సుశుద్ధభావం విభవైరుపావృతం శ్రియావృతం విగతమలం విచక్షణమ్ । క్షితీశ్వరైరపగతకిల్బిషైః స్తుతం గదాధరం ప్రణమతి యః సుఖం వసేత్ ।। ౭.
శుద్ధమనస్సుతో, ఐశ్వర్యాలతో చుట్టుముట్టబడి, లక్ష్మితో అలంకరించబడి, మలినతలేని, జ్ఞానంతో నిండిన, పాపరహిత భూపాలులు స్తుతించే గదాధరునికి నమస్కరిస్తే, అతడు సుఖంగా జీవిస్తాడు.
సురాసురైరర్చ్చితపాదపఙ్కజం కేయూరహారాఙ్గదమౌలిధారిణమ్ । అబ్ధౌ శయానం చ రథాఙ్గపాణినం గదాధరం ప్రణమతి యః సుఖం వసేత్ ।। ౭.
దేవతలు, దానవులు పాదపద్మాలను పూజించే వాడిని, కంకణాలు, హారాలు, ఆభరణాలు, కిరీటాన్ని ధరించినవాడిని, సముద్రంపై శయనించేవాడిని, చక్రాన్ని చేతిలో పట్టుకున్నవాడిని, గదాధరునికి నమస్కరిస్తే, అతడు సుఖంగా జీవిస్తాడు.
సితం కృతే త్రేతాయుగేఽరుణం విభుం తథా తృతీయే పీతవర్ణమచ్యుతమ్ । కలౌ ఘనాలిప్రతిమం మహేశ్వరం గదాధరం ప్రణమతి యః సుఖం వసేత్ ।। ౭.
కృతయుగంలో తెల్లవాడిగా, త్రేతాయుగంలో ఎర్రవాడిగా, ద్వాపరయుగంలో పసుపు రంగులో, కలియుగంలో మేఘంలా నలుపుగా, మహేశ్వరుడైన గదాధరునికి నమస్కరిస్తే, అతడు సుఖంగా జీవిస్తాడు.
బీజోద్భవో యః సృజతే చతుర్ముఖ- స్తథైవ నారాయణరూపతో జగత్ । ప్రపాలయేద్ రుద్రవపుస్తథాన్తకృద్ గదాధరో జయతు షడర్ద్ధమూర్తిమాన్ ।। ౭.
బీజం నుండి జన్మించిన బ్రహ్మద్వారా, నారాయణ రూపంలో జగత్తును సృష్టించేవాడిని, రుద్ర రూపంలో కాపాడేవాడిని, అంతము చేసేవాడిని, ఆరు రూపాలతో ఉన్న గదాధరుడు విజయవంతుడవాలని కోరుకుంటాను.
సత్త్వం రజశ్చైవ తమో గుణాస్త్రయ- స్త్వేతేషు నాన్యస్య సముద్భవః కిల । స చైక ఏవ త్రివిధో గదాధరో దధాతు ధైర్యం మమ ధర్మమోక్షయోః ।। ౭.
సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు అనే మూడు గుణాలు ఇతనిలోనే ఉద్భవించాయి, మరెవరిలో కాదు. ఆ త్రిగుణాత్మకుడైన గదాధరుడు నాకు ధర్మములో, మోక్షములో ధైర్యాన్ని ప్రసాదించాలి.
సంసారతోయార్ణవదుఃఖతన్తుభి- ర్వియోగనక్రక్రమణైః సుభీషణైః । మజ్జన్తముచ్చైః సుతరాం మహాప్లవే గదాధరో మాము దధాతు పోతవత్ ।। ౭.
ఈ సంసారసముద్రంలో బాధల తంతువులతో, వియోగమనే మొసళ్ల భయంకరతతో నేను మునిగిపోతున్నప్పుడు, ఆ గదాధరుడు నావలా నన్ను దాటించాలి.
