ఏషా సృష్టిర్వరారోహే కథితా తే పురాతనీ । తయా సర్వమిదం వ్యాప్తం జగత్ స్థావరజఙ్గమమ్ ।। ౯౦.
ఈ సృష్టి, ఓ సుందరీ! నీకు పురాతనంగా వివరించబడింది. ఆమె ద్వారా ఈ స్థావరజంగమమయమైన జగత్తంతా వ్యాపించింది.
యా సాఽఽదౌ వర్ద్ధితా సృష్టిర్బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః । తయా తుల్యాం స్తుతిం చక్రే తస్యా దేవ్యాః పితామహః ।। ౯౦.
ఆదిలో, అవ్యక్త జన్ముడైన బ్రహ్మ నుండి పెరిగిన ఆ సృష్టిని చూసి, ఆ దేవిని బ్రహ్మదేవుడు అదే విధంగా స్తుతించాడు.
బ్రహ్మోవాచ । జయస్వ సత్యసంభూతే ధ్రువే దేవి వరాక్షరే । సర్వగే సర్వజనని సర్వభూతమహేశ్వరి ।। ౯౦.
బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: "సత్యస్వరూపిణీ! ధృడమైనదేవి! ఉత్తమమైన అక్షరమయినదేవి! అన్నిచోట్ల ఉన్నవాడవు, సమస్తజననిగా, సమస్తభూతముల మహేశ్వరిగా నీవు జయించు."
సర్వజ్ఞే త్వం వరారోహే సర్వసిద్ధిప్రదాయినీ । సిద్ధిబుద్ధికరీ దేవి ప్రసూతిః పరమేశ్వరి ।। ౯౦.
అన్నీ తెలిసినదేవి! ఓ సుందరీ! అన్నిసిద్ధులను ప్రసాదించేవాడవు. సిద్ధి, బుద్ధిని ఇచ్చే దేవి! సృష్టికి మూలమైన పరమేశ్వరి నీవే.
త్వం స్వాహా త్వం స్వధా దేవి త్వముత్పత్తిర్వరాననే । త్వమోఙ్కారస్థితా దేవి వేదోత్పత్తిస్త్వమేవ చ ।। ౯౦.
ఓ అందమైన ముఖమున్న దేవీ! నీవే స్వాహా, నీవే స్వధా, నీవే సృష్టికి మూలకారణం. ఓ దేవీ! నీవే ఓంకారంలో స్థితిచేసుకున్నవాడివి, నీవే వేదాలకు ఆదిగా ఉన్నవాడివి.
దేవానాం దానవానాం చ యక్షగన్ధర్వరక్షసామ్ । పశూనాం వీరుధాం చాపి త్వముత్పత్తిర్వరాననే ।। ౯౦.
ఓ అందమైన ముఖమున్న దేవీ! దేవతలు, దానవులు, యక్షులు, గంధర్వులు, రాక్షసులు, జంతువులు, మొక్కలు — వీటన్నిటికీ నీవే ఆది కారణమవు.
విద్యా విద్యేశ్వరీ సిద్ధా ప్రసిద్ధా త్వం సురేశ్వరి । సర్వజ్ఞా త్వం వరారోహే సర్వసిద్ధిప్రదాయినీ ।। ౯౦.
నీవే విద్య, నీవే విద్యలకు అధిపతిగా ఉన్నవాడివి, నీవే సిద్ధురాలు, ప్రఖ్యాతురాలు, దేవతల రాణివి. ఓ అందమైనవాడివి! నీవు అన్నీ తెలిసినవాడివి, అన్నీ సిద్ధులు ప్రసాదించేవాడివి.
సర్వగా గతసందేహా సర్వశత్రునిబర్హిణీ । సర్వవిద్యేశ్వరీ దేవీ నమస్తే స్వస్తికారిణి ।। ౯౦.
