దిష్ట్యా దిష్ట్యేతి వదతస్తాం దేవీం శుభలోచనామ్ । ఉపవిష్టో జగాదాథ ఆసనే పరమేఽర్చితః ।। ౯౪.
'ధన్యంగా, ధన్యంగా' అని పలుకుతూ, అందమైన కన్నులు కలిగిన దేవీని నారదుడు పలకరించాడు. అత్యంత గౌరవంతో ఆసనంలో కూర్చొని మాట్లాడాడు.
ప్రణమ్య దేవీం సర్వేశీమువాచ చ మహాతపాః । దేవి దేవైరహం ప్రీతైః ప్రేషితోఽస్మి తవాన్తికమ్ ।। ౯౪.
దేవీ, సర్వేశ్వరి! నారదుడు నమస్కరించి, 'దేవతలు సంతోషంతో నన్ను నీ వద్దకు పంపారు' అని చెప్పాడు.
విజితా దేవి దైత్యేన మహిషాఖ్యేన నిర్జరాః । త్వాం గృహీతుం ప్రయత్నం స కృతవాన్ దేవి దైత్యరాట్ ।। ౯౪.
దేవీ! మహిష అనే దైత్యుడు అమరులను జయించాడు. ఆ దైత్యరాజు నిన్ను పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాడు.
ఏవముక్తోఽస్మి దేవైస్త్వాం బోధయామి వరాననే । స్థిరీభూతా మహాదేవి తం దైత్యం ప్రతిఘాతయ ।। ౯౪.
దేవతలు ఇలా చెప్పగా, నేను నిన్ను తెలియజేస్తున్నాను, అందమైన ముఖం కలిగినవాడా! మహాదేవి! ఇప్పుడు ఆ దైత్యుడిని ధైర్యంగా ఎదుర్కొను.
ఉక్త్వైవాన్తర్హితః సద్యో నారదః స్వేచ్ఛయా యయౌ । దేవీ చ కన్యాస్తాః సర్వాః సన్నహ్యన్తామువాచ హ ।। ౯౪.
అలా చెప్పి, నారదుడు తన ఇష్టానుసారం వెంటనే అదృశ్యమయ్యాడు. దేవీ, తన అనుచర కన్యలకు ఆయుధాలు ధరించమని ఆజ్ఞాపించింది.
తతః కన్యా మహాభాగాః సర్వాస్తా దేవిశాసనాత్ । బభూవుర్ఘోరరూపిణ్యః ఖఙ్గచర్మధనుర్ధరాః । సంగ్రామహేతోః సంతస్థుర్దైత్యవిధ్వంసనాయ తాః ।। ౯౪.
దేవీ ఆజ్ఞతో, ఆ మహాభాగ్యవంతమైన కన్యలు అందరూ భయంకరమైన రూపాలు ధరించి, ఖడ్గాలు, కవచాలు, ధనుస్సులతో సిద్ధమయ్యారు. వారు యుద్ధానికి, దైత్యులను నాశనం చేయడానికి నిలిచారు.
తావద్ దైత్యబలం సర్వం ముక్త్వా దేవచమూం ద్రుతమ్ । ఆయయౌ యత్ర తద్ దేవ్యాః సంనద్ధం స్త్రీబలం మహత్ ।। ౯౪.
అంతలో, దైత్య సైన్యం మొత్తం దేవతల సైన్యాన్ని వదిలేసి, వేగంగా దేవీకి చెందిన మహిళల సైన్యం ఉన్న చోటికి వచ్చింది.
తతస్తా యుయుధుః కన్యా దానవైః సహ దర్పితాః । క్షణేన తద్ బలం తాభిశ్చతురఙ్గం నిపాతితమ్ ।। ౯౪.
అప్పుడు ఆ గర్వితమైన కన్యలు దైత్యులతో యుద్ధం చేశారు. క్షణంలోనే, వారు ఆ నాలుగు విభాగాల సైన్యాన్ని పడగొట్టారు.