స్వయం త్రిమూర్తిః స్వమివాత్మనాత్మని స్వశక్తితశ్చాణ్డమిదం ససర్జ్జ హ । తస్మిఞ్జలోత్థాసనమార్యతేజసం ససర్జ్జ యస్తం ప్రణతోఽస్మి భూధరమ్ ।। ౭.
తానే త్రిమూర్తి, తన శక్తితో తనలోనుంచి ఈ బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టించాడు. ఆ బ్రహ్మాండంలో నీటిలోంచి వెలసిన, మహా తేజస్సుతో ప్రకాశించే భూమిని సృష్టించిన భూధరునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
మత్స్యాదినామాని జగత్సు కేవలం సురాదిసంరక్షణతో వృషాకపిః । ముఖ్యస్వరూపేణ సమన్తతో విభు- ర్గదాధరో మే విదధాతు సద్గతిమ్ ।। ౭.
దేవతల రక్షణ కోసం మత్స్యాది పేర్లతో అవతారాలు తీసుకునే వృషాకపి, తన అసలు రూపంలో అన్ని చోట్ల వ్యాపించి, గదను ధరించిన వాడు — అతడు నాకు శ్రేష్ఠమైన మార్గాన్ని ప్రసాదించాలి.
శ్రీవరాహ ఉవాచ । ఏవం స్తుతస్తదా విష్ణుర్భక్త్యా రైభ్యేణ ధీమతా । ప్రాదుర్బభూవ సహసా పీతవాసా జనార్దనః ।। ౭.
శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: అప్పుడు, రైభ్యుడు భక్తితో ప్రశంసించగా, విష్ణువు, జనార్దనుడు, పీతవస్త్రధారి, అకస్మాత్తుగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
శఙ్ఖచక్రగదాపాణిర్గరుడస్థో వియద్గతః । ఉవాచ మేఘగమ్భీరధీరవాక్ పురుషోత్తమః ।। ౭.
శంఖం, చక్రం, గదను చేతిలో పట్టుకొని, గరుత్మంతునిపై కూర్చొని, ఆకాశంలో సంచరిస్తూ, మేఘంలా గంభీరమైన స్వరంతో, గంభీరమైన మాటలు చెప్పాడు ఆ పురుషోత్తముడు.
తుష్టోఽస్మి రైభ్య భక్త్యా తే స్తుత్యా చ ద్విజసత్తమ । తీర్థస్నానేన చ విభో బ్రూహి యత్తేఽభివాఞ్ఛితమ్ ।। ౭.
రైభ్యా, నీ భక్తికీ, నీ స్తోత్రానికీ, పవిత్రస్నానానికి నేను సంతుష్టుడనయ్యాను, ద్విజశ్రేష్ఠా. నీవు కోరింది చెప్పు, మహోన్నతుడా.
రైభ్య ఉవాచ । గతిం మే దేహి దేవేశ యత్ర తే సనకాదయః । వసేయం తత్ర యేనాహం త్వత్ప్రసాదాద్ గదాధర ।। ౭.
రైభ్యుడు అన్నాడు: దేవతల అధినాయకా, సంచకాది మహర్షులు నివసించే స్థలానికి నన్ను చేర్చు. నీ కృపతో నేను అక్కడ నివసించగలను గదాధరా.
దేవ ఉవాచ । ఏవమస్త్వితి తే బ్రహ్మన్నిత్యుక్త్వాఽన్తరధీయత । భగవానపి రైభ్యస్తు దివ్యజ్ఞానసమన్వితః ।। ౭.
దేవుడు ఇలా అన్నాడు: 'అలా జరగనీ.' అని బ్రాహ్మణుడా, నీతో చెప్పి, వెంటనే అంతర్ధానమయ్యాడు. రైభ్యుడూ దివ్యజ్ఞానంతో కూడి, అదృశ్యమయ్యాడు.
క్షణాద్ బభూవ దేవేన పరితుష్టేన చక్రిణా । జగామ యత్ర తే సిద్ధాః సనకాద్యా మహర్షయః ।। ౭.
