వరాహపురాణమ్

రుద్ర ఉవాచ । ఇయం భూపద్మవ్యవస్థా కథితా। ఇదానీం భారతం నవభేదం శ్రృణుత। తద్యథా। ఇన్ద్రః కసేరుః తామ్రవర్ణో గభస్తిః నాగద్వీపః సౌమ్యః గన్ధర్వః వారుణః భాతరం చేతి। సాగరసంవృతమేకైకం యోజనసహస్త్రప్రమాణమ్। తత్ర చ సప్త కులపర్వతా భవన్తి। తద్యథా। మహేన్ద్రో మలయః సహ్యః శుక్తిమాన్నృక్షపర్వతః। విన్ధ్యశ్చ పారియాత్రశ్చ ఇత్యేతే కులపర్వతాః। అన్యే చ మన్దరశారదర్దురకోలాహలసురమైనాకవైద్యుతవారన్ధమపాణ్డురతుఙ్గప్రస్థకృష్ణగిరిజయన్తరైవతఋష్యమూకగోమన్తచిత్రకూటశ్రీచకోరకూటశైలకృతస్థల ఇత్యేతే క్షుద్రపర్వతాః। శేషాః క్షుద్రతరాః। తేషామార్యా మ్లేచ్ఛా జనపదా వసన్తి। పిబన్తి చైతాసు నదీషు పానీయమ్। తద్యథా గఙ్గా సిన్ధు సరస్వతీ శతద్రు వితస్తా విపాశా చన్ద్రభాగా సరయూ యమునా ఇరావతీ దేవికా కుహూ గోమతీ ధూతపాపా బాహుదా దృషద్వతీ కౌశికీ నిస్వరా గణ్డకీ చక్షుష్మతీ లోహితా ఇత్యేతా హిమవత్పాదనిర్గతాః

రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు: భూమి పద్మాన్ని ఎలా ఏర్పరిచారో చెప్పాను. ఇప్పుడు భారతదేశాన్ని తొమ్మిది భాగాలుగా ఎలా విభజించారో వినండి. అవి: ఇంద్ర, కసేరు, తామ్రవర్ణ, గభస్తి, నాగద్వీప, సౌమ్య, గంధర్వ, వారుణ, భాతర అనే తొమ్మిది ద్వీపాలు. ఒక్కొక్కటి సముద్రంతో చుట్టబడి, వెయ్యి యోజనల పరిమాణంలో ఉన్నాయి. వాటిలో ఏడు ప్రముఖ పర్వతాలు ఉన్నాయి: మహేంద్ర, మలయ, సహ్య, శుక్తిమాన్, ఋక్ష, వింధ్య, పారియాత్ర. ఇంకా మిగతా చిన్న పర్వతాలు: మందర, శారద, దర్దుర, కొలాహల, సురమ, మైనాక, వైద్యుత, వారంధమ, పాండుర, తుంగప్రస్థ, కృష్ణగిరి, జయంత, రైవత, ఋష్యమూక, గోమంత, చిత్రకూట, శ్రీచకోర, కూట, శైల, కృతస్థల. వీటిలో మరికొన్ని ఇంకా చిన్న పర్వతాలు ఉన్నాయి. ఆ ప్రాంతాల్లో ఆర్యులు, మ్లేచ్ఛులు నివసిస్తారు. అక్కడి నదుల నీటిని వారు తాగుతారు. ఆ నదులు: గంగా, సింధు, సరస్వతి, శతద్రు, వితస్త, విపాశ, చంద్రభాగ, సరయూ, యమునా, ఇరవతి, దేవిక, కుహూ, గోమతి, ధూతపాప, బాహుదా, దృషద్వతి, కౌశికీ, నిస్వర, గండకి, చక్షుష్మతి, లోహిత. ఇవన్నీ హిమవంతు పాదాల నుంచి ఉద్భవించాయి.

