వరాహపురాణమ్

చత్వారింశత్ తథా చాష్టౌ సహస్త్రాణి తు మణ్డలైః । శైలరాజస్య తత్తత్ర మేరుమూలమితి స్మృతమ్ ।। ౭౭.

అక్కడ, నలభై ఎనిమిది వేల యోజనాల పరిధిలో మెరువు పర్వతానికి అడుగు భాగం విస్తరించి ఉంటుంది.

తేషాం గిరిసహస్త్రాణామనేకానాం మహోచ్ఛ్రయః । దిగష్టౌ చ పునస్తస్య మర్యాదాపర్వతాః శుభాః ।। ౭౭.

ఆ అనేక పర్వతాల్లో, ఎంతో ఎత్తైనవి చాలానే ఉన్నాయి. ఎనిమిది దిక్కుల్లో కూడా, వాటికి మరొకసారి శుభమైన సరిహద్దు పర్వతాలు ఉన్నాయి.

జఠరో దేవకూటశ్చ పూర్వస్యాం దిశి పర్వతౌ । పూర్వపశ్చాయతావేతావర్ణవాన్తర్వ్యవస్థితౌ । మర్యాదాపర్వతానేతానష్టానాహుర్మనీషిణః ।। ౭౭.

పూర్వ దిక్కులో జఠరుడు, దేవకూటుడు అనే రెండు పర్వతాలు ఉన్నాయి. ఇవి తూర్పు నుంచి పడమట దాకా విస్తరించి, మధ్యలో స్థితి చెంది ఉన్నాయి. వీటిని మేధావులు ఎనిమిది దిక్కుల సరిహద్దు పర్వతాలుగా అంటారు.

యోఽసౌ మేరుర్ద్విజశ్రేష్ఠాః ప్రోక్తః కనకపర్వతః । విష్కమ్భాంస్తస్య వక్ష్యామి శ్రృణుధ్వం గదతస్తు తాన్ ।। ౭౭.

మీరే గొప్ప ద్విజులారా! కనకపర్వతంగా ప్రసిద్ధమైన మేరు గురించి చెప్పాను. ఇప్పుడు దానికి ఆధారాలైన పర్వతాలను వివరించబోతున్నాను. మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

మహాపాదాస్తు చత్వారో మేరోరథ చతుర్దిశమ్ । యైర్న చచాల విష్టబ్ధా సప్తద్వీపవతీ మహీ ।। ౭౭.

మేరుకు నలుపై భాగాల్లో నాలుగు గొప్ప పాదాలు ఉన్నాయి. వాటివల్లే ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమి స్థిరంగా నిలిచి, ఎటూ కదలకుండా ఉంటుంది.

దశయోజనసాహస్త్రం వ్యాయామస్తేషు శఙ్క్యతే । తిర్యగూర్ధ్వం చ రచితా హరితాలతటైర్వృతాః ।। ౭౭.

వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి పది వేల యోజనాల వెడల్పుతో, అడ్డంగా, పైకి నిర్మించబడి, హరితాలపు చారలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.

మనఃశిలాదరీభిశ్చ సువర్ణమణిచిత్రితాః ।ఽ అనేకసిద్ధభవనైః క్రీడాస్థానైశ్చ సుప్రభాః ।। ౭౭.

అవి మనశిల రాళ్లతో, బంగారు మణులతో అలంకరించబడి, ఎన్నో సిద్ధుల నివాసాలు, ఆడుబాటలతో ప్రకాశిస్తూ ఉంటాయి.

పూర్వేణ మన్దరస్తస్య దక్షిణే గన్ధమాదనః । విపులః పశ్చిమే పార్శ్వే సుపార్శ్వశ్చోత్తరే స్థితః ।। ౭౭.

మేరుకు తూర్పున మందరుడు, దక్షిణ దిక్కున గంధమాదనుడు, పడమట వైపున విపులుడు, ఉత్తర దిక్కున సుపార్శ్వుడు నిలిచి ఉంటారు.

తేషాం శ్రృఙ్గేషు చత్వారో మహావృక్షాః ప్రతిష్ఠితాః । దేవదైత్యాప్సరోభిశ్చ సేవితా గుణసంచయైః ।। ౭౭.