చక్రాన్ని ధరించిన దేవుని అనుగ్రహంతో, క్షణంలోనే, రైభ్యుడు సంచకాది సిద్ధులు నివసించే స్థలానికి చేరుకున్నాడు.
ఏతచ్చ రైభ్యనిర్ద్దిష్టం స్తోత్రం విష్ణోర్గదాభృతః । యః పఠేత్ స గయాం గత్వా పిణ్డదానాద్ విశిష్యతే ।। ౭.
రైభ్యుడు చెప్పిన ఈ విష్ణు గదాధరుని స్తోత్రాన్ని, గయలో పిండప్రదానం చేసి చదివేవాడు, ఇతరుల కంటే విశిష్టతను పొందుతాడు.
శ్రీవరాహ ఉవాచ । యోఽసౌ వసోః శరీరే తువ్యాధో భూత్వా నృపస్య హ । స స్వవృత్త్యాం స్థితః కాలం చతుర్వర్షసహస్త్రికమ్ ।। ౮.
శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: వసువు శరీరంలో వ్యాధిగా మారి, తన స్వభావంలో నాలుగు వేల సంవత్సరాలు ఉన్నవాడు.
ఏకైకం స్వకుటుమ్బార్థే హత్వా వనచరం మృగమ్ । భృత్యాతిథిహుతాశానాం ప్రీణనం కురుతే సదా ।। ౮.
ప్రతి సారి తన కుటుంబం కోసం అడవిలో ఒక మృగాన్ని వేటాడేవాడు. భృత్యులు, అతిథులు, అగ్నిని ఎప్పుడూ సంతుష్టిపరచేవాడు.
మిథిలాయాం వరారోహే సదా పర్వణి పర్వణి । పితౄణాం కురుతే శ్రాద్ధం స్వాచారేణ విచక్షణః ।। ౮.
మిథిలలో, అందమైనవాడా, ప్రతి పర్వదినాన, ఆ జ్ఞాని తన పితృదేవతలకు తన సంప్రదాయం ప్రకారం శ్రాద్ధాన్ని నిర్వహించేవాడు.
అగ్నిం పరిచరన్ నిత్యం వదన్ సత్యం సుభాషితమ్ । ప్రాణయాత్రానుసక్తస్తు యోఽసౌ జీవం న పాతయేత్ ।। ౮.
అగ్నిని నిత్యం సేవిస్తూ, సత్యాన్ని, మధురమైన మాటలు మాట్లాడుతూ, జీవనోపాధి కోసం కృషి చేస్తూ, ఎప్పుడూ ప్రాణిని హింసించేవాడు కాదు.
ఏవం తు వసతస్తస్య ధర్మబుద్ధిర్మహాతపాః । పుత్రస్త్వర్జునకో నామ బభూవ మునివద్వశీ ।। ౮.
అలా ధర్మబుద్ధితో, మహా తపస్సుతో అక్కడ నివసిస్తున్నప్పుడు, అతనికి అర్జునకుడు అనే కుమారుడు పుట్టాడు. ఆ బాలుడు మునిలా నియమంగా ఉండేవాడు.
తస్య కాలేన మహతా చారిత్రేణ చ ధీమతః । బభూవార్జ్జునకీ నామ కన్యా చ వరవర్ణినీ ।। ౮.
కాలక్రమంలో, ఆ ధీరునికి మంచి స్వభావంతో, అర్జునకి అనే అందమైన కుమార్తె జన్మించింది.
తస్యా యౌవనకాలే తు చిన్తయామాస ధర్మవిత్ । కస్యేయం దీయతే కన్యా కో వా యోగ్యశ్చ వై పుమాన్ ।। ౮.
ఆమె యవ్వనంలోకి వచ్చినప్పుడు, ధర్మజ్ఞుడు ఇలా ఆలోచించసాగాడు: 'ఈ కుమార్తెను ఎవరికిచ్చాలి? ఎవరు యోగ్యుడు?' అని.
