సౌవర్ణే ముఖశృఙ్గే చ దన్తాశ్చ మణిమౌక్తికైః । గ్రీవా రత్నమయీ త్వస్యా ఘ్రాణం గన్ధమయన్తథా
ఆ ఆవు ముఖం, కొమ్ములు బంగారంతో, పళ్ళు రత్నాలు, ముత్యాలతో, మెడ రత్నాలతో, ముక్కు సుగంధ ద్రవ్యాలతో అలంకరించాలి.
శృఙ్గే త్వగురుకాష్ఠేన పృష్ఠం తామ్రమయం తథా । పుచ్ఛం క్షౌమమయం తస్యాః సర్వాభరణభూషితామ్
కొమ్ములు అగరు కలపతో, వెనుక భాగం రాగితో, తోక పట్టు వస్త్రంతో, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించాలి.
ఇక్షుపాదాం రౌప్యఖురాం కమ్బలం పట్టసూత్రకమ్ । ఆచ్ఛాద్య పట్టవస్త్రేణ ఘణ్టాచామరభూషితామ్
కాళ్లు చెక్కెర కట్టులతో, నక్కలు వెండితో, దుప్పటి, పట్టు తాడుతో కప్పి, గంటలు, జింకల పుచ్చాలతో అలంకరించాలి.
ప్రశస్తపత్రశ్రవణాం నవనీతస్తనీం బుధః । ఫలైర్నానావిధస్తస్యా ఉపశోభామ్ప్రకల్పయేత్
కన్నులు మంచి ఆకులతో, పాలు కొత్త వెన్నతో, వివిధ రకాల పండ్లతో ఆ ఆవును మరింత అందంగా చేయాలి.
ఉత్తమా గుడధేనుః స్యాత్సదా ధారచతుష్టయమ్ । భాగార్ధేన తు తౌల్యేన చతుర్థాంశేన వత్సకమ్
ఉత్తమ గుడ్డావుకు ఎప్పుడూ నాలుగు ప్రవాహాలు ఉండాలి. బరువులో సగం తీసుకుని, దాని నాలుగవ వంతుతో కూనను చేయాలి.
మధ్యమా చ తదర్ధేన భారేణైకేన చాధమా । విత్తహీనో యథాశక్త్యా శతైరష్టాభిరేవ చ
మధ్యమ స్థాయి ఆవు సగం బరువుతో, కనిష్ఠం ఒక భాగంతో చేయాలి. ధనం లేనివాడు తన శక్తికి తగినంత, లేకపోతే ఎనిమిది వందల ముద్రలతో చేయాలి.
అత ఊర్ధ్వన్తు కర్తవ్యా గృహవిత్తానుసారతః । గన్ధపుష్పాదిభిః పూజ్య బ్రాహ్మణాయ నివేదయేత్ ॥ శ్రోత్రియాయ ప్రదాతవ్యా సహస్రకనకేన తు । తదర్ధేన మహారాజ తస్యాప్యర్ధేన వా పునః
ఇందుకు తర్వాత, తన ఇంటి సంపదను బట్టి, సువాసనలు, పూలు మొదలైన వాటితో పూజ చేసి, బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి. మంచి విద్యావంతుడైన బ్రాహ్మణునికి, వెయ్యి బంగారు నాణేలు లేదా దాని అర్ధంతో, లేక మళ్లీ దాని అర్ధంతో ఇవ్వాలి, రాజా.
శతేన వా శతార్ధేన యథాశక్త్యా నివేదయేత్ । గన్ధపుష్పదిభిః పూజ్య ముద్రికాకర్ణపత్రకైః
లేకపోతే, వంద నాణేలు లేదా దాని అర్ధంతో, తన శక్తికి తగినట్టు, సువాసనలు, పూలు మొదలైన వాటితో పూజ చేసి, ఉంగరాలు, చెవి రింగులు, ఆకుల అలంకారాలతో కలిపి సమర్పించాలి.
ఛత్రికాపాదుకే దత్త్వా ఇమం మన్త్రముదీరయేత్ । గుడధేనో మహావీర్యే సర్వసమ్పత్ప్రదే శుభే
ఒక గొడుగు, చెప్పులు ఇచ్చిన తర్వాత, ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి: 'గుడ్డుతో తయారైన ఆవు, గొప్ప శక్తి కలదానివి, అన్ని ఐశ్వర్యాలు ప్రసాదించేవి, మంగళకరమైనవి.'
దానాదస్మాచ్చ భోదేవి భక్ష్యభోజ్యం ప్రయచ్ఛ మే । ప్రాఙ్ముఖోవాపి దాతా చ బ్రాహ్మణాయ నివేదయేత్
'ఈ దానంతో, ఓ భూమిదేవి, నాకు తినే పదార్థాలు, భోజనాలు ప్రసాదించు.' అని చెప్పాలి. దాత, తూర్పు వైపు చూస్తున్నా సరే, బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి.
