వరాహపురాణమ్

శశాఙ్కరశ్మిప్రవిభాసితా అపి ప్రకాశమీయుర్నిరతాః పదే పదే । కులంభవాః సంభవధర్మపత్తయో మహాంశుయోగాన్మహతాం సమున్నతిమ్ ।। ౧౧.

చంద్రుని కిరణాలతో ప్రకాశించినవారు ప్రతి అడుగులో వెలుగుతారు. మంచి వంశంలో పుట్టినవారు, తమ మూలధర్మాన్ని పాటిస్తూ, గొప్ప కాంతులతో కలిసినప్పుడు మహోన్నతిని పొందుతారు.

త్రిదోషసక్తాన్నికృతోఽస్య సర్వశః సుతేన రాజ్ఞో వరుణస్య సూర్యజః । విరాజతే కౌశికసన్నివేశితా న వేదకర్మ క్వచిదన్యథా భవేత్ ।। ౧౧.

రాజు కుమారుడు, సూర్యుడు, వరుణుని వంశంలో పుట్టి, మూడు దోషాలకు లోనైనవారిని పూర్తిగా జయించాడు. కౌశిక వంశంలో స్థిరంగా ఉండి, వేదకర్మ ఎప్పుడూ వేరే విధంగా జరగదు.

ద్వన్ద్వః సమేతాన్ మమ యః శిశుః పురా హరిర్య ఆరాధితవాన్ నృపాసనమ్ । లక్ష్మ్యాపి బుద్ధ్యా సుచిరం ప్రకాశతే ధ్రువేణ విష్ణుస్మరణేన దుర్లభమ్ ।। ౧౧.

ఇప్పటికి నా కుమారుడు, ద్వంద్వాలను ఏకం చేసి, రాజాసనాన్ని ఆరాధించినవాడు, లక్ష్మీదేవి కృపతో, బుద్ధితో, చాలా కాలం వెలుగుతాడు. విష్ణువు స్మరణతో దుర్లభమైనది కూడా స్థిరంగా లభిస్తుంది.

ఇతీదృశీ రాత్రిరభూదృషేః శుభే వరాశ్రమే దుర్జయభూపతేః శుభా । సభృత్యసామన్తవరాశ్వదన్తినః సుభక్తవస్త్రాభరణాదిపూజయా ।। ౧౧.

ఇలా ఆ రాత్రి, ఆ మహర్షికి శుభమైన ఆశ్రమంలో, దుర్జయుడైన రాజుకు, సేవకులు, సామంతులు, ఉత్తమమైన గుర్రాలు, ఏనుగులు, మంచి వస్త్రాలు, ఆభరణాలు మొదలైన పూజలతో, మంగళకరంగా గడిచింది.

ఇతీదృశాయాం వరరత్నచిత్రితాః సుపట్టసంవీతవరాస్తృతాస్తదా । గృహేషు పర్యఙ్కవరాః సమాశ్రితాః సురూపయోషిత్కృతభఙ్గభాసురాః ।। ౧౧.

అలాంటి రాత్రిలో, విలువైన రత్నాలతో అలంకరించబడి, మెరిసే వస్త్రాలతో కప్పబడి, ఇళ్లలో ఉత్తమమైన మంచాలు పరచబడ్డాయి. అందమైన స్త్రీలు తమ విన్యాసాలతో ఆ వెలుగును మరింత పెంచారు.

స తత్ర రాజా విససర్జ భూభృతః స్వయం సభృత్యానపి సర్వతో గృహాన్ । గతేషు సుష్వాప వరస్త్రియా వృతః సురేశవత్స్వర్గగతః ప్రతాపవాన్ ।। ౧౧.

అక్కడ రాజు భూస్వాములను, తన సేవకులను అందరినీ వారి ఇళ్లకు పంపించాడు. వారు వెళ్లిన తరువాత, రాజు ఉత్తమ స్త్రీల మధ్యలో, దేవేంద్రుడిలా, మహిమతో నిద్రించాడు.

