వరాహపురాణమ్

చిన్తామణిమిమం చాస్య హరామీతి విచిన్త్య సః । ప్రయాణం నోదయామాస స రాజాశ్రమబాహ్యతః । ఆశ్రమస్య బహిర్గత్వా నాతిదూరే సవాహనః ।। ౧౧.

ఈ మంత్రమణిని అతని దగ్గర నుంచి తీయాలి అని నిర్ణయించుకుని, ఆ రాజు తన సహచరులతో ఆశ్రమం బయటకు కొంతదూరం వెళ్లాడు.

తతో విరోచనాఖ్యం వై ప్రేషయామాస మన్త్రిణమ్ । ఋషేర్గౌరముఖస్యాపి మణేర్యాచనకర్మణి ।। ౧౧.

తర్వాత, విరోచనుడు అనే తన మంత్రి ద్వారా, గౌరముఖుడు అనే ఋషిని మణిని అడగమని పంపించాడు.

ఋషిం తం చ సమాగత్య మణిం యాచితుముద్యతః । రత్నానాం భాజనం రాజా మణిం తస్మై ప్రదీయతామ్ ।। ౧౧.

ఆ ఋషిని దగ్గరకు వెళ్లి, మణిని అడగడానికి సిద్ధమయ్యాడు: 'రాజా, నీవు రత్నాలకు పాత్రవాడు, ఈ మణిని అతనికి ఇవ్వండి' అని చెప్పాడు.

అమాత్యేనైవముక్తస్తు క్రుద్ధో గౌరముఖోఽబ్రవీత్ । ప్రతిగృహ్ణాతి విప్రస్తు రాజా చైవ దదాతి చ । త్వం చ రాజా పునర్భూత్వా యాచసే దీనవత్ కథమ్ ।। ౧౧.

అలా మంత్రి అడగగానే, కోపంతో గౌరముఖుడు ఇలా అన్నాడు: 'బ్రాహ్మణుడు తీసుకుంటాడు, రాజు ఇస్తాడు, మరి నువ్వు మళ్లీ రాజయ్యాక ఇలా దయనీయంగా ఎలా అడుగుతున్నావు?'

ఏవం బ్రూహి దురాచారం రాజానం దుర్జయం స్వయమ్ । గచ్ఛ ద్రుతం దురాచార మా త్వాం లోకోఽత్యగాదితి ।। ౧౧.

ఇలా చెబుతూ, 'దుర్జయుడు అనే దుష్టరాజుకు నువ్వే స్వయంగా చెప్పు: వెంటనే వెళ్లిపో, దురాచారుడా, లేకపోతే లోకం నిన్ను విడిచిపెడుతుంది' అని చెప్పాడు.

(ఏవముక్త్వా మునిః ప్రాగాత్ కుశేధ్మాహరణాయ వై । చిన్తయన్ మనసా తం చ మణిం శత్రువినాశనమ్ ) ।। ౧౧.

(ఇలా చెప్పి, ఆ ముని కుశాలు, ఇంధనం తేవడానికి తూర్పు వైపుకు వెళ్లాడు. అతని మనసులో శత్రువులను నాశనం చేసే ఆ మణిని గురించే ఆలోచిస్తూ ఉండిపోయాడు.)

ఏవముక్తస్తదా దూతో జగామ చ నృపాన్తికమ్ । కథయామాస తత్సర్వం యదుక్తం బ్రాహ్మణేన చ ।। ౧౧.

అలా చెప్పిన తరువాత, దూత రాజు దగ్గరకు వెళ్లి, బ్రాహ్మణుడు చెప్పిన మాటలన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.

తతః క్రోధపరీతాత్మా శ్రుత్వా బ్రాహ్మణభాషితమ్ । దుర్జయః ప్రాహ నీలాఖ్యం సామన్తం గచ్ఛ మాచిరమ్ । బ్రాహ్మణస్య మణిం గృహ్య తూర్ణమేహి యదృచ్ఛయా ।। ౧౧.

బ్రాహ్మణుడి మాటలు విని కోపంతో ఉప్పొంగిపోయిన దుర్జయుడు, నీల అనే సామంతుడిని పిలిచి, 'వెంటనే వెళ్లి, బ్రాహ్మణుడి మణిని ఏ విధంగానైనా పట్టుకుని త్వరగా రా' అని ఆదేశించాడు.

ఏవముక్తస్తదా నీలో బహుసేనాపరిచ్ఛదః । జగామ స చ విప్రస్య వన్యమాశ్రమమణ్డలమ్ ।। ౧౧.

ఆమాటలు విన్న నీలుడు, పెద్ద సైన్యంతో కలిసి ఆ బ్రాహ్మణుని అరణ్యాశ్రమానికి వెళ్లాడు.

తత్రాగ్నిహోత్రశాలాయాం దృష్ట్వా తం మణిమాహితమ్ । ఉత్తీర్య స్యన్దనాన్నీలః సోఽవరోహత భూతలే ।। ౧౧.

