ఋషయః స్తువన్తి మన్త్రేణ వేదోక్తేన చ మాధవి
ఓ మాధవి, ఋషులు వేదాలలో చెప్పిన మంత్రాలతో నన్ను స్తుతిస్తారు.
స్తువన్తి దేవలోకాశ్చ పురాణం పురుషోత్తమమ్
దేవలోకవాసులు కూడా ఆ పురాతనమైన, పరమ పురుషుడిని స్తుతిస్తారు.
స్తువన్తి దేవం భూతానాం సర్వలోకస్య చేశ్వరమ్
వారు భూతాల దేవుడైన, సమస్త లోకాల అధిపతిని స్తుతిస్తారు.
స్తువన్తి దేవదేవేశం యుగానాం సంక్షయేఽక్షయమ్
యుగాంతంలో నశించని దేవదేవుని వారు స్తుతిస్తారు.
స్తువన్తి కేశవం దేవమాదికాలమయం ప్రభుమ్ స్తువన్తి నాథం భూతానాం సర్వలోకమహేశ్వరమ్
అది కాలముని ఆది రూపమైన కేశవుని, భూతాల అధిపతి అయిన మహేశ్వరుని వారు స్తుతిస్తారు.
నారదః పర్వతశ్చైవ అసితో దేవలస్తథా
నారదుడు, పర్వతుడు, అసితుడు, దేవలుడు కూడా—
ఏతే చాన్యే చ బహవో మిత్రావసుపరావసూ
ఇంకా మిత్రావసు, పరావసు వంటి అనేక మంది ఇతరులు కూడా—
శ్రుత్వా తు ప్రతినిర్ఘోషం దేవానాం తు మహౌజసామ్
మహాశక్తి కలిగిన దేవతల ధ్వని ప్రతిధ్వనిని విని—
కిమయం శ్రూయతే శబ్దో బ్రహ్మఘోషేణ సంయుతః
'ఈ వినిపిస్తున్న శబ్దం ఏమిటి? బ్రహ్మఘోషంతో కలిసినదా?' అని అంటారు.
తతః కమలపత్రాక్షీ సర్వరూపగుణాన్వితా 124.
అప్పుడే, కమలదళ నేత్రాలవాడవు, అన్ని రూపాలూ, గుణాలూ కలిగినవాడవు—
దేవాః కాంక్షన్తి తే దేవ వారాహీం రూపసంస్థితిమ్
ప్రభూ, దేవతలు నీ వారాహి రూపాన్ని కోరుకుంటున్నారు.
తతో నారాయణో దేవః పృథివీం ప్రత్యువాచ హ
అంతట నారాయణుడు భూమిని ఉద్దేశించి ఇలా పలికాడు.
దివ్యం వర్షసహస్రం వై ధారితాసి వసున్ధరే
ఓ భూమాతా, నీవు దివ్యమైన వెయ్యేళ్లు మోయబడినావు.
ఇహాగచ్ఛామి భద్రం తే ద్రష్టుకామా దివౌకసః
నేను ఇక్కడికి వస్తున్నాను. నీకు శుభం కలగాలి. స్వర్గవాసులు నిన్ను చూడాలని కోరుకుంటున్నారు.
ఏవం తస్య వచః శ్రుత్వా మాధవస్య వసున్ధరా
మాధవుడు చెప్పిన ఈ మాటలు విని భూమి శ్రద్ధగా ఆలకించింది.
వారాహం పురుషం దేవం విజ్ఞాపయతి సా ధరా
ఆ భూమి, వరాహరూపుడైన ఆ దేవుని ప్రార్థించింది.
శరణం త్వాం ప్రపన్నాహం త్వద్భక్తా త్వం గతిః ప్రభుః
ప్రభూ! నేను నీకు శరణు వచ్చాను. నీకు భక్తురాలిని. నీవే నాకు మార్గం, నీవే నా అధిపతి.
కథం వా తుష్యసే దేవ పూజ్యసే కేన కర్మణా
దేవా! నీవు ఏ విధంగా సంతోషిస్తావు? ఏ కార్యంతో నిన్ను పూజించాలి?
న చ మేఽస్తి వ్యథా కాచిత్తవ కర్మణి నిత్యశః
ప్రభూ! నీ కార్యాలలో నాకు ఎలాంటి బాధా లేదు.
సర్వే సురాసురా లోకాః సరుద్రేన్ద్రపితామహాః 124.
అన్ని దేవతలూ, అసురులూ, ఇంద్రుడు, పితామహుడు ఉన్న లోకాలు ఉన్నాయి.
కాని కర్మాణి కుర్వన్తి యే త్వాం పశ్యన్తి మాధవ
మాధవా! నిన్ను దర్శించినవారు ఏ కార్యాలు చేస్తారు?
బ్రాహ్మణస్య చ కిం కర్మ క్షత్రియస్య చ కిం భవేత్
బ్రాహ్మణునికి ఏ విధమైన కర్తవ్యం? క్షత్రియుడు ఏం చేయాలి?
యోగో వై ప్రాప్యతే కేన తపో వా కేన నిశ్చితమ్
యోగం ఎలా సాధించవచ్చు? లేదా ఏ తపస్సుతో అది సాధ్యమవుతుంది?
కిం చ దుఃఖనివాసం వా భోజనం పానకం తథా
ఎలాంటి నివాసం బాధాకరమైందిగా భావించబడుతుంది? అలాగే భోజనం, పానకం గురించి చెప్పు.
ప్రాపణం కీదృశం చాపి కాసు దిక్షు తథా ప్రభో
ప్రభూ! ఎలా సంపాదించాలి? ఏ దిశల్లో అది సాధ్యమవుతుంది?
తిర్యగ్యోనిం న గచ్ఛేత కర్మణా కేన కేశవ
కేశవా! ఏ కార్యం చేయడం వల్ల జంతుయోనిలోకి పోవడం జరగదు?
జరా వా కేన గచ్ఛేత జన్మ వా కేన గచ్ఛతి
ఏ కారణంతో వృద్ధాప్యం వస్తుంది? ఏ కారణంతో జననం కలుగుతుంది?
సంసారస్య న గచ్ఛేత కేన కర్మప్రభావతః
ఏ కార్యశక్తితో సంసారంలోకి పోకుండా ఉండవచ్చు?
శృణ్వన్తు మే భాగవతా యే చ మోక్షే వ్యవస్థితాః
భగవంతునికి భక్తులు, మోక్షాన్ని కోరేవారు నా మాటలు వినండి.
మన్త్రః – మాసేషు సర్వేషు చ ముఖ్యభూతస్త్వం మాధవో మాధవమాస ఏవ నిత్యం చ యజ్ఞేషు తథేజ్యతే యో నారాయణః సప్తలోకేషు వీరః ।।124.
మంత్రము— అన్ని నెలల్లో మాధవమాసమే ముఖ్యమైనది. అన్ని యజ్ఞాల్లో నిత్యం పూజించబడేవాడు నారాయణుడు, ఏడూ లోకాలలో వీరుడైనవాడు.