వరాహపురాణమ్

స రాజా దుర్జయః శ్రీమాఁల్లబ్ధ్వా పుత్రద్వయం శుభమ్ । స్వయం కాలాన్తరే శ్రీమాఞ్జగామారణ్యమన్తికే ।। ౧౦.

ఆ రాజు దుర్జయుడు, ఆ ఇద్దరు మంచి కుమారులను పొందిన తరువాత, ఒక సందర్భంలో తానే అడవి అంచునకు వెళ్లాడు.

తత్రస్థో వనజాతీర్హి బధయన్ వై భయంకరాః । దదర్శారణ్యమాశ్రిత్య మునిం స్థితమకల్మషమ్ ।। ౧౦.

అక్కడ అడవిలో భయంకరమైన జంతువులను వేటాడుతూ, పాపరహితుడైన ఒక మునిని అడవి మధ్య నివసిస్తున్నట్టు చూశాడు.

తపస్యన్తం మహాభాగం నామ్నా గౌరముఖం శుభమ్ । ఋషివృన్దస్య గోప్తారం త్రాతారం పాపినః స్వయమ్ ।। ౧౦.

అతడు గొప్ప తపస్సు చేసే, గౌరముఖుడు అనే మునిని చూశాడు. ఆ ముని ఋషుల సమూహాన్ని కాపాడేవాడు, పాపులను రక్షించేవాడు.

తస్యాశ్రమే విమలజలావిలేమరు- త్సుగన్ధివృక్షప్రవరే ద్విజన్మనః । రరాజ జీమూత ఇవామ్బరాన్మహీ- ముపాగతః ప్రవరవిమానవద్ గృహః ।। ౧౦.

ఆ ఆశ్రమంలో స్వచ్ఛమైన నీళ్ళు, మృదువైన గాలులు, పరిమళభరితమైన చెట్లు ఉండేవి. అక్కడ బ్రాహ్మణుల ఇల్లు, ఆకాశం నుండి దిగిన మేఘంలా, భూమిపై దేవతల మందిరంలా ప్రకాశించేది.

జ్వలనమఖాగ్నిప్రతిభాషితామ్బరః సుశుద్ధసంవాసితవేశకుట్టకః । శిష్యైః సముచ్చారితసామనాదకః సురూపయోషిదృషికన్యకాకులః । ఇతీదృశోఽస్యావసాథో వరాశ్రమే సుపుష్పితాశేషతరుప్రసూనః ।। ౧౦.

ఆ ఆశ్రమంలో యజ్ఞాగ్ని వంటి ప్రకాశం, శుభ్రమైన నివాసాలు, శిష్యులు సామవేద గానం చేస్తూ, అందమైన మహిళలు, ఋషికుమార్తెలతో నిండిపోయి, ప్రతి చెట్టూ పుష్పాలతో అలంకరించబడి ఉండేది. అలాంటి గొప్ప ఆశ్రమం అది.

శ్రీవరాహ ఉవాచ । తతస్తమీదృశం దృష్ట్వా తదా గౌరముఖాశ్రమమ్ । దుర్జ్జయశ్చిన్తయామాస రమ్యమాశ్రమమణ్డలమ్ ।। ౧౧.

శ్రీవరాహుడు ఇలా చెప్పాడు: అప్పుడు దుర్జయుడు ఆ గౌరముఖుని ఆశ్రమాన్ని చూసి, ఆ అందమైన పరిసరాలను మనసులో ఆలోచించాడు.

ప్రవిశామ్యత్ర పశ్యామి ఋషీన్ పరమధార్మికాన్ । చిన్తయిత్వా తదా రాజా ప్రవివేశ తమాశ్రమమ్ ।। ౧౧.

ఇక్కడికి నేను ప్రవేశించి, పరమధార్మికులైన ఋషులను చూస్తాను అని ఆలోచించి, రాజు ఆ ఆశ్రమంలోకి అడుగుపెట్టాడు.

తస్య ప్రవిష్టస్య తతో రాజ్ఞః పరమహర్షితః । చకార పూజాం ధర్మాత్మా తదా గౌరముఖో మునిః ।। ౧౧.

రాజు లోపలికి వచ్చినప్పుడు, ధర్మాత్ముడైన గౌరముఖుడు ముని, ఎంతో ఆనందంతో అతనికి పూజ చేశాడు.

స్వాగతాదిక్రియాః కృత్వా కథాన్తే తం మహామునిః । స్వశక్త్యాఽహం నృపశ్రేష్ఠ సానుగస్య చ భోజనమ్ ।। ౧౧.

స్వాగతం వంటి ఆచారాలు చేసి, సంభాషణ అనంతరం ఆ మహాముని ఇలా అన్నాడు: 'ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నా శక్తికి తగ్గట్టు నీకు, నీ వెంట ఉన్నవారికి భోజనం ఏర్పాటు చేస్తాను.'