శిరాంసి తత్ర కేషాంచిచ్ఛిన్నాని పతితాని చ । అపరేషాం విదార్యోరః క్రవ్యాదాః పాన్తి శోణితమ్ ।। ౯౪.
అక్కడ కొందరి తలలు నరికివేయబడి పడిపోయాయి. మరికొందరి ఛాతీలు చీలిపోయి, మాంసాహారులు వారి రక్తాన్ని త్రాగారు.
అన్యే కబన్ధభూతాస్తు ననృతుర్దైత్యనాయకాః । ఏవం క్షణేన తే సర్వే విధ్వస్తాః పాపచేతసః । అపరే విద్రుతాః సర్వే యత్రాసౌ మహిషాసురః ।। ౯౪.
ఇంకా, కొంతమంది దైత్య నాయకులు తలలు లేని శరీరాలుగా మారి నాట్యం చేశారు. అలా, క్షణంలోనే ఆ పాపచిత్తులు నాశనం అయ్యారు. మిగిలినవారు మహిషాసురుడు ఉన్న చోటికి పారిపోయారు.
తతో హాహాకృతం సర్వం యథా దైత్యబలం మహత్ । ఏవం తదాకులం దృష్ట్వా మహిషో వాక్యమబ్రవీత్ । సేనాపతే కిమేతద్ధి బలం భగ్నం మమాగ్రతః ।। ౯౪.
అంతటా దైత్యసేన్యాన్ని కలకలమయ్యేలా చూసి, మహిషుడు ఇలా అడిగాడు: 'సేనాధిపతి! ఇది ఏమిటి? నా ముందు నా సైన్యం పూర్తిగా చెల్లాచెదురైపోయింది.'
తతో యజ్ఞహనుర్నామా దైత్యో హస్తిస్వరూపవాన్ । ఉవాచ భగ్నమేతద్ధి కుమారీభిః సమన్తతః ।। ౯౪.
అప్పుడు యజ్ఞహనురనే దైత్యుడు, ఏనుగు రూపంలో ఉండి, ఇలా చెప్పాడు: 'ఈ ఓటమి అంతటా ఆ యువతుల వల్లే జరిగింది.'
తతో దుద్రావ మహిషస్తాః కన్యాః శుభలోచనాః । గదామాదాయ తరసా కన్యా దుద్రావ వేగవాన్ ।। ౯౪.
తర్వాత మహిషుడు ఆ అందమైన కళ్లున్న యువతులవైపు దూసుకెళ్లాడు. ఒక యువతి గద తీసుకుని వేగంగా అతని మీదకు పరిగెత్తింది.
యత్ర తిష్ఠతి సా దేవీ దేవగన్ధర్వపూజితా । తత్రైవ సోఽసురః ప్రాయాద్ యత్ర దేవీ వ్యవస్థితా । సా చ దృష్ట్వా తమాయాన్తం వింశద్ధస్తా బభూవ హ ।। ౯౪.
అక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు పూజిస్తున్న ఆ దేవి నిలిచిన చోట, ఆ అసురుడు కూడా వెళ్లాడు. ఆమె అతడిని వస్తున్నట్టు చూసి, ఇరవై చేతులతో వెలిగిపోయింది.
ధనుః ఖఙ్గం తథా శక్తిం శరాన్ శూలం గదాం తథా । పరశుం డమరుం చైవ తథా ఘణ్టాం విశాలినీమ్ । శతఘ్నీం ముద్గరం ఘోరం భుశుణ్డీం కున్తమేవ చ ।। ౯౪.
ఆమె బాణం, ఖడ్గం, శక్తి, బాణాలు, త్రిశూలం, గద, పరశు, డమరు, పెద్ద గంట, శతఘ్ని, భయంకరమైన ముద్గరం, భుశుండి, కుంటం — ఇలా ఆయుధాలు తీసుకుంది.
