రురోస్తు దానవేన్ద్రస్య చర్మముణ్డే క్షణాద్ యతః । అపహృత్యాహరద్ దేవీ చాముణ్డా తేన సాభవత్ ।। ౯౫.
రాక్షసుల అధిపతి రురు నుండి చర్మ, ముండ ఒక్క క్షణంలో పుట్టుకొచ్చారు. ఆ ఇద్దరిని దేవి పట్టుకొని, ఆమె చాముండగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
సర్వభూతమహారౌద్రీ యా దేవీ పరమేశ్వరీ । సంహారిణీ తు యా చైవ కాలరాత్రిః ప్రకీర్తితా ।। ౯౫.
అన్ని భూతాలలో అత్యంత భయంకరమైనది, పరమేశ్వరి అయిన ఆ దేవి, సంహారకురాలు, కాళరాత్రి అని పిలవబడుతుంది.
తస్యా హ్యనుచరా దేవ్యో యా హ్యసంఖ్యాతకోటయః । తాస్తాం దేవీం మహాభాగాం పరివార్య వ్యవస్థితాః ।। ౯౫.
ఆమెకు అనేక కోట్లు అనుచర దేవతలు ఉన్నారు. ఆ దేవతలు ఆ మహాభాగ్యవంతురాలైన దేవిని చుట్టుముట్టి నిలబడ్డారు.
యా క్యామాసురవ్యగ్రాస్తాస్తాం దేవీం బుభుక్షితాః । బుభుక్షితా వయం దేవి దేహి నో భోజనం శుభే ।। ౯౫.
రాక్షస మాంసం తినాలని ఆసక్తిగా ఉన్న ఆ ఆకలితో ఉన్న దేవతలు, 'దేవి! మాకు ఆకలి వేసింది. మాకు తిండి ఇవ్వు, శుభమయురాలా!' అని ప్రార్థించాయి.
ఏవముక్తా తదా దేవీ దధ్యౌ తాసాం తు భోజనమ్ । న చాధ్యగచ్ఛచ్చ యదా తాసాం భోజనమన్తికాత్ ।। ౯౫.
అలా వారు అడిగినప్పుడు, దేవి వారికి తిండి ఏమి ఇవ్వాలో ఆలోచించింది. కానీ దగ్గర్లో వారికి తగిన తిండి ఏదీ కనపడలేదు.
తతో దధ్యౌ మహాదేవం రుద్రం పశుపతిం విభుమ్ । సోఽపి ధ్యానాత్ సముత్తస్థౌ పరమాత్మా త్రిలోచనః ।। ౯౫.
అప్పుడు ఆమె మహాదేవుడైన రుద్రుని, పశుపతిని, విభువును ధ్యానించింది. ఆయన కూడా ధ్యానం నుండి లేచి, త్రినేత్రుడు, పరమాత్మగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ఉవాచ చ ద్రుతం దేవీం కిం తే కార్యం వివక్షితమ్ । బ్రూహి దేవి వరారోహే యత్ తే మనసి వర్త్తతే ।। ౯౫.
ఆయన వెంటనే దేవిని అడిగాడు: 'నీకు ఏ పని చేయాలనిపిస్తోంది? చెప్పు దేవి, నీ మనసులో ఉన్నదాన్ని చెప్పు.'
దేవ్యువాచ । భక్ష్యార్థమాసాం దేవేశ కిఞ్చిద్ దాతుమిహార్హసి । బలాత్కుర్వన్తి మామేతా భక్షార్థిన్యో మహాబలాః । అన్యథా మామపి బలాద్ భక్షయిష్యన్తి మాం ప్రభో ।। ౯౫.
దేవి ఇలా చెప్పింది: 'దేవతాధిపతీ! వీరికి తినడానికి ఏదైనా ఇక్కడ ఇవ్వాలి. వీరు బలంగా తిండి అడుగుతున్నారు. లేకపోతే, ప్రభూ! ఇవే నన్ను బలవంతంగా తినేస్తారు.'