ఏవం సుమనసస్తస్య సభృత్యస్య మహాత్మనః । ఋషేస్తస్య ప్రభావేన హృష్టాస్తు సుషుపుస్తదా ।। ౧౧.

అలా ఆ మహాత్ముడు, తన సేవకులతో కలిసి, ఆ మహర్షి ప్రభావంతో, ఆనందంగా, హర్షంతో మంచి నిద్రపోయాడు.

తతో రాత్ర్యాం వ్యతీతాయాం స రాజా తాః స్త్రియః పునః । అన్తర్ద్ధానం గతాస్తత్ర దృష్ట్వా తాని గృహాణి చ ।। ౧౧.

రాత్రి గడిచిన తరువాత, రాజు ఆ స్త్రీలు కనబడకపోవడం, ఆ ఇళ్ళు కూడా కనిపించకపోవడం చూసాడు.

అదృశ్యాని మహార్హాణి వరాసనజలాని చ । రాజా స విస్మయావిష్టశ్చిన్తయామాస దుఃఖితః ।। ౧౧.

అత్యంత విలువైన ఆసనాలు, మంచినీటి పాత్రలు కనిపించకుండా పోయాయి. రాజు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయి, బాధతో ఆలోచించసాగాడు.

కథమేవం మణిర్మహ్యం భవతీతి పునః పునః । చిన్తయన్నధిగమ్యాథ స రాజా దుర్జయస్తదా ।। ౧౧.

ఆ మణిని ఎలా సంపాదించగలనో అని మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచిస్తూ, దుర్జయుడు అనే రాజు ఒక యుక్తి ఆలోచించాడు.

చిన్తామణిమిమం చాస్య హరామీతి విచిన్త్య సః । ప్రయాణం నోదయామాస స రాజాశ్రమబాహ్యతః । ఆశ్రమస్య బహిర్గత్వా నాతిదూరే సవాహనః ।। ౧౧.

ఈ మంత్రమణిని అతని దగ్గర నుంచి తీయాలి అని నిర్ణయించుకుని, ఆ రాజు తన సహచరులతో ఆశ్రమం బయటకు కొంతదూరం వెళ్లాడు.

తతో విరోచనాఖ్యం వై ప్రేషయామాస మన్త్రిణమ్ । ఋషేర్గౌరముఖస్యాపి మణేర్యాచనకర్మణి ।। ౧౧.

తర్వాత, విరోచనుడు అనే తన మంత్రి ద్వారా, గౌరముఖుడు అనే ఋషిని మణిని అడగమని పంపించాడు.

ఋషిం తం చ సమాగత్య మణిం యాచితుముద్యతః । రత్నానాం భాజనం రాజా మణిం తస్మై ప్రదీయతామ్ ।। ౧౧.

ఆ ఋషిని దగ్గరకు వెళ్లి, మణిని అడగడానికి సిద్ధమయ్యాడు: 'రాజా, నీవు రత్నాలకు పాత్రవాడు, ఈ మణిని అతనికి ఇవ్వండి' అని చెప్పాడు.

అమాత్యేనైవముక్తస్తు క్రుద్ధో గౌరముఖోఽబ్రవీత్ । ప్రతిగృహ్ణాతి విప్రస్తు రాజా చైవ దదాతి చ । త్వం చ రాజా పునర్భూత్వా యాచసే దీనవత్ కథమ్ ।। ౧౧.

అలా మంత్రి అడగగానే, కోపంతో గౌరముఖుడు ఇలా అన్నాడు: 'బ్రాహ్మణుడు తీసుకుంటాడు, రాజు ఇస్తాడు, మరి నువ్వు మళ్లీ రాజయ్యాక ఇలా దయనీయంగా ఎలా అడుగుతున్నావు?'