శోణా జ్యోతీరథా నర్మదా సురసా మన్దాకినీ దశార్ణా చిత్రకూటా తమసా పిప్పలా కరతోయా పిశాచికా చిత్రోత్పలా విశాలా వఞ్జులా బాలుకా వాహినీ శుక్తిమతీ విరజా పఙ్కినీ రిరీ కుహూ ఇత్యేతా ఋక్షప్రసూతాః। మణిజాలా శుభా తాపీ పయోష్ణీం శీఘ్రోదా వేష్ణా పాశా వైతరణీ వేదీ పాలీ కుముద్వతీ తోయా దుర్గా అన్త్యా గిరా ఏతా విన్ధ్యపాదోద్భవాః। గోదావరీ భీమరథీ కృష్ణా వేణా వఞ్జులా తుఙ్గభద్రా సుప్రయోగా వాహ్యా కావేరీ ఇత్యేతాః సహ్యపాదోద్భవాః

శోణ, జ్యోతీరథ, నర్మద, సురస, మందాకినీ, దశార్ణ, చిత్రకూట, తమస, పిప్పల, కరటోయ, పిశాచిక, చిత్రోత్పల, విశాల, వంజుల, బాలుక, వాహినీ, శుక్తిమతీ, విరజ, పంకినీ, రిరి, కుహూ — ఇవన్నీ ఋక్ష పర్వతం నుంచి పుట్టిన నదులు. మణిజాల, శుభ, తాపీ, పయోష్ణీ, శీఘ్రోద, వేష్ణా, పాశా, వైతరణీ, వేదీ, పాళీ, కుముద్వతీ, తోయ, దుర్గ, అంత్య, గిరా — ఇవి వింధ్య పర్వతం నుంచి పుట్టినవి. గోదావరి, భీమరథీ, కృష్ణా, వేణా, వంజుల, తుంగభద్ర, సుప్రయోగ, వాహ్య, కావేరీ — ఇవి సహ్య పర్వతం నుంచి పుట్టిన నదులు.

శతమాలా తామ్రపర్ణీ పుష్పావతీ ఉత్పలావతీ ఇత్యేతా మలయజాః। త్రియామా ఋషికుల్యా ఇక్షులా త్రివిదా లాఙ్గూలినీ వంశవరా మహేన్ద్రతనయాః। ఋషికా లూసతీ మన్దగామినీ పలాశినీ ఇత్యేతాః శుక్తిమత్ప్రభవాః। ఏతాః ప్రాధాన్యేన కులపర్వతనద్యః। శేషాః క్షుద్రనద్యః। ఏష జమ్బూద్వీపో యోజనలక్షప్రమాణతః। అధ్యాయః ౮౬ అతః పరం శాకద్వీపం నిబోధత। జమ్బూద్వీపస్య విస్తారాద్ ద్విగుణపరిణాహాల్లవణోదకశ్చ జమ్బూద్వీపసమస్తేన ద్విగుణావృతః। తత్ర చ పుణ్యా జనపదాశ్చిరాన్మ్రియన్తే దుర్భిక్షజరావ్యాధిరహితశ్చ దేశోఽయమ్। సప్తైవ కులపర్వతాస్తావత్ తిష్ఠన్తి తస్య చోభయతో లవణక్షీరోదధీ వ్యవస్థితౌ। తత్ర చ ప్రాగాయతః శైలేన్ద్ర ఉదయో నామ పర్వతః। తస్యాపరేణ జలధారో నామ గిరిః। సైవ చన్ద్రేతి కీర్త్తితః। తస్య చ జలమిన్ద్రో గృహీత్వా వర్షతి। తస్య పారే రైవతకో నామ గిరిః। సైవ నారదో వర్ణ్యతే తస్మింశ్చ నారదపర్వతాదుత్పన్నో తస్య చాపరేణ శ్యామో నామ గిరిః। తస్మింశ్చ ప్రజాః శ్యామత్వమాపన్నాః సైవ దున్దుభిర్వర్ణ్యతే। తస్మిన్ సిద్ధా ఇతి కీర్తితాః ప్రజానేకవిధాః క్రీడన్తస్తస్యాపరే రజతో నామ గిరిః సైవ శాకోచ్యతే। తస్యాపరేణామ్బికేయః స చ విభ్రాజసో భణ్యతే। స ఏవ కేసరీత్యుచ్యతే। తతశ్చ వాయుః ప్రవర్త్తతే। గిరినామాన్యేవ వర్షాణి తద్యథా। ఉదయసుకుమారో జలధారక్షేమకమహాద్రుమేతి ప్రధానాని ద్వితీయపర్వతనామభిరపి వక్తవ్యాని। తస్య చ మధ్యే శాకవృక్షస్తత్ర చ సప్తమహానద్యో ద్వినామ్న్యః। తద్యథా సుకుమారీ కుమారీ నన్దా వేణికా ధేనుః ఇక్షుమతీ గభస్తి ఇత్యేతా నద్యః

