభౌ । తతో హేతుప్రహేతృభ్యాం శ్రుత్వా జామాతరం రణే ।। ౧౧.

అప్పుడు ఆ రాజుని సైన్యంలో గొప్ప నాశనం సంభవించింది. యుద్ధంలో తన అల్లుడి విషయం కారణం, కారణదారుల మాట విని తెలుసుకున్నాడు.

యుధ్యమానం మహాబాహుం తతస్త్వాయయతుశ్చమూః । తస్మిన్ బలే తు దైత్యా యే తాన్ శ్రృణుష్వ ధరేరితాన్ ।। ౧౧.

బలమైన భుజాలు కలిగిన అల్లుడు యుద్ధం చేస్తున్నాడని చూసి, సైన్యాలు ముందుకు వచ్చాయి. ఆ సైన్యంలో యుద్ధానికి సిద్ధమైన దైత్యులను ఇప్పుడు విను.

ప్రఘసో విఘసశ్చైవ సఙ్ఘసోఽశనిసప్రభః । విద్యుత్ప్రభః సుఘోషశ్చ ఉన్మత్తాక్షో భయంకరః ।। ౧౧.

ప్రఘాస, విఘాస, సంగ్ఘాస, అశనిప్రభ, విద్యుత్ప్రభ, సుఘోష, ఉన్మత్తాక్ష, భయంకరుడు—

అగ్నిదన్తోఽగ్నితేజాశ్చ బాహుశక్రః ప్రతర్దనః । విరాధో భీమకర్మా చ విప్రచిత్తిస్తథైవ చ ।। ౧౧.

అగ్నిదంతుడు, అగ్నితేజ, బాహుశక్రుడు, ప్రతర్దనుడు, విరాధుడు, భీమకర్మ, విప్రచిత్తి కూడా—

ఏతే పఞ్చదశ శ్రేష్ఠా అసురాః పరమాయుధాః । అక్షౌహిణీపరీవార ఏకైకోఽత్ర పృథక్పృథక్ ।। ౧౧.

ఇవీ పదిహేను గొప్ప అసురులు, అత్యుత్తమ ఆయుధాలు ధరించినవారు. వీరందరికీ ఒక్కొక్కరికి వేర్వేరు అక్షౌహిణి సైన్యాలు ఉన్నవి.

మహామాయాస్తు సమరే దుర్జ్జయస్య మహాత్మనః । యుయుధుర్మణిజైః సార్ద్ధం మహాసైన్యపరిచ్ఛదాః ।। ౧౧.

దుర్జయుని సైన్యంలో ఉన్న మహామాయలు, మణులు ధరించిన వారితో కలిసి, పెద్ద సైన్యాలతో యుద్ధం చేశారు.

(సుప్రభః ప్రఘసం త్వాజౌ తాడయామాస పఞ్చభిః । శరైరాశీవిషాకారైః ప్రతప్తైః పతగైరివ ౧౧.

సుప్రభుడు యుద్ధంలో ప్రఘాసుని ఐదు విషసర్పాల్లాంటి పదునైన బాణాలతో తాకాడు.

తప్తతేజాస్త్రిభిర్బాణైర్విఘసం సంప్రవిధ్యత । సంఘసం దశభిర్బాణైః సురశ్మిః ప్రత్యవిధ్యత ।। ౧౧.

తాపంతో మండుతున్న మూడు బాణాలతో విఘాసుని గాయపరిచాడు. పది బాణాలతో సంగ్ఘాసుని సురశ్మి తాకాడు.

అశనిప్రభం రణేఽవిధ్యత్ పఞ్చభిః శుభదర్శనః । విద్యుత్ప్రభం సుకాన్తిస్తు సుఘోషం సున్దరస్తథా ।। ౧౧.

శుభదర్శనుడు యుద్ధంలో అశనిప్రభను ఐదు బాణాలతో తాకాడు; సుకాంతి విద్యుత్ప్రభను, సుందరుడు సుఘోషుని తాకాడు.

