వరాహపురాణమ్

తావత్ తస్య మహారోషో బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః। సంభూయ తేన బాలః స్యాదఙ్కే రోషాత్మసంభవః ।। ౨.

అప్పుడు, అవ్యక్త జననుడైన బ్రహ్మకు గొప్ప కోపం కలిగింది. ఆ కోపంతో అతని ఒడిలో ఒక శిశువు పుట్టింది.

యో రుదన్ వారితస్తేన బ్రహ్మణాఽవ్యక్తమూర్త్తినా । బ్రవీతి నామ మే దేహి తస్య రుద్రేతి సో దదౌ ।। ౨.

ఆ శిశువు ఏడుస్తూ ఉండగా, అవ్యక్తమూర్తియైన బ్రహ్మ అతన్ని ఆపాడు. 'నాకు పేరు పెట్టు' అని అడిగాడు. బ్రహ్మ అతనికి 'రుద్రుడు' అనే పేరు పెట్టాడు.

సోఽపి తేన సృజస్వేతి ప్రోక్తో లోకమిమం శుభే । అశక్తః సోఽథ సలిలే మమజ్జ తపసే ధృతః ।। ౨.

బ్రహ్మ అతనితో, 'ఈ లోకాన్ని సృష్టించు, శుభుడా' అని చెప్పాడు. కానీ అతను చేయలేక, తపస్సు కోసం నీటిలోకి మునిగిపోయాడు.

తస్మిన్ సలిలమగ్నే తు పునరన్యం ప్రజాపతిమ్ । బ్రహ్మా ససర్జ్జ భూతేషు దక్షిణాఙ్గుష్ఠతో వరమ్ । వామే చైవ తథాఽఙ్గుష్ఠే తస్య పత్నీమథాసృజత్ ।। ౨.

అతను నీటిలో మునిగిపోయినప్పుడు, బ్రహ్మ తన కుడి బొటనవేళ్ల నుండి మరొక ప్రజాపతిని, ఎడమ బొటనవేళ్ల నుండి అతని భార్యను సృష్టించాడు.

స తస్యాం జనయామాస మనుం స్వాయంభువం ప్రభుః । తస్మాత్ సంభావితా సృష్టిః ప్రజానాం బ్రహ్మణా పురా ।। ౨.

ఆమెలో ప్రభువు స్వాయంభువ మనువును పుట్టించాడు. అప్పటినుంచి బ్రహ్మ ప్రజలను సృష్టించడం జరిగింది.

ధరణ్యువాచ । విస్తరేణ మమాచక్ష్వ ఆదిసర్గం సురేశ్వర । బ్రహ్మా నారాయణాఖ్యోఽయం కల్పాదౌ చాభవద్ యథా ।। ౨.

ధరణి ఇలా అడిగింది: దేవతల అధిపతీ! ఆది సృష్టిని పూర్తిగా వివరంగా చెప్పు. కల్ప ప్రారంభంలో నారాయణుడనే బ్రహ్మ ఎలా పుట్టాడో కూడా చెప్పు.

శ్రీభగవానువాచ । ససర్జ సర్వభూతాని యథా నారాయణాత్మకః । కథ్యమానం మయా దేవి తదశేషం క్షితే శ్రృణు ।। ౨.

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: నారాయణునిగా ఆయన అన్ని భూతాలను సృష్టించాడు. దేవీ! ఇది మొత్తం ఎలా జరిగిందో నేను నీకు చెబుతాను. భూమీ! విను.

గతకల్పావసానే తు నిశి సుప్తోత్థితః శుభే । సత్త్వోద్రిక్తస్తథా బ్రహ్మా శూన్యం లోకమవైక్షత ।। ౨.

గత కల్పం ముగిసిన తరువాత, రాత్రి నిద్రలేచి, సత్త్వగుణం పెరిగిన బ్రహ్మ ఈ లోకాన్ని శూన్యంగా చూశాడు.

