వరాహపురాణమ్

ఏవం దివ్యోపచారేణ స్నాత్వా రాజా మహామనాః । చిన్తయామాస రాజేన్ద్రో విస్మయావిష్టచేతనః । కిమిదం మునిసామర్థ్యం తపసో వాఽథ వా మణేః ।। ౧౧.

అలా దివ్యమైన సేవలతో రాజు స్నానం చేసి, ఆశ్చర్యంతో నిండిన మనసుతో, 'ఇది మునికి ఉన్న శక్తివల్లా, తపస్సువల్లా, లేక మణివల్లా?' అని ఆలోచించాడు.

ఏవం స్నాత్వా శుభే వస్త్రే పరిధాయోత్తమే తథా । వివిధాన్నం తు విధినా బుభుజే స నృపోత్తమః ।। ౧౧.

అలా స్నానం చేసి, శుభ్రమైన మంచి వస్త్రాలు ధరించి, విధి ప్రకారం వివిధ రకాల ఆహారాలు ఆ రాజు ఆనందంగా భుజించాడు.

/50 యథా చ నృపతేః పూజా కృతా తేన మహర్షిణా । తద్వద్ భృత్యజనస్యాపి చకార మునిసత్తమః ।। ౧౧.

ఎలా మహర్షి రాజును పూజించినాడో, అలాగే ఆ గొప్ప ముని రాజు సేవకులను కూడా గౌరవంగా సత్కరించాడు.

యావత్ స రాజా బుభుజే సభృత్యబలవాహనః । తావదస్తగిరిం భానుర్జగామారుణసప్రభః ।। ౧౧.

ఆ రాజు తన సేవకులు, సైన్యం, రథాలతో కలిసి భోజనం చేస్తున్నంత కాలం, ఎర్రటి కాంతితో ప్రకాశించే సూర్యుడు అస్తమయ పర్వతం వైపు సాగిపోయాడు.

తతస్తు రాత్రిః సమపద్యతాఽధునా శరచ్ఛశాఙ్కోజ్జ్వలఋక్షమణ్డితా । కరోతి రాగం స చ రోహిణీధవః సుసఙ్గతం సౌమ్యగుణేషు తాపి చ ।। ౧౧.

తర్వాత రాత్రి వచ్చింది. ఆ రాత్రి శరదృతువులోని ప్రకాశవంతమైన చంద్రుడు, మెరిసే నక్షత్రాలతో అలంకరించబడి, రోహిణీదేవి భర్త అయిన చంద్రుడు మృదువైన కాంతిని చల్లగా ప్రసరించాడు.

భృగూద్వహః కృష్ణతరాంశుభానునా సహోద్యతో దైత్యగురుః సురాధిపః । అథాన్తరాత్పక్షగతో న రాజతే స్వభావయోగేన మతిస్తు దేహినామ్ ।। ౧౧.

భృగు మహర్షి, దేవేంద్రుడు, దైత్యగురు కలిసి చీకటి కిరణాల సూర్యునితో ఉదయించారు. కాని, పక్షంలోకి ప్రవేశించిన తరువాత వారు మెరుపు కోల్పోయారు. జీవుల మనస్సులు వారి స్వభావానికి అనుగుణంగా మారతాయి.

సురక్తతాం భూమిసుతశ్చ ముఞ్చతే రాహుః సితీ చన్ద్రమసోంశుభిః సితైః । ముక్తః స్వభావో జగతః సురాసురై- రనుస్వభావో బలవాన్ సుకృన్నృపః ।। ౧౧.

భూమిపుత్రుడు తన ఎర్రని వర్ణాన్ని విడిచిపెడతాడు. రాహువు చంద్రుని తెల్లని కిరణాలతో విడుదలవుతాడు. లోకంలో దేవతలు, దానవులు తమ స్వభావాన్ని అనుసరిస్తారు. ధర్మవంతుడైన రాజు తన స్వభావంతోనే శక్తివంతుడవుతాడు.

