వరాహపురాణమ్

తత్రాఞ్జనో నీలకుక్షిర్మేఘవర్ణో బలాహకః । ఉదరాక్షో లలాటాక్షః సుభీమో భీమవిక్రమః । స్వర్భానుశ్చేతి దైత్యాష్టౌ వసూన్ దుద్రువురాహవే ।। ౯౩.

అక్కడ అంజనుడు, నీలకుక్షి, మేఘవర్ణుడు, బలాహకుడు, ఉదరక్షుడు, లలాటాక్షుడు, సుభీముడు, భీమవిక్రముడు — ఈ ఎనిమిది మంది దైత్యులు, స్వర్భాను తో కలిసి వసువులపై యుద్ధానికి దూసుకెళ్లారు.

యథాసంఖ్యేన తద్వచ్చ దైత్యా ద్వాదశ చాపరే । ఆదిత్యాన్ దైత్యవర్యాస్తు తేషాం ప్రాధాన్యతః శ్రృణు ।। ౯౩.

అలాగే, మరో పన్నెండు మంది దైత్యులు, తమ సంఖ్య ప్రకారం, ఆదిత్యులపై దాడి చేశారు. వారిలో ముఖ్యులెవరో ఇప్పుడు విను.

భీమో ధ్వఙ్క్షో ధ్వస్తకర్ణః శఙ్కుకర్ణస్తథైవ చ । వజ్రకాయోఽతివీర్యశ్చ విద్యున్మాలీ తథైవ చ ।। ౯౩.

భీముడు, ధ్వంక్షుడు, ధ్వస్తకర్ణుడు, శంకుకర్ణుడు, అపారమైన బలమున్న వజ్రకాయుడు, అలాగే విద్యున్మాలీ — వీరందరూ,

రక్తాక్షో భీమదంష్ట్రస్తు విద్యుజ్జిహ్వస్తథైవ చ । అతికాయో మహాకాయో దీర్ఘబాహుః కృతాన్తకః ।। ౯౩.

రక్తాక్షుడు, భీమదంష్ట్రుడు, విద్యుజ్జిహ్వుడు, అతికాయుడు, మహాకాయుడు, దీర్ఘబాహువు, కృతాంతకుడు — వీరందరూ,

ఏతే ద్వాదశ దైత్యేన్ద్రా ఆదిత్యాన్ యుధి దుద్రువుః । స్వకం సైన్యముపాదాయ తద్వదన్యేఽపి దానవాః । రుద్రాన్ దుద్రువురవ్యగ్రా యథాసంఖ్యేన కోపితాః ।। ౯౩.

ఈ పన్నెండు మంది దైత్యాధిపతులు తమ సైన్యాలతో కలిసి యుద్ధంలో ఆదిత్యులపై దాడి చేశారు. అలాగే, ఇతర దానవులు కోపంతో, తమ సంఖ్య ప్రకారం, రుద్రులపై దాడి చేశారు.

కాలః కృతాన్తో రక్తాక్షో హరణో మిత్రహాఽనిలః । యజ్ఞహా బ్రహ్మహా గోఘ్నః స్త్రీఘ్నః సంవర్త్తకస్తథా ।। ౯౩.

కాలుడు, కృతాంతుడు, రక్తాక్షుడు, హరణుడు, మిత్రహా, అనిలుడు, యజ్ఞహా, బ్రహ్మహా, గోగ్నుడు, స్త్రీఘ్నుడు, సంవర్తకుడు — వీరందరూ,

ఇత్యేతే దశ చైకశ్చ దైత్యేన్ద్రా యుద్ధదుర్మదాః । యథాసంఖ్యేన రుద్రాంస్తు దుద్రువుర్భీమవిక్రమాః ।। ౯౩.

ఇలా, ఈ పది మందితో పాటు మరొకరు — యుద్ధంలో మత్తుతో ఉన్న ఈ దైత్యాధిపతులు, భయంకరమైన శౌర్యంతో తమ సంఖ్య ప్రకారం రుద్రులపై దాడి చేశారు.

శేషాన్ దేవాన్ శేషదైత్యా యథాయోగముపాద్రవన్ । స్వయం మహిషదైత్యస్తు ఇన్ద్రం దుద్రావ వేగితః ।। ౯౩.

మిగతా దైత్యులు ఇతర దేవతలపై తగిన విధంగా దాడి చేశారు. కాని మహిషదైత్యుడు మాత్రం వేగంగా నేరుగా ఇంద్రునిపై దూసుకెళ్లాడు.

స చాపి బలవాన్ దైత్యో బ్రహ్మణో వరదర్పితః । అవధ్యః పురుషేణాజౌ యద్యపి స్యాత్ పినాకధృక్ ।। ౯౩.

ఆ దైత్యుడు బ్రహ్మదేవుని వరంతో దర్పంగా, ఎంత శక్తివంతుడైనా, పినాకధారి అయినా, యుద్ధంలో మానవుడు అతన్ని చంపలేడు.

