తతో హాహాకృతం సర్వం యథా దైత్యబలం మహత్ । ఏవం తదాకులం దృష్ట్వా మహిషో వాక్యమబ్రవీత్ । సేనాపతే కిమేతద్ధి బలం భగ్నం మమాగ్రతః ।। ౯౪.
అంతటా దైత్యసేన్యాన్ని కలకలమయ్యేలా చూసి, మహిషుడు ఇలా అడిగాడు: 'సేనాధిపతి! ఇది ఏమిటి? నా ముందు నా సైన్యం పూర్తిగా చెల్లాచెదురైపోయింది.'
తతో యజ్ఞహనుర్నామా దైత్యో హస్తిస్వరూపవాన్ । ఉవాచ భగ్నమేతద్ధి కుమారీభిః సమన్తతః ।। ౯౪.
అప్పుడు యజ్ఞహనురనే దైత్యుడు, ఏనుగు రూపంలో ఉండి, ఇలా చెప్పాడు: 'ఈ ఓటమి అంతటా ఆ యువతుల వల్లే జరిగింది.'
తతో దుద్రావ మహిషస్తాః కన్యాః శుభలోచనాః । గదామాదాయ తరసా కన్యా దుద్రావ వేగవాన్ ।। ౯౪.
తర్వాత మహిషుడు ఆ అందమైన కళ్లున్న యువతులవైపు దూసుకెళ్లాడు. ఒక యువతి గద తీసుకుని వేగంగా అతని మీదకు పరిగెత్తింది.
యత్ర తిష్ఠతి సా దేవీ దేవగన్ధర్వపూజితా । తత్రైవ సోఽసురః ప్రాయాద్ యత్ర దేవీ వ్యవస్థితా । సా చ దృష్ట్వా తమాయాన్తం వింశద్ధస్తా బభూవ హ ।। ౯౪.
అక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు పూజిస్తున్న ఆ దేవి నిలిచిన చోట, ఆ అసురుడు కూడా వెళ్లాడు. ఆమె అతడిని వస్తున్నట్టు చూసి, ఇరవై చేతులతో వెలిగిపోయింది.
ధనుః ఖఙ్గం తథా శక్తిం శరాన్ శూలం గదాం తథా । పరశుం డమరుం చైవ తథా ఘణ్టాం విశాలినీమ్ । శతఘ్నీం ముద్గరం ఘోరం భుశుణ్డీం కున్తమేవ చ ।। ౯౪.
ఆమె బాణం, ఖడ్గం, శక్తి, బాణాలు, త్రిశూలం, గద, పరశు, డమరు, పెద్ద గంట, శతఘ్ని, భయంకరమైన ముద్గరం, భుశుండి, కుంటం — ఇలా ఆయుధాలు తీసుకుంది.
ముసలం చ తథా చక్రం భిన్దిపాలం తథైవ చ । దణ్డం పాశం ధ్వజం చైవ పద్మం చేతి చ వింశతిః ।। ౯౪.
మరియు ముసలం, చక్రం, భిందిపాలం, దండం, పాశం, జెండా, పద్మం — ఇలా మొత్తం ఇరవై ఆయుధాలు ఆమె చేతుల్లో వెలిగిపోయాయి.
భూత్వా వింశభుజా దేవీ సింహమాస్థాయ దంశితా । సస్మార రుద్రం దేవేశం రౌద్రం సంహారకారణమ్ ।। ౯౪.
ఇరవై చేతులతో దేవి సింహంపై కూర్చొని, ఉగ్రంగా కనిపిస్తూ, దేవతల అధిపతి అయిన రుద్రుని, సంహారానికి కారణమైన ఆ పరమేశ్వరుని ధ్యానించింది.
తతో వృషధ్వజః సాక్షాద్ రుద్రస్తత్రైవ ఆయయౌ । తయా ప్రణమ్య విజ్ఞప్తః సర్వాన్ దైత్యాన్ జయామ్యహమ్ ।। ౯౪.
