విఘసేనైవముక్తే తు శేషాస్తు మన్త్రిణో వచః । శుభమూచుః ప్రశంసన్తః సర్వే హర్షితయా గిరా ।। ౯౨.
విఘసుడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, మిగతా మంత్రి ganulu అతని మాటలను ప్రశంసిస్తూ, ఆనందంగా శుభంగా పలికారు.
సాధూక్తం విఘసేనేదం యత్ తాం ప్రతి వరాననామ్ । తదేవ క్రియతాం శీఘ్రం దూతస్తత్ర విసర్జ్యతామ్ ।। ౯౨.
విఘసుడు ఆమె గురించి చెప్పినది చాలా బాగా చెప్పాడు. వెంటనే అదే చేయాలి. అక్కడకు ఒక దూతను పంపించాలి.
యః సర్వశాస్త్రనీతిజ్ఞః శుచిః శౌర్యసమన్వితః । తస్మాజ్ జ్ఞాత్వా తు తాం దేవీం వర్ణతో రూపతో గుణైః ।। ౯౨.
యావత్ శాస్త్రాలను, నడుములను తెలిసినవాడు, పవిత్రుడూ, ధైర్యవంతుడూ అయినవాడు, ఆమెను రూపం, స్వభావం, లక్షణాల ద్వారా తెలుసుకోవాలి.
పరాక్రమేణ శౌర్యేణ శౌణ్డీర్యేణ బలేన చ । బన్ధువర్గేణ సామగ్ర్య స్థానేన కరణేన చ । ఏవం జ్ఞాత్వా తు తాం దేవీం తతః కార్యం విధీయతామ్ ।। ౯౨.
పరాక్రమం, ధైర్యం, వీరత్వం, బలము, బంధువుల సహాయం, సంపద, స్థానం, సాధన—all ఇవన్నీ తెలుసుకుని ఆ రాణిని పూర్తిగా అర్థం చేసుకున్న తరువాత, పని ప్రారంభించాలి.
తతః సపది దైత్యస్య తద్వచః సాధు సాధ్వితి । ప్రశశంసుర్వరారోహే విఘసం మన్త్రిసత్తమమ్ ।। ౯౨.
అప్పుడు వెంటనే, ఆ దైత్యుని మాటలను అందరూ 'బాగా చెప్పాడు' అని మెచ్చుకొని, మంత్రి లోకంలో శ్రేష్ఠుడైన విఘసుని పొగిడారు.
ప్రశస్య సర్వే తం దూతం సందేష్టుముపచక్రముః । విద్యుత్ప్రభం మహాభాగం మహామాయావిదం శుభమ్ ।। ౯౨.
అందరూ ఆ దూతను ప్రశంసించి, అతన్ని పంపించడానికి సిద్ధమయ్యారు. ఆ దూత విద్యుత్ప్రభుడు, మహా భాగ్యవంతుడు, గొప్ప మాయలను తెలిసినవాడు, శుభుడూ.
విసర్జయిత్వా తం దూతం విఘసో వాక్యమబ్రవీత్ । సంనహ్యన్తాం దానవేన్ద్రాశ్చతురఙ్గబలేన హ । క్రియతాం విజయస్తావద్ దేవసైన్యం ప్రతి ప్రభో ।। ౯౨.
దూతను పంపిన తరువాత, విఘసుడు ఇలా అన్నాడు: 'దానవేంద్రులు నలుపు దళాలతో సిద్ధమవ్వాలి. దేవతల సైన్యాన్ని జయించాలి, ప్రభూ.'
అసురేన్ద్ర సురైర్భగ్నైస్తత్ పరాక్రమభీషితా । సా కన్యా వశతామేతి త్వయి శక్రసమాగతే ।। ౯౨.
అసురేంద్రుడు దేవతలను ఓడించి, వారి పరాక్రమాన్ని తగ్గించినప్పుడు, ఆ కన్యక నీ ఆధీనంలోకి వస్తుంది, ఇంద్రుడితో సమానుడవు.
