వరాహపురాణమ్

నమోఽస్తు వేదాన్తరగాప్రతర్క్య నమోఽస్తు నారాయణ మత్స్యరూప । నమోఽస్తు తే సుస్వర విశ్వమూర్త్తే నమోఽస్తు విద్యాద్వయరూపధారిన్ ।। 9.

వేదాలకు, తర్కానికి అందని వాడవైన నీకు నమస్కారం. చేపరూప నారాయణా, నీకు నమస్కారం. మధురమైన స్వరముతో, విశ్వరూపుడవైన నీకు నమస్కారం. జ్ఞానమూ, అభయమూ కలిగిన రూపాన్ని ధరించిన నీకు నమస్కారం.

నమోఽస్తు చన్ద్రార్కమరుత్స్వరూప జలాన్తవిశ్వస్థిత చారునేత్ర । నమోఽస్తు విష్ణోః శరణం వ్రజామః ప్రపాహి నో మత్స్యతనుం విహాయ ।। 9.

చంద్రుడు, సూర్యుడు, వాయువు రూపాలైన నీకు నమస్కారం. నీరు అంతటా ఉన్నవాడవు, అందమైన కన్నులు కలవాడవు. విష్ణూ, నీ శరణు కోరుతున్నాము. చేపరూపాన్ని విడిచిపెట్టి మమ్మల్ని రక్షించు.

త్వయా తతం విశ్వమనన్తమూర్త్తే పృథగ్గతే కిఞ్చిదిహాస్తి దేవ । భవాన్ న చాస్య వ్యతిరిక్తమూర్త్తి- స్త్వత్తో వయం తే శరణం ప్రపన్నాః ।। 9.

అనంతరూపుడవైన నీవే ఈ విశ్వాన్ని వ్యాపించావు. దేవా, నీకు తప్ప మరొకటి ఇక్కడ ఏముంది? నీవు దీనికి వేరైనవాడవు కాదు. మేము నీ శరణు చేరాము.

ఖాత్మేన్దువహ్నిశ్చ మనశ్చ రూపం పురాణమూర్త్తేస్తవ చాబ్జనేత్ర । క్షమస్వ శంభో యది భక్తిహీనం త్వయా జగద్భాసతి దేవదేవ ।। 9.

ఆకాశం, చంద్రుడు, అగ్ని, మనస్సు — ఇవన్నీ నీ పురాతన రూపాలే, కమలనేత్రుడా. భక్తి లేకపోయినా మమ్మల్ని క్షమించు శంభో. దేవదేవా, నీ వల్లే జగత్తు ప్రకాశిస్తోంది.

విరుద్ధమేతత్ తవ దేవరూపం సుభీషణం సుస్వనమద్రితుల్యమ్ । పురాణ దేవేశ జగన్నివాస శమం ప్రయాహ్యచ్యుత తీవ్రభానో ।। 9.

దేవా, నీ ఈ రూపం విరుద్ధంగా కనిపిస్తోంది — భయంకరంగా ఉంది, కానీ స్వరము మధురంగా ఉంది, పర్వతంలా స్థిరంగా ఉంది. పురాతన దేవేశా, జగన్నివాసా, అచ్యుతా, తీవ్రమైన తేజస్సుతో మాకు శాంతిని ప్రసాదించు.

వయం హి సర్వే శరణం ప్రపన్నా భయాచ్చ తే రూపమిదం ప్రపశ్య । లోకే సమస్తం భవతా వినా తు న విద్యతే దేహగతం పురాణమ్ ।। 9.

ప్రభూ! మేమంతా భయంతో మీ ఆశ్రయానికి వచ్చాము. మీ ఈ రూపాన్ని చూస్తున్నాము. ఈ లోకంలో, మీరే కాకుండా, పురాతనమైన శరీరధారి ఎవ్వరూ లేరు.

ఏవం స్తుతస్తదా దేవో జలస్థాన్ జగృహే చ సః । వేదాన్ సోపనిషచ్ఛాస్త్రానన్తఃస్థం రూపమాస్థితః ।। 9.

అప్పుడు దేవుడు జలంలో ఉండి, స్తుతింపబడిన తరువాత, ఉపనిషత్తులతో కూడిన వేదాలను తనలోని రూపంతో స్వీకరించాడు.

యావత్స్వమూర్తిర్భగవాంస్తావదేవ జగత్ త్విదమ్ । కూటస్థే తల్లయం యాతి వికృతిస్థే వివర్ద్ధతే ।। 9.

భగవంతుడు తన స్వరూపంలో ఉన్నంతకాలం ఈ జగత్తు ఉంటుంది. ఆయన నిత్యరూపంలో ఉన్నప్పుడు అన్ని ఆయనలో లీనమవుతాయి; మార్పు కలిగిన రూపంలో ఉన్నప్పుడు ప్రపంచం అభివృద్ధి చెందుతుంది.

శ్రీవరాహ ఉవాచ । ఏవం సృష్ట్వా జగత్సర్వం భగవాన్ లోకభావనః । విరరామ తతః సృష్టిర్వ్యవర్ద్ధత ధరే తదా ।। ౧౦.

శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: అన్ని లోకాలను సృష్టించిన తరువాత, భగవంతుడు, జీవుల సంరక్షకుడు, విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు. అప్పుడు భూమిపై సృష్టి విస్తరించింది.

వృద్ధాయామథ సృష్టౌ తు సర్వే దేవాః పురాతనమ్ । నారాయణాఖ్యం పురుషం యజన్తో వివిధైర్మఖైః ।। ౧౦.

ఆ సృష్టి అభివృద్ధి చెందిన తరువాత, అందరూ పురాతన దేవతలు నారాయణుడనే పురుషుని వివిధ యజ్ఞాలతో పూజించారు.

ద్వీపేషు చైవ సర్వేషు వర్షేషు చ మఖైర్హరిమ్ । దేవాః సత్రైర్మహద్భిస్తే యజన్తః శ్రద్ధయాఽన్వితాః । తోషయామాసురత్యర్థం స్వం పూజ్యం కర్తుమీప్సవః ।। ౧౦.

అన్ని ద్వీపాలలో, అన్ని ప్రాంతాలలో, దేవతలు గొప్ప యజ్ఞాలతో, భక్తితో హరిను పూజిస్తూ, ఆయనను ఎంతో సంతోషపెట్టాలని, తమ పూజ్యుడిగా చేయాలని కోరుకున్నారు.

ఏవం తోషయతాం తేషాం బహువర్షసహస్త్రికమ్ । కాలే దేవస్తదా తుష్టః ప్రత్యక్షత్వం జగామ హ ।। ౧౦.

అలా వారు వేలాది సంవత్సరాలు హరిను సంతృప్తిపర్చేందుకు ప్రయత్నించినప్పుడు, ఆ సమయంలో దేవుడు సంతోషించి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

అనేకబాహూదరవక్త్రనేత్రో మహాగిరేః శ్రృఙ్గమివోల్లిఖంస్తదా । ఉవాచ కిం కార్యమథో సురేశో బ్రూతాం వరం దేవవరా వరం వః ।। ౧౦.

అనేక చేతులు, పొత్తికడుపులు, నోళ్ళు, కళ్ళతో, గొప్ప పర్వత శిఖరంలా ఉన్న దేవతాధిపతి అప్పుడు ఇలా అన్నాడు: "మీరు ఏం కోరుకుంటున్నారు? చెప్పండి దేవతలలో శ్రేష్ఠులారా, మీకు కావాల్సిన వరం అడగండి."

దేవా ఊచుః । జయస్వ గోవిన్ద మహానుభావ త్వయా వయం నాథ వరేణ దేవాః । మనుష్యలోకేఽపి భవన్తమాద్యం విహాయ నాస్మాన్భవతే హ కశ్చిత్ ।। ౧౦.

దేవతలు ఇలా అన్నారు: "జయించు, గొవిందా! మహాశక్తిమంతుడా! నీ వరంతో మేము దేవతలుగా ఉన్నాము. మనుష్య లోకంలో కూడా, నిన్ను తప్ప మాకు మరొకరు లేరు."

రుద్రాదిత్యా వసవో యే చ సాధ్యా విశ్వేఽశ్వినౌ మరుతశ్చోష్మపాశ్చ । సర్వే భవన్తం శరణం గతాః స్మ కురుష్వ పూజ్యానిహ విశ్వమూర్తే ।। ౧౦.

రుద్రులు, ఆదిత్యులు, వసువులు, సాధ్యులు, విశ్వదేవతలు, అశ్వినులు, మరుతులు, పితృదేవతలు — అందరూ నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాము, విశ్వరూపుడా! మమ్మల్ని ఇక్కడ పూజించదగిన వారిగా చేయు.

ఏవముక్తస్తదా తైస్తు మహాయోగేశ్వరో హరిః । కరోమి సర్వాన్ వః పూజ్యానిత్యుక్త్వాఽన్తరధీయత ।। ౧౦.

వారు ఇలా అడిగినప్పుడు, మహాయోగేశ్వరుడు హరి, "నేను మిమ్మల్ని అందరినీ పూజించదగిన వారిగా చేస్తాను" అని చెప్పి అంతర్ధానమయ్యాడు.

దేవా అపి నిజౌకాంసి గతవన్తః సనాతనమ్ । స్తువన్తః పరమేశోఽపి త్రివిధం భావమాస్థితః ।। ౧౦.

దేవతలు తమ శాశ్వత లోకాలకు వెళ్లిపోయారు. వారు స్తుతించిన పరమేశ్వరుడు మూడు రూపాలను ధరించాడు.

ఏవం త్రిధా జగద్ధాతా భూత్వా దేవాన్ మహేశ్వరః । ఆరాధ్య సాత్త్వికం రాజం తామసం చ త్రిధా స్థితమ్ ।। ౧౦.

అలా మూడు రూపాలుగా జగత్తును పోషిస్తూ, మహేశ్వరుడు సాత్త్విక, రాజస, తామస స్వరూపాలను పూజించాడు.

