క్షుధయా పీడితో హ్యాసీత్తృషయా చ విశేషతః
అతడు ఆకలితో, ముఖ్యంగా దాహంతో బాధపడ్డాడు.
తత్ర ప్రాగ్జన్మమూర్త్తిశ్చ పురా దగ్ధా మహాత్మనః 99.
అక్కడ, అతని పూర్వజన్మ రూపం, పూర్వం కాలంలో కాలిపోయినది, ప్రత్యక్షమైంది.
పునర్విమానమారుహ్య దివమాచక్రమే నృపః
ఆ రాజు మళ్లీ విమానంపై ఎక్కి స్వర్గాన్ని చేరాడు.
తాన్యస్థీని లిహన్దృష్టో వసిష్ఠేన మహాత్మనా
వశిష్ఠుడు ఆ అస్తులను నాకుతూ ఉన్నదాన్ని చూశాడు.
ఏవముక్తస్తదా రాజా వసిష్ఠేన మహాత్మనా
అప్పుడు మహాత్ముడైన వసిష్ఠుడు ఇలా అన్నప్పుడు ఆ రాజు—
భగవన్క్షుధితశ్చాస్మి అన్నపానం పురా మయా
భగవంతుడా, నాకు ఆకలి వేసింది. ఇంతవరకు నాకు అన్నం లేదా నీళ్లు దొరకలేదు—
ఏవముక్తస్తతో రాజ్ఞా వసిష్ఠో మునిపుంగవః
రాజు ఇలా అడిగిన తర్వాత, మునులలో శ్రేష్ఠుడైన వసిష్ఠుడు—
కిం తే కరోమి రాజేంద్ర క్షుధితస్య విశేషతః
రాజేంద్రా, నీకు ఆకలి వేసినప్పుడు నేను నీకు ఏమి చేయగలను చెప్పు?
రత్నహేమప్రదానేన భోగవాన్ జాయతే నరః
రత్నాలు, బంగారం ఇచ్చినవాడు సుఖంగా, ధనవంతుడిగా మారతాడు.
తన్న దత్తం త్వయా రాజన్ స్తోకం మత్వా నరాధిప అదత్తస్య చ సమ్ప్రాప్తిస్తన్మమాచక్ష్వ పృచ్ఛతః
కానీ రాజా, నువ్వు చిన్నదిగా భావించి ఏమి ఇవ్వలేదు. ఇప్పుడు ఇవ్వకుండా వచ్చావు. నేను అడిగినప్పుడు నిజం చెప్పు.
తచ్ఛృణుష్వ నరవ్యాఘ్ర కథ్యమానం మయాఽనఘ 99.
నరశార్దూలా, పాపరహితుడా, నేను చెప్పేది విను.
స సర్వమేధమారేభే స్వయం క్రతువరం నృపః
ఆ రాజు తానే స్వయంగా సర్వమేధ యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించాడు.
నాన్నం తేన తదా దత్తం స్వల్పం మత్వా యథా త్వయా
అయినా, అతడు కూడా అన్నం తక్కువగా భావించి ఇవ్వలేదు. నువ్వు చేసినట్లే.
కృత్వా పుణ్యం వినీతాశ్వః సార్వభౌమో నృపోత్తమః
పుణ్యకార్యాలు చేసిన వినీతాశ్వుడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడు, భూమికి అధిపతిగా అయ్యాడు.
అసావపి క్షుధావిష్ట ఏవమేవ గతో నృపః
అయినా అతడికీ ఆకలి బాధ వేసి, అదే విధంగా వెళ్లిపోయాడు రాజా.
విమానేనార్కవర్ణేన భాస్వతా దేవవన్నృపః
ఆ రాజు, సూర్యుని లాగా ప్రకాశిస్తూ, వెలుగుతో నిండిన విమానంలో వెళ్లాడు.
పురోహితం దదర్శాథ హోతారం జాహ్నవీతటే
అక్కడ అతడు తన పురోహితుడిని, హోతారుని, జాహ్నవీ తీరం వద్ద చూశాడు.
క్షుధాయాః కారణం కిం మే స హోతా తమువాచ హ
ఆకలికి కారణం ఏమిటో ఆ హోతారుని అడిగాడు.
ఘృతధేనుం చ ధేనుం చ రసధేనుం చ పార్థివ
ఓ రాజా, నెయ్యి ఇచ్చే ఆవు, సాధారణ ఆవు, రసాలిచ్చే ఆవు—
తపతే యావదాదిత్యస్తపతే వాపి చన్ద్రమాః
సూర్యుడు వెలిగేంతవరకు, లేదా చంద్రుడు వెలిగేంతవరకు—
వినీతాశ్వ ఉవాచ భుఙ్క్తే స్వర్గం చ విప్రేన్ద్ర తన్మమాచక్ష్వ పృచ్ఛతః ।।99.
వినీతాశ్వుడు అడిగాడు: 'బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, అతడు స్వర్గంలో సుఖపడుతున్నాడా? నేను అడుగుతున్నాను, దయచేసి చెప్పు.'
హోతోవాచ చతుర్భిః కుడవైశ్చైవ ప్రస్థ ఏకః ప్రకీర్త్తితః
హోతా ఇలా అన్నాడు: 'నాలుగు కుడవలు కలిపితే ఒక ప్రస్థం అవుతుంది అని చెబుతారు.'
సా తు షోడశభిః కార్యా చతుర్భిర్ వత్సకో భవేత్
దూడను పదహారు భాగాలతో తయారుచేయాలి; నాలుగు భాగాలతో ఒక దూడ రూపం కలుగుతుంది.
పుచ్ఛే ప్రకల్పనీయా సా ఘణ్టాభరణాభూషితా
ఆ దూడ వెనుకవైపు మణిపూసలతో అలంకరించిన గంటను అమర్చాలి.
కాంస్యదోహాం రౌప్యఖురాం పూర్వధేనువిధానతః
ఆ దూడకు పాలకుండగా కంచు పాత్రను, కాళ్లకు వెండి తొక్కులను, గతంలో చెప్పిన విధంగా అమర్చాలి.
కృష్ణాజినం ధేనువాసో నన్దితాం కల్పితాం శుభామ్
కృష్ణమృగ చర్మంతో తయారైన ఆవు వస్త్రాన్ని, ఆనందంగా, శుభంగా అమర్చాలి.
సర్వౌషధిసమాయుక్తాం మన్త్రపూతాం తు దాపయేత్
ఆ దూడను అన్ని ఔషధ మొక్కలతో కలిపి, మంత్రాలతో పవిత్రం చేసి ఇవ్వాలి.
సర్వం సమ్పాదయాస్మాకం తిలధేనో ద్విజార్పితా
మా కోరికలు అన్నీ నెరవేరాలి; ఈ నువ్వుల దూడను బ్రాహ్మణులకు సమర్పించాను.
భజస్వ కామాన్మాం దేవి తిలధేనో నమోఽస్తు తే
దేవతా! నువ్వుల దూడను నేను సమర్పిస్తున్నాను, నీకు నమస్కారం.
సర్వపాపవినిర్ముక్తో విష్ణులోకం చ గచ్ఛతి 99.
అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడై, విష్ణు లోకాన్ని పొందుతాడు.