కరిష్యామి ప్రముచ్యన్తాం సాధు వాహా ఇతి ద్విజః । ఏవముక్త్వా స్థితస్తూష్ణీం స మునిః సంశితవ్రతః ।। ౧౧.

'అలా చేస్తాను; మీ గుర్రాలను విడిపించండి' అని ఆ ముని చెప్పి, తన వ్రతాన్ని పాటిస్తూ మౌనంగా నిలిచాడు.

రాజాఽపి తస్థౌ తద్భక్త్యా స్వసహాయైః సమన్వితః । అక్షౌహిణ్యో బలస్యాస్య పఞ్చమాత్రాస్తదా స్థితాః । అయం చ తాపసః కిం మే దాస్యతే భోజనం త్విహ ।। ౧౧.

రాజు కూడా భక్తితో తన సహచరులతో అక్కడే నిలిచాడు. ఆ సమయంలో అతని సైన్యంలో ఐదు విభాగాలు అక్కడ ఉండేవి. 'ఈ తపస్వి నాకు ఇక్కడ ఏం భోజనం ఇస్తాడో?' అని రాజు ఆలోచించాడు.

నిమన్త్ర్య దుర్జయం విప్రస్తదా గౌరముఖో నృపమ్ । చిన్తయామాస కిం చాస్య మయా దేయం తు భోజనమ్ ।। ౧౧.

ఆ సమయంలో గౌరముఖుడు ముని దుర్జయుడిని ఆహ్వానించి, 'ఇతనికి నేను ఏ భోజనం ఇవ్వాలి?' అని మనసులో ఆలోచించాడు.

ఏవం చిన్తయతస్తస్య మహర్షేర్భావితాత్మనః । స్థితో మనసి దేవేశో హరిర్నారాయణః ప్రభుః ।। ౧౧.

అలా ఆ మహర్షి మనసారా ఆలోచిస్తూ ఉండగా, దేవతల అధిపతి హరి నారాయణుడు అతని హృదయంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

తతః సంస్మృత్య మనసా దేవం నారాయణం తదా । తోషయామాస గఙ్గాయాం ప్రవిశ్య మునిసత్తమః ।। ౧౧.

అప్పుడు ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు మనసులో నారాయణుని స్మరించి, గంగలోకి ప్రవేశించి ఆయనను సంతుష్టిపరిచాడు.

ధరణ్యువాచ । కథం గౌరముఖో విష్ణుం తోషయామాస భూధర । ఏతన్మే కౌతుకం శ్రోతుం సమ్యగిచ్ఛా ప్రవర్త్తతే ।। ౧౧.

భూమి ఇలా అడిగింది: 'హే పర్వతా! గౌరముఖుడు విష్ణువును ఎలా సంతుష్టిపరిచాడు? దీనిని పూర్తిగా వినాలని నాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది.'

నమోఽస్తు విష్ణవే నిత్యం నమస్తే పీతవాససే । నమస్తే చాద్యరూపాయ నమస్తే జలరూపిణే ।। ౧౧.

నిత్యం విష్ణువుకు నమస్కారం. పీతవస్త్రాన్ని ధరించినవాడా, నీకు నమస్కారం. ఆద్యరూపాన్ని ధరించినవాడా, నీకు నమస్కారం. నీరు రూపంగా ఉన్నవాడా, నీకు నమస్కారం.

నమస్తే సర్వసంస్థాయ నమస్తే జలశాయినే । నమస్తే క్షితిరూపాయ నమస్తే తేజసాత్మనే ।। ౧౧.

ప్రతి వస్తువులో నివసించే వాడా, నీకు నమస్కారం. నీటిపై విశ్రాంతి తీసుకునే వాడా, నీకు నమస్కారం. భూమి రూపంగా ఉన్నవాడా, నీకు నమస్కారం. అగ్ని స్వరూపుడా, నీకు నమస్కారం.

నమస్తే వాయురూపాయ నమస్తే వ్యోమరూపిణే । త్వం దేవః సర్వభూతానాం ప్రభుస్త్వమసి హృచ్ఛయః ।। ౧౧.

గాలి రూపంగా ఉన్నవాడా, నీకు నమస్కారం. ఆకాశం రూపంగా ఉన్నవాడా, నీకు నమస్కారం. దేవా! నీవు సమస్త జీవుల అధిపతి, నీవే ప్రభువు, హృదయంలో కోరికగా ఉన్నవాడవు.

త్వమోఙ్కారో వషట్కారః సర్వత్రైవ చ సంస్థితః । త్వమాదిః సర్వదేవానాం తవ చాదిర్న విద్యతే ।। ౧౧.