ఆ సమయంలో వృషధ్వజుడైన రుద్రుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆమె ఆయనకు నమస్కరించి, 'నేను అన్ని దైత్యులను జయిస్తాను' అని చెప్పింది.
త్వయి సన్నిధిమాత్రే తు దేవదేవ సనాతన । ఏవముక్త్వాఽసురాన్ సర్వాన్ జిగాయ పరమేశ్వరీ ।। ౯౪.
ఓ దేవతల దేవా, శాశ్వతుడా! నీ సన్నిధి మాత్రమే చాలు. అలా చెప్పి, పరమేశ్వరి అన్ని దైత్యులను ఓడించింది.
ముక్తవా తమేకం మహిషం శేషం హత్వా తమభ్యయాత్ । యావద్ దేవీ తతః సాఽపి తాం దృష్ట్వా సోఽపి దుద్రువే ।। ౯౪.
మహిషుడిని ఒక్కడినే విడిచిపెట్టి, మిగతావారిని సంహరించి, ఆమె అతని దగ్గరకు వెళ్లింది. ఆ దేవిని చూసిన మహిషుడు కూడా అక్కడినుంచి పారిపోయాడు.
క్వచిద్ యుధ్యతి దైత్యేన్ద్రః క్వచిచ్చైవ పలాయతి । క్వచిత్ పునర్మృధం చక్రే క్వచిత్ పునరుపారమత్ ।। ౯౪.
ఎక్కడైనా దైత్యేంద్రుడు యుద్ధం చేశాడు; ఎక్కడైనా పారిపోయాడు; మళ్ళీ ఎక్కడైనా యుద్ధంలో పాల్గొన్నాడు; మరొక్కడా మళ్ళీ ఆగిపోయాడు.
ఏవం వర్షహస్త్రాణి దశ తస్య తయా సహ । దివ్యాని విగతాని స్యుర్యుధ్యతస్తస్య శోభనే । బభ్రామ సకలం త్వాజౌ బ్రహ్మాణ్డం భీతమానసమ్ ।। ౯౪.
అలా, పదివేల దివ్య సంవత్సరాలు ఆమెతో యుద్ధం చేస్తూ, భయంతో మనసు కలవరపడి, యుద్ధభూమి అంతటా తిరిగాడు.
తతః కాలేన మహతా శతశ్రృఙ్గే మహాగిరౌ । పద్భ్యామాక్రమ్య శూలేన నిహతో దైత్యసత్తమః ।। ౯౪.
చివరికి, ఎంతో కాలం తర్వాత, వంద శిఖరాలున్న మహా పర్వతంపై, ఆమె తన పాదాలతో Mahisha-ని నొక్కి, త్రిశూలంతో సంహరించింది.
శిరశ్చిచ్ఛేద ఖఙ్గేన తత్ర చాన్తఃస్థితః పుమాన్ । నిర్గత్య విగతః స్వర్గం దేవ్యాః శస్త్రనిపాతనాత్ ।। ౯౪.
అక్కడ ఆమె ఖడ్గంతో అతని తలను కోసింది. లోపలున్న ఆత్మ బయటికి వచ్చి, దేవి ఆయుధాల ప్రభావంతో స్వర్గానికి వెళ్లింది.
తతో దేవగణాః సర్వే మహిషం వీక్ష్య నిర్జితమ్ । సబ్రహ్మకా స్తుతిం చక్రుర్దేవ్యాస్తుష్టేన చేతసా ।। ౯౪.
అంతట Mahisha ఓడిపోయినదాన్ని చూసి, బ్రహ్మతో సహా అన్ని దేవతలు ఆనందంతో దేవిని స్తుతించారు.
దేవా ఊచుః । నమో దేవి మహాభాగే గమ్భీరే భీమదర్శనే । జయస్థే స్థితిసిద్ధాన్తే త్రినేత్రే విశ్వతోముఖి ।। ౯౪.