శతమాల, తామ్రపర్ణీ, పుష్పావతీ, ఉత్పలావతీ — ఇవి మలయ పర్వతం నుంచి పుట్టిన నదులు. త్రియామ, ఋషికూల్య, ఇక్షుల, త్రివిద, లాంగూలినీ, వంశవర — ఇవి మహేంద్ర పర్వతపు కుమార్తెలు. ఋషికా, లూసతీ, మందగామినీ, పలాశినీ — ఇవి శుక్తిమాన్ పర్వతం నుంచి పుట్టినవి. ఇవే ప్రధాన కులపర్వత నదులు. మిగతావి చిన్న నదులు. ఇది జంబూద్వీపం, లక్ష యోజనల పొడవు కలది. ఇప్పుడు శాకద్వీపం గురించి వినండి. జంబూద్వీపం కంటే రెండింతలు పెద్దది, ఉప్పు నీటి సముద్రంతో చుట్టబడి ఉంది. అక్కడ ఉన్న ప్రజలు ధర్మబద్ధంగా, దీర్ఘాయుష్కులుగా జీవిస్తారు. ఆ భూమిలో క్షామం, ముదురు వయస్సు, వ్యాధి ఉండవు. అక్కడ ఏడు కులపర్వతాలు ఉన్నాయి. రెండు వైపులా ఉప్పు, పాల సముద్రాలు ఉన్నాయి. తూర్పున శైలేంద్ర అనే పర్వతం, దానిని ఉదయ పర్వతం అంటారు. దాని తర్వాత జలధార అనే పర్వతం, దానిని చంద్ర అని కూడా అంటారు. దాని నీటిని ఇంద్రుడు తీసుకుని వర్షం కురిపిస్తాడు. దాని తర్వాత రైవతక అనే పర్వతం, దానిని నారద అని కూడా అంటారు. ఆ నారద పర్వతం నుంచి సిద్దులు అనే అనేక ప్రజలు పుట్టి, ఆనందంగా జీవిస్తారు. దాని తర్వాత శ్యామ అనే పర్వతం, దానిని దుందుభి అంటారు. అక్కడి ప్రజలు నలుపు రంగులో ఉంటారు. దాని తర్వాత రాజత అనే పర్వతం, దానిని శాక అని కూడా అంటారు. దాని తర్వాత అంబికేయ అనే పర్వతం, దానిని విభ్రాజస, కేసరి అని కూడా అంటారు. అక్కడ నుంచి గాలి వీస్తుంది. ఈ పర్వతాల పేర్లే అక్కడి ప్రాంతాల పేర్లు కూడా. ఉదయ, సుకుమార, జలధార, క్షేమ, మహాద్రుమ — ఇవి ముఖ్యమైనవి. మధ్యలో శాక వృక్షం ఉంది. అక్కడ ఏడు గొప్ప నదులు ఉన్నాయి, ఒక్కొక్కదానికి రెండు పేర్లు: సుకుమారీ, కుమారీ, నందా, వేణికా, ధేను, ఇక్షుమతీ, గభస్తి.