లోకపాలైర్జితైః సర్వైస్తథైవ మరుతాం గణైః । నాగైర్విద్యాధరైః సిద్ధైర్గన్ధర్వైః సర్వతో జితైః । రుద్రైర్వసుభిరాదిత్యైస్త్వమేవేన్ద్రో భవిష్యసి ।। ౯౨.
లోకపాలులు, మరుత్ గణాలు, నాగులు, విద్యాధరులు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, రుద్రులు, వసువులు, ఆదిత్యులు—అందరినీ అన్ని దిశలలో జయించిన తరువాత, నీవే ఇంద్రుడవుతావు.
ఇన్ద్రస్య తే శతం కన్యా దేవగన్ధర్వయోషితః । వశమాయాన్తి సాఽపి స్యాత్ సర్వథా వశమాగతా ।। ౯౨.
ఇంద్రునికి చెందిన వంద మంది కన్యలు, దేవతా గంధర్వ స్త్రీలు నీ వశంలోకి వస్తారు. ఆమె కూడా అన్ని విధాలా నీ ఆధీనంలోకి వస్తుంది.
ఏవముక్తస్తదా దైత్యః సేనాపతిమువాచ హ । విరూపాక్షం మహామేఘవర్ణం నీలాఞ్జనప్రభమ్ ।। ౯౨.
ఇలా చెప్పిన తరువాత, ఆ దైత్యుడు తన సేనాధిపతియైన విరూపాక్షుడిని పిలిచి, అతను మేఘంలా నల్లగా, నీలం రంగులో మెరిసే వాడుగా ఉన్నాడు.
ఆనీయతాం ద్రుతం సైన్యం హస్త్యశ్వరథపత్తినామ్ । యేన దేవాన్ సగన్ధర్వాన్ జయామి యుధి దుర్జ్జయాన్ ।। ౯౨.
ఆశు గా ఏనుగులు, గుఱ్ఱాలు, రథాలు, కాలాళ్లు కలిగిన సైన్యాన్ని తీసుకురా. ఆ సైన్యంతో నేను యుద్ధంలో గెలవలేని దేవతలు, గంధర్వులను జయిస్తాను.
ఏవముక్తే విరూపాక్షస్తదా సేనాపతిర్ద్రుతమ్ । ఆనినాయ మహత్సైన్యమనన్తమపరాజితమ్ ।। ౯౨.
ఇలా చెప్పగానే, సేనాధిపతి విరూపాక్షుడు వెంటనే అపారమైన, ఓడించలేని గొప్ప సైన్యాన్ని తీసుకొచ్చాడు.
ఏకైకో దానవస్తత్ర వజ్రహస్తసమో యుధి । ఏకైకం స్పర్ధతే దేవం జేతుం స్వేన బలేన హ ।। ౯౨.
అక్కడ ప్రతి దానవుడు యుద్ధంలో వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకున్నవాడితో సమానంగా ఉన్నాడు. ఒక్కొక్కరు ఒక్కొక్క దేవునితో పోటీ పడుతూ, తన బలంతో గెలవాలని ప్రయత్నించాడు.
తేషాం ప్రధానభూతానామర్బుదం నవకోటయః । యేషామేకస్యానుయాతి తావద్ బలమర్థోర్జ్జితమ్ ।। ౯౨.
వారిలో ముఖ్యులైన వారు తొమ్మిది కోట్ల మంది ఉన్నారు. వారిలో ఒక్కొక్కరికి తగినంత బలమైన అనుచర సైన్యం కూడి ఉంది.
తేషాం నైకసహస్త్రాణి దైత్యానాం తు మహాత్మనామ్ । సమితిం చక్రురవ్యగ్రాస్తదా దైత్యాః ప్రహారిణః । ప్రయాణం కారయామాసుర్దేవసైన్యజిఘాంసయా ।। ౯౨.