ఈ నాలుగు పర్వతాల శిఖరాల్లో, నాలుగు మహావృక్షాలు నాటబడి ఉన్నాయి. దేవతలు, దానవులు, అప్సరసలు వాటిని సేవిస్తూ, అన్ని గుణాలతో మెరిసిపోతున్నాయి.

మన్దరస్య గిరేః శ్రృఙ్గే కదమ్బో నామ పాదపః । ప్రలమ్బశాఖాశిఖరః కదమ్బశ్చైత్యపాదపః ।। ౭౭.

మందర పర్వత శిఖరంపై, కడంబం అనే చెట్టు ఉంది. దీని కొమ్మలు పొడవుగా వేలాడుతూ, పుణ్యమైన కడంబ వృక్షంగా నిలుస్తుంది.

మహాకుమ్భప్రమాణైశ్చ పుష్పైర్వికచకేసరైః । మహాగన్ధమనోజ్ఞైశ్చ శోభితః సర్వకాలజైః ।। ౭౭.

దానిపై పెద్ద గజపాత్రలంత పెద్ద పువ్వులు, పూర్తిగా వికసించిన కేశరాలతో, అద్భుతమైన సువాసనతో, అన్ని కాలాల్లో పుష్పించేలా అలంకరించబడి ఉంటుంది.

సమాసేన పరివృతో భువనైర్భూతభావనైః । సహస్త్రమధికం సోఽథ గన్ధేనాపూరయన్ దిశః ।। ౭౭.

అది అన్ని లోకాలు, భూతాలతో చుట్టుముట్టబడి, వెయ్యికి పైగా యోజనల దూరం దాకా దిక్కులను పరిమళంతో నింపుతుంది.

భద్రాశ్వో నామ వృక్షోఽయం వర్షాద్రేః కేతుసంభవః । కీర్తిమాన్ రూపవాఞ్ఛ్రీమాన్ మహాపాదపపాదపః । యత్ర సాక్షాద్ధృషీకేశః సిద్ధసఙ్ఘైర్నిషేవ్యతే ।। ౭౭.

భద్రాశ్వం అనే ఈ వృక్షం వర్షపర్వతం నుంచి పుట్టింది. ఇది కీర్తిమంతం, అందమైనది, మహారూపవంతమైనది, గొప్ప వృక్షాల్లో గొప్పది. ఇక్కడ హృషీకేశుడు స్వయంగా సిద్ధుల సమూహాలతో పూజించబడతాడు.

తస్య భద్రకదమ్బస్య తథాశ్వవదనో హరిః । ప్రాప్తవాంశ్చామరశ్రేష్ఠః స హి సానుం పునః పునః ।। ౭౭.

ఆ భద్ర కడంబ వృక్షాన్ని, అశ్వవదనుడైన హరివు చేరి, అతి ఉత్తమమైన చామరాన్ని పొందాడు. అతడు ఆ శిఖరాన్ని మళ్లీ మళ్లీ ఎక్కాడు.

తేన చాలోకితం వర్షం సర్వద్విపదనాయకాః । యస్య నామ్నా సమాఖ్యాతో భద్రాశ్వేతి న సంశయః ।। ౭౭.

అతడు, అన్ని ద్విపదజంతువులకు నాయకుడై, ఆ ప్రాంతాన్ని దర్శించాడు. అతని పేరుతోనే అది భద్రాశ్వం అని పిలవబడుతుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

దక్షిణస్యాపి శైలస్య శిఖరే దేవసేవితే । జమ్బూః సద్యః పుష్పఫలా మహాశాఖోపశోభితా ।। ౭౭.

దక్షిణ దిక్కున ఉన్న పర్వత శిఖరంపై, దేవతలు పూజించే జాంబూ వృక్షం ఉంది. అది వెంటనే పువ్వులు, పండ్లు పూయిస్తూ, గొప్ప కొమ్మలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.

తస్యా హ్యతిప్రమాణాని స్వాదూని చ మృదూని చ । ఫలాన్యమృతకల్పాని పతన్తి గిరిమూర్ధని ।। ౭౭.