దేవతలు ఇలా అన్నారు: 'ఓ దేవి! మహాభాగ్యవంతురాలా, లోతైనదా, భయంకరమైన రూపముతో ఉన్నదా, జయంతో నిలిచినదా, మూడు కళ్లతో, అన్ని దిక్కులనూ చూసేవాడా, నీకు నమస్కారం.'
విద్యావిద్యే జయే యాజ్యే మహిషాసురమర్దిని । సర్వగే సర్వదేవేశి విశ్వరూపిణి వైష్ణవి ।। ౯౪.
'విద్య, అవిద్యలోనూ, విజయంలోనూ, యజ్ఞంలోనూ, మహిషాసురుని సంహారిణిగా, అన్నింటిలోనూ వ్యాపించి, అన్ని దేవతలకూ అధిపతిగా, విశ్వరూపిణిగా, వైష్ణవిగా ఉన్నదా.'
వీతశోకే ధ్రువే దేవి పద్మపత్రశుభేక్షణే । శుద్ధసత్త్వవ్రతస్థే చ చణ్డరూపే విభావరి ।। ౯౪.
'బాధలేని, స్థిరంగా ఉన్నదా, పద్మపత్రాల్లాంటి అందమైన కళ్లతో ఉన్నదా, శుద్ధమైన సత్వగుణంలో, వ్రతంలో నిలిచినదా, చండరూపిణిగా, ప్రకాశవంతురాలా.'
ఋద్ధిసిద్ధిప్రదే దేవి విద్యేఽవిద్యేఽమృతే శివే । శాంకరీ వైష్ణవీ బ్రాహ్మీ సర్వదేవనమస్కృతే ।। ౯౪.
ఓ దేవీ! సంపదను, సిద్ధిని ప్రసాదించేవాడవు, విద్యను, అవిద్యను, అమృతత్వాన్ని, మంగళాన్ని ప్రసాదించేవాడవు. శాంకరీ, వైష్ణవీ, బ్రాహ్మీ, సమస్త దేవతలు నమస్కరించేవాడవు.
ఘణ్టాహస్తే త్రిశూలాస్త్రే మహామహిషమర్దిని । ఉగ్రరూపే విరూపాక్షి మహామాయేఽమృతస్త్రవే ।। ౯౪.
ఓ మహామహిషాసురమర్దినీ! గంట చేత పట్టుకుని, త్రిశూలాన్ని ఆయుధంగా ధరించి, ఉగ్రరూపంతో, వింత చూపులతో, మహామాయగా, అమృతస్వరూపిణిగా వెలుగుతున్నావు.
సర్వసత్త్వహితే దేవి సర్వసత్త్వమయే ధ్రువే । విద్యాపురాణశిల్పానాం జననీ భూతధారిణీ ।। ౯౪.
ఓ దేవీ! సమస్త జీవులకు మేలు చేయువాడవు, అన్ని ప్రాణుల్లోనూ నీవే ఉన్నావు, స్థిరంగా నిలిచివున్నావు. విద్య, పురాణాలు, కళలకు తల్లివి, భూతాలను అనుసంధానించేవాడవు.
సర్వదేవరహస్యానాం సర్వసత్త్వవతాం శుభే । త్వమేవ శరణం దేవి విద్యేఽవిద్యే శ్రియేఽమ్బికే । విరూపాక్షి తథా క్షాన్తి క్షోభితాన్తర్జలేఽవిలే ।। ౯౪.
ఓ మంగళకరమైనవాడవు! సమస్త దేవతల రహస్యాలను తెలిసినవాడవు, సమస్త జీవుల్లో అవతరించినవాడవు. ఓ దేవీ! విద్య, అవిద్య, శ్రీ, అంబికా! నీవే మా శరణ్యం. వింత చూపుతో, సహనంతో, అంతర్లోలిత జలాల్లో కలిసిపోయిన రూపమవు.