ఏవం బ్రూహి దురాచారం రాజానం దుర్జయం స్వయమ్ । గచ్ఛ ద్రుతం దురాచార మా త్వాం లోకోఽత్యగాదితి ।। ౧౧.

ఇలా చెబుతూ, 'దుర్జయుడు అనే దుష్టరాజుకు నువ్వే స్వయంగా చెప్పు: వెంటనే వెళ్లిపో, దురాచారుడా, లేకపోతే లోకం నిన్ను విడిచిపెడుతుంది' అని చెప్పాడు.

(ఏవముక్త్వా మునిః ప్రాగాత్ కుశేధ్మాహరణాయ వై । చిన్తయన్ మనసా తం చ మణిం శత్రువినాశనమ్ ) ।। ౧౧.

(ఇలా చెప్పి, ఆ ముని కుశాలు, ఇంధనం తేవడానికి తూర్పు వైపుకు వెళ్లాడు. అతని మనసులో శత్రువులను నాశనం చేసే ఆ మణిని గురించే ఆలోచిస్తూ ఉండిపోయాడు.)

ఏవముక్తస్తదా దూతో జగామ చ నృపాన్తికమ్ । కథయామాస తత్సర్వం యదుక్తం బ్రాహ్మణేన చ ।। ౧౧.

అలా చెప్పిన తరువాత, దూత రాజు దగ్గరకు వెళ్లి, బ్రాహ్మణుడు చెప్పిన మాటలన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.

తతః క్రోధపరీతాత్మా శ్రుత్వా బ్రాహ్మణభాషితమ్ । దుర్జయః ప్రాహ నీలాఖ్యం సామన్తం గచ్ఛ మాచిరమ్ । బ్రాహ్మణస్య మణిం గృహ్య తూర్ణమేహి యదృచ్ఛయా ।। ౧౧.

బ్రాహ్మణుడి మాటలు విని కోపంతో ఉప్పొంగిపోయిన దుర్జయుడు, నీల అనే సామంతుడిని పిలిచి, 'వెంటనే వెళ్లి, బ్రాహ్మణుడి మణిని ఏ విధంగానైనా పట్టుకుని త్వరగా రా' అని ఆదేశించాడు.

ఏవముక్తస్తదా నీలో బహుసేనాపరిచ్ఛదః । జగామ స చ విప్రస్య వన్యమాశ్రమమణ్డలమ్ ।। ౧౧.

ఆమాటలు విన్న నీలుడు, పెద్ద సైన్యంతో కలిసి ఆ బ్రాహ్మణుని అరణ్యాశ్రమానికి వెళ్లాడు.

తత్రాగ్నిహోత్రశాలాయాం దృష్ట్వా తం మణిమాహితమ్ । ఉత్తీర్య స్యన్దనాన్నీలః సోఽవరోహత భూతలే ।। ౧౧.

అక్కడ అగ్నిహోత్రశాలలో ఆ మణిని ఉంచినదాన్ని చూసి, నీలుడు తన రథం నుంచి దిగాడు.

అవతీర్ణే తతస్తస్మిన్ నీలే పరమదారుణే । క్రూరబుద్ధ్యా మణేస్తస్మాన్నిర్జగ్ముః శస్త్రపాణయః ।। ౧౧.

అతను భూమిపై దిగగానే, భయంకరమైన నీలుని చూసి, ఆ మణి నుంచి క్రూరమైన మనసున్న యోధులు ఆయుధాలు పట్టుకుని బయటకు వచ్చారు.

సరథాః సధ్వజాః సాశ్వాః సబాణాః సాసిచర్మిణః । సధనుష్కాః సతూణీరా యోధాః పరమదుర్జయాః । నిశ్చేరుస్తం మణిం భిత్వా అసంఖ్యేయా మహాబలాః ।। ౧౧.