నీవు ఎక్కడైనా ఉన్నవాడివి, ఎలాంటి సందేహం లేని వాడివి, శత్రువులను నాశనం చేసే వాడివి. నీవే అన్నీ విద్యలకు అధిపతిగా ఉన్న దేవతవు. ఓ మంగళాన్ని కలిగించే దేవీ! నీకు నమస్కారం.
ఋతుస్నాతాం స్త్రియం గచ్ఛేద్ యస్త్వాం స్తుత్వా వరాననే । తస్యావశ్యం భవేత్ సృష్టిస్త్వత్ప్రసాదాత్ ప్రజేశ్వరి । స్వరూపా విజయా భద్రా సర్వశత్రుప్రమోహిని ।। ౯౦.
ఓ అందమైన ముఖమున్న దేవీ! యావనపు కాలం పూర్తయిన స్త్రీని, నిన్ను స్తుతిస్తూ చేరినవాడికి, నీ అనుగ్రహంతో సృష్టి తప్పక కలుగుతుంది. ఓ ప్రజల రాణి! ఆ స్త్రీ తన స్వరూపంలో నిలిచి, విజయవంతురాలై, మంగళకరురాలై, శత్రువులను మాయచేసే శక్తిని పొందుతుంది.
శ్రీవరాహ ఉవాచ । యా మన్దరగతా దేవీ తపస్తప్తుం తు వైష్ణవీ । రాజసీ పరమా శక్తిః కౌమారవ్రతధారిణీ ।। ౯౧.
శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: వైష్ణవీ శక్తి కలిగిన ఆ దేవీ, మందరపర్వతానికి వెళ్లి తపస్సు చేసేందుకు, పరమమైన రాజశక్తిగా, కన్యావ్రతాన్ని ఆచరించేందుకు సిద్ధమైంది.
సైకాకినీ తపస్తేపే విశాలాయాం తు శోభనే । తస్యాస్తపన్త్యాః కాలేన మహతా క్షుభితం మనః ।। ౯౧.
ఆమె ఒంటరిగా విశాలా నగరంలో తపస్సు చేసింది. ఆ తపస్సులో నిమగ్నమై ఉండగా, కాలక్రమంలో ఆమె మనస్సు బాగా కలవరపడింది.
తస్మాత్ క్షోభాత్ సముత్తస్థుః కుమార్యః సౌమ్యలోచనాః । నీలకుఞ్చితకేశాన్తా బిమ్బోష్ఠాయతలోచనాః । నితమ్బరశనోద్దామా నూపురాఢ్యాః సువర్చసః ।। ౯౧.
ఆ కలవరంతో, మృదువైన చూపులు ఉన్న కన్యలు, నల్లని వంకర జుట్టుతో, గోపురాలాంటి పెదవులతో, విశాలమైన కళ్లతో, మెరిసే వస్త్రాలు, నడికట్టులు ధరించి, మణిపాదసరాలు వేసుకుని, అందంగా వెలిగే రూపంతో పుట్టుకొచ్చారు.
ఏవంవిధాః స్త్రియో దేవ్యా క్షోభితే మనసి ద్రుతమ్ । ఉత్తస్థుః శతసాహస్త్రాః కోటిశో వివిధాననాః ।। ౯౧.
అలా ఆ దేవత మనస్సు కలవరపడినప్పుడు, అనేక రకాల ముఖాలతో ఉన్న లక్షలాది, కోటిలాది యువతులు వెంటనే ఉద్భవించాయి.
దృష్ట్వా కుమార్యః సా దేవీ తస్మిన్నేవ గిరౌ శుభా । తపసా నిర్మమే దేవీ పురం హర్మ్యశతాకులమ్ ।। ౯౧.
ఆ కన్యలను ఆ పర్వతంపై చూసిన ఆ మంగళకరమైన దేవీ, తన తపస్సు ద్వారా వందలాది భవనాలతో నిండిన ఒక నగరాన్ని సృష్టించింది.