వాచా కృతం కర్మకృతం మనసా యద్విచిన్తితమ్ । మానకూటం తులాకూటం కన్యాగోఽర్థే ఉదాహృతమ్
మన మాటతో, చేతితో చేసిన పని, మనసులో ఆలోచించినది, తూకంలో, తులలో, లేదా పెళ్లి విషయాల్లో చెప్పినదేదైనా, అవన్నీ ఇక్కడ ఉద్దేశించబడ్డాయి.
అనృతం నాశమాయాతి గుడధేనో ద్విజార్పితా । దీయమానాం ప్రపశ్యన్తి తే యాన్తి పరమాం గతిమ్ ॥ యత్ర క్షోరవహా నద్యో ఘృతపాయసకర్దమాః । ఋషయో మునయః సిద్ధాస్తత్ర గచ్ఛన్తి ధేనుదాః
బ్రాహ్మణునికి గుడ్డుతో తయారైన ఆవును ఇచ్చినప్పుడు, అబద్ధం వల్ల నాశనం కలగదు. దానిని ఇచ్చేవారు పరమగతిని పొందుతారు. అక్కడ నదులు నెయ్యి, పాలతో ప్రవహిస్తాయి; అక్కడ ఋషులు, మునులు, సిద్ధులు ఉంటారు. అలాంటి స్థలానికి ఆవు దాతలు చేరుకుంటారు.
దశ పూర్వాన్దశ పరానాత్భానఞ్చైకవింశతిమ్ । విష్ణులోకం నయత్యాశు గుడధేనోః ప్రసాదతః
గుడ్డుతో తయారైన ఆవు కృపతో, పది మంది పూర్వీకులను, పది మంది వంశజులను, తాను కూడా కలిపి ఇరవై ఒకరిని విష్ణు లోకానికి తీసుకెళ్తాడు.
అయనే విషువే పుణ్యే వ్యతీపాతే దినక్షయే । సర్వదైవ ప్రదాతవ్యా పాత్రం దృష్ట్వా మహామతే
ఉత్తరాయణం, దక్షిణాయణం, సమదినాలు, గ్రహణాలు, రోజు ముగిసే సమయం—ఇలాంటి పవిత్ర కాలాల్లో, ఓ జ్ఞానీ, మంచి పాత్రుడిని చూసి ఎప్పుడూ ఈ దానం ఇవ్వాలి.
శ్రద్ధాన్వితేన దాతవ్యా భుక్తిముక్తిఫలప్రదా । సర్వకామప్రదా నిత్యం సర్వపాపహరాస్మృతా
భక్తితో ఈ దానం ఇవ్వాలి. ఇది భోగం, మోక్షం రెండింటినీ ఇస్తుంది. ఎప్పుడూ అన్ని కోరికలు తీరుస్తుంది, అన్ని పాపాలను తొలగించేదిగా చెప్పబడింది.
గుడధేనోః ప్రసాదాత్తు సౌభాగ్యమఖిల భవేత్ । వైష్ణవం పదమాప్నోతి దౌర్గత్యన్తస్య నశ్యతి
గుడ్డుతో తయారైన ఆవు కృప వల్ల అన్ని శుభఫలితాలు కలుగుతాయి. వైష్ణవ పదవిని పొందుతారు. దురదృష్టం అంతా తొలగిపోతుంది.
దశద్వాదశసాహస్రా దశ చాష్టౌ చ జన్మని । న శోకదుఃఖదౌర్గత్యం తస్య సఞ్జాయతే క్వచిత్
పది, పన్నెండు వేల, పది, ఎనిమిది జన్మల వరకూ, ఆ వ్యక్తికి ఎప్పుడూ శోకం, దుఃఖం, దురదృష్టం కలగదు.
ఇతి పఠతి శృణోతి చేహ సమ్యక్ మతిమపి దదాతి యోజనానామ్ । స ఇహ విభవైశ్చిరం వసిత్వా వసతి చిరం దివి దేవతాదిపూజ్యః
ఈ వచనాన్ని ఎవరైనా ఇక్కడ చదివినా, వినినా, మనసుపెట్టినా, వారు ఇక్కడ ఐశ్వర్యంతో దీర్ఘకాలం జీవిస్తారు. ఆ తర్వాత, దేవతలు మొదలైనవారి చేత సత్కరింపబడుతూ, స్వర్గంలో కూడా చాలా కాలం నివసిస్తారు.
త్ర్యధికశతతమోఽధ్యాయః హోతోవాచ తద్వచ్చ శర్కరాధేనుం శృణు రాజన్ యథార్థతః । అనులిప్తే మహీపృష్ఠే కృష్ణాజినకుశోత్తరే
మూడు వందల రెండవ అధ్యాయం. హోతా ఇలా అన్నాడు: రాజా, ఇప్పుడు శర్కరతో చేసిన ఆవును ఎలా తయారు చేయాలో విను. మట్టిని బాగా పూత వేసి, కృష్ణాజినంతో, దర్భతో కప్పాలి.
