దృష్ట్వాశ్రమపదం రమ్యం సాసురీ కన్యకా శుభమ్ । మాహిష్మతీ వరారోహా చిన్తయామాస భామినీ ।। ౯౪.
ఆ అందమైన ఆశ్రమాన్ని చూసి, శుభ్రమైన, అసుర కులానికి చెందిన మాహిష్మతీ అనే యువతి, తనలో ఆలోచన చేయడం మొదలుపెట్టింది.
భీషయిత్వాహమేనం తు తాపసం త్వాశ్రమే స్వయమ్ । తిష్ఠామి క్రీడతీ సార్ధం సఖీభిః పరమార్చితా ।। ౯౪.
నేను ఈ తపస్సు చేస్తున్న ఋషిని భయపెట్టాలి. ఆ ఆశ్రమంలోనే నా స్నేహితులతో కలిసి, గౌరవంగా ఉండి, ఆడుతూ పాడుతూ కాలం గడపాలి.
ఏవం సంచిన్త్య సా దేవీ మహిషీ సంబభూవ హ । సఖీభిః సహ విశ్వేశి తీక్ష్ణశ్రృఙ్గాగ్రధారిణీ ।। ౯౪.
ఇలా ఆలోచించి, ఆ దేవీ, విశ్వానికి అధిపతివైన అమ్మా, తన స్నేహితులతో కలిసి, పదునైన కొమ్మలు కలిగిన మహిషి రూపాన్ని ధరించింది.
తమృషిం భీషితుం తాభిః సహ గత్వా వరాననా । అసౌ బిభీషితస్తాభిస్తాం జ్ఞాత్వా జ్ఞానచక్షుషా । ఆసురీం క్రోధసంపన్నః శశాప శుభలోచనామ్ ।। ౯౪.
ఆమె తన స్నేహితులతో కలిసి, అందమైన ముఖంతో, ఋషిని భయపెట్టడానికి వెళ్లింది. కానీ ఆ ఋషి జ్ఞానదృష్టితో ఆమె అసలు స్వరూపాన్ని తెలుసుకుని, కోపంతో, శుభ్రమైన కన్నులు కలిగిన ఆ అసుర యువతిని శాపించాడు.
యస్మాద్ భీషయసే మాం త్వం మహిషీరూపధారిణీ । అతో భవ మహిష్యేవ పాపకర్మే శతం సమాః ।। ౯౪.
నువ్వు నన్ను మహిషి రూపంలో భయపెట్టినందుకు, నీకు శాపం: నీవు పాపకార్యాలు చేసినవాడివి, నూరేళ్లు మహిషిగా ఉండాలి.
ఏవముక్తా తతః సా తు సఖీభిః సహ వేపతీ । పాదయోర్న్యపతత్ తస్య శాపాన్తం కురు జల్పతీ ।। ౯౪.
ఇలా శాపం విన్న ఆమె, తన స్నేహితులతో కలిసి కంపించుతూ, ఆ ఋషి పాదాల వద్ద పడిపోయి, 'శాపాన్ని ముగించండి' అని నిదానంగా అడిగింది.
తస్యాస్తద్ వచనం శ్రుత్వా స మునిః కరుణాన్వితః । శాపాన్తమకరోత్ తస్యా వాక్యం చేదమువాచ హ ।। ౯౪.
ఆమె మాటలు విని, ఆ ఋషి దయతో, ఆమెకు శాపాంతాన్ని ఇచ్చి, ఈ మాటలు చెప్పాడు.
అనేనైవ స్వరూపేణ పుత్రమేకం ప్రసూయ వై । శాపాన్తో భవితా భద్రే మద్వాక్యం న మృషా భవేత్ ।। ౯౪.
ఈ రూపంలో ఒక కుమారుడిని జన్మించిస్తే, శాపం ముగుస్తుంది. నా మాటలు వృథా కావు, భద్రా.
ఏవముక్తా గతా సా తు నర్మదాతీరముత్తమమ్ । యత్ర తేపే తపో ఘోరం సిన్ధుద్వీపో మహాతపాః ।। ౯౪.
ఇలా శాపాంతం విన్న ఆమె, ఉత్తమమైన నర్మదా నది తీరానికి వెళ్లింది. అక్కడ సింధుద్వీపుడు, గొప్ప తపస్సు చేస్తున్నాడు.
తత్ర చేన్దుమతీ నామ దైత్యకన్యాఽతిరూపిణీ । సా దృష్టా తేన మునినా వివస్త్రా మజ్జతీ జలే ।। ౯౪.
అక్కడ, ఎండుమతీ అనే అసుర యువతి, అపూర్వమైన అందంతో, నీటిలో మునిగి, వస్త్రం లేకుండా ఉన్నదాన్ని ఆ ఋషి చూశాడు.
చస్కన్ద స మునిః శుక్రం శిలాద్రోణ్యాం మహాతపాః । తచ్చ మాహిష్మతీ దృష్ట్వా దివ్యగన్ధి సుగన్ధి చ । తతః సఖీరువాచేదం పిబామీదం జలం శుభమ్ ।। ౯౪.
