తతో నారాయణాచ్ఛ్రుత్వా ధరణీ వాక్యమబ్రవీత్
అప్పుడు నారాయణుని మాటలు విని, భూమి ఇలా పలికింది.
పరం కౌతూహలం దేవ నిఖిలం వక్తుమర్హసి
దేవా! నాకు ఎంతో ఆసక్తి ఉంది. దయచేసి అన్నీ వివరంగా చెప్పు.
కిన్త్వత్ర త్రిగుణం దేవ పవిత్రే శివభాషితే
దేవా! ఈ పవిత్రమైన, మంగళకరమైన మాటల్లో మూడు విధాలైన స్వభావం ఏమిటో చెప్పు.
కపాలం గృహ్య దేవోఽత్ర దీప్తిమన్తం మహౌజసమ్
అక్కడ దేవుడు ప్రకాశవంతంగా, మహాశక్తితో ఉన్న ఒక ఖపాలాన్ని తీసుకున్నాడు.
శ్మశానం పద్మపత్రాక్ష రుద్రస్య చ నిశి ప్రియమ్ శృణు తత్త్వేన మే దేవి ఇదమాఖ్యానముత్తమమ్
పద్మపత్రాలాంటి కళ్లవాడా! రాత్రి సమయంలో శ్మశానంలో, రుద్రునికి ప్రియమైన చోట, నా ఈ ఉత్తమమైన కథను నీవు శ్రద్ధగా విను.
అద్యాపి తే న జానన్తి హ్యనఘే సంశితవ్రతాః
పాపరహితురాలా! కఠిన వ్రతాలు చేసే వారు ఇప్పటికీ దీన్ని తెలియజేయరు.
హత్వా చ బాలాన్వృద్ధాంశ్చ త్రిపురే రూపిణీః స్త్రియః
బాలులను, వృద్ధులను, త్రిపుర రూపంలో ఉన్న స్త్రీలను హత్య చేసిన తరువాత,
ప్రణష్టమానసైశ్వర్యో నష్టా మాయా చ యోగినః
ఆ యోగికి మనస్సుపై అధికారము పోయింది, మాయాశక్తి కూడా నశించింది.
తత్ర స్థానే శివో భూమే గణైః సర్వైః సమావృతః 136.
అక్కడ ఆ స్థలంలో శివుడు అన్ని గణాలతో కలిసి నిలిచాడు.
తతో ధ్యాతో మయా దేవి శఙ్కరః పునరేష్యతి
అప్పుడు నేను ధ్యానం చేసిన తర్వాత, దేవీ! శంకరుడు మళ్లీ వస్తాడు.
నష్టం మాయాబలం రుద్రం సర్వభూతమహేశ్వరమ్
మాయాబలం పోయిన రుద్రుడు, సమస్త భూతాల మహేశ్వరుడు,
నష్టసంజ్ఞో హతజ్ఞానో నష్టయోగబలోఽబలః
అతని జ్ఞానం పోయింది, యోగబలం నశించింది, అతడు బలహీనుడయ్యాడు.
కిమిదం తిష్ఠసే రుద్ర కశ్మలేన సమావృతః
ఓ రుద్రా, నీవు ఎందుకు ఇక్కడ నిలబడి ఉన్నావు? ఏదో అయోమయంతో ముంచబడి ఉన్నావు.
త్వం వైశాఖ్యం వియోగం చ త్వం యోనిస్త్వం పరాయణమ్
వైశాఖ మాసంలో వేరుపడే బాధ నీవే, ఆది నీవే, అంతిమ ఆశ్రయం కూడా నీవే.
కిం న బుధ్యతి చాత్మానం గణైః పరివృతో భవాన్
నీతో పాటు గణాలు ఉన్నా, నీవు నిన్ను నీవు ఎందుకు గుర్తించలేవు?
తన్మమాచక్ష్వ తత్త్వేన యత్పృష్టోసి మయా భవాన్
కాబట్టి, నేను అడిగినదానికి నిజంగా ఏది ఉందో నాకూ చెప్పు.
తవ చైవ ప్రియార్థాయ యేనాహమిహ చాగతః
నీ ప్రియమైనవారి కోసం, ఆ కారణంగానే నేను ఇక్కడికి వచ్చాను.
ఉవాచ మధురం వాక్యం పాపసన్తప్తలోచనః
పాపంతో కన్నులు కాలినవాడు, మధురంగా మాట్లాడాడు.
దేవం నారాయణం చైకం సర్వలోకమహేశ్వరమ్ 136.
ఒకే దేవుడు నారాయణుడు, అన్ని లోకాల మహేశ్వరుడు.
లబ్ధో యోగశ్చ సాఙ్ఖ్యం చ జాతోఽస్మి విగతజ్వరః
నాకు యోగం, జ్ఞానం లభించాయి; ఇప్పుడు నేను బాధల నుంచి విముక్తుడిని.
అహం త్వాం తు విజానామి మాం త్వం జానాసి మాధవ
మాధవా! నేను నిన్ను తెలుసు, నీవు నన్ను తెలుసు.
బ్రహ్మాణం తు విజానాతి నావయోరన్తరేణ హి
బ్రహ్మా మన ఇద్దరి మధ్య ఉన్నదే తెలుసు, దాని మించి కాదు.
ఏవం మహ్యం హరో వాక్యముక్త్వా భూతమహేశ్వరః
ఇలా భూతమహేశ్వరుడైన హరుడు నాకు ఈ మాటలు చెప్పాడు.
తవ విష్ణో ప్రసాదేన మయా తత్త్రిపురం హతమ్
విష్ణో! నీ కృప వల్లనే నేను ఆ త్రిపురాన్ని నాశనం చేశాను.
బాలవృద్ధా హతాస్తత్ర విస్ఫురన్తో దిశో దశ
అక్కడ పిల్లలు, వృద్ధులు చనిపోయారు; వారు పది దిశల్లో చెల్లిపోయారు.
ప్రణష్టయోగమాయశ్చ నష్టైశ్వర్యశ్చ మాధవ
మాధవా! వారి యోగమాయలు పోయాయి, ఐశ్వర్యం నశించింది.
విష్ణో తత్త్వేన మే బ్రూహి శోధనం పాప నాశనమ్
విష్ణో! పాపాలను తొలగించే శుద్ధి మార్గం ఏదో నాకు నిజంగా చెప్పు.
ఏవం చిన్తాత్మనస్తస్య మయా రుద్రస్య భాషితమ్
అతడు ఆలోచిస్తూ ఉండగా, నేను రుద్రునితో ఇలా మాట్లాడాను.
మమైవం వచనం శ్రుత్వా భగవాన్పరమేశ్వరః 136.
నా మాటలు విని, భగవంతుడైన పరమేశ్వరుడు—
కీదృశః సమలో విష్ణో యత్ర గచ్ఛామహే వయమ్
విష్ణో! మనం వెళ్ళబోయే సమమైన ఆ స్థలం ఎలా ఉంటుంది?