విశాలరథ్యం సౌవర్ణప్రాసాదైరుపశోభితమ్ । అన్తర్జలాని వేశ్మాని మణిసోపానవన్తి చ । రత్నజాలగవాక్షాణి ఆసన్నోపవనాని చ ।। ౯౧.
ఆ నగరంలో విశాలమైన వీధులు, బంగారు ప్రాసాదాలు, లోపల నీటి కొట్ల్లు ఉన్న ఇళ్ళు, రత్నాల మెట్లతో కూడిన గృహాలు, రత్నజాలాల కిటికీలు, దగ్గర్లోనే తోటలు ఉండేవి.
అసంఖ్యాతాని హర్మ్యాణి తథా కన్యా ధరాధరే । ప్రాధాన్యేన ప్రవక్ష్యామి కన్యానామాని శోభనే ।। ౯౧.
ఆ పర్వతంపై లెక్కలేనన్ని భవనాలు, కన్యలు ఉండేవారు. ఓ మంగళకరమైనవాడివి! ఇప్పుడు ఆ కన్యలలో ముఖ్యమైన పేర్లను చెబుతాను.
విద్యుత్ప్రభా చన్ద్రకాన్తిః సూర్యకాన్తిస్తథాఽపరా । గమ్భీరా చారుకేశీ చ సుజాతా ముఞ్జకేశినీ ।। ౯౧.
విద్యుత్ప్రభ, చంద్రకాంతి, సూర్యకాంతి, గంభీరా, చారుకేశి, సుజాత, ముంజకేశిని.
ఘృతాచీ చోర్వశీ చాన్యా శశినీ శీలమణ్డితా । చారుకన్యా విశాలాక్షీ ధన్యా పీనపయోధరా ।। ౯౧.
ఘృతాచీ, ఉర్వశీ, శశినీ (ధర్మంతో అలంకరించబడినది), చారుకన్య, విశాలాక్షి, ధన్య, పీనపయోధరా.
చన్ద్రప్రభా గిరిసుతా తథా సూర్యప్రభాఽమృతా । స్వయంప్రభా చారుముఖీ శివదూతీ విభావరీ ।। ౯౧.
చంద్రప్రభ, గిరిసుత, సూర్యప్రభ, అమృత, స్వయంప్రభ, చారుముఖి, శివదూతి, విభావరి.
జయా చ విజయా చైవ జయన్తీ చాపరాజితా । ఏతాశ్చాన్యాశ్చ శతశః కన్యాస్తస్మిన్ పురోత్తమే ।। ౯౧.
జయ, విజయ, జయంతి, అపరాజిత, ఇంకా వందలాది ఇతర కన్యలు ఆ ఉత్తమ నగరంలో ఉండేవారు.
దేవ్యా అనుచరాః సర్వాః పాశాఙ్కుశధరాః శుభాః । తాభిః పరివృతా దేవీ సింహాసనగతా శుభా ।। ౯౧.
ఆమెలందరూ దేవీకి సేవకురాల్లుగా, పాశాలు, అంకుశాలు పట్టుకుని, మంగళకరంగా ఉండేవారు. ఆ కన్యల మధ్యలో ఆ మంగళకరమైన దేవీ సింహాసనంపై కూర్చుని ఉండేది.
సుసితైశ్చామరైః స్త్రీభిర్వీజ్యమానా విలాసినీ । కౌమారం వ్రతమాస్థాయ తపః కర్తుం సముద్యతా ।। ౯౧.
శుభ్రమైన చామరాలతో ఆడపిల్లలు ఆమెను వడివడిగా వేయగా, ఆ దేవీ కాంతివంతురాలై, కన్యావ్రతాన్ని ఆచరించేందుకు తపస్సుకు సిద్ధమైంది.
యౌవనస్థా మహాభాగా పీనవృత్తపయోధరా । చమ్పకాశోకపున్నాగనాగకేసరదామభిః ।। ౯౧.