ఆ మహాతపస్సు చేసిన ఋషి వీర్యం శిలా దొంగపై పడింది. మాహిష్మతీ, దాన్ని దివ్యమైన వాసనతో చూసి, తన స్నేహితికి, 'ఈ శుభ్రమైన నీటిని నేను తాగుతాను' అని చెప్పింది.
ఏవముక్త్వా తు సా పీత్వా తచ్ఛుక్రం మునిసంభవమ్ । ప్రాప్తా గర్భం మునేర్బీజాత్ సుషావ చ తదా సతో ।। ౯౪.
అలా చెప్పి, ఆ నీటిలో కలిసిన ఋషి వీర్యాన్ని తాగింది. ఆ ఋషి బీజంతో గర్భం ధరించి, ఆ సమయంలోనే కుమారుడిని ప్రసవించింది.
తస్యాః పుత్రోఽభవద్ ధీమాన్ మహాబలపరాక్రమః । మహిషేతి స్మృతో నామ్నా బ్రహ్మవంశవివర్ధనః । స త్వాం వరయతే దేవి దేవసైన్యవిమర్దనః ।। ౯౪.
ఆమె కుమారుడు బుద్ధిమంతుడు, గొప్ప బలమూ, శౌర్యమూ కలవాడు. అతనికి మహిష అనే పేరు ప్రసిద్ధి. బ్రహ్మ వంశాన్ని అభివృద్ధి చేసినవాడు. దేవతల సైన్యాలను నాశనం చేసే నీవు, దేవీ! ఇప్పుడు అతను నిన్ను కోరుతున్నాడు.
స సురానపి జిత్వాఽఽజౌ త్రైలోక్యం చ తవానఘే । దాస్యతే దేవి సుప్రోతస్తవ సర్వం మహాసురః । తస్యాత్మోపప్రదానేన కురు దేవి మహత్ కృతమ్ ।। ౯౪.
అతడు యుద్ధంలో దేవతలను, మూడు లోకాలను జయించాడు, అమాయకురాలైన దేవీ! ఆ మహాసురుడు నిన్ను బాగా రక్షిస్తూ, నీకు అన్నీ ఇస్తానని చెప్పాడు. తనను అర్పించి, దేవీ! నీవు గొప్ప కార్యాన్ని సాధించు.
ఏవముక్తా తదా దేవీ తేన దూతేన శోభనా । జహాస పరమా దేవీ వాక్యం నోవాచ కిఞ్చన ।। ౯౪.
అలా ఆ దూత చెప్పినప్పుడు, ప్రకాశవంతమైన దేవీ నవ్వింది. పరమ దేవీ ఒక్క మాట కూడా పలకలేదు.
తస్యా హసన్త్యా దూతోఽసౌ త్రైలోక్యం సచరాచరమ్ । దదర్శ కుక్షౌ సంభ్రాన్తస్తత్క్షణాత్ సమపద్యత ।। ౯౪.
దేవీ నవ్వుతున్నప్పుడు, ఆ దూత ఆశ్చర్యంతో ఆమె పొట్టలో చరాచర జగత్తును చూశాడు. ఆ క్షణంలోనే అతడు భయంతో మునిగిపోయాడు.
తతో దేవ్యాః ప్రతీహారీ జయా నామాతితేజనా । దేవ్యా హృది స్థితం వాక్యమువాచ తనుమధ్యమా ।। ౯౪.
అంతలో, దేవీకి సేవకురాలు జయ అనే శక్తివంతురాలు, దేవీ హృదయంలో ఉన్న మాటను, సన్నని నడుము కలిగిన దేవీ తరఫున చెప్పింది.
జయా ఉవాచ । కన్యార్థీ వదతే యద్ధి తత్త్వయా సముదీరితమ్ । యది నామ వ్రతం చాస్యాః కౌమారం సార్వకాలికమ్ । అపి చాన్యాః కుమార్యోఽత్ర సన్తి దేవ్యాః పదానుగాః ।। ౯౪.
జయ చెప్పింది: నీవు కన్యను కోరుతున్నావని చెప్పినది నిజమే. ఆమె కన్యత్వ వ్రతం శాశ్వతమైతే, ఇక్కడ దేవీకి అనుచరులుగా ఉన్న ఇతర కన్యలు కూడా ఉన్నారు.
తాసామేకాఽపి నో లభ్యా కిము దేవీ స్వయం శుభా । యాహి దూత త్వరన్ మా తే కిఞ్చిదన్యద్ భవిష్యతి ।। ౯౪.
వాళ్లలో ఒక్కరిని కూడా పొందలేవు, శుభమైన దేవీని అయితే మరింత అసాధ్యం. దూతా! త్వరగా వెళ్ళు, నీకు ఇంకేమీ జరగదు.
ఏవముక్తో గతో దూతస్తావద్ వ్యోమ్ని మహామునిః । ఆయాతో నారదస్తూర్ణం నృత్యన్నుచ్చైర్మహాతపాః ।। ౯౪.
అలా చెప్పగానే, దూత వెళ్ళిపోయాడు. అదే సమయంలో, గొప్ప ముని నారదుడు ఆకాశంలో వేగంగా, ఉత్సాహంగా నాట్యం చేస్తూ వచ్చాడు.