అథ తృతీయం కుశద్వీపం శ్రృణుత। కుశద్వీపేన క్షీరోదః పరివృతః శాకద్వీపస్య విస్తారాద్ ద్విగుణేన। తత్రాపి సప్త కులపర్వతాః। సర్వే చ ద్వినామానః। తద్ యథా --- కుముదవిద్రుమేతి చ సోచ్యతే। ఉన్నతో హేమపర్వతః సైవ। బలాహకో ద్యుతిమాన్ సైవ। తథా ద్రోణః సైవ పుష్పవాన్। కఙ్కశ్చ పర్వతః సైవ కుశేశయః। తథా షష్ఠో మహిషనామా స ఏవ హరిరిత్యుచ్యతే। తత్రాగ్నిర్వసతి। సప్తమస్తు కకుద్మాన్ నామ సైవ మన్దరః కీర్త్యతే। ఇత్యేతే పర్వతాః కుశద్వీపే వ్యవస్థితాః ఏతేషాం వర్షభేదో భవతి ద్వినామసంజ్ఞః। కుముదస్య శ్వేతముద్భిదం తదేవ కీర్త్యతే। ఉన్నతస్య లోహితం వేణుమణ్డలం తదేవ భవతి। బలాహకస్య జీమూతం తదేవ రథాకార ఇతి।ద్రోణస్య హరితం తదేవ బలాధనం భవతి। కఙ్కస్యాపి కకుద్మాన్ నామ। వృత్తిమత్ తదేవ మానసం మహిషస్య ప్రభాకరమ్। కకుద్మతః కపిలం తదేవ సంఖ్యాతం నామ। ఇత్యేతాని వర్షాణి। తత్ర ద్వినామ్న్యో నద్యః। ప్రతపా ప్రవేశా సైవోచ్యతే। ద్వితీయా శివా యశోదా సా చ భవతి। తృతీయా పిత్రా నామ సైవ కృష్ణా భణ్యతే। చతుర్థీ హ్రాదినీ నామ సైవ చన్ద్రా నిగద్యతే। విద్యుతా చ పఞ్చమీ శుక్లా సైవ। వర్ణా షష్ఠీ సైవ విభావరీ। మహతీ సప్తమీ సైవ ధృతిః। ఏతాః ప్రధానాః శేషాః క్షుదనద్యః। ఇత్యేష కుశద్వీపస్య సంనివేశః। శాకద్వీపో ద్విగుణః సంనివిష్టశ్చ కథితః। తస్య చ మధ్యే మహాకుశస్తమ్బః। ఏష చ కుశద్వీపో దధిమణ్డోదేనావృతః క్షీరోదద్విగుణేన

ఇప్పుడు మూడవది అయిన కుశద్వీపం గురించి వినండి. కుశద్వీపం పాల సముద్రంతో చుట్టబడి ఉంది, ఇది శాకద్వీపం కంటే రెండింతలు పెద్దది. అక్కడ కూడా ఏడు కులపర్వతాలు ఉన్నాయి, ఒక్కొక్కదానికి రెండు పేర్లు: కుముద, విద్రుమ; ఉన్నత, హేమపర్వత; బలాహక, ద్యుతిమాన్; ద్రోణ, పుష్పవాన్; కంక, కుశేశయ; మహిష, హరి; కాకుద్మాన్, మందర. ఇవే కుశద్వీపంలో ఉన్న పర్వతాలు. ఒక్కొక్క పర్వతానికి రెండు పేర్లతో ప్రాంతాలు ఉన్నాయి: కుముద పర్వతానికి శ్వేతం, ఉన్నతకు లోహిత, బలాహకకు జీమూత, ద్రోణకు హరిత, కంకకు కాకుద్మాన్, మహిషకు ప్రభాకర, కాకుద్మాన్‌కు కపిల. ఇవే అక్కడి ప్రాంతాలు. అక్కడి నదులకు కూడా రెండు పేర్లు: ప్రతాప, ప్రవేశ; శివ, యశోద; పితృ, కృష్ణ; హ్రాదినీ, చంద్ర; విద్యుత, శుక్ల; వర్ణ, విభావరీ; మహతి, ధృతి. ఇవే ప్రధాన నదులు. మిగతావి చిన్న నదులు. ఇదే కుశద్వీపపు నిర్మాణం. శాకద్వీపం కుశద్వీపం కంటే రెండింతలు పెద్దది. దాని మధ్యలో మహా కుశస్తంభం ఉంది. కుశద్వీపం దధిమండ సముద్రంతో చుట్టబడి ఉంది, అది పాల సముద్రం కంటే రెండింతలు పెద్దది.