నారాయణః పరోఽచిన్త్యః పరాణామపి పూర్వజః । బ్రహ్మస్వరూపీ భగవాననాదిః సర్వసంభవః ।। ౨.

నారాయణుడు పరముడు, ఊహించలేనివాడు, పరులకంటే ముందున్నవాడు. భగవంతుడు బ్రహ్మస్వరూపుడై, ఆదిహీనుడు, సమస్తానికి మూలకారణుడు.

ఇదం చోదాహరన్త్యత్ర శ్లోకం నారాయణం ప్రతి । బ్రహ్మస్వరూపిణం దేవం జగతః ప్రభవాప్యయమ్ ।। ౨.

ఇక్కడ నారాయణునిపై ఒక శ్లోకం చెబుతారు: బ్రహ్మస్వరూపుడైన ఆ దేవుడు జగత్తుకు ఆది, అంతమూ అయినవాడు.

ఆపో నారా ఇతి ప్రోక్తా ఆపో వై నరసూనవః । అయనం తస్య తాః పూర్వం తేన నారాయణః స్మృతః ।। ౨.

నీటిని 'నారా' అని అంటారు. ఆ నీరు నరుని సంతానం. వాటి నివాసం మొదట ఆయనదే. అందుకే ఆయన నారాయణుడు అని పిలవబడతాడు.

సృష్టిం చిన్తయతస్తస్య కల్పాదిషు యథా పురా । అబుద్ధిపూర్వకస్తస్య ప్రాదుర్భూతస్తమోమయః ।। ౨.

అతను సృష్టిని ఆలోచిస్తున్నప్పుడు, గతంలోలాగే, కల్ప ప్రారంభంలో, తెలియకుండానే అతనిలో చీకటి స్వరూపమైన ఒక రూపం ప్రబలింది.

తమో మోహో మహామోహస్తామిస్త్రో హ్యన్ధసంజ్ఞితః । అవిద్యా పఞ్చపర్వైషా ప్రాదుర్భూతా మహాత్మనః ।। ౨.

చీకటి, మోహం, మహామోహం, తమిస్ర, అంధం అని పిలిచే అవిద్య — ఈ అయిదు రూపాల్లో అవిద్య మహాత్ముడిలో ప్రబలింది.

పఞ్చధాఽవస్థితః సర్గో ధ్యాయతోఽప్రతిబోధవాన్ । బహిరన్తోఽప్రకాశశ్చ సంవృతాత్మా నగాత్మకః । స ముఖ్యసర్గో విజ్ఞేయః సర్గవిద్భిర్విచక్షణైః ।। ౨.

ఐదు విధాలుగా ఏర్పడిన సృష్టి, ధ్యానం లో లీనమైనప్పుడు, లోపల బయట ఏమీ స్పష్టంగా కనిపించని, అంతరంగం మూసుకుపోయిన, చెట్ల రూపంలో ఉన్నదిగా ఏర్పడింది. దీనిని జ్ఞానులు ప్రధాన సృష్టిగా తెలుసుకోవాలి.

పునరన్యదభూత్ తస్య ధ్యాయతః సర్గముత్తమమ్। తిర్యక్స్త్రోతస్తు వై యస్మాత్ తిర్యక్స్త్రోతస్తు వై స్మృతః ।। ౨.

తర్వాత ఆయన మరలా ధ్యానం చేస్తూ ఉన్నప్పుడు, ఇంకొక ఉత్తమమైన సృష్టి ఏర్పడింది. దాని ప్రవాహం పక్కదారి పోయేలా ఉండడం వల్ల, దాన్ని 'తిర్యక్ ప్రవర్తన' అని అంటారు.

పశ్వాదయస్తే విఖ్యాతా ఉత్పథగ్రాహిణస్తు తే। తమప్యసాధకం మత్వా తిర్యక్స్త్రోతం చతుర్ముఖః ।। ౨.