అక్కడ అగ్నిహోత్రశాలలో ఆ మణిని ఉంచినదాన్ని చూసి, నీలుడు తన రథం నుంచి దిగాడు.

అవతీర్ణే తతస్తస్మిన్ నీలే పరమదారుణే । క్రూరబుద్ధ్యా మణేస్తస్మాన్నిర్జగ్ముః శస్త్రపాణయః ।। ౧౧.

అతను భూమిపై దిగగానే, భయంకరమైన నీలుని చూసి, ఆ మణి నుంచి క్రూరమైన మనసున్న యోధులు ఆయుధాలు పట్టుకుని బయటకు వచ్చారు.

సరథాః సధ్వజాః సాశ్వాః సబాణాః సాసిచర్మిణః । సధనుష్కాః సతూణీరా యోధాః పరమదుర్జయాః । నిశ్చేరుస్తం మణిం భిత్వా అసంఖ్యేయా మహాబలాః ।। ౧౧.

రథాలు, జెండాలు, కాళ్లు, బాణాలు, ఖడ్గాలు, కవచాలు, విల్లు, బాణమంచులు కలిగి, యుద్ధంలో ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని అనేక మంది బలవంతులు, ఆ మణిని పగులగొట్టి బయటకు వచ్చారు.

తత్ర సజ్జా మహాశూరా దశ పఞ్చ చ సంఖ్యయా । నామభిస్తాన్ మహాభాగే కథయామి శ్రృణుష్వ తాన్ ।। ౧౧.

అక్కడ పది మంది, ఐదు మంది — మొత్తం పదిహేను మంది మహాశూరులు సిద్ధంగా నిలబడ్డారు. వారి పేర్లు చెబుతాను, విను మహాభాగా.

సుప్రభో దీప్తతేజాశ్చ సురశ్మిః శుభదర్శనః । సుకాన్తిః సున్దరః సున్దః ప్రద్యుమ్నః సుమనాః శుభః ।। ౧౧.

సుప్రభుడు, దీప్తతేజుడు, సురశ్మి, శుభదర్శనుడు, సుకాంతి, సుందరుడు, సుందుడు, ప్రద్యుమ్నుడు, సుమనసుడు, శుభుడు,

సుశీలః సుఖదః శమ్భుః సుదాన్తః సోమ ఏవ చ । ఏతే పఞ్చదశ ప్రోక్తా నాయకా మణితోత్థితాః ।। ౧౧.

సుశీలుడు, సుఖదుడు, శంభు, సుదంతుడు, సోముడు — వీరే ఆ మణి నుంచి పుట్టిన పదిహేను నాయకులు.

తతో విరోచనం దృష్ట్వా బహుసైన్యపరిష్కృతమ్ । యోధయామాసురవ్యగ్రా వివిధాయుధపాణయః ।। ౧౧.

తర్వాత విరోచనుడు పెద్ద సైన్యంతో ఉన్నాడని చూసి, ఆయుధాలు పట్టుకున్న ఆ యోధులు ఉత్సాహంగా యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.

ధనూంషి తేషాం కనకప్రభాణి శరాన్ సుజామ్బూనదపుఙ్ఖనద్ధాన్ । పతన్తి ఖఙ్గాని విభీషణాని భుశుణ్డిశూలాః పరమప్రధానాః ।। ౧౧.

వారి విల్లు బంగారు వెలుగుతో మెరిసిపోతుండగా, బాణాలు మంచి జాంబూనద బంగారు తోకలతో ఉన్నాయి. భయంకరమైన ఖడ్గాలు, గొప్ప ముసల్లు, కటారాలు అక్కడ పడిపోతున్నాయి.

రథో రథం సంపరివార్య తస్థౌ గజో గజస్యాపి హయో హరస్య । పదాతిరత్యుగ్రపరాక్రమశ్చ పదాతిమేవ ప్రససార చాగ్ర్యమ్ ।। ౧౧.

ఒక రథం మరొక రథాన్ని చుట్టుముట్టి నిలిచింది; ఏనుగు ఎదురు ఏనుగుతో, గుర్రం గుర్రంతో, భయంకరమైన పరాక్రమం కలిగిన పాదాటికుడు ఇంకొక పాదాటికుడిని ఎదుర్కొంటూ ముందుకు సాగాడు.

ద్వన్ద్వన్యనేకాని తథైవ యుద్ధే ద్రవన్తి శూరాః పరిభర్త్సయన్తః । విభీషణం నిర్గతచాపమార్గం బభూవ బాహుప్రభవం సుఘోరమ్ ।। ౧౧.

అలాగే యుద్ధంలో అనేక ద్వంద్వ పోరాటాలు జరిగాయి. వీరులు ఒకరిని ఒకరు సవాలు చేస్తూ ఎదురెదురుగా పరిగెత్తారు. బాణాలు ఎగురుతూ, చేతులు ఉప్పొంగిపోతూ, ఆ పోరు భయంకరంగా మారింది.