ఇతి చిన్తయతస్తస్య మతఙ్గస్య సుతం ప్రతి । ధర్మవ్యాధస్య సువ్యక్తం ప్రసన్నాఖ్యం ప్రతి బ్రువన్ ।। ౮.
అలా ఆలోచిస్తూ, మతంగుని కుమారుడైన ప్రసన్నుడి గురించి, ధర్మవ్యత్తుడైన వేటగాడి గురించి స్పష్టంగా చెప్పాడు.
ఏవం సంచిన్త్య మాతఙ్గః ప్రసన్నం ప్రతి సోద్యతః । ఉవాచ తస్య పితరం ప్రసన్నాయార్జ్జునీం భవాన్ । గృహాణ తపతాం శ్రేష్ఠ స్వయం దత్తాం మహాత్మనే ।। ౮.
అలా నిర్ణయించుకుని, మతంగుడు ప్రసన్నుని విషయమై సిద్ధమై, అతని తండ్రితో ఇలా అన్నాడు: 'తపస్సులో శ్రేష్ఠుడా, అర్జునిని ప్రసన్నునికి స్వయంగా ఇచ్చి పెళ్లి చేయు.'
మతఙ్గ ఉవాచ । ప్రసన్నోఽయం మమ సుతః సర్వశాస్త్రవిశారదః । గృహ్ణామ్యర్జునకీం కన్యాం త్వత్సుతాం వ్యాధసత్తమ ।। ౮.
మతంగుడు ఇలా అన్నాడు: నా కుమారుడు సంతోషంగా ఉన్నాడు, అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడు కూడా. నీ కుమార్తె అర్జునకిని నేను అంగీకరిస్తున్నాను, ఓ ఉత్తమ వేటగాడా.
ఏవముక్తే తదా కన్యాం ధర్మవ్యాధో మహాతపాః । మతఙ్గపుత్రాయ దదౌ ప్రసన్నాయ చ ధీమతే ।। ౮.
ఇలా చెప్పిన తరువాత, మహా తపస్సు కల ధర్మవ్యాధుడు తన కుమార్తెను సంతోషంగా, జ్ఞానంతో ఉన్న మతంగుని కుమారుడికి ఇచ్చాడు.
ధర్మవ్యాధస్తదా కన్యాం దత్వా స్వగృహమీయివాన్ । సాఽపి శ్వశురయోర్భర్తుః శుశ్రీషణపరాఽభవత్ ।। ౮.
ధర్మవ్యాధుడు తన కుమార్తెను ఇచ్చి తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాడు. ఆమె తన భర్తకు, అత్తమామలకు సేవ చేయడంలో నిమగ్నమైంది.
అథ కాలేన మహతా సా కన్యాఽర్జునకీ శుభా । ఉక్తా శ్వశ్రువా సుతా పుత్రి జీవహన్తుస్త్వమీదృశీ । న జానాసి తపశ్చర్తుం భర్త్తురారాధనం తథా ।। ౮.
కాలం గడిచిన తరువాత, ఆ మంగళకరమైన అర్జునకి అనే యువతిని ఆమె అత్త ఇలా అడిగింది: 'బిడ్డా, నీవు ప్రాణహంతకురాలివి. తపస్సు చేయడం, భర్తను గౌరవించడం నీకు తెలియదు.'
సాఽపి స్వల్పాపరాధేన భర్త్సితా తనుమధ్యమా । పితుర్వేశ్మగతా బాలా రోదమానా ముహుర్ముహుః ।। ౮.
చిన్న తప్పు కోసం దూషించబడిన ఆ సన్నని నడుము గల బాలిక, ఏడుస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ తన తండ్రి ఇంటికి వెళ్లింది.
పిత్రా పృష్టా కిమేతత్ తే పుత్రి రోదనకారణమ్ । ఏవముక్తా తదా సా తు కథయామాస భామినీ ।। ౮.
తండ్రి అడిగాడు: 'బిడ్డా, ఇది ఏమిటి? నీవు ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు?' అని అడిగినప్పుడు, ఆ అందమైన అమ్మాయి చెప్పడం ప్రారంభించింది.