ముసలం చ తథా చక్రం భిన్దిపాలం తథైవ చ । దణ్డం పాశం ధ్వజం చైవ పద్మం చేతి చ వింశతిః ।। ౯౪.
మరియు ముసలం, చక్రం, భిందిపాలం, దండం, పాశం, జెండా, పద్మం — ఇలా మొత్తం ఇరవై ఆయుధాలు ఆమె చేతుల్లో వెలిగిపోయాయి.
భూత్వా వింశభుజా దేవీ సింహమాస్థాయ దంశితా । సస్మార రుద్రం దేవేశం రౌద్రం సంహారకారణమ్ ।। ౯౪.
ఇరవై చేతులతో దేవి సింహంపై కూర్చొని, ఉగ్రంగా కనిపిస్తూ, దేవతల అధిపతి అయిన రుద్రుని, సంహారానికి కారణమైన ఆ పరమేశ్వరుని ధ్యానించింది.
తతో వృషధ్వజః సాక్షాద్ రుద్రస్తత్రైవ ఆయయౌ । తయా ప్రణమ్య విజ్ఞప్తః సర్వాన్ దైత్యాన్ జయామ్యహమ్ ।। ౯౪.
ఆ సమయంలో వృషధ్వజుడైన రుద్రుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆమె ఆయనకు నమస్కరించి, 'నేను అన్ని దైత్యులను జయిస్తాను' అని చెప్పింది.
త్వయి సన్నిధిమాత్రే తు దేవదేవ సనాతన । ఏవముక్త్వాఽసురాన్ సర్వాన్ జిగాయ పరమేశ్వరీ ।। ౯౪.
ఓ దేవతల దేవా, శాశ్వతుడా! నీ సన్నిధి మాత్రమే చాలు. అలా చెప్పి, పరమేశ్వరి అన్ని దైత్యులను ఓడించింది.
ముక్తవా తమేకం మహిషం శేషం హత్వా తమభ్యయాత్ । యావద్ దేవీ తతః సాఽపి తాం దృష్ట్వా సోఽపి దుద్రువే ।। ౯౪.
మహిషుడిని ఒక్కడినే విడిచిపెట్టి, మిగతావారిని సంహరించి, ఆమె అతని దగ్గరకు వెళ్లింది. ఆ దేవిని చూసిన మహిషుడు కూడా అక్కడినుంచి పారిపోయాడు.
క్వచిద్ యుధ్యతి దైత్యేన్ద్రః క్వచిచ్చైవ పలాయతి । క్వచిత్ పునర్మృధం చక్రే క్వచిత్ పునరుపారమత్ ।। ౯౪.
ఎక్కడైనా దైత్యేంద్రుడు యుద్ధం చేశాడు; ఎక్కడైనా పారిపోయాడు; మళ్ళీ ఎక్కడైనా యుద్ధంలో పాల్గొన్నాడు; మరొక్కడా మళ్ళీ ఆగిపోయాడు.
ఏవం వర్షహస్త్రాణి దశ తస్య తయా సహ । దివ్యాని విగతాని స్యుర్యుధ్యతస్తస్య శోభనే । బభ్రామ సకలం త్వాజౌ బ్రహ్మాణ్డం భీతమానసమ్ ।। ౯౪.
అలా, పదివేల దివ్య సంవత్సరాలు ఆమెతో యుద్ధం చేస్తూ, భయంతో మనసు కలవరపడి, యుద్ధభూమి అంతటా తిరిగాడు.
తతః కాలేన మహతా శతశ్రృఙ్గే మహాగిరౌ । పద్భ్యామాక్రమ్య శూలేన నిహతో దైత్యసత్తమః ।। ౯౪.
చివరికి, ఎంతో కాలం తర్వాత, వంద శిఖరాలున్న మహా పర్వతంపై, ఆమె తన పాదాలతో Mahisha-ని నొక్కి, త్రిశూలంతో సంహరించింది.