ధేనుం శర్కరయా రాజన్కృత్వా భారచతుష్టయమ్ । ఉత్తమా కథ్యతే సద్భిశ్చతుర్థాంశేన వత్సకమ్
రాజా, నాలుగు ముద్దల బరువుతో శర్కరతో ఆవును తయారు చేస్తే, అది ఉత్తమమని సద్బుద్ధి కలవారు అంటారు. దాని నాలుగవ వంతుతో కూనును చేయాలి.
తదర్ధం మధ్యమా ప్రోక్తా కనిష్ఠా భారకేణ తు । తద్వద్వత్సం ప్రకుర్వీత చతుర్థాంశేన తత్త్వతః
దాని అర్ధం బరువుతో చేస్తే, అది మధ్యమం. ఒక ముద్ద బరువుతో చేస్తే, అది కనిష్ఠం. అలాగే, కూనును కూడా నాలుగవ వంతుతో తయారు చేయాలి.
అథ కుర్యాదష్టశతైరూర్ధ్వం నృపతిసత్తమ । స్వశక్త్యా కారయేద్ధేనుం తథాత్మానం పీడయేత్
ఓ ఉత్తమ రాజా, ఎనిమిది వందల బరువుతో లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ బరువుతో, తన శక్తికి తగినట్టు ఆవును తయారు చేయాలి. అలా తాను శ్రమించాలి.
సర్వబీజాని సంస్థాప్య చతుర్దిక్షు సమన్తతః । సువర్ణస్య ముఖం శృఙ్గే మౌక్తికైర్నయనే తథా
అన్ని విత్తనాలను, నాలుగు దిక్కులలో చుట్టూ పెట్టాలి. నోటి దగ్గర బంగారు ముక్కు, కన్నుల్లో ముత్యాలు పెట్టాలి.
గుడేన తు ముఖ కాయే జిహ్వా పిష్టమయీ తథా । కమ్బలం పట్టసూత్రేణ కణ్ఠాభరణభూషితామ్
ముఖం, శరీరం గుడ్డుతో చేయాలి. నాలుక పిండితో తయారు చేయాలి. దుప్పటి, పట్టు దారంతో, మెడలో హారంతో అలంకరించాలి.
ఇక్షుపాదాం రౌప్యఖురాం తవనీతస్తనీం తథా । ప్రశస్తపత్రశ్రవణాం సితచామరపభూషితామ్
ఆ ఆవు చెక్కెర కాళ్లు, వెండి నఖాలు, వెన్నతో నిండిన ఉబ్బెత్తులు కలిగి ఉంటుంది. దాని చెవులు మెత్తని ఆకులతో అలంకరించబడి, తెల్ల యాకుపుంకులతో అలంకరించబడినవి.
పఞ్చరత్నసమాయుక్తాం వస్త్రేణాచ్ఛాదితాం తథా । గన్ధపుష్పైరలంకృత్య బ్రాహ్మణాయ నివేదయేత్
ఆ ఆవును ఐదు రత్నాలతో అలంకరించి, బట్టతో కప్పాలి. సువాసన గల పువ్వులతో అలంకరించి, బ్రాహ్మణుడికి అర్పించాలి.
శ్రోత్రియాయ దరిద్రాయ సాధువృత్తాయ ధీమతే । వేదవేదాఙ్గవిదుషే సాగ్నికాయ కుటుమ్బినే । అదుష్టాయ ప్రదాతవ్యా న తు మత్సరిణే ద్విజే
ఆ ఆవును వేదాలు, వేదాంగాలు తెలిసిన, సద్గుణాలున్న, ధర్మబుద్ధి కలిగిన, హోమాగ్ని నిర్వహించే, కుటుంబాన్ని పోషించే, పాపరహితమైన, దరిద్ర బ్రాహ్మణుడికి ఇవ్వాలి. అసూయగల బ్రాహ్మణుడికి మాత్రం ఇవ్వకూడదు.
అయనే విషువే పుణ్యే వ్యతీపాతే దినక్షయే । ఏషు పుణ్యేషు కాలేషు థథావిభవశక్తితః
ఉత్తరాయణం, దక్షిణాయణం, సమవసరాలు, శుభయోగాలు, లేదా రోజు ముగింపు వంటి పవిత్ర సమయాల్లో, తన శక్తికి అనుగుణంగా దానం చేయాలి.
సత్పాత్రఞ్చ ద్విజం దృష్ట్వా ఆగతం శ్రోత్రియం గృహే । తాదృశాయ ప్రదాతవ్యా పుచ్ఛదేశే విమృష్య చ
తగిన బ్రాహ్మణుడు, వేదపండితుడు ఇంటికి వచ్చినప్పుడు, ఆవును దాని తోక భాగాన్ని పరిశీలించి, అర్హుడైనవారికి దానం చేయాలి.
పూర్వాభిముఖమాస్థాయ అథవా స ఉదఙ్ముఖః । గాం పూర్వాభిముఖీం కృత్వా వత్సముత్తరతో న్యసేత్
తూర్పు వైపు లేక ఉత్తర దిశను ఎదుర్కొని కూర్చోవాలి. ఆవును తూర్పు వైపు, దూడను ఉత్తర వైపు ఉంచాలి.