సనత్కుమార ఉవాచ అప్రమేయగతిం చైవ ధర్మమాచక్ష్వ తత్త్వతః
సనత్కుమారుడు ఇలా అన్నాడు: 'అపారమైన గమనమున్న ధర్మాన్ని నిజంగా వివరించు.'
తతస్తస్య వచః శ్రుత్వా ప్రణమ్య ఋషిపుంగవమ్
అతని మాటలు విని, ఋషులలో శ్రేష్ఠుడికి నమస్కరించి—
ధరణ్యువాచ బాఢమిత్యేవ తాం దేవి స్వస్తి బ్రూహీతి సోఽబ్రవీత్
భూమి ఇలా చెప్పింది: 'ఖచ్చితంగా,' అని దేవికి, 'మంగళవాక్యాలు పలుకు' అని అన్నాడు.
నష్టచన్ద్రానిలే లోకే నష్టభాస్కరతారకే
లోకంలో చంద్రుడు, గాలి కనబడక, సూర్యుడు, నక్షత్రాలు కనుమరుగయ్యినప్పుడు—
న వాతి పవనస్తత్ర నైవ చాగ్నిర్న విద్యుతః
అక్కడ గాలి వీయదు, అగ్ని లేదు, మెరుపు లేదు.
వేదేషు చైవ నష్టేషు మత్స్యో భూత్వా రసాతలమ్ 113.
వేదాలు కూడా కనుమరుగైనప్పుడు, ఆయన చేపగా మారి పాతాళంలోకి ప్రవేశించాడు.
అన్యద్దేవః కూర్మరూపస్త్వం సముద్రస్య మన్థనే
మరొకసారికి, సముద్రాన్ని మథించే సమయంలో, నువ్వు కూర్మావతారాన్ని ధరించావు.
పునర్వరాహరూపేణ మాం గచ్ఛన్తీం రసాతలే
తర్వాత, వరాహరూపంలో నేను రసాతలంలో మునిగిపోతున్నప్పుడు నన్ను రక్షించావు.
అన్యద్ధిరణ్యకశిపుర్వరదానేన దర్పితః
మరొకసారి, హిరణ్యకశిపుడు వరప్రభావంతో గర్వంగా ప్రాప్తించాడు.
పునర్నిఃక్షత్రరూపేణ త్వయాఽహం వికృతా పురా
పునః, నరసింహరూపంలో నన్ను నీవు పురాతన కాలంలో సంహరించావు.
పునశ్చ రావణో రక్షః క్షయితం స్వేన తేజసా
తర్వాత, రాక్షసుడైన రావణుడు నీ తేజస్సుతో సంహరించబడ్డాడు.
న చ జానామ్యహం దేవ తవ కించిద్విచేష్టితమ్
దేవా, నీ కార్యాలలో ఏదీ నాకు తెలియదు.
సృష్ట్వా కిమాదిశః సర్వాం న ప్రాజ్ఞాయత కించన
నీవు సృష్టిని చేసిన తర్వాత ఏమి ఆజ్ఞాపించావో ఎవరికీ అర్థం కాలేదు.
అంశవశ్చన విద్యన్తే న నక్షత్రా న వా గ్రహాః
అప్పటికి అక్కడ కాంతులు లేవు, నక్షత్రాలు లేవు, గ్రహాలు కూడా లేవు.
శనైశ్చరో బుధో నాత్ర న చేన్ద్రో ధనదో యమః
శనైశ్చరుడు, బుధుడు, ఇంద్రుడు, కుబేరుడు, యముడు అక్కడ లేరు.
వర్జయిత్వాత్ర త్రీన్దేవాన్ బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాన్ 113.
బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు తప్ప అక్కడ మరెవ్వరూ లేరు.
గత్వా చ శరణం దేవీ దైన్యం వదతి మాధవీ
ఆ దేవి శరణు కోరుకొని, వినయంగా మాధవికి చెప్పింది.
సపర్వతవనైః సార్ద్ధం మాం తారయ పితామహ
పితామహా, పర్వతాలు, అడవులతో కలిసి నన్ను రక్షించు.
ముహుర్తం ధ్యానమాస్థాయ పృథివీం తామువాచ హ
ఒక క్షణం ధ్యానంలో లీనమై, భూమిని ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
లోకనాథం సురశ్రేష్ఠమాదికర్త్తారమఞ్జసా
అతడు లోకనాధుడు, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు, సృష్టికర్త.
సర్వేషామేవ నః కార్యం యచ్చ కిఞ్చిత్ప్రవర్త్తతే
మనందరిలో ఎవరికైనా ఏ పని జరుగుతుందో, అది అంతా ఆయన వల్లే జరుగుతుంది.
అనన్తశయనే దేవం శయానం యోగశాయినమ్
అనంతునిపై యోగనిద్రలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న దేవుడు.
కృతాఞ్జలిపుటా దేవీ ప్రసాదయతి మాధవమ్ అహం భారసమాయుక్తా బ్రహ్మాణం శరణఙ్గతా
దేవి చేతులు జోడించి మాధవుని ప్రార్థించింది: "నాకు భారంగా ఉంది, అందుకే బ్రహ్మను శరణు కోరాను."
ప్రత్యాఖ్యాతా భగవతా తేనాప్యుక్తమిదం వచః
భగవంతుడు తిరస్కరించగా, ఆయన ఇలా అన్నారు.
స త్వాం తారయితుం శక్తో మగ్నాసి యది సాగరే
ప్రభూ! నేను ఈ సముద్రంలో మునిగిపోయాను. మీరు నన్ను రక్షించగలిగితే, దయచేసి కాపాడండి.
భక్త్యా త్వాం శరణం యామి ప్రసీద మమ మాధవ 113.
మాధవా! భక్తితో మీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను. దయచేసి నాపై అనుగ్రహం చూపించండి.
వాసవో వరుణశ్చాసి హ్యగ్నిర్మారుత ఏవ చ
మీరు ఇంద్రుడు, మీరు వరుణుడు, మీరు అగ్ని, మీరు వాయువు కూడా.
మత్స్యః కూర్మ్మో వరాహశ్చ నరసింహోఽసి వామనః
మీరు మత్స్యావతారం, కూర్మావతారం, వరాహావతారం, నరసింహావతారం, వామనావతారం.
ఏవం పశ్యసి యోగేన శ్రూయతే త్వం మహాయశాః
యోగబలంతో మీరు దర్శించబడతారు. మహాయశస్సుతో మీరు వినబడతారు.
పృథివీ వాయురాకాశమాపోజ్యోతిశ్చ పఞ్చమమ్
భూమి, వాయువు, ఆకాశం, నీరు, అగ్ని—ఈ ఐదు మూలకాలు,