రుద్ర ఉవాచ । అథ క్రౌఞ్చం భవతి చతుర్థం కుశద్వీపాద్ ద్విగుణమానతః సముద్రః క్రౌఞ్చేన ద్విగుణేనావృతః। తస్మింశ్చ సప్తైవ ప్రధానపర్వతాః। ప్రథమః కౌఞ్చో విద్యుల్లతో రైవతో మానసః సైవ పావకః। తథైవాన్ధకారః సైవాచ్ఛోదకః। దేవావృత్తో స చ సురాపో భణ్యతే। తతో దేవిష్ఠః స ఏవ కాఞ్చనశ్రృఙ్గో భవతి। దేవనన్దాత్పరో గోవిన్దః, ద్వివిన్ద ఇతి। తతః పుణ్డరీకః సైవ తోషాశయః। ఏతే సప్త రత్నమయాః పర్వతాః క్రీఞ్చద్వీపే వ్యవస్థితాః। సర్వే చ పరస్పరేణోచ్ఛ్రయాః। తత్ర వర్షాణి తథా క్రౌఞ్చస్య కుశలో దేశః సైవ మాధవః స్మృతః వామనస్య మనోఽనుగః సైవ సంవర్తకస్తతోష్ణవాన్ సోమప్రకాశః। తతః పావకః సైవ సుదర్శనః। తథా చాన్ధకారః సైవ సంమోహః। తతో మునిదేశః స చ ప్రకాశః। తతో దున్దుభిః సైవానర్థ ఉచ్యతే। తత్రాపి సప్తైవ నద్యః।। ౮౭.

రుద్రుడు ఇలా చెప్పాడు: ఇప్పుడు నాలుగవ ద్వీపమైన క్రౌంచ ద్వీపం గురించి చెబుతాను. ఇది కుశ ద్వీపానికి రెండింతలు పెద్దది. దీని చుట్టూ ఉన్న సముద్రం కూడా రెండింతలు విశాలంగా ఉంది. ఇందులో ఏడు ముఖ్యమైన పర్వతాలు ఉన్నాయి. మొదటిది క్రౌంచం, తర్వాత విద్యుల్లత, రైవత, మానస, పావక, అంధకార, అచ్చోదక. ఇవన్నీ రత్నాలతో నిర్మితమైన పర్వతాలు. ఒక్కొక్కటి ఒక్కొక్కదానికంటే ఎత్తుగా ఉన్నాయి. ఈ ద్వీపంలో ఉన్న ప్రాంతాలు: క్రౌంచానికి కుశల దేశం, మాధవం; వామనునికి మనోనుగ దేశం, సమ్వర్తకం, తుష్ణవాన్, సోమప్రకాశం; పావకానికి సుదర్శనం; అంధకారానికి సంమోహం; మునిదేశానికి ప్రకాశం; దుందుభికి అనర్థం. ఇక్కడ ఏడు నదులు కూడా ఉన్నాయి.

గౌరీ కుముద్వతీ చైవ సన్ధ్యా రాత్రిర్మనోజవా ఖ్యాతిశ్చ పుణ్డరీకా చ గఙ్గా సప్తవిధాః స్మృతాః। గౌరీ సైవ పుష్పవహా కుముద్వతీ తామ్రవతీ రోధసంధ్యా సుఖావహా చ మనోజవా చ క్షిప్రోదా చ ఖ్యాతిః సైవ గోబహులా పుణ్డరీకా చిత్రవేగా శేషాః క్షుద్రనద్యః।। క్రౌఞ్చద్వీపో ఘృతోదేనావృతః। ఘృతోదా శాల్మలేనేతి।। ౮౭.

ఈ క్రౌంచ ద్వీపంలో గౌరీ, కుముద్వతి, సంధ్య, రాత్రి, మనోజవ, ఖ్యాతి, పుండరీకా, గంగా అనే ఏడు నదులు ప్రసిద్ధి పొందాయి. గౌరీకి పుష్పవహ అనే పేరు కూడా ఉంది. కుముద్వతిని తామ్రవతి అంటారు. సంధ్యను సుఖవహ అంటారు. మనోజవను క్షిప్రోద అంటారు. ఖ్యాతిని గోబహుల అంటారు. పుండరీకాను చిత్రవేగ అంటారు. మిగతా నదులు చిన్న చిన్నవిగా ఉంటాయి. ఈ క్రౌంచ ద్వీపాన్ని ఘృతోద సముద్రం చుట్టి ఉంది. దీనిని శాల్మల సముద్రం అని కూడా అంటారు.

