వరాహపురాణమ్

శ్రీవరాహ ఉవాచ । సర్గశ్చ ప్రతిసర్గశ్చ వంశో మన్వన్తరాణి చ । వంశానుచరితం చైవ పురాణం పఞ్చలక్షణమ్ ।। ౨.

శ్రీ వరాహుడు ఇలా అన్నాడు: సృష్టి, ప్రతిసృష్టి, వంశ పరంపర, మన్వంతరాలు, వంశ చరిత్ర — ఇవే ఐదు లక్షణాలు కలిగిన పురాణ లక్షణాలు.

ఆదిసర్గమహం తావత్ కథయామి వరాననే । యస్మాదారభ్య దేవానాం రాజ్ఞాం చరితమేవ చ । జ్ఞాయతే చతురంశశ్చ పరమాత్మా సనాతనః ।। ౨.

వదనంలో ప్రకాశం ఉన్నదేవీ! మొదటగా ఆదిసృష్టిని నేను వివరించబోతున్నాను. దానివల్ల దేవతలూ, రాజుల చరిత్రలు తెలిసి, శాశ్వతమైన పరమాత్మను నాలుగు రూపాలలో తెలుసుకోవచ్చు.

ఆదావహం వ్యోమ మహత్ తతోఽణుం- రేకైవ మత్తః ప్రబభూవ బుద్ధిః । త్రిధా తు సా సత్త్వరజస్తమోభిః పృథక్పృథక్తత్త్వరూపైరుపేతా ।। ౨.

మొదట నేను ఆకాశంలా ఉన్నాను. ఆ తర్వాత నన్నుంచి సూత్ష్మమైన తత్త్వం పుట్టింది. ఆ తత్త్వం బుద్ధిగా ఒక్కటిగా వెలిసింది. ఆ బుద్ధి సత్త్వ, రజస్, తమస్ అనే మూడు గుణాలవల్ల వేర్వేరు తత్త్వరూపాలను ధరించింది.

తస్మింస్త్రికేఽహం తమసో మహాన్ స సదోచ్యతే సర్వవిదాం ప్రధానః । ఉతస్మాదపి క్షేత్రవిదూర్జితోఽభూద్ బభూవ వుద్ధిస్తు తతో బభూవ ।। ౨.

ఆ మూడు తత్త్వాలలో నేను 'మహత్' అనే అంధకారంగా ఉన్నాను. అది సర్వజ్ఞులందరికీ ప్రధానమైనదిగా పిలవబడుతుంది. దానినుంచి క్షేత్రజ్ఞుడు పుట్టాడు. దానినుంచి బుద్ధి జన్మించింది.

తస్మాత్తు తేభ్యో శ్రవణాదిహేతవస్ తతోఽక్షమాలా జగతో వ్యవస్థితా । భూతైర్గతైరేవ చ పిణ్డమూర్తి- ర్మయా భద్రే విహితా త్వాత్మనైవ ।। ౨.

అవి నుంచే వినికిడి మొదలైన ఇంద్రియాల కారణాలు పుట్టాయి. ఆ తర్వాత జగత్తుకు ఇంద్రియమాల ఏర్పడింది. ఆ భూతాలతోనే, భద్రే! నేను నా స్వయంగా ఈ శరీరాన్ని సృష్టించాను.

శూన్యం త్వాసీత్ తత్ర శబ్దస్తు ఖం చ తస్మాద్ వాయుస్తత ఏవాను తేజః । తస్మాదాపస్తత ఏవాను దేవి మయా సృష్టా భవతీ భూతధాత్రీ ।। ౨.

అక్కడ శూన్యం, శబ్దం, ఆకాశం మాత్రమే ఉండేవి. వాటి నుండి గాలి, ఆ తరువాత వెలుగు, దాని తరువాత నీరు కలిగాయి. ఆ నీటి నుండి, దేవీ, భూతాలను ధరించేవారిగా నిన్ను నేను సృష్టించాను.