సితేశ్వరాఖ్యాపితరశ్మిమణ్డలే సూర్యత్వసిద్ధాన్తకషేవ నిర్మలే । కరోతి కేతుర్న పరే మహత్తమ- స్తదా కుశీలేషు గతిశ్చ నిర్మలా ।। ౧౧.

తెల్లని కాంతుల వలయాన్ని 'తెల్లదేవుడు' అని పిలుస్తారు. అది సూర్యుని సిద్ధాంతపు మెత్తని రాయిలా నిర్మలంగా ఉంటుంది. ఆ సమయంలో ధూమకేతువు పెద్ద చీకటి కలిగించడు. అప్పుడు నైపుణ్యం గలవారి ప్రవర్తన స్పష్టంగా ఉంటుంది.

బుధోచ్చబుద్ధిర్జగతో విభావయన్ రరాజ రాజ్ఞో తనయః స్వకర్మభిః । భృతేచ్ఛకః కక్షవివాహితశ్చిరం భవేదియం సాధుషు సమ్మితిర్ధ్రువమ్ ।। ౧౧.

బుధుడు పైకి వచ్చినప్పుడు రాజు కుమారుడు తన సత్కార్యాలతో లోకాన్ని ప్రకాశింపజేశాడు. సేవకుల కోరికలు, దగ్గరగా ఉండటం వల్ల, మంచి వారిలో అవగాహన కలుగుతుంది.

కరోతి కేతుః కపిలం వియచ్చిరం రాజ్ఞః సురాణాం పథి సంస్థితం భృశమ్ । న దుర్జనః సజ్జనసంసది క్వచిత్ కరోతి శుద్ధం నిజకర్మకౌశలమ్ ।। ౧౧.

ధూమకేతువు ఆకాశాన్ని చాలా కాలం పసుపు రంగులోకి మార్చాడు. అది రాజు, దేవతల మార్గంలో బలంగా నిలిచింది. దుష్టుడు ఎప్పుడూ సజ్జనుల మధ్య తన పనిలో పవిత్రమైన నైపుణ్యాన్ని చూపడు.

శశాఙ్కరశ్మిప్రవిభాసితా అపి ప్రకాశమీయుర్నిరతాః పదే పదే । కులంభవాః సంభవధర్మపత్తయో మహాంశుయోగాన్మహతాం సమున్నతిమ్ ।। ౧౧.

చంద్రుని కిరణాలతో ప్రకాశించినవారు ప్రతి అడుగులో వెలుగుతారు. మంచి వంశంలో పుట్టినవారు, తమ మూలధర్మాన్ని పాటిస్తూ, గొప్ప కాంతులతో కలిసినప్పుడు మహోన్నతిని పొందుతారు.

త్రిదోషసక్తాన్నికృతోఽస్య సర్వశః సుతేన రాజ్ఞో వరుణస్య సూర్యజః । విరాజతే కౌశికసన్నివేశితా న వేదకర్మ క్వచిదన్యథా భవేత్ ।। ౧౧.

రాజు కుమారుడు, సూర్యుడు, వరుణుని వంశంలో పుట్టి, మూడు దోషాలకు లోనైనవారిని పూర్తిగా జయించాడు. కౌశిక వంశంలో స్థిరంగా ఉండి, వేదకర్మ ఎప్పుడూ వేరే విధంగా జరగదు.

ద్వన్ద్వః సమేతాన్ మమ యః శిశుః పురా హరిర్య ఆరాధితవాన్ నృపాసనమ్ । లక్ష్మ్యాపి బుద్ధ్యా సుచిరం ప్రకాశతే ధ్రువేణ విష్ణుస్మరణేన దుర్లభమ్ ।। ౧౧.

ఇప్పటికి నా కుమారుడు, ద్వంద్వాలను ఏకం చేసి, రాజాసనాన్ని ఆరాధించినవాడు, లక్ష్మీదేవి కృపతో, బుద్ధితో, చాలా కాలం వెలుగుతాడు. విష్ణువు స్మరణతో దుర్లభమైనది కూడా స్థిరంగా లభిస్తుంది.