శిరశ్చిచ్ఛేద ఖఙ్గేన తత్ర చాన్తఃస్థితః పుమాన్ । నిర్గత్య విగతః స్వర్గం దేవ్యాః శస్త్రనిపాతనాత్ ।। ౯౪.
అక్కడ ఆమె ఖడ్గంతో అతని తలను కోసింది. లోపలున్న ఆత్మ బయటికి వచ్చి, దేవి ఆయుధాల ప్రభావంతో స్వర్గానికి వెళ్లింది.
తతో దేవగణాః సర్వే మహిషం వీక్ష్య నిర్జితమ్ । సబ్రహ్మకా స్తుతిం చక్రుర్దేవ్యాస్తుష్టేన చేతసా ।। ౯౪.
అంతట Mahisha ఓడిపోయినదాన్ని చూసి, బ్రహ్మతో సహా అన్ని దేవతలు ఆనందంతో దేవిని స్తుతించారు.
దేవా ఊచుః । నమో దేవి మహాభాగే గమ్భీరే భీమదర్శనే । జయస్థే స్థితిసిద్ధాన్తే త్రినేత్రే విశ్వతోముఖి ।। ౯౪.
దేవతలు ఇలా అన్నారు: 'ఓ దేవి! మహాభాగ్యవంతురాలా, లోతైనదా, భయంకరమైన రూపముతో ఉన్నదా, జయంతో నిలిచినదా, మూడు కళ్లతో, అన్ని దిక్కులనూ చూసేవాడా, నీకు నమస్కారం.'
విద్యావిద్యే జయే యాజ్యే మహిషాసురమర్దిని । సర్వగే సర్వదేవేశి విశ్వరూపిణి వైష్ణవి ।। ౯౪.
'విద్య, అవిద్యలోనూ, విజయంలోనూ, యజ్ఞంలోనూ, మహిషాసురుని సంహారిణిగా, అన్నింటిలోనూ వ్యాపించి, అన్ని దేవతలకూ అధిపతిగా, విశ్వరూపిణిగా, వైష్ణవిగా ఉన్నదా.'
వీతశోకే ధ్రువే దేవి పద్మపత్రశుభేక్షణే । శుద్ధసత్త్వవ్రతస్థే చ చణ్డరూపే విభావరి ।। ౯౪.
'బాధలేని, స్థిరంగా ఉన్నదా, పద్మపత్రాల్లాంటి అందమైన కళ్లతో ఉన్నదా, శుద్ధమైన సత్వగుణంలో, వ్రతంలో నిలిచినదా, చండరూపిణిగా, ప్రకాశవంతురాలా.'
ఋద్ధిసిద్ధిప్రదే దేవి విద్యేఽవిద్యేఽమృతే శివే । శాంకరీ వైష్ణవీ బ్రాహ్మీ సర్వదేవనమస్కృతే ।। ౯౪.
ఓ దేవీ! సంపదను, సిద్ధిని ప్రసాదించేవాడవు, విద్యను, అవిద్యను, అమృతత్వాన్ని, మంగళాన్ని ప్రసాదించేవాడవు. శాంకరీ, వైష్ణవీ, బ్రాహ్మీ, సమస్త దేవతలు నమస్కరించేవాడవు.
ఘణ్టాహస్తే త్రిశూలాస్త్రే మహామహిషమర్దిని । ఉగ్రరూపే విరూపాక్షి మహామాయేఽమృతస్త్రవే ।। ౯౪.
ఓ మహామహిషాసురమర్దినీ! గంట చేత పట్టుకుని, త్రిశూలాన్ని ఆయుధంగా ధరించి, ఉగ్రరూపంతో, వింత చూపులతో, మహామాయగా, అమృతస్వరూపిణిగా వెలుగుతున్నావు.