ఘృతసముద్రమావృత్య వ్యవస్థిస్తద్విస్తారో ద్విగుణస్తత్ర చ సప్త పర్వతాః ప్రధానాస్తావన్తి వర్షాణి తావత్యో నద్యః। తత్ర చ పర్వతాః। సుమహాన్ పీతఃశాతకౌమ్భాత్ సార్వగుణసౌవర్ణరోహితసుమనసకుశల ----- జామ్బూనదవైద్యుతా ఇత్యేతే కులపర్వతా వర్షాణి చేతి। అథ షష్ఠం గోమేదం కథ్యతే। శాల్మలం యథా సురోదేనావృతం తద్వత్ సురోదోఽపి తద్విగుణేన గోమేదేనావృతః। తత్ర చ ప్రధానపర్వతౌ ద్వావేవ। ఏకస్య తావత్తావసరః। అపరశ్చ కుముద ఇతి। సముద్రశ్చేక్షురసస్తద్ద్విగుణేన పుష్కరేణావృతః। తత్ర చ పుష్కరాఖ్యే మానసో నామ పర్వతః। తదపి ద్విధా ఛిన్నం వర్షం తత్ప్రమాణేన చ। స్వాదోదకేనావృతమ్। తతశ్చ కటాహమ్। ఏతత్ పృథివ్యాః ప్రమాణమ్। బ్రహ్మాణ్డస్య చ సకటాహవిస్తారప్రమాణమ్। ఏవంవిధానామణ్డానాం పరిసంఖ్యా న విద్యతే। ఏతాని కల్పే కల్పే భగవాన్ నారాయణః క్రోడరూపీ రసాతలాన్తఃప్రవిష్టాని దంష్ట్రైకైనోద్ధృత్య స్థితౌ స్థాపయతి। ఏష వః కథితో మార్గో భూమేరాయామవిస్తరః । స్వస్తి వోఽస్తు గమిష్యామి కైలాసం నిలయం ద్విజాః ।। ౮౮.

ఈ శాల్మల ద్వీపాన్ని ఘృత సముద్రం చుట్టి ఉంది. ఇది కూడా క్రౌంచ ద్వీపానికి రెండింతలు పెద్దది. ఇందులో ఏడు ముఖ్యమైన పర్వతాలు, అంతే ప్రాంతాలు, అంతే నదులు ఉన్నాయి. ఆ పర్వతాలు: సుమహాన్, పీత, శాతకౌంభ, సర్వగుణసౌవర్ణ, రోహిత, సుమనస, కుశల, జాంబూనద, వైద్యుత. ఇవే కులపర్వతాలు, ప్రాంతాలు. ఆ తర్వాత ఆరవ ద్వీపమైన గోమేదం గురించి చెబుతాను. శాల్మల ద్వీపాన్ని సురోద సముద్రం చుట్టినట్లే, సురోదను కూడా గోమేద ద్వీపం రెండింతలు పెద్దదిగా చుట్టి ఉంటుంది. అక్కడ రెండు ముఖ్యమైన పర్వతాలు ఉన్నాయి: ఒకటి తావసర, మరొకటి కుముద. ఇక అక్కడ ఉన్న సముద్రం చెక్కరరసం సముద్రం, దానిని పుష్కర ద్వీపం రెండింతలు పెద్దదిగా చుట్టి ఉంది. అక్కడ పుష్కర అనే ప్రాంతంలో మానస అనే పర్వతం ఉంది. ఆ ప్రాంతం రెండు భాగాలుగా విభజించబడి ఉంటుంది. అది తీపి నీటితో చుట్టబడి ఉంటుంది. తర్వాత ఒక సరిహద్దు ఉంటుంది. ఇదే భూమి పరిమాణం, బ్రహ్మాండ పరిమితి కూడా అక్కడితో ముగుస్తుంది. ఇలాంటి ప్రపంచాలు ఎన్నో ఉంటాయి. ప్రతి కల్పంలో భగవంతుడు నారాయణుడు వరాహ రూపంలో పాతాళంలోకి వెళ్లి, తన ఒక్క దంతంతో వాటిని పైకి ఎత్తి స్థిరంగా ఉంచుతాడు. భూమి మార్గం, పరిమాణం మీకు వివరించాను. మీకు మంగళం కలగాలి. నేను ఇప్పుడు కైలాసానికి వెళ్తాను, ద్విజులారా.