రుద్ర ఉవాచ । ఏతాసాం శ్రృణు దేవేశి భక్షమేకం మయోద్యతమ్ । కథ్యమానం వరారోహే కాలరాత్రి మహాప్రభే ।। ౯౫.
రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'దేవతల రాణీ! వీరికి నేను సిద్ధం చేసిన ఒక తిండి గురించి విను. అందాన్ని కలిగినవాడా, కాళరాత్రీ, గొప్ప తేజస్సు గలవాడా, నేను చెప్పేది విను.'
యా స్త్రీ సగర్భా దేవేశి అన్యస్త్రీపరిధానకమ్ । పరిధత్తే స్పృశేచ్చాపి పురుషస్య విశేషతః ।। ౯౫.
దేవతల రాణీ! గర్భవతిగా ఉన్న ఏ మహిళైనా, ఇంకొక మహిళ దుస్తులు ధరించినా, వేసుకున్నా, లేదా పురుషుని దుస్తులను తాకినా —
స భాగోఽస్తు మహాభాగే కాసాఞ్చిత్ పృథివీతలే । అన్యాశ్ఛిద్రేషు బాలాని గృహీత్వా తత్ర వై బలిమ్ । లబ్ధ్వా తిష్ఠన్తు సుప్రీతా అపి వర్షశతాన్యపి ।। ౯౫.
ఆ భాగం, మహాభాగ్యవంతురాలా! భూమిపై కొందరికి చెందుతుంది. మరికొందరు ద్వారాల వద్ద పిల్లలను పట్టుకుని అక్కడ బలి తీసుకుని, వందల సంవత్సరాలు సంతోషంగా ఉండగలరు.
అన్యాః సూతిగృహే ఛిద్రం గృహ్ణీయుస్తత్ర పూజితాః । నివసిష్యన్తి దేవేశి తథాన్యా జాతహారికాః ।। ౯౫.
ఇంకొంతమంది సుతిగృహంలో, అక్కడ ఉన్న రంధ్రాన్ని పట్టుకుని, పూజలు అందుకుని ఉంటారు. మరికొందరు జన్మించిన శిశువులను తీసుకుపోయే వారిగా అక్కడ నివసిస్తారు.
గృహే క్షేత్రే తడాగేషు వాప్యుద్యానేషు చైవ హి । అన్యచిత్తా రుదన్త్యో యాః స్త్రియస్తిష్ఠన్తి నిత్యశః । తాసాం శరీరాణ్యావిశ్య కాశ్చిత్తృప్తిమవాప్స్యథ ।। ౯౫.
ఇళ్లలో, పొలాల్లో, చెరువుల్లో, కుంటల్లో, తోటల్లో — ఎప్పుడూ మనసు వేరే దిశలో ఉండి ఏడుస్తూ నిలబడే ఆడవారి శరీరాల్లో కొన్ని జీవులు ప్రవేశించి, తాము కోరుకున్న తృప్తిని పొందుతాయి.
ఏవముక్త్వా తదా దేవీం స్వయం రుద్రః ప్రతాపవాన్ । దృష్ట్వా రురుం చ సబలమసురేన్ద్రం నిపాతితమ్ । స్తుతిం చకార భగవాన్ స్వయం దేవస్త్రిలోచనః ।। ౯౫.
అలా దేవిని ఉద్దేశించి చెప్పిన అనంతరం, పరాక్రమశాలి రుద్రుడు, రురు అనే అసురాధిపతిని అతని సైన్యంతో కలిసి పడిపోయినదాన్ని చూసి, తానే స్వయంగా త్రినేత్రుడు అయిన దేవుడు ఆ దేవిని స్తుతించాడు.
రుద్ర ఉవాచ । జయస్వ దేవి చాముణ్డే జయ భూతాపహారిణి । జయ సర్వగతే దేవి కాలరాత్రి నమోఽస్తు తే ।। ౯౫.
రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు — విజయవంతమవు చాముండే! విజయాన్ని పొందు భూతాలను తొలగించువాడవు! విజయాన్ని పొందు సర్వవ్యాపకమైన దేవీ! కాలరాత్రి, నీకు నా నమస్కారం.