తథా ప్రవృత్తే తుములేఽథ యుద్ధే హతః స రాజ్ఞః సచివో విసంజ్ఞః । సహానుగః సర్వబలైరుపేతో జగామ వైవస్వతమన్దిరాయ ।। ౧౧.

అంత భీకరమైన యుద్ధం జరుగుతుండగా, ఆ రాజుని మంత్రి చనిపోయి, జ్ఞానం కోల్పోయాడు. తన అనుచరులతో, సర్వసైన్యంతో కలిసి, యముని లోకానికి వెళ్లిపోయాడు.

తస్మిన్ హతే దుర్జయరాజమన్త్రిణి ఉపాయయౌ స్వేన బలేన రాజా । స దుర్జయః సాశ్వరథోఽతితీవ్రః ప్రతాపవాంస్తైర్మణిజైర్యుయోధ ।। ౧౧.

అజేయుడైన ఆ రాజమంత్రిని చంపిన తర్వాత, రాజు తన సైన్యంతో ముందుకు వచ్చాడు. ఆ దుర్జయుడు గుర్రాలు, రథాలతో మహా ఉత్సాహంగా, మణులు ధరించిన వారితో ధైర్యంగా యుద్ధం చేశాడు.

తతస్తస్మింస్తదా రాజ్ఞో మహత్కదనమాబభౌ । తతో హేతుప్రహేతృభ్యాం శ్రుత్వా జామాతరం రణే ।। ౧౧.

అప్పుడు ఆ రాజుని సైన్యంలో గొప్ప నాశనం సంభవించింది. యుద్ధంలో తన అల్లుడి విషయం కారణం, కారణదారుల మాట విని తెలుసుకున్నాడు.

యుధ్యమానం మహాబాహుం తతస్త్వాయయతుశ్చమూః । తస్మిన్ బలే తు దైత్యా యే తాన్ శ్రృణుష్వ ధరేరితాన్ ।। ౧౧.

బలమైన భుజాలు కలిగిన అల్లుడు యుద్ధం చేస్తున్నాడని చూసి, సైన్యాలు ముందుకు వచ్చాయి. ఆ సైన్యంలో యుద్ధానికి సిద్ధమైన దైత్యులను ఇప్పుడు విను.

ప్రఘసో విఘసశ్చైవ సఙ్ఘసోఽశనిసప్రభః । విద్యుత్ప్రభః సుఘోషశ్చ ఉన్మత్తాక్షో భయంకరః ।। ౧౧.

ప్రఘాస, విఘాస, సంగ్ఘాస, అశనిప్రభ, విద్యుత్ప్రభ, సుఘోష, ఉన్మత్తాక్ష, భయంకరుడు—

అగ్నిదన్తోఽగ్నితేజాశ్చ బాహుశక్రః ప్రతర్దనః । విరాధో భీమకర్మా చ విప్రచిత్తిస్తథైవ చ ।। ౧౧.

అగ్నిదంతుడు, అగ్నితేజ, బాహుశక్రుడు, ప్రతర్దనుడు, విరాధుడు, భీమకర్మ, విప్రచిత్తి కూడా—

ఏతే పఞ్చదశ శ్రేష్ఠా అసురాః పరమాయుధాః । అక్షౌహిణీపరీవార ఏకైకోఽత్ర పృథక్పృథక్ ।। ౧౧.

ఇవీ పదిహేను గొప్ప అసురులు, అత్యుత్తమ ఆయుధాలు ధరించినవారు. వీరందరికీ ఒక్కొక్కరికి వేర్వేరు అక్షౌహిణి సైన్యాలు ఉన్నవి.

మహామాయాస్తు సమరే దుర్జ్జయస్య మహాత్మనః । యుయుధుర్మణిజైః సార్ద్ధం మహాసైన్యపరిచ్ఛదాః ।। ౧౧.

దుర్జయుని సైన్యంలో ఉన్న మహామాయలు, మణులు ధరించిన వారితో కలిసి, పెద్ద సైన్యాలతో యుద్ధం చేశారు.

(సుప్రభః ప్రఘసం త్వాజౌ తాడయామాస పఞ్చభిః । శరైరాశీవిషాకారైః ప్రతప్తైః పతగైరివ ౧౧.

సుప్రభుడు యుద్ధంలో ప్రఘాసుని ఐదు విషసర్పాల్లాంటి పదునైన బాణాలతో తాకాడు.

తప్తతేజాస్త్రిభిర్బాణైర్విఘసం సంప్రవిధ్యత । సంఘసం దశభిర్బాణైః సురశ్మిః ప్రత్యవిధ్యత ।। ౧౧.

తాపంతో మండుతున్న మూడు బాణాలతో విఘాసుని గాయపరిచాడు. పది బాణాలతో సంగ్ఘాసుని సురశ్మి తాకాడు.