ఉన్మత్తాక్షం తథావిధ్యత్ సున్దః పఞ్చభిరాశుగైః । చకర్త్త చ ధనుస్తస్య శితేన నతపర్వణా ।। ౧౧.

సుందుడు ఉన్మత్తాక్షుని ఐదు వేగవంతమైన బాణాలతో తాకి, పదునైన వంకర బాణంతో అతని ధనుస్సును కోసేశాడు.

సుమనా అగ్నిదంష్ట్రం తు సుశుభశ్చాగ్నితేజసమ్ । సుశీలో వాయుశక్రం తు సుముఖశ్చ ప్రతర్దనమ్ ।। ౧౧.

సుమనా అగ్నిదంష్ట్రుని, సుశుభుడు అగ్నితేజుని, సుశీలుడు వాయుశక్రుని, సుముఖుడు ప్రతర్దనుని తాకారు.

(విరాధేన తథా శమ్భుః సుకీర్తిర్భీమకర్మ్మణా । విప్రచిత్తిస్తథా సోమం ఏతద్ యుద్ధం మహానభూత్ ౧౧.

విరాధునితో శంభువు, భీమకర్మతో సుకీర్తి, సోమునితో విప్రచిత్తి యుద్ధం చేశారు. అలా గొప్ప యుద్ధం జరిగింది.

పరస్పరం సుయుద్ధేన యోధయిత్వాఽస్త్రలాఘవాత్ । యథాసంఖ్యేన తే దైత్యాః పునర్మణిభవైర్హతాః ।। ౧౧.

ఒకరినొకరు ఆయుధ నైపుణ్యంతో యుద్ధం చేసి, ఆ దైత్యులు తమ తమ సంఖ్యకు తగినట్లు మణులవారు మళ్లీ చంపబడ్డారు.

యావత్ సంగ్రామఘోరో వై మహాంస్తేషాం వ్యవర్ద్ధత । తావత్ సమిత్కుశాదీని కృత్వా గౌరముఖో మునిః ।। ౧౧.

వారందరిలో ఘోరమైన యుద్ధం పెరిగిపోతుండగా, ఆ సమయంలో గౌరముఖ ముని సమిత్తు, దర్భలు మొదలైనవి ఉపయోగించి హోమాలు చేశాడు.

ఆగతో మహదాశ్చర్యం సంగ్రామం భీమదర్శనమ్ । బహుసైన్యపరీవారం స్థితం తం చాపి దుర్జ్జయమ్ ।। ౧౧.

అక్కడ ఒక గొప్ప, ఆశ్చర్యకరమైన యుద్ధం కనిపించింది. అది చూడటానికి భయంకరంగా ఉండి, అనేక సైన్యాలతో చుట్టుముట్టబడి, దుర్జయంగా నిలిచింది.

తం దృష్ట్వా స మునిర్ద్వారి చిన్తాపరమ ఏవ హి । ఉపవిశ్యాధిగమ్యాథ మణేః కారణమేవ హ ।। ౧౧.

అది చూసిన ఆ ముని ద్వారంలో నిలబడి, లోతైన ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు. తరువాత కూర్చొని, ఆ మణికి కారణం ఏమిటో తెలుసుకున్నాడు.

ఏవం కృత్వా మణికృతం రౌద్రం గాఢం చ సంయుగమ్ । చిన్తయామాస దేవేశం హరిం గౌరముఖో మునిః ।। ౧౧.

అలా మణి వల్ల ఘోరమైన, తీవ్రమైన యుద్ధం జరిగిన తర్వాత, గౌరముఖుడు అనే ముని దేవతల అధినేత అయిన హరిని ధ్యానించసాగాడు.

స దేవః పురతస్తస్య పీతవాసాః ఖగాసనః । కిమత్ర తే మయా కార్యమితి వాణీముదీరయత్ ।। ౧౧.

అప్పుడు పీతవస్త్రాలు ధరించిన, గరుడునిపై కూర్చున్న ఆ దేవుడు అతని ముందుకు వచ్చి, 'ఇక్కడ నీకు నేను ఏమి చేయాలి?' అని అడిగాడు.