ఇతీదృశీ రాత్రిరభూదృషేః శుభే వరాశ్రమే దుర్జయభూపతేః శుభా । సభృత్యసామన్తవరాశ్వదన్తినః సుభక్తవస్త్రాభరణాదిపూజయా ।। ౧౧.

ఇలా ఆ రాత్రి, ఆ మహర్షికి శుభమైన ఆశ్రమంలో, దుర్జయుడైన రాజుకు, సేవకులు, సామంతులు, ఉత్తమమైన గుర్రాలు, ఏనుగులు, మంచి వస్త్రాలు, ఆభరణాలు మొదలైన పూజలతో, మంగళకరంగా గడిచింది.

ఇతీదృశాయాం వరరత్నచిత్రితాః సుపట్టసంవీతవరాస్తృతాస్తదా । గృహేషు పర్యఙ్కవరాః సమాశ్రితాః సురూపయోషిత్కృతభఙ్గభాసురాః ।। ౧౧.

అలాంటి రాత్రిలో, విలువైన రత్నాలతో అలంకరించబడి, మెరిసే వస్త్రాలతో కప్పబడి, ఇళ్లలో ఉత్తమమైన మంచాలు పరచబడ్డాయి. అందమైన స్త్రీలు తమ విన్యాసాలతో ఆ వెలుగును మరింత పెంచారు.

స తత్ర రాజా విససర్జ భూభృతః స్వయం సభృత్యానపి సర్వతో గృహాన్ । గతేషు సుష్వాప వరస్త్రియా వృతః సురేశవత్స్వర్గగతః ప్రతాపవాన్ ।। ౧౧.

అక్కడ రాజు భూస్వాములను, తన సేవకులను అందరినీ వారి ఇళ్లకు పంపించాడు. వారు వెళ్లిన తరువాత, రాజు ఉత్తమ స్త్రీల మధ్యలో, దేవేంద్రుడిలా, మహిమతో నిద్రించాడు.

ఏవం సుమనసస్తస్య సభృత్యస్య మహాత్మనః । ఋషేస్తస్య ప్రభావేన హృష్టాస్తు సుషుపుస్తదా ।। ౧౧.

అలా ఆ మహాత్ముడు, తన సేవకులతో కలిసి, ఆ మహర్షి ప్రభావంతో, ఆనందంగా, హర్షంతో మంచి నిద్రపోయాడు.

తతో రాత్ర్యాం వ్యతీతాయాం స రాజా తాః స్త్రియః పునః । అన్తర్ద్ధానం గతాస్తత్ర దృష్ట్వా తాని గృహాణి చ ।। ౧౧.

రాత్రి గడిచిన తరువాత, రాజు ఆ స్త్రీలు కనబడకపోవడం, ఆ ఇళ్ళు కూడా కనిపించకపోవడం చూసాడు.

అదృశ్యాని మహార్హాణి వరాసనజలాని చ । రాజా స విస్మయావిష్టశ్చిన్తయామాస దుఃఖితః ।। ౧౧.

అత్యంత విలువైన ఆసనాలు, మంచినీటి పాత్రలు కనిపించకుండా పోయాయి. రాజు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయి, బాధతో ఆలోచించసాగాడు.

కథమేవం మణిర్మహ్యం భవతీతి పునః పునః । చిన్తయన్నధిగమ్యాథ స రాజా దుర్జయస్తదా ।। ౧౧.

ఆ మణిని ఎలా సంపాదించగలనో అని మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచిస్తూ, దుర్జయుడు అనే రాజు ఒక యుక్తి ఆలోచించాడు.

చిన్తామణిమిమం చాస్య హరామీతి విచిన్త్య సః । ప్రయాణం నోదయామాస స రాజాశ్రమబాహ్యతః । ఆశ్రమస్య బహిర్గత్వా నాతిదూరే సవాహనః ।। ౧౧.

ఈ మంత్రమణిని అతని దగ్గర నుంచి తీయాలి అని నిర్ణయించుకుని, ఆ రాజు తన సహచరులతో ఆశ్రమం బయటకు కొంతదూరం వెళ్లాడు.