యోగే పృథివ్యా జలవత్ తతోఽపి సబుద్బుదం కలలం త్వణ్డమేవ । తస్మిన్ ప్రవృత్తే ద్విగతేఽహమాసీ- దాపోమయశ్చాత్మనాత్మానమాదౌ ।। ౨.

భూమిపై, నీటిలో పుట్టేలా మొదట బుడబుడలు, తరువాత ముద్ద, ఆ తరువాత గుడ్డు ఏర్పడ్డాయి. అది ఏర్పడి విడిపోయినప్పుడు, నేను నీటితో కూడినవాడిగా, ఆ ప్రారంభంలోనే ఆ గుడ్డులో ఉన్నాను.

సృష్ట్వా నారాస్తా అథో తత్ర చాహం యేన స్యాన్మే నామ నారాయణేతి । కల్పే కల్పే తత్ర సంయామి భూయః సుప్తస్య మే నాభిజః స్యాద్ యథాద్యః ।। ౨.

నీటిని సృష్టించిన తరువాత, నేను వాటిలోనే ఉన్నాను. అందుకే నాకు నారాయణుడు అనే పేరు వచ్చింది. ప్రతి కల్పంలో నేను మళ్లీ అక్కడికి వెళ్తాను. నేను నిద్రపోతే, నా నాభి నుండి మొదటిలా మరొకరు పుడతారు.

ఏవంభూతస్య మే దేవి నాభిపద్మే చతుర్ముఖః । ఉత్తస్థౌ స మయా ప్రోక్తః ప్రజాః సృజ మహామతే ।। ౨.

దేవీ, అప్పుడు నా నాభిపద్మం నుండి నాలుగు ముఖాలవాడు జన్మించాడు. నేను అతనితో, 'మహామతివంతుడా, ప్రజలను సృష్టించు' అని చెప్పాను.

ఏవముక్త్వా తిరోభావం గతోఽహం సోఽపి చిన్తయన్ । ఆస్తే యావజ్జగద్ధాత్రి నాధ్యగచ్ఛత కించన ।। ౨.

అలా చెప్పి నేను కనబడకుండా పోయాను. అతను ఆలోచిస్తూ ఉండిపోయాడు. కానీ జగత్తును పోషించేవాడిగా ఉన్నా, ఏదీ కనుగొనలేకపోయాడు.

తావత్ తస్య మహారోషో బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః। సంభూయ తేన బాలః స్యాదఙ్కే రోషాత్మసంభవః ।। ౨.

అప్పుడు, అవ్యక్త జననుడైన బ్రహ్మకు గొప్ప కోపం కలిగింది. ఆ కోపంతో అతని ఒడిలో ఒక శిశువు పుట్టింది.

యో రుదన్ వారితస్తేన బ్రహ్మణాఽవ్యక్తమూర్త్తినా । బ్రవీతి నామ మే దేహి తస్య రుద్రేతి సో దదౌ ।। ౨.

ఆ శిశువు ఏడుస్తూ ఉండగా, అవ్యక్తమూర్తియైన బ్రహ్మ అతన్ని ఆపాడు. 'నాకు పేరు పెట్టు' అని అడిగాడు. బ్రహ్మ అతనికి 'రుద్రుడు' అనే పేరు పెట్టాడు.

సోఽపి తేన సృజస్వేతి ప్రోక్తో లోకమిమం శుభే । అశక్తః సోఽథ సలిలే మమజ్జ తపసే ధృతః ।। ౨.

బ్రహ్మ అతనితో, 'ఈ లోకాన్ని సృష్టించు, శుభుడా' అని చెప్పాడు. కానీ అతను చేయలేక, తపస్సు కోసం నీటిలోకి మునిగిపోయాడు.

తస్మిన్ సలిలమగ్నే తు పునరన్యం ప్రజాపతిమ్ । బ్రహ్మా ససర్జ్జ భూతేషు దక్షిణాఙ్గుష్ఠతో వరమ్ । వామే చైవ తథాఽఙ్గుష్ఠే తస్య పత్నీమథాసృజత్ ।। ౨.