సాత్త్వికేన పఠేద్ వేదాన్ యజేద్ యజ్ఞేన దేవతాః । ఆత్మనోఽవయవో భూత్వా రాజసేనాపి కేశవః ।। ౧౦.

సాత్త్విక స్వరూపంతో వేదాలను చదవాలి, యజ్ఞంతో దేవతలను పూజించాలి. కేశవుడు తన రాజస స్వరూపంగా కూడా వ్యవహరిస్తాడు.

స కాలరూపిణం రౌద్రం ప్రకృత్యా శూలపాణినమ్ । ఆత్మనో రాజసీం మూర్తిం పూజయామాస భక్తితః । తామసేనాపి భావేన అసురేషు వ్యవస్థితః ।। ౧౦.

కాలరూపుడై, ఉగ్ర స్వభావంతో, త్రిశూలం పట్టుకుని, తన రాజస స్వరూపాన్ని భక్తితో పూజించాడు. తామస భావంతో అసురులలో స్థిరంగా ఉన్నాడు.

ఏవం త్రిధా జగద్ధాతా భూత్వా దేవాన్ మహేశ్వరః । ఆరాధయామాస తతో లోకోఽపి త్రివిధోఽభవత్ ।। ౧౦.

ఇలా మూడు రూపాలుగా జగత్తును పోషిస్తూ, మహేశ్వరుడు దేవతలను పూజించాడు. ఆ తరువాత లోకమూ మూడు విధాలుగా మారింది.

బ్రహ్మవిష్ణుమహేశాననామ్నా గృహ్య వ్యవస్థితః । స చ నారాయణో దేవః కృతే యుగవరే ప్రభుః ।। ౧౦.

బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుడు అనే పేర్లతో స్థిరంగా ఉన్నాడు. ఆ నారాయణుడు కృతయుగంలో పరమేశ్వరుడిగా ఉన్నాడు.

త్రేతాయాం రుద్రరూపస్తు ద్వాపరే యజ్ఞమూర్తిమాన్ । కలౌ నారాయణో దేవో బహురూపో వ్యజాయత ।। ౧౦.

త్రేతాయుగంలో ఆయన రుద్రరూపంగా, ద్వాపరయుగంలో యజ్ఞమూర్తిగా, కలియుగంలో నారాయణుడు అనేక రూపాల్లో అవతరించాడు.

తస్యాదికృత్తతో విష్ణోశ్చరితం భూరితేజసః । శ్రృణుష్వ సర్వం సుశ్రోణి గదతో మమ భామిని ।। ౧౦.

ఓ సుందరీ! విష్ణువు మహాతేజస్సుతో చేసిన కార్యాలను నేను చెప్పబోతున్నాను. నీవు నా మాటలు శ్రద్ధగా విను.

ఆసీత్ కృతయుగే రాజా సుప్రతీకో మహాబలః । తస్య భార్యాద్వయం చాసీదవిశిష్టం మనోరమమ్ ।। ౧౦.

కృతయుగంలో సుప్రతీకుడు అనే మహాబలుడు రాజు ఉండేవాడు. అతనికి ఇద్దరు భార్యలు ఉండేవారు. వారు ఇద్దరూ అందంగా, ఆకర్షణీయంగా ఉండేవారు.

విద్యుత్ప్రభా కాన్తిమతీ తయోరేతే తు నామనీ । తయోః పుత్రం సమం రాజా న లేభే యత్నవానపి ।। ౧౦.

విద్యుత్ప్రభా, కాంతిమతీ అనే పేర్లు ఆ ఇద్దరికి. రాజు ఎంత ప్రయత్నించినా, వారిద్దరిలో ఎవరి ద్వారా కూడా అతనికి కుమారుడు కలగలేదు.

యదా తదా మునిశ్రేష్ఠమాత్రేయం వీతకల్మషమ్ । తోషయామాస విధినా చిత్రకూటే నగోత్తమే ।। ౧౦.

అప్పుడు, ఆ రాజు చిత్రకూట పర్వతంపై పాపరహితుడైన అత్రేయ మహర్షిని యాజ్ఞిక విధానంతో సంతుష్టిని చేసాడు.

సక ఋషిస్తోషితస్తేన దీర్ఘకాలం వరార్థినా । వరం దిదిత్సయా యావదబ్రవీదత్రిజో మునిః ।। ౧౦.

రాజు ఎంతో కాలం వరం కోరుతూ ఆ ఋషిని సేవించాడు. ఆతడు సంతోషించి, వరం ఇవ్వాలని భావించి, అత్రి కుమారుడు అయిన ఆ మహర్షి మాట్లాడాడు.

తావదిన్ద్రోఽపి కరిణా గతః పార్శ్వేన తస్య హ । దేవసైన్యైః పరివృతస్తూష్ణీమేవ మహాబలః ।। ౧౦.

అంతలో మహాబలుడు అయిన ఇంద్రుడు కూడా దేవతల సైన్యాలతో కలిసి తన ఏనుగుపై అక్కడికి వచ్చాడు. కానీ, ఎలాంటి మాటలు లేకుండా నిశ్శబ్దంగా ఉన్నాడు.