విశ్వమూర్త్తే శుభే శుద్ధే విరూపాక్షి త్రిలోచనే । భీమరూపే శివే విద్యే మహామాయే మహోదయే ।। ౯౫.
విశ్వరూపిణి, మంగళకరమైనవాడవు, నిర్మలమైనవాడవు, మూడు కన్నులతో విచిత్రమైన చూపుతో ఉన్నవాడవు, భయంకరమైన రూపం కలిగిన శివే, విద్య, మహామాయ, మహోదయ!
మనోజవే జయే జృమ్భే భీమాక్షి క్షుభితక్షయే । మహామారి విచిత్రాఙ్గే గేయనృత్యప్రియే శుభే ।। ౯౫.
మనస్సు వేగంతో పరుగెత్తే వాడవు, జయాన్ని పొందినవాడవు, విస్తరించే వాడవు, భయంకరమైన కళ్ళతో ఉన్నవాడవు, కలకలమైన విధ్వంసకారిణి, మహామరణం, విచిత్రమైన అవయవాలతో ఉన్నవాడవు, పాట, నాట్యాలను ఇష్టపడే మంగళకరమైనవాడవు!
వికరాలే మహాకాలి కాలికే పాపహారిణి । పాశహస్తే దణ్డహస్తే భీమరూపే భయానకే ।। ౯౫.
వికరాళ రూపం కలిగిన మహాకాళి, కాలికే, పాపాలను తొలగించేవాడవు, పాశాన్ని, దండాన్ని చేతుల్లో పట్టుకున్నవాడవు, భయంకరమైన రూపంతో భయానకురాలవు!
చాముణ్డే జ్వలమానాస్యే తీక్ష్ణదంష్ట్రే మహాబలే । శవయానస్థితే దేవి ప్రేతాసనగతే శివే ।। ౯౫.
చాముండే, అగ్ని వంటి నోరు కలిగినవాడవు, పదునైన పళ్లతో ఉన్నవాడవు, అపారమైన బలముతో నిండినవాడవు, శవంపై కూర్చున్న దేవీ, ప్రేతాత్మల మధ్య నివసించే శివే!
భీమాక్షి భీషణే దేవి సర్వభూతభయంకరి । కరాలే వికరాలే చ మహాకాలే కరాలిని । కాలీ కరాలీ విక్రాన్తా కాలరాత్రి నమోఽస్తు తే ।। ౯౫.
భయంకరమైన కళ్ళతో ఉన్న దేవీ, భయానకురాలవు, సమస్త భూతాలకు భయాన్ని కలిగించేవాడవు, వికరాళురాలవు, మహాకాలురాలవు, కాలి, కరాళి, పరాక్రమశాలిని, కాలరాత్రి, నీకు నమస్కారం.
వికరాలముఖీ దేవి జ్వాలాముఖి నమోఽస్తు తే । సర్వసత్త్వహితే దేవి సర్వదేవి నమోఽస్తు తే ।। ౯౫.
వికరాళ ముఖం కలిగిన దేవీ, అగ్నిముఖి, నీకు నమస్కారం. సమస్త జీవులకు మేలు చేసే దేవీ, సమస్త దేవతలలో శ్రేష్ఠురాలవు, నీకు నమస్కారం.
ఇతి స్తుతా తదా దేవీ రుద్రేణ పరమేష్ఠినా । తుతోష పరమా దేవీ వాక్యం చేదమువాచ హ । వరం వృణీష్వ దేవేశ యత్ తే మనసి వర్త్తతే ।। ౯౫.
ఇలా రుద్రుడు స్తుతించినప్పుడు, పరమదేవి సంతోషించి ఇలా అన్నది — 'దేవతాధిపతీ! నీ మనసులో ఉన్నది ఏదైనా కోరుకో.'