వారిలో అనేక వేల మంది మహాత్ములైన దైత్యులు, ఏకాగ్రతతో యుద్ధపంక్తులు ఏర్పరిచారు. ఆ దైత్యులు యుద్ధానికి సిద్ధమై, దేవతల సైన్యాన్ని నాశనం చేయడానికి బయలుదేరారు.
విచిత్రయానా వివిధధ్వజాగ్రా విచిత్రశస్త్రా వివిధోగ్రరూపాః । దైత్యా సురాఞ్ జేతుమిచ్ఛన్త ఉచ్చైర్ ననర్త్తురాత్తాయుధభీమహస్తాః ।। ౯౨.
వివిధ రకాల జెండాలతో అలంకరించబడిన అద్భుత రథాల్లో ఎక్కి, భయంకరమైన ఆయుధాలు చేతబట్టి, భయపెట్టే రూపాలు ధరించి, దేవతలను జయించాలనే తపనతో, భయంకరమైన చేతులు పైకి ఎత్తి, దైత్యులు గర్వంగా నాట్యం చేశారు.
శ్రీవరాహ ఉవాచ । తతో మహిషదైత్యస్తు కామరూపీ మహాబలః । మత్తహస్తినామారుహ్య యియాసుర్మేరుపర్వతమ్ ।। ౯౩.
శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: అప్పుడు మహాబలశాలి, కావలసిన రూపం తీసుకునే శక్తి ఉన్న మహిషదైత్యుడు, మత్తులో ఉన్న ఏనుగుపై ఎక్కి, మేరు పర్వతాన్ని చేరాలనే కోరికతో బయలుదేరాడు.
తత్రైన్ద్రం పురమాసాద్య దేవైః సహ శతక్రతుమ్ । అభిదుద్రావ దైత్యేన్ద్రస్తతో దేవాః క్రుధాన్వితాః ।। ౯౩.
అక్కడ, ఇంద్రుని నగరానికి చేరుకొని, తనతో ఉన్న దైత్యులతో కలిసి శతక్రతువును మరియు దేవతలను మహిషదైత్యుడు దాడి చేశాడు. దాంతో కోపంతో ఉన్న దేవతలు ఎదురుదాడికి సిద్ధమయ్యారు.
ఆదాయ స్వాని శస్త్రాణి వాహనాని విశేషతః । అధిష్ఠాయాసురానాజౌ దుద్రువుర్ముదితా భృశమ్ ।। ౯౩.
తమ ఆయుధాలు, ముఖ్యంగా తమ వాహనాలను తీసుకుని, ఆనందంతో దేవతలు తమ వాహనాలపై ఎక్కి, యుద్ధానికి దైత్యులపై దూసుకెళ్లారు.
తేషాం ప్రవవృతే యుద్ధం తుములం లోమహర్షణమ్ । ఘోరం ప్రచణ్డయోధానామన్యోన్యమభిగర్జతామ్ ।। ౯౩.
వాళ్ల మధ్య ఘోరంగా, రోమాలు నిక్కబొడుచుకునేలా, మహా యోధులు ఒకరిపై ఒకరు గర్జిస్తూ, భయంకరమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
తత్రాఞ్జనో నీలకుక్షిర్మేఘవర్ణో బలాహకః । ఉదరాక్షో లలాటాక్షః సుభీమో భీమవిక్రమః । స్వర్భానుశ్చేతి దైత్యాష్టౌ వసూన్ దుద్రువురాహవే ।। ౯౩.
అక్కడ అంజనుడు, నీలకుక్షి, మేఘవర్ణుడు, బలాహకుడు, ఉదరక్షుడు, లలాటాక్షుడు, సుభీముడు, భీమవిక్రముడు — ఈ ఎనిమిది మంది దైత్యులు, స్వర్భాను తో కలిసి వసువులపై యుద్ధానికి దూసుకెళ్లారు.
యథాసంఖ్యేన తద్వచ్చ దైత్యా ద్వాదశ చాపరే । ఆదిత్యాన్ దైత్యవర్యాస్తు తేషాం ప్రాధాన్యతః శ్రృణు ।। ౯౩.