యువతిలో ఉన్న మహాభాగ్యవంతురాలు, పుష్టిగా వత్తుగా ఉన్న వక్షోజాలతో, చంపక, అశోక, పున్నాగ, నాగకేసర పుష్పాల మాలలతో అలంకరించబడి ఉంది.
సర్వాఙ్గేష్వర్చితా దేవీ ఋషిదేవనమస్కృతా । పూజ్యమానా వరస్త్రీభిః కుమారీభిః సమన్తతః ।। ౯౧.
ఆ దేవిని, ఆమె శరీరమంతా పూజిస్తూ, ఋషులు దేవతలు గౌరవించారు. చుట్టూ ఉన్న ఉత్తమ స్త్రీలు, యువతులు ఆమెను భక్తితో పూజించారు.
సర్వాఙ్గభోగినీ దేవీ యావదాస్తే తపోఽన్వితా । తావదాగతవాంస్తత్ర నారదో బ్రహ్మణః సుతః ।। ౯౧.
ఆ దేవి, అన్ని ఆనందాలను అనుభవిస్తూ, తపస్సులో నిమగ్నంగా అక్కడ ఉండగా, ఆ సమయంలో బ్రహ్మ కుమారుడైన నారదుడు అక్కడికి వచ్చాడు.
తం దృష్ట్వా సహసా దేవీ బ్రహ్మపుత్రం తపోధనమ్ । విద్యుత్ప్రభామువాచేదమాసనం దీయతామితి । పాద్యమాచమనీయం చ క్షిప్రమస్మై ప్రదీయతామ్ ।। ౯౧.
ఆ బ్రహ్మ కుమారుడైన తపస్సుతో ఉన్న నారదుణ్ని అకస్మాత్తుగా చూసి, దేవి విద్యుత్ప్రభను పిలిచి, 'ఆయనకు ఆసనం ఇవ్వండి, పాదాలు కడుగుటకు నీరు, ఆచమనం కోసం నీరు త్వరగా తీసుకొచ్చి ఇవ్వండి' అని చెప్పింది.
ఏవముక్తా తదా దేవ్యా కన్యా విద్యుప్రభా శుభా । ఆసనం పాద్యమర్ఘ్యం చ నారదాయ న్యవేదయత్ ।। ౯౧.
దేవి చెప్పిన ప్రకారం, విద్యుత్ప్రభ అనే మంచి కన్యక నారదునికి ఆసనం, పాద్యము, అర్ఘ్యము సమర్పించింది.
తతః కృతాసనం దృష్ట్వా ప్రణతం నారదం మునిమ్ । ఉవాచ వచనం దేవీ హర్షేణ మహతాఽన్వితా ।। ౯౧.
తరువాత, నారదుడు ఆసనంలో కూర్చుని నమస్కరించగా, ఆ దేవి ఎంతో ఆనందంతో అతనితో ఇలా మాట్లాడు తుంది.
స్వాగతం భో మునిశ్రేష్ఠ కస్మాల్లోకాదిహాగతః । కిం కార్యం వద తే కృత్యం మా తే కాలాత్యయో భవేత్ ।। ౯౧.
'మహర్షీ, స్వాగతం! మీరు మీ లోకంనుండి ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చారు? మీకు ఏ పని ఉందో చెప్పండి. మీ సమయం వృథా కాకుండా చూస్తాను.'
ఏవముక్తస్తదా దేవ్యా నారదః ప్రాహ లోకవిత్ । బ్రహ్మలోకాదిన్ద్రలోకం తస్మాద్ రౌద్రమథాచలమ్ ।। ౯౧.
దేవి ఇలా అడిగినప్పుడు, లోకాలన్నీ తెలిసిన నారదుడు ఇలా చెప్పాడు: 'బ్రహ్మలోకంనుండి ఇంద్రలోకానికి, అక్కడినుండి భయంకరమైన పర్వతానికి వచ్చాను.'