రుద్ర ఉవాచ । స్తోత్రేణానేన యే దేవి త్వాం స్తువన్తి వరాననే । తేషాం త్వం వరదా దేవి భవ సర్వగతా సతీ ।। ౯౫.
రుద్రుడు అన్నాడు — 'దేవీ! ఈ స్తోత్రంతో నిన్ను భక్తితో స్తుతించే వారు, అందరికీ నీవు వరాలు ప్రసాదించు, సర్వవ్యాపకురాలవు, సత్యస్వరూపురాలవు.'
యశ్చేమం త్రిప్రకారం తు దేవి భక్త్యా సమన్వితః । స పుత్రపౌత్రపశుమాన్ సమృద్ధిముపగచ్ఛతి ।। ౯౫.
ఎవరైనా ఈ మూడురకాల స్తోత్రాన్ని భక్తితో చదువుతారో, వారు కుమారులు, మనవళ్లు, పశువులు, సంపదను పొందుతారు.
యశ్చేమం శ్రృణుయాద్ భక్త్యా త్రిశక్తయాస్తు సముద్భవమ్ । సర్వపాపవినిర్ముక్తః పదం గచ్ఛత్యనామయమ్ ।। ౯౫.
ఎవరైనా ఈ త్రిశక్తుల ఉద్భవాన్ని భక్తితో వినితే, వారు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి పొంది, సర్వరోగరహితమైన స్థితిని పొందుతారు.
ఏవం స్తుత్వా భవో దేవీం చాముణ్డాం పరమేశ్వరీమ్ । క్షణాదన్తర్హితో దేవస్తే చ దేవా దివం యయుః ।। ౯౫.
ఇలా భవుడు పరమేశ్వరీ అయిన చాముండాదేవిని స్తుతించిన వెంటనే, క్షణంలో అంతర్ధానమై, దేవతలు స్వర్గానికి వెళ్లిపోయారు.
య ఏతాం వేద వై దేవ్యా ఉత్పత్తిం త్రివిధాం ధరే । సర్వపాపవినిర్ముక్తః పరం నిర్వాణమృచ్ఛతి ।। ౯౫.
ఎవరైనా ఈ త్రివిధమైన దేవి ఉద్భవాన్ని తెలుసుకుని, హృదయంలో నిలుపుకుంటారో, వారు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి పొంది, పరమ నిర్వాణాన్ని పొందుతారు.
భ్రష్టరాజ్యో యదా రాజా నవమ్యాం నియతః శుచిః । అష్టమ్యాం చ చతుర్దశ్యాముపవాసీ నరోత్తమః । సంవత్సరేణ లభతే రాజ్యం నిష్కణ్టకం నృపః ।। ౯౫.
ఒక రాజు తన రాజ్యాన్ని కోల్పోయినప్పుడు, నవమి రోజున శుద్ధిగా ఉండి, అష్టమి, చతుర్దశి రోజుల్లో ఉపవాసం ఉంటే, ఒక సంవత్సరంలోనే ఆయనకు ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా రాజ్యం తిరిగి లభిస్తుంది.
ఏషా త్రిశక్తిరుద్దిష్టా నయసిద్ధాన్తగామినీ । ఏషా శ్వేతా పరా సృష్టిః సాత్త్వికీ బ్రహ్మసంస్థితా ।। ౯౫.
ఈ త్రిశక్తి నడవడిలోని సూత్రాలను అనుసరిస్తూ వివరించబడింది. ఇది శ్వేతవర్ణమైన, పరమమైన సృష్టి, సాత్విక స్వభావంతో బ్రహ్మలో స్థిరంగా ఉంది.
ఏషైవ రక్తా రజసి వైష్ణవీ పరికీర్త్తితా । ఏషైవ కృష్ణా తమసి రౌద్రీ దేవీ ప్రకీర్త్తితా ।। ౯౫.
ఇదే శక్తి రక్తవర్ణంగా రాజస స్వభావంలో వైష్ణవిగా పిలవబడుతుంది. ఇదే శక్తి కృష్ణవర్ణంగా తమస స్వభావంలో రౌద్రీ దేవిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.