ఆదిత్యైర్వసుభిః సాధ్యై రుద్రైశ్చ నిహతా భృశమ్ । అసురా యాతుధానాశ్చ సంఖ్యాపూరణకేవలాః ।। ౯౩.

ఆదిత్యులు, వసువులు, సాధ్యులు, రుద్రులు — వీరందరూ అసురులను, యాతుధానులను పెద్ద సంఖ్యలో సంహరించారు. వారి సంఖ్యను లెక్కపెట్టడమే మిగిలింది.

దేవానామపి సైన్యాని నిహతాన్యసురైర్యుధి । ఏవం భూతే తదా భగ్నే దేవేన్ద్రే విద్రుతాః సురాః ।। ౯౩.

దేవతల సైన్యాలను కూడా అసురులు యుద్ధంలో సంహరించారు. అప్పుడు దేవతలు ఓడిపోయి, ఇంద్రుని వదిలేసి పారిపోయారు.

అర్దితా వివిధైః శస్త్రైః శూలపట్టిశముద్గరైః । గతవన్తో బ్రహ్మలోకమసురైరర్దితాః సురాః ।। ౯౩.

వివిధ ఆయుధాలతో — శూలాలు, పటిషాలు, ముసలులతో — దెబ్బతిన్న దేవతలు, అసురుల చేత బాధపడుతూ, బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లిపోయారు.

శ్రీవరాహ ఉవాచ । అథ విద్యుత్ప్రభో దైత్యస్తథా దూతో విసర్జితః । దేవ్యాః సకాశం గత్వాఽసౌ తామువాచ సుమధ్యమామ్ ।। ౯౪.

శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: అప్పుడు విద్యుత్ప్రభ అనే దైత్యుడు దూతగా పంపబడి, ఆ దేవిని దగ్గరకు వెళ్లి, సన్నని నడుము కల ఆమెతో మాట్లాడాడు.

ప్రణమ్య ప్రయతో భూత్వా కుమారీశతసంకులామ్ । ఆస్థానే వినయాపన్నస్తతో వచనమబ్రవీత్ ।। ౯౪.

భక్తితో నమస్కరించి, మనసు శాంతంగా చేసుకుని, వందలాది యువతులతో నిండిన స్థలానికి వెళ్లి, వినయంగా ఈ మాటలు చెప్పాడు.

విద్యుత్ప్రభ ఉవాచ । దేవి పూర్వమృషిస్త్వాసీదాదిసర్గే కసంభవః । సఖా సారస్వతో జాతః సుపార్శ్వో నామ వై విభుః ।। ౯౪.

విద్యుత్ప్రభా ఇలా చెప్పింది: అమ్మా, సృష్టి ప్రారంభంలో ఒక ఋషి జన్మించాడు, అతని పేరు సుపార్శ్వుడు. అతను సరస్వతికి స్నేహితుడు, ప్రసిద్ధి గలవాడు, శక్తివంతుడూ.

తస్యాభవన్మహాతేజాః సిన్ధుద్వీపః ప్రతాపవాన్ । స హి తీవ్రం తపస్తేపే మాహిష్మత్యాం పురోత్తమే ।। ౯౪.

ఆ ఋషికి మహా తేజస్సుతో కూడిన కుమారుడు సింధుద్వీపుడు జన్మించాడు. అతను మాహిష్మతీ నగరంలో తీవ్రమైన తపస్సు చేశాడు.

కుర్వతస్తు తపో ఘోరం నిరాహారస్య శోభనే । ఆద్యా తు విప్రచిత్తేస్తు సుతా సురసుతోపమా । మాహిష్మతీతి విఖ్యాతా రూపేణాసదృశీ భువి ।। ౯౪.

ఆయన ఆహారం లేకుండా కఠిన తపస్సు చేస్తున్నప్పుడు, విప్రచిత్తి కుమార్తెలలో పెద్దదైనది, దేవతల కుమార్తెలకు సమానమైనది, భూమిపై మాహిష్మతీ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందింది. ఆమె అందంలో ఎవరికీ సరిపోలని వాడి.

సా సఖీభిః పరివృతా విహరన్తీ యదృచ్ఛయా । ఆగతా మన్దరద్రోణీం తత్రాపశ్యత్ తపోవనమ్ । మునేరమ్బరసంజ్ఞస్య వివిధద్రుమమాలినమ్ ।। ౯౪.

ఆమె తన స్నేహితులతో కలిసి స్వేచ్ఛగా తిరుగుతూ, మందార పర్వతపు దొంగలలోకి వచ్చింది. అక్కడ ఆమె అంబర అనే ఋషి ఆశ్రమాన్ని, ఎన్నో రకాల చెట్లతో అలంకరించబడినదాన్ని చూసింది.

లతాగృహైస్తు వివిధైర్వకులైర్లకుచైస్తథా । చన్దనైః స్పన్దనైః శాలైః సరలైరుపశోభితమ్ । విచిత్రవనఖణ్డైశ్చ భూషితం తు మహాత్మనః ।। ౯౪.