దిష్ట్యా దిష్ట్యేతి వదతస్తాం దేవీం శుభలోచనామ్ । ఉపవిష్టో జగాదాథ ఆసనే పరమేఽర్చితః ।। ౯౪.
'ధన్యంగా, ధన్యంగా' అని పలుకుతూ, అందమైన కన్నులు కలిగిన దేవీని నారదుడు పలకరించాడు. అత్యంత గౌరవంతో ఆసనంలో కూర్చొని మాట్లాడాడు.
ప్రణమ్య దేవీం సర్వేశీమువాచ చ మహాతపాః । దేవి దేవైరహం ప్రీతైః ప్రేషితోఽస్మి తవాన్తికమ్ ।। ౯౪.
దేవీ, సర్వేశ్వరి! నారదుడు నమస్కరించి, 'దేవతలు సంతోషంతో నన్ను నీ వద్దకు పంపారు' అని చెప్పాడు.
విజితా దేవి దైత్యేన మహిషాఖ్యేన నిర్జరాః । త్వాం గృహీతుం ప్రయత్నం స కృతవాన్ దేవి దైత్యరాట్ ।। ౯౪.
దేవీ! మహిష అనే దైత్యుడు అమరులను జయించాడు. ఆ దైత్యరాజు నిన్ను పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాడు.
ఏవముక్తోఽస్మి దేవైస్త్వాం బోధయామి వరాననే । స్థిరీభూతా మహాదేవి తం దైత్యం ప్రతిఘాతయ ।। ౯౪.
దేవతలు ఇలా చెప్పగా, నేను నిన్ను తెలియజేస్తున్నాను, అందమైన ముఖం కలిగినవాడా! మహాదేవి! ఇప్పుడు ఆ దైత్యుడిని ధైర్యంగా ఎదుర్కొను.
ఉక్త్వైవాన్తర్హితః సద్యో నారదః స్వేచ్ఛయా యయౌ । దేవీ చ కన్యాస్తాః సర్వాః సన్నహ్యన్తామువాచ హ ।। ౯౪.
అలా చెప్పి, నారదుడు తన ఇష్టానుసారం వెంటనే అదృశ్యమయ్యాడు. దేవీ, తన అనుచర కన్యలకు ఆయుధాలు ధరించమని ఆజ్ఞాపించింది.
తతః కన్యా మహాభాగాః సర్వాస్తా దేవిశాసనాత్ । బభూవుర్ఘోరరూపిణ్యః ఖఙ్గచర్మధనుర్ధరాః । సంగ్రామహేతోః సంతస్థుర్దైత్యవిధ్వంసనాయ తాః ।। ౯౪.
దేవీ ఆజ్ఞతో, ఆ మహాభాగ్యవంతమైన కన్యలు అందరూ భయంకరమైన రూపాలు ధరించి, ఖడ్గాలు, కవచాలు, ధనుస్సులతో సిద్ధమయ్యారు. వారు యుద్ధానికి, దైత్యులను నాశనం చేయడానికి నిలిచారు.
తావద్ దైత్యబలం సర్వం ముక్త్వా దేవచమూం ద్రుతమ్ । ఆయయౌ యత్ర తద్ దేవ్యాః సంనద్ధం స్త్రీబలం మహత్ ।। ౯౪.
అంతలో, దైత్య సైన్యం మొత్తం దేవతల సైన్యాన్ని వదిలేసి, వేగంగా దేవీకి చెందిన మహిళల సైన్యం ఉన్న చోటికి వచ్చింది.
తతస్తా యుయుధుః కన్యా దానవైః సహ దర్పితాః । క్షణేన తద్ బలం తాభిశ్చతురఙ్గం నిపాతితమ్ ।। ౯౪.
అప్పుడు ఆ గర్వితమైన కన్యలు దైత్యులతో యుద్ధం చేశారు. క్షణంలోనే, వారు ఆ నాలుగు విభాగాల సైన్యాన్ని పడగొట్టారు.
శిరాంసి తత్ర కేషాంచిచ్ఛిన్నాని పతితాని చ । అపరేషాం విదార్యోరః క్రవ్యాదాః పాన్తి శోణితమ్ ।। ౯౪.
అక్కడ కొందరి తలలు నరికివేయబడి పడిపోయాయి. మరికొందరి ఛాతీలు చీలిపోయి, మాంసాహారులు వారి రక్తాన్ని త్రాగారు.
అన్యే కబన్ధభూతాస్తు ననృతుర్దైత్యనాయకాః । ఏవం క్షణేన తే సర్వే విధ్వస్తాః పాపచేతసః । అపరే విద్రుతాః సర్వే యత్రాసౌ మహిషాసురః ।। ౯౪.
ఇంకా, కొంతమంది దైత్య నాయకులు తలలు లేని శరీరాలుగా మారి నాట్యం చేశారు. అలా, క్షణంలోనే ఆ పాపచిత్తులు నాశనం అయ్యారు. మిగిలినవారు మహిషాసురుడు ఉన్న చోటికి పారిపోయారు.