అతను నీటిలో మునిగిపోయినప్పుడు, బ్రహ్మ తన కుడి బొటనవేళ్ల నుండి మరొక ప్రజాపతిని, ఎడమ బొటనవేళ్ల నుండి అతని భార్యను సృష్టించాడు.

స తస్యాం జనయామాస మనుం స్వాయంభువం ప్రభుః । తస్మాత్ సంభావితా సృష్టిః ప్రజానాం బ్రహ్మణా పురా ।। ౨.

ఆమెలో ప్రభువు స్వాయంభువ మనువును పుట్టించాడు. అప్పటినుంచి బ్రహ్మ ప్రజలను సృష్టించడం జరిగింది.

ధరణ్యువాచ । విస్తరేణ మమాచక్ష్వ ఆదిసర్గం సురేశ్వర । బ్రహ్మా నారాయణాఖ్యోఽయం కల్పాదౌ చాభవద్ యథా ।। ౨.

ధరణి ఇలా అడిగింది: దేవతల అధిపతీ! ఆది సృష్టిని పూర్తిగా వివరంగా చెప్పు. కల్ప ప్రారంభంలో నారాయణుడనే బ్రహ్మ ఎలా పుట్టాడో కూడా చెప్పు.

శ్రీభగవానువాచ । ససర్జ సర్వభూతాని యథా నారాయణాత్మకః । కథ్యమానం మయా దేవి తదశేషం క్షితే శ్రృణు ।। ౨.

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: నారాయణునిగా ఆయన అన్ని భూతాలను సృష్టించాడు. దేవీ! ఇది మొత్తం ఎలా జరిగిందో నేను నీకు చెబుతాను. భూమీ! విను.

గతకల్పావసానే తు నిశి సుప్తోత్థితః శుభే । సత్త్వోద్రిక్తస్తథా బ్రహ్మా శూన్యం లోకమవైక్షత ।। ౨.

గత కల్పం ముగిసిన తరువాత, రాత్రి నిద్రలేచి, సత్త్వగుణం పెరిగిన బ్రహ్మ ఈ లోకాన్ని శూన్యంగా చూశాడు.

నారాయణః పరోఽచిన్త్యః పరాణామపి పూర్వజః । బ్రహ్మస్వరూపీ భగవాననాదిః సర్వసంభవః ।। ౨.

నారాయణుడు పరముడు, ఊహించలేనివాడు, పరులకంటే ముందున్నవాడు. భగవంతుడు బ్రహ్మస్వరూపుడై, ఆదిహీనుడు, సమస్తానికి మూలకారణుడు.

ఇదం చోదాహరన్త్యత్ర శ్లోకం నారాయణం ప్రతి । బ్రహ్మస్వరూపిణం దేవం జగతః ప్రభవాప్యయమ్ ।। ౨.

ఇక్కడ నారాయణునిపై ఒక శ్లోకం చెబుతారు: బ్రహ్మస్వరూపుడైన ఆ దేవుడు జగత్తుకు ఆది, అంతమూ అయినవాడు.

ఆపో నారా ఇతి ప్రోక్తా ఆపో వై నరసూనవః । అయనం తస్య తాః పూర్వం తేన నారాయణః స్మృతః ।। ౨.

నీటిని 'నారా' అని అంటారు. ఆ నీరు నరుని సంతానం. వాటి నివాసం మొదట ఆయనదే. అందుకే ఆయన నారాయణుడు అని పిలవబడతాడు.

సృష్టిం చిన్తయతస్తస్య కల్పాదిషు యథా పురా । అబుద్ధిపూర్వకస్తస్య ప్రాదుర్భూతస్తమోమయః ।। ౨.

అతను సృష్టిని ఆలోచిస్తున్నప్పుడు, గతంలోలాగే, కల్ప ప్రారంభంలో, తెలియకుండానే అతనిలో చీకటి స్వరూపమైన ఒక రూపం ప్రబలింది.

తమో మోహో మహామోహస్తామిస్త్రో హ్యన్ధసంజ్ఞితః । అవిద్యా పఞ్చపర్వైషా ప్రాదుర్భూతా మహాత్మనః ।। ౨.