ఓంకారమూ, వషట్కారమూ నీవే. నీవు ఎక్కడికక్కడ ఉన్నవాడవు. సమస్త దేవతలకు ఆదిగా ఉన్నవాడవు. నీకు ఆది లేదు.

త్వం భూస్త్వం చ భువో దేవ త్వం జనస్త్వం మహః స్మృతః । త్వం తపస్త్వం చ సత్యం చ త్వయి దేవ చరాచరమ్ ।। ౧౧.

దేవా! నీవే భూ, నీవే భువః, నీవే జన, నీవే మహః అని ప్రసిద్ధి. నీవే తపస్సు, నీవే సత్యం. చరాచరమంతా నందు నీవే ఉన్నావు.

త్వత్తో భూతమిదం విశ్వం త్వదుద్భూతా ఋగాదయః । త్వత్తః శాస్త్రాణి జాతాని త్వత్తో యజ్ఞాః ప్రతిష్ఠితాః ।। ౧౧.

ఈ జగత్తంతా నీ నుండి పుట్టింది. ఋగ్వేదాది వేదాలు నీ నుండే వచ్చాయి. శాస్త్రాలన్నీ నీ నుండే జన్మించాయి. యజ్ఞాలు నీ వల్ల స్థాపించబడ్డాయి.

త్వత్తో వృక్షా వీరుధశ్చ త్వత్తః సర్వా వనౌషధీః । పశవః పక్షిణః సర్పాస్త్వత్త ఏవ జనార్దన ।। ౧౧.

వృక్షాలు, మొక్కలు నీ నుండే పుట్టాయి. అరణ్య ఔషధాలు అన్నీ నీ నుండే వచ్చాయి. పశువులు, పక్షులు, పాములు—all నీ నుండే జన్మించాయి, జనార్దనా.

మమాపి దేవదేవేశ రాజా దుర్జయసంజ్ఞితః । ఆగతోఽభ్యాగతస్తస్య ఆతిథ్యం కర్త్తుముత్సహే ।। ౧౧.

దేవదేవా! నాకు కూడా దుర్జయుడు అనే రాజు అతిథిగా వచ్చాడు. అతనికి ఆతిథ్యం చేయాలని నేను ఆసక్తిగా ఉన్నాను.

తస్య మే నిర్ధనస్యాద్య దేవదేవ జగత్పతే । భక్తినమ్రస్య దేవేశ కురుష్వాన్నాద్యసంచయమ్ ।। ౧౧.

దేవదేవా, జగత్పతీ! ఈ రోజు నేను ధనహీనుడిని, భక్తితో వంగినవాడిని. దేవేశా! నాకు అన్నపానియం దయచేయు.

యం యం స్పృశామి హస్తేన యం యం పశ్యామి చక్షుషా । వృక్షం వా తృణకన్దం వా తత్తదన్నం చతుర్విధమ్ ।। ౧౧.

నేను చేతితో తాకినదీ, కన్నుతో చూసినదీ, వృక్షమా, గడ్డమా, మూలమా, అవన్నీ నాలుగు విధాల అన్నంగా మారిపోవాలి.

తథా త్వన్యతమం వాఽపి యద్ ధ్యాతం మనసా మయా । తత్ సర్వం సిద్ధ్యతాం మహ్యం నమస్తే పరమేశ్వర ।। ౧౧.

ఇంకా నేను మనసులో ధ్యానం చేసినది ఏదైనా, అది కూడా నాకోసం ఫలించాలి. పరమేశ్వరా! నీకు నమస్కారం.

ఇతి స్తుత్యా తు దేవేశస్తుతోష జగతాం పతిః । మునేస్తస్య స్వకం రూపం దర్శయామాస కేశవః ।। ౧౧.

ఈ విధంగా స్తుతించబడిన దేవదేవుడు, జగత్పతి సంతృప్తి చెందాడు. కేశవుడు ఆ మునికి తన స్వరూపాన్ని చూపించాడు.

ఉవాచ సుప్రసన్నాత్మా బ్రూహి విప్ర వరం పరమ్ । ఏవం శ్రుత్వాఽక్షిణీ యావదున్మీలయతి వై మునిః ।। ౧౧.

ఆనందభరిత మనసుతో ఆయన ఇలా అన్నాడు: 'బ్రాహ్మణా! నీవు కోరిన వరం అడుగు.' అని విని, ఆ ముని కళ్ళు మెల్లగా తెరిచాడు.

తదా శఙ్ఖగదాపాణిః పీతవాసా జనార్దనః । గరుడస్థోఽపి తేజస్వీ ద్వాదశాదిత్యసప్రభః ।। ౧౧.

అప్పుడు శంఖం, గదను పట్టుకున్న, పీతాంబరధారి, జనార్దనుడు, గరుత్మంతునిపై కూర్చుని, పన్నెండు సూర్యుల తేజస్సుతో ప్రకాశించాడు.