రథాలు, జెండాలు, కాళ్లు, బాణాలు, ఖడ్గాలు, కవచాలు, విల్లు, బాణమంచులు కలిగి, యుద్ధంలో ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని అనేక మంది బలవంతులు, ఆ మణిని పగులగొట్టి బయటకు వచ్చారు.

తత్ర సజ్జా మహాశూరా దశ పఞ్చ చ సంఖ్యయా । నామభిస్తాన్ మహాభాగే కథయామి శ్రృణుష్వ తాన్ ।। ౧౧.

అక్కడ పది మంది, ఐదు మంది — మొత్తం పదిహేను మంది మహాశూరులు సిద్ధంగా నిలబడ్డారు. వారి పేర్లు చెబుతాను, విను మహాభాగా.

సుప్రభో దీప్తతేజాశ్చ సురశ్మిః శుభదర్శనః । సుకాన్తిః సున్దరః సున్దః ప్రద్యుమ్నః సుమనాః శుభః ।। ౧౧.

సుప్రభుడు, దీప్తతేజుడు, సురశ్మి, శుభదర్శనుడు, సుకాంతి, సుందరుడు, సుందుడు, ప్రద్యుమ్నుడు, సుమనసుడు, శుభుడు,

సుశీలః సుఖదః శమ్భుః సుదాన్తః సోమ ఏవ చ । ఏతే పఞ్చదశ ప్రోక్తా నాయకా మణితోత్థితాః ।। ౧౧.

సుశీలుడు, సుఖదుడు, శంభు, సుదంతుడు, సోముడు — వీరే ఆ మణి నుంచి పుట్టిన పదిహేను నాయకులు.

తతో విరోచనం దృష్ట్వా బహుసైన్యపరిష్కృతమ్ । యోధయామాసురవ్యగ్రా వివిధాయుధపాణయః ।। ౧౧.

తర్వాత విరోచనుడు పెద్ద సైన్యంతో ఉన్నాడని చూసి, ఆయుధాలు పట్టుకున్న ఆ యోధులు ఉత్సాహంగా యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.

ధనూంషి తేషాం కనకప్రభాణి శరాన్ సుజామ్బూనదపుఙ్ఖనద్ధాన్ । పతన్తి ఖఙ్గాని విభీషణాని భుశుణ్డిశూలాః పరమప్రధానాః ।। ౧౧.

వారి విల్లు బంగారు వెలుగుతో మెరిసిపోతుండగా, బాణాలు మంచి జాంబూనద బంగారు తోకలతో ఉన్నాయి. భయంకరమైన ఖడ్గాలు, గొప్ప ముసల్లు, కటారాలు అక్కడ పడిపోతున్నాయి.

రథో రథం సంపరివార్య తస్థౌ గజో గజస్యాపి హయో హరస్య । పదాతిరత్యుగ్రపరాక్రమశ్చ పదాతిమేవ ప్రససార చాగ్ర్యమ్ ।। ౧౧.

ఒక రథం మరొక రథాన్ని చుట్టుముట్టి నిలిచింది; ఏనుగు ఎదురు ఏనుగుతో, గుర్రం గుర్రంతో, భయంకరమైన పరాక్రమం కలిగిన పాదాటికుడు ఇంకొక పాదాటికుడిని ఎదుర్కొంటూ ముందుకు సాగాడు.

ద్వన్ద్వన్యనేకాని తథైవ యుద్ధే ద్రవన్తి శూరాః పరిభర్త్సయన్తః । విభీషణం నిర్గతచాపమార్గం బభూవ బాహుప్రభవం సుఘోరమ్ ।। ౧౧.

అలాగే యుద్ధంలో అనేక ద్వంద్వ పోరాటాలు జరిగాయి. వీరులు ఒకరిని ఒకరు సవాలు చేస్తూ ఎదురెదురుగా పరిగెత్తారు. బాణాలు ఎగురుతూ, చేతులు ఉప్పొంగిపోతూ, ఆ పోరు భయంకరంగా మారింది.