అలాగే, మరో పన్నెండు మంది దైత్యులు, తమ సంఖ్య ప్రకారం, ఆదిత్యులపై దాడి చేశారు. వారిలో ముఖ్యులెవరో ఇప్పుడు విను.
భీమో ధ్వఙ్క్షో ధ్వస్తకర్ణః శఙ్కుకర్ణస్తథైవ చ । వజ్రకాయోఽతివీర్యశ్చ విద్యున్మాలీ తథైవ చ ।। ౯౩.
భీముడు, ధ్వంక్షుడు, ధ్వస్తకర్ణుడు, శంకుకర్ణుడు, అపారమైన బలమున్న వజ్రకాయుడు, అలాగే విద్యున్మాలీ — వీరందరూ,
రక్తాక్షో భీమదంష్ట్రస్తు విద్యుజ్జిహ్వస్తథైవ చ । అతికాయో మహాకాయో దీర్ఘబాహుః కృతాన్తకః ।। ౯౩.
రక్తాక్షుడు, భీమదంష్ట్రుడు, విద్యుజ్జిహ్వుడు, అతికాయుడు, మహాకాయుడు, దీర్ఘబాహువు, కృతాంతకుడు — వీరందరూ,
ఏతే ద్వాదశ దైత్యేన్ద్రా ఆదిత్యాన్ యుధి దుద్రువుః । స్వకం సైన్యముపాదాయ తద్వదన్యేఽపి దానవాః । రుద్రాన్ దుద్రువురవ్యగ్రా యథాసంఖ్యేన కోపితాః ।। ౯౩.
ఈ పన్నెండు మంది దైత్యాధిపతులు తమ సైన్యాలతో కలిసి యుద్ధంలో ఆదిత్యులపై దాడి చేశారు. అలాగే, ఇతర దానవులు కోపంతో, తమ సంఖ్య ప్రకారం, రుద్రులపై దాడి చేశారు.
కాలః కృతాన్తో రక్తాక్షో హరణో మిత్రహాఽనిలః । యజ్ఞహా బ్రహ్మహా గోఘ్నః స్త్రీఘ్నః సంవర్త్తకస్తథా ।। ౯౩.
కాలుడు, కృతాంతుడు, రక్తాక్షుడు, హరణుడు, మిత్రహా, అనిలుడు, యజ్ఞహా, బ్రహ్మహా, గోగ్నుడు, స్త్రీఘ్నుడు, సంవర్తకుడు — వీరందరూ,
ఇత్యేతే దశ చైకశ్చ దైత్యేన్ద్రా యుద్ధదుర్మదాః । యథాసంఖ్యేన రుద్రాంస్తు దుద్రువుర్భీమవిక్రమాః ।। ౯౩.
ఇలా, ఈ పది మందితో పాటు మరొకరు — యుద్ధంలో మత్తుతో ఉన్న ఈ దైత్యాధిపతులు, భయంకరమైన శౌర్యంతో తమ సంఖ్య ప్రకారం రుద్రులపై దాడి చేశారు.
శేషాన్ దేవాన్ శేషదైత్యా యథాయోగముపాద్రవన్ । స్వయం మహిషదైత్యస్తు ఇన్ద్రం దుద్రావ వేగితః ।। ౯౩.
మిగతా దైత్యులు ఇతర దేవతలపై తగిన విధంగా దాడి చేశారు. కాని మహిషదైత్యుడు మాత్రం వేగంగా నేరుగా ఇంద్రునిపై దూసుకెళ్లాడు.
స చాపి బలవాన్ దైత్యో బ్రహ్మణో వరదర్పితః । అవధ్యః పురుషేణాజౌ యద్యపి స్యాత్ పినాకధృక్ ।। ౯౩.
ఆ దైత్యుడు బ్రహ్మదేవుని వరంతో దర్పంగా, ఎంత శక్తివంతుడైనా, పినాకధారి అయినా, యుద్ధంలో మానవుడు అతన్ని చంపలేడు.