నమోఽస్తు తే మహాదేవి నమోఽస్తు పరమేశ్వరి । నమస్తే సర్వదేవానాం భావనిత్యేఽక్షయేఽవ్యయే ।। ౯౪.
ఓ మహాదేవీ! నీకు నమస్కారం. ఓ పరమేశ్వరి! నీకు నమస్కారం. సమస్త దేవతలలో నిత్యమైనవాడవు, నశించని, మారని స్వరూపమవు.
శరణం త్వాం ప్రపద్యన్తే యే దేవి పరమేశ్వరి । న తేషాం జాయతే కిఞ్చిదశుభం రణసఙ్కటే ।। ౯౪.
ఓ దేవీ! ఓ పరమేశ్వరి! ఎవరు నిన్ను శరణు కోరుతారో, వారికీ యుద్ధ భయాల్లో ఎలాంటి అశుభం సంభవించదు.
యశ్చ వ్యాఘ్రభయే ఘోరే చౌరరాజభయే తథా । స్తబవమేనం సదా దేవి పఠిష్యతి యతాత్మవాన్ ।। ౯౪.
ఎవరైనా పులుల భయములోనో, దొంగల రాజుల భయములోనో ఉన్నప్పుడు, ఎప్పుడూ ఈ స్తోత్రాన్ని నియమంగా చదివితే, ఓ దేవీ! ఆత్మ నియంత్రణతో చదివేవారు —
నిగడస్థోఽపి యో దేవి త్వాం స్మరిష్యతి మానవః । సోఽపి బన్ధైర్విముక్తస్తే సుసుఖం వసతే సుఖీ ।। ౯౪.
ఓ దేవీ! గొలుసులతో కట్టబడినవాడు అయినా, నిన్ను స్మరించినవాడు బంధనాల నుండి విముక్తి పొంది, సుఖంగా, సంతోషంగా జీవిస్తాడు.
శ్రీవరాహ ఉవాచ । ఏవం స్తుతా తదా దేవీ దేవైః ప్రణతిపూర్వకమ్ । ఉవాచ దేవాన్ సుశ్రోణీ వృణుధ్వం వరముత్తమమ్ ।। ౯౪.
శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ సమయంలో దేవతలు వినయంతో స్తుతించగా, అందమైన నడుముతో ఉన్న ఆ దేవీ దేవతలను చూచి — 'మీరు కోరిన గొప్ప వరాన్ని అడగండి' అని పలికింది.
దేవా ఊచుః । దేవి స్తోత్రమిదం యే హి పఠిష్యన్తి తవానఘే । సర్వకామసమాపన్నాన్ కురు దేవి స నో వరః ।। ౯౪.
దేవతలు ఇలా అన్నారు: ఓ పాపరహిత దేవీ! నీ ఈ స్తోత్రాన్ని ఎవరైనా చదువుతారో, వారికీ అన్ని కోరికలు నెరవేర్చు. ఇదే మాకు వరంగా ఇవ్వు.
ఏవమస్త్వితి తాన్ దేవానుక్త్వా దేవీ పరాఽపరా । విససర్జ తతో దేవాన్ స్వయం తత్రైవ సంస్థితా ।। ౯౪.
'అలా జరుగుతుంది' అని పరమదేవి దేవతలకు చెప్పి, వారిని పంపించి, తానే అక్కడే నిలిచింది.
ఏతద్ ద్వితీయం యో జన్మ వేద దేవ్యా ధరాధరే । స వీతశోకో విరజాః పదం గచ్ఛత్యనామయమ్ ।। ౯౪.
ఈ దేవీ యొక్క రెండవ అవతారాన్ని భూమిపై ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వారు శోకాన్ని దాటి, నిర్మలంగా, వ్యాధి లేని స్థితిని పొందుతారు.