తతో విరోచనాఖ్యం వై ప్రేషయామాస మన్త్రిణమ్ । ఋషేర్గౌరముఖస్యాపి మణేర్యాచనకర్మణి ।। ౧౧.

తర్వాత, విరోచనుడు అనే తన మంత్రి ద్వారా, గౌరముఖుడు అనే ఋషిని మణిని అడగమని పంపించాడు.

ఋషిం తం చ సమాగత్య మణిం యాచితుముద్యతః । రత్నానాం భాజనం రాజా మణిం తస్మై ప్రదీయతామ్ ।। ౧౧.

ఆ ఋషిని దగ్గరకు వెళ్లి, మణిని అడగడానికి సిద్ధమయ్యాడు: 'రాజా, నీవు రత్నాలకు పాత్రవాడు, ఈ మణిని అతనికి ఇవ్వండి' అని చెప్పాడు.

అమాత్యేనైవముక్తస్తు క్రుద్ధో గౌరముఖోఽబ్రవీత్ । ప్రతిగృహ్ణాతి విప్రస్తు రాజా చైవ దదాతి చ । త్వం చ రాజా పునర్భూత్వా యాచసే దీనవత్ కథమ్ ।। ౧౧.

అలా మంత్రి అడగగానే, కోపంతో గౌరముఖుడు ఇలా అన్నాడు: 'బ్రాహ్మణుడు తీసుకుంటాడు, రాజు ఇస్తాడు, మరి నువ్వు మళ్లీ రాజయ్యాక ఇలా దయనీయంగా ఎలా అడుగుతున్నావు?'

ఏవం బ్రూహి దురాచారం రాజానం దుర్జయం స్వయమ్ । గచ్ఛ ద్రుతం దురాచార మా త్వాం లోకోఽత్యగాదితి ।। ౧౧.

ఇలా చెబుతూ, 'దుర్జయుడు అనే దుష్టరాజుకు నువ్వే స్వయంగా చెప్పు: వెంటనే వెళ్లిపో, దురాచారుడా, లేకపోతే లోకం నిన్ను విడిచిపెడుతుంది' అని చెప్పాడు.

(ఏవముక్త్వా మునిః ప్రాగాత్ కుశేధ్మాహరణాయ వై । చిన్తయన్ మనసా తం చ మణిం శత్రువినాశనమ్ ) ।। ౧౧.

(ఇలా చెప్పి, ఆ ముని కుశాలు, ఇంధనం తేవడానికి తూర్పు వైపుకు వెళ్లాడు. అతని మనసులో శత్రువులను నాశనం చేసే ఆ మణిని గురించే ఆలోచిస్తూ ఉండిపోయాడు.)

ఏవముక్తస్తదా దూతో జగామ చ నృపాన్తికమ్ । కథయామాస తత్సర్వం యదుక్తం బ్రాహ్మణేన చ ।। ౧౧.

అలా చెప్పిన తరువాత, దూత రాజు దగ్గరకు వెళ్లి, బ్రాహ్మణుడు చెప్పిన మాటలన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.

తతః క్రోధపరీతాత్మా శ్రుత్వా బ్రాహ్మణభాషితమ్ । దుర్జయః ప్రాహ నీలాఖ్యం సామన్తం గచ్ఛ మాచిరమ్ । బ్రాహ్మణస్య మణిం గృహ్య తూర్ణమేహి యదృచ్ఛయా ।। ౧౧.

బ్రాహ్మణుడి మాటలు విని కోపంతో ఉప్పొంగిపోయిన దుర్జయుడు, నీల అనే సామంతుడిని పిలిచి, 'వెంటనే వెళ్లి, బ్రాహ్మణుడి మణిని ఏ విధంగానైనా పట్టుకుని త్వరగా రా' అని ఆదేశించాడు.

ఏవముక్తస్తదా నీలో బహుసేనాపరిచ్ఛదః । జగామ స చ విప్రస్య వన్యమాశ్రమమణ్డలమ్ ।। ౧౧.

ఆమాటలు విన్న నీలుడు, పెద్ద సైన్యంతో కలిసి ఆ బ్రాహ్మణుని అరణ్యాశ్రమానికి వెళ్లాడు.