ఆ ఆశ్రమం వివిధ లతగృహాలతో, వకుల, లకుచా, చందన, స్పందన, శాల, సరల చెట్లతో, విచిత్రమైన వనఖండాలతో, ఆ మహాత్ముడికి చెందినదిగా అందంగా అలంకరించబడింది.

దృష్ట్వాశ్రమపదం రమ్యం సాసురీ కన్యకా శుభమ్ । మాహిష్మతీ వరారోహా చిన్తయామాస భామినీ ।। ౯౪.

ఆ అందమైన ఆశ్రమాన్ని చూసి, శుభ్రమైన, అసుర కులానికి చెందిన మాహిష్మతీ అనే యువతి, తనలో ఆలోచన చేయడం మొదలుపెట్టింది.

భీషయిత్వాహమేనం తు తాపసం త్వాశ్రమే స్వయమ్ । తిష్ఠామి క్రీడతీ సార్ధం సఖీభిః పరమార్చితా ।। ౯౪.

నేను ఈ తపస్సు చేస్తున్న ఋషిని భయపెట్టాలి. ఆ ఆశ్రమంలోనే నా స్నేహితులతో కలిసి, గౌరవంగా ఉండి, ఆడుతూ పాడుతూ కాలం గడపాలి.

ఏవం సంచిన్త్య సా దేవీ మహిషీ సంబభూవ హ । సఖీభిః సహ విశ్వేశి తీక్ష్ణశ్రృఙ్గాగ్రధారిణీ ।। ౯౪.

ఇలా ఆలోచించి, ఆ దేవీ, విశ్వానికి అధిపతివైన అమ్మా, తన స్నేహితులతో కలిసి, పదునైన కొమ్మలు కలిగిన మహిషి రూపాన్ని ధరించింది.

తమృషిం భీషితుం తాభిః సహ గత్వా వరాననా । అసౌ బిభీషితస్తాభిస్తాం జ్ఞాత్వా జ్ఞానచక్షుషా । ఆసురీం క్రోధసంపన్నః శశాప శుభలోచనామ్ ।। ౯౪.

ఆమె తన స్నేహితులతో కలిసి, అందమైన ముఖంతో, ఋషిని భయపెట్టడానికి వెళ్లింది. కానీ ఆ ఋషి జ్ఞానదృష్టితో ఆమె అసలు స్వరూపాన్ని తెలుసుకుని, కోపంతో, శుభ్రమైన కన్నులు కలిగిన ఆ అసుర యువతిని శాపించాడు.

యస్మాద్ భీషయసే మాం త్వం మహిషీరూపధారిణీ । అతో భవ మహిష్యేవ పాపకర్మే శతం సమాః ।। ౯౪.

నువ్వు నన్ను మహిషి రూపంలో భయపెట్టినందుకు, నీకు శాపం: నీవు పాపకార్యాలు చేసినవాడివి, నూరేళ్లు మహిషిగా ఉండాలి.

ఏవముక్తా తతః సా తు సఖీభిః సహ వేపతీ । పాదయోర్న్యపతత్ తస్య శాపాన్తం కురు జల్పతీ ।। ౯౪.

ఇలా శాపం విన్న ఆమె, తన స్నేహితులతో కలిసి కంపించుతూ, ఆ ఋషి పాదాల వద్ద పడిపోయి, 'శాపాన్ని ముగించండి' అని నిదానంగా అడిగింది.

తస్యాస్తద్ వచనం శ్రుత్వా స మునిః కరుణాన్వితః । శాపాన్తమకరోత్ తస్యా వాక్యం చేదమువాచ హ ।। ౯౪.

ఆమె మాటలు విని, ఆ ఋషి దయతో, ఆమెకు శాపాంతాన్ని ఇచ్చి, ఈ మాటలు చెప్పాడు.

అనేనైవ స్వరూపేణ పుత్రమేకం ప్రసూయ వై । శాపాన్తో భవితా భద్రే మద్వాక్యం న మృషా భవేత్ ।। ౯౪.

ఈ రూపంలో ఒక కుమారుడిని జన్మించిస్తే, శాపం ముగుస్తుంది. నా మాటలు వృథా కావు, భద్రా.

ఏవముక్తా గతా సా తు నర్మదాతీరముత్తమమ్ । యత్ర తేపే తపో ఘోరం సిన్ధుద్వీపో మహాతపాః ।। ౯౪.

ఇలా శాపాంతం విన్న ఆమె, ఉత్తమమైన నర్మదా నది తీరానికి వెళ్లింది. అక్కడ సింధుద్వీపుడు, గొప్ప తపస్సు చేస్తున్నాడు.

తత్ర చేన్దుమతీ నామ దైత్యకన్యాఽతిరూపిణీ । సా దృష్టా తేన మునినా వివస్త్రా మజ్జతీ జలే ।। ౯౪.

అక్కడ, ఎండుమతీ అనే అసుర యువతి, అపూర్వమైన అందంతో, నీటిలో మునిగి, వస్త్రం లేకుండా ఉన్నదాన్ని ఆ ఋషి చూశాడు.