శృణ్వన్త్యా మే మహజ్జాతం చిత్తే కౌతూహలం పరమ్
నేను వినుతుంటే, నా మనసులో గొప్ప ఆశ్చర్యం, విచిత్రమైన ఆసక్తి కలుగుతోంది.
నృత్యతః కి భవేత్పుణ్యం జాగ్రతో వా ఫలం ను కిమ్
నృత్యం చేయడం వల్ల ఎలాంటి పుణ్యం కలుగుతుంది? మేల్కొని ఉండడం వల్ల ఏమి ఫలం వస్తుంది?
సంమార్జనే లేపనే వా గన్ధపుష్పాదిదానతః
ఇల్లును ఊడ్చడం, పూయడం, సువాసన లేదా పువ్వులు సమర్పించడం వల్ల—
అన్యేన కర్మణా చైవ జపయజ్ఞాదినాఽథవా
లేదా ఇంకేదైనా కార్యం, జపం, యజ్ఞం వంటివాటితో—
ఉవాచ మధురం వాక్యం ధర్మకామాం వసున్ధరామ్ శృణు సున్దరి తత్త్వేన యన్మాం త్వం పరిపృచ్ఛసి ।। 138.
ధర్మాన్ని కోరే భూమిని మధురంగా ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: 'సుందరి, నువ్వు అడిగిన ప్రశ్నకు నిజంగా నేను చెప్పేది విను.'
సర్వం తే కథయిష్యామి పుణ్యకర్మ సుఖావహమ్
నీకు నేను అన్నీ చెబుతాను, పుణ్యమైన కార్యాలు, సుఖాన్ని కలిగించేవి అన్నీ.
బహూన్ భుక్త్వా హి వసుధే అజీర్ణభృశపీడితః
అతడు అనేకం తినిన తర్వాత, అజీర్ణం వల్ల చాలా బాధపడ్డాడు, ఓ భూమిదేవి.
సమ్ప్రాప్తాస్తత్ర వై బాలాః క్రీడన్తస్తం మృతం ఖగమ్
ఆ సమయంలో అక్కడ కొంతమంది పిల్లలు ఆడుకుంటూ వచ్చి, ఆ చనిపోయిన పక్షిని కనుగొన్నారు.
మమాయం వై మమాయం వై జిఘృక్షన్తః పరస్పరమ
‘ఇది నాది! ఇది నాది!’ అని ఒకరితో ఒకరు తగువుచేసుకుంటూ దాన్ని పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించారు.
తత ఏకో గృహీత్వైనం గఙ్గామ్భసి సమాక్షిపత్
అప్పుడు వారిలో ఒకడు ఆ పక్షిని తీసుకుని గంగానదిలో వేసేశాడు.
ఏవం స ఖఞ్జరీటో హి గఙ్గాతోయాత్తతస్తదా
అలా ఆ పిట్ట గంగానదిలోని నీటిలో కొట్టుకుపోయింది.
వైశ్యస్య తు గృహే జాతో హ్యనేకక్రతుయాజినః
తరువాత అది అనేక యజ్ఞాలు చేసిన ఒక వాణిజ్య కుటుంబంలో జన్మించాడు.
విబుద్ధశ్చ పవిత్రశ్చ మద్భక్తశ్చ వసున్ధరే
ఆయన జ్ఞానవంతుడిగా, పవిత్రుడిగా, నాకు భక్తుడిగా మారాడు, ఓ vasundhara.
కదాచిదుపవిష్టౌ తౌ దృష్ట్వా బాలో గుణాన్వితః
ఒకసారి, తల్లిదండ్రులు కూర్చున్నప్పుడు, ఆ మంచి గుణాలున్న కుమారుడు వారిని చూచి దగ్గరకు వచ్చాడు.
ప్రణమ్య శిరసా భూమౌ బద్ధాఞ్జలిరయాచత 138.
తల వంచి భూమికి నమస్కరించి, చేతులు జోడించి కోరుకున్నాడు.
న చాహం వారణీయో వై పిత్రా మాత్రా కథంచన
నన్ను తండ్రి గానీ, తల్లి గానీ ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఆపకూడదు.
పుత్రస్య వచనం శ్రుత్వా దమ్పతీ తౌ ముదాన్వితౌ
తమ కుమారుని మాటలు విని, ఆ దంపతులు ఆనందంతో నిండిపోయారు.
యద్యత్త్వం వక్ష్యసే వత్స యద్యత్తే హృది వర్త్తతే
నీవు ఏది చెప్పినా, బిడ్డా, నీ మనసులో ఏది ఉన్నా—
త్రింశత్సహస్రం గావో హి సర్వాశ్చ శుభదోహనాః
ముప్పై వేల పశువులు ఉన్నాయి, అవన్నీ మంచి పాలిచ్చే దూడలు.
పునరన్యత్ప్రవక్ష్యామి ఆవయోః పుత్ర కారణాత్
మరొకటి కూడా చెబుతాను, మన కుమారుని కోసం.
తత్కురుష్వ యథాన్యాయం మిత్రేభ్యో దీయతాం ధనమ్
నీతి ప్రకారం చేయి; స్నేహితులకు ధనం ఇవ్వాలి.
కన్యా వై రమణీయాశ్చ సజాతీయాః కులోద్భవాః
అందమైన, నీ వంశానికి చెందిన, నీ కులానికి తగిన యువతులు ఉన్నాయి.
యదీచ్ఛసి పునశ్చాన్యద్యజ్ఞైర్యష్టుం సుపుత్రక
మరొకసారి యజ్ఞాలు చేయాలని నీకు కావాలంటే, బిడ్డా—
అష్టౌ సమ్పూర్ణధుర్యాణాం హలానాం తావతాం శతమ్
ఎనిమిది వందల జూతులున్న లంగళ్ళు ఉన్నాయి, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి రెండు ఎద్దులతో కూడి ఉన్నాయి.
యావద్భోజనతృప్తాన్వా ద్విజానిచ్ఛసి తర్పితుమ్ 138.
నీవు బ్రాహ్మణులను తిండి తినిపించి సంతృప్తిపరిచేంతవరకు, వారి ఆకలి తీరేంతవరకు, వారికి అన్నదానం చేయాలని కోరుకుంటున్నావు.
పితృమాతృ వచః శ్రుత్వా స బాలో ధర్మసంయుతః
తండ్రి తల్లి మాటలు విని, ఆ బాలుడు ధర్మబుద్ధితో ఉండేవాడు.
గోప్రదానే న మే కార్యం మిత్రం వాపి న చిన్తితమ్
నాకు ఆవులు దానం చేయడం మీద ఆసక్తి లేదు, స్నేహితుల గురించి కూడా నేను ఆలోచించను.
నాహం వాణిజ్యమిచ్ఛామి కృషిగోరక్షమేవ చ
నాకు వ్యాపారం చేయాలన్న కోరిక లేదు, వ్యవసాయం గానీ, పశువుల సంరక్షణ గానీ నాకిష్టం లేదు.
ఏకం మే పరమం చిన్త్యం యన్మమేచ్ఛా తపోధృతౌ
నాకు ఒకటే ముఖ్యమైన ఆలోచన ఉంది, అది ఏమిటంటే తపస్సు చేయాలన్నదే నా కోరిక.
తతః పుత్రవచః శ్రుత్వా మమ కర్మపరాయణౌ
తరువాత, కుమారుని మాటలు విని, తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ తమ తమ కర్తవ్యాలకు నిబద్ధులై ఉన్నారు.