ఆ సృష్టిలో పశువులు మొదలుకొని ఇతర జంతువులు ప్రసిద్ధి చెందాయి. అవి సరైన మార్గం నుండి తప్పిపోతూ ఉంటాయి. ఆ తిర్యక్ ప్రవర్తన కూడా ఫలప్రదం కాదని నాలుగు ముఖాలవాడు భావించాడు.

ఊర్ధ్వస్త్రోతస్త్రిధా యస్తు సాత్త్వికో ధర్మవర్త్తనః । తతోర్ధ్వచారిణో దేవాః సర్వగర్భసముద్భవాః ।। ౨.

ఊర్ధ్వ ప్రవర్తనగా మూడు విధాలుగా ఉన్న సృష్టి, సత్వగుణం ఎక్కువగా, ధర్మాన్ని అనుసరించేలా ఉంది. దానివల్ల దేవతలు, అన్నిరకాల గర్భాల నుండి పుట్టినవారు, పైకి పోయే స్వభావం కలిగి ఉన్నారు.

తదా సృష్ట్వాఽన్యసర్గం తు తదా దధ్యౌ ప్రజాపతిః । అసాధకాంస్తు తాన్ మత్వా ముఖ్యసర్గాదిసంభవాన్ ।। ౨.

అప్పుడు ప్రజాపతి ఇంకొక సృష్టిని సృష్టించి, మళ్లీ ఆలోచించాడు. ప్రధాన సృష్టి మొదలుకొని వచ్చినవారు, ఇతరులు కూడా ఫలప్రదంగా లేరని భావించాడు.

తతః స చిన్తయామాస అర్వాక్స్త్రోతస్తు స ప్రభుః । అర్వాక్స్త్రోతసి చోత్పన్నా మనుష్యాః సాధకా మతాః ।। ౨.

తర్వాత ఆ ప్రభువు 'అర్వాక్ ప్రవర్తన' గురించి ఆలోచించాడు. ఆ అర్వాక్ ప్రవర్తనలో మనుషులు పుట్టారు. వారిని ఫలప్రదమైనవారిగా భావిస్తారు.

తే చ ప్రకాశబహులాస్తమోద్రిక్తా రజోధికాః । తస్మాత్ తు దుఖః బహులా భూయోభూయశ్చ కారిణః ।। ౨.

వారు ప్రకాశం ఎక్కువగా కలిగి ఉన్నా, అంధకారం కూడా ఎక్కువగా ఉంటుంది. రజోగుణం అధికంగా ఉంటుంది. అందువల్ల బాధలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. వారు మళ్లీ మళ్లీ క్రియాశీలంగా ఉంటారు.

ఇత్యేతే కథితాః సర్గాః షడేతే సుభగే తవ । ప్రథమో మహతః సర్గస్తన్మాత్రాణి ద్వితీయకః ।। ౨.

ఓ సుభగే! ఈ ఆరు విధాల సృష్టులు నీకు వివరించబడ్డాయి. మొదటిది మహత్ యొక్క సృష్టి, రెండవది సూక్ష్మ తత్త్వాల సృష్టి.

వైకారికస్తృతీయస్తు సర్గశ్చైన్ద్రియకః స్మృతః । ఇత్యేష ప్రాకృతః సర్గః సంభూతో బుద్ధిపూర్వకః ।। ౨.

మూడవది వైకారిక సృష్టి, నాలుగవది ఇంద్రియాల సృష్టిగా చెప్పబడింది. ఇవే బుద్ధి ఆధారంగా ఏర్పడే ప్రకృతిసంబంధమైన సృష్టులు.

ముఖ్యసర్గశ్చతుర్థస్తు ముఖ్యా వై స్థావరాః స్మృతాః । తిర్యక్స్త్రోతశ్చ యః ప్రోక్తస్తైర్యక్స్త్రోతః స ఉచ్యతే ।। ౨.