చీకటి, మోహం, మహామోహం, తమిస్ర, అంధం అని పిలిచే అవిద్య — ఈ అయిదు రూపాల్లో అవిద్య మహాత్ముడిలో ప్రబలింది.

పఞ్చధాఽవస్థితః సర్గో ధ్యాయతోఽప్రతిబోధవాన్ । బహిరన్తోఽప్రకాశశ్చ సంవృతాత్మా నగాత్మకః । స ముఖ్యసర్గో విజ్ఞేయః సర్గవిద్భిర్విచక్షణైః ।। ౨.

ఐదు విధాలుగా ఏర్పడిన సృష్టి, ధ్యానం లో లీనమైనప్పుడు, లోపల బయట ఏమీ స్పష్టంగా కనిపించని, అంతరంగం మూసుకుపోయిన, చెట్ల రూపంలో ఉన్నదిగా ఏర్పడింది. దీనిని జ్ఞానులు ప్రధాన సృష్టిగా తెలుసుకోవాలి.

పునరన్యదభూత్ తస్య ధ్యాయతః సర్గముత్తమమ్। తిర్యక్స్త్రోతస్తు వై యస్మాత్ తిర్యక్స్త్రోతస్తు వై స్మృతః ।। ౨.

తర్వాత ఆయన మరలా ధ్యానం చేస్తూ ఉన్నప్పుడు, ఇంకొక ఉత్తమమైన సృష్టి ఏర్పడింది. దాని ప్రవాహం పక్కదారి పోయేలా ఉండడం వల్ల, దాన్ని 'తిర్యక్ ప్రవర్తన' అని అంటారు.

పశ్వాదయస్తే విఖ్యాతా ఉత్పథగ్రాహిణస్తు తే। తమప్యసాధకం మత్వా తిర్యక్స్త్రోతం చతుర్ముఖః ।। ౨.

ఆ సృష్టిలో పశువులు మొదలుకొని ఇతర జంతువులు ప్రసిద్ధి చెందాయి. అవి సరైన మార్గం నుండి తప్పిపోతూ ఉంటాయి. ఆ తిర్యక్ ప్రవర్తన కూడా ఫలప్రదం కాదని నాలుగు ముఖాలవాడు భావించాడు.

ఊర్ధ్వస్త్రోతస్త్రిధా యస్తు సాత్త్వికో ధర్మవర్త్తనః । తతోర్ధ్వచారిణో దేవాః సర్వగర్భసముద్భవాః ।। ౨.

ఊర్ధ్వ ప్రవర్తనగా మూడు విధాలుగా ఉన్న సృష్టి, సత్వగుణం ఎక్కువగా, ధర్మాన్ని అనుసరించేలా ఉంది. దానివల్ల దేవతలు, అన్నిరకాల గర్భాల నుండి పుట్టినవారు, పైకి పోయే స్వభావం కలిగి ఉన్నారు.

తదా సృష్ట్వాఽన్యసర్గం తు తదా దధ్యౌ ప్రజాపతిః । అసాధకాంస్తు తాన్ మత్వా ముఖ్యసర్గాదిసంభవాన్ ।। ౨.

అప్పుడు ప్రజాపతి ఇంకొక సృష్టిని సృష్టించి, మళ్లీ ఆలోచించాడు. ప్రధాన సృష్టి మొదలుకొని వచ్చినవారు, ఇతరులు కూడా ఫలప్రదంగా లేరని భావించాడు.

తతః స చిన్తయామాస అర్వాక్స్త్రోతస్తు స ప్రభుః । అర్వాక్స్త్రోతసి చోత్పన్నా మనుష్యాః సాధకా మతాః ।। ౨.

తర్వాత ఆ ప్రభువు 'అర్వాక్ ప్రవర్తన' గురించి ఆలోచించాడు. ఆ అర్వాక్ ప్రవర్తనలో మనుషులు పుట్టారు. వారిని ఫలప్రదమైనవారిగా భావిస్తారు.