నాలుగవది ప్రధాన సృష్టి, అందులో స్థావరాలు ముఖ్యమైనవిగా గుర్తించబడ్డాయి. తిర్యక్ ప్రవర్తనగా చెప్పబడినది కూడా వాటివల్లే ఆ పేరు పొందింది.

తథోర్ధ్వస్త్రోతసాం శ్రేష్ఠః సప్తమః స తు మానవః । అష్టమోఽనుగ్రహః సర్గః సాత్త్వికస్తామసశ్చ సః ।। ౨.

అలాగే, ఊర్ధ్వ ప్రవర్తనలో ఉత్తమమైన ఏడవది మానవ సృష్టి. ఎనిమిదవది అనుగ్రహ సృష్టి, అది సత్వగుణంతో పాటు తమోగుణం కలిగి ఉంటుంది.

పఞ్చైతే వైకృతాః సర్గాః ప్రాకృతాస్తు త్రయః స్మృతాః । ప్రాకృతో వైకృతశ్చైవ కౌమారో నవమః స్మృతః ।। ౨.

ఇవన్నీ కలిపి, ఐదు వైకృత సృష్టులు, మూడు ప్రకృతిసంబంధమైనవి. తొమ్మిదవది కౌమార సృష్టి, అది ప్రకృతిసంబంధమైనదీ, వైకృతమైనదీ కూడా.

ఇత్యేతే వై సమాఖ్యాతా నవ సర్గాః ప్రజాపతేః । ప్రాకృతా వైకృతాశ్చైవ జగతో మూలహేతవః । ఇత్యేతే కథితాః సర్గాః కిమన్యచ్ఛ్రోతుమిచ్ఛసి ।। ౨.

ఇలా, ఈ తొమ్మిది విధాల ప్రజాపతి సృష్టులు వివరించబడ్డాయి. ఇవి ప్రకృతిసంబంధమైనవి, వైకృతమైనవి, జగత్తుకు మూల కారణాలు. ఈ సృష్టులు వివరించబడ్డాయి. ఇంకా ఏది వినాలని కోరుకుంటావు?

ధరణ్యువాచ । నవధా సృష్టిరుత్పన్నా బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః । కథం సా వవృధే దేవ ఏతన్మే కథయాచ్యుత ।। ౨.

ధరణి ఇలా అడిగింది: అవ్యక్త జననుడైన బ్రహ్మ యొక్క సృష్టి తొమ్మిది విధాలుగా ఏర్పడింది. ఆ సృష్టి ఎలా అభివృద్ధి చెందింది, దేవా? దయచేసి అది నాకు చెప్పు, అచ్యుతా!

శ్రీవరాహ ఉవాచ । ప్రథమం బ్రహ్మణా సృష్టా రుద్రాద్యాస్తు తపోధనాః। సనకాదయస్తతః సృష్టా మరీచ్యాదయ ఏవ చ ।। ౨.

శ్రీ వరాహుడు ఇలా చెప్పాడు: మొదట బ్రహ్మ రుద్రుడు మొదలైన తపస్సుతో నిండినవారిని సృష్టించాడు. ఆ తర్వాత సనకుడు మొదలైనవారు, మరీచి మొదలైనవారు కూడా సృష్టించబడ్డారు.

మరీచిరత్రిశ్చ తథా అఙ్గిరాః పులహః క్రతుః । పులస్త్యశ్చ మహాతేజాః ప్రచేతా భృగురేవ చ । నారదో దశమశ్చైవ వసిష్ఠశ్చ మహాతపాః ।। ౨.

మరీచి, అత్రి, అంగిరసు, పులహ, క్రతు, మహాతేజస్సుతో ఉన్న పులస్త్యుడు, ప్రచేత, భృగు, పదవిగా నారదుడు, మహాతపస్సుతో ఉన్న వశిష్ఠుడు — వీరందరూ సృష్టించబడ్డారు.