దాని పండ్లు చాలా పెద్దవిగా, తీయగా, మృదువుగా ఉండి, అమృతంతో సమానంగా పర్వత శిఖరంపై పడతాయి.

తస్మాద్ గిరివరశ్రేష్ఠాత్ ఫలప్రస్యన్దవాహినీ । దివ్యా జామ్బూనదీ నామ ప్రవృత్తా మధువాహినీ ।। ౭౭.

ఆ గొప్ప పర్వతం నుంచి పండ్ల రసాన్ని తీసుకెళ్లే దివ్యమైన జాంబూనదీ అనే నది ప్రవహిస్తుంది.

తత్ర జామ్బూనదం నామ సువర్ణమనలప్రభమ్ । దేవాలఙ్కారమతులముత్పన్నం పాపనాశనమ్ ।। ౭౭.

అక్కడే జాంబూనదం అనే బంగారం, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, దేవతలకు అపూర్వమైన అలంకారంగా, పాపాలను నశింపజేసేలా పుట్టుకొస్తుంది.

దేవదానవగన్ధర్వయక్షరాక్షసగుహ్యకాః । పపుస్తదమృతప్రఖ్యం మధు జమ్బూఫలస్రవమ్ ।। ౭౭.

దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, గుహ్యకులు — వీరందరూ జంబూ చెట్టు పండ్ల నుండి వచ్చిన అమృతంతో సమానమైన రసాన్ని త్రాగారు.

సా కేతుర్దక్షిణే వర్షే జమ్బూర్లోకేషు విశ్రుతా । యస్యా నామ్నా సమాఖ్యాతా జమ్బూద్వీపేతి మానవైః ।। ౭౭.

ఆ జంబూ చెట్టు దక్షిణ భాగంలో ఉన్న గొప్ప గుర్తుగా లోకాలందరిలో ప్రసిద్ధి చెందింది. దాని పేరుతోనే మనుషులు ఆ భూమిని జంబూద్వీపం అని పిలుస్తారు.

విపులస్య చ శైలస్య దక్షిణేన మహాత్మనః । జాతః శ్రృఙ్గేతి సుమహానశ్వత్థశ్చేతి పాదపః ।। ౭౭.

విపుల అనే మహా పర్వతం దక్షిణ భాగంలో, శృంగం అనే పేరుతో ఒక గొప్ప, పవిత్రమైన అశ్వత్త వృక్షం పెరిగింది.

మహోచ్ఛ్రాయో మహాస్కన్ధో నైకసత్త్వగుణాలయః । కుమ్భప్రమాణై రుచిరైః ఫలైః సర్వర్త్తుకైః శుభైః ।। ౭౭.

ఆ చెట్టు ఎంతో ఎత్తుగా, బలమైన కాండంతో, అనేక జీవులు నివసించే స్థలంగా ఉంది. అందమైన, శుభ్రమైన, అన్ని కాలాల్లో రుచికరమైన, కుంభాలంత పరిమాణంలో ఉన్న పండ్లతో నిండివుంది.

స కేతుః కేతుమాలానాం దేవగన్ధర్వసేవితః । కేతుమాలేతి విఖ్యాతో నామ్నా తత్ర ప్రకీర్తితః । తన్నిబోధత విప్రేన్ద్రా నిరుక్తం నామకర్మణః ।। ౭౭.

ఆ చెట్టు కేతుమాల ప్రాంతానికి గుర్తుగా, దేవతలు గంధర్వులు సేవించే వృక్షంగా ఉంది. అక్కడ దాన్ని కేతుమాల అని ప్రసిద్ధిగా పిలుస్తారు. ఇప్పుడు ఆ పేరుకు కారణం ఏమిటో వినండి, బ్రాహ్మణోత్తములారా.

క్షీరోదమథనే వృత్తే మాలా స్కన్ధే నివేశితాః । ఇన్ద్రేణ చైత్యకేతోస్తు కేతుమాలస్తతః స్మృతః । తేన తచ్చిహ్నితం వర్షం కేతుమాలేతి విశ్రుతమ్ ।। ౭౭.

పారిజాత సముద్రాన్ని మథించిన తర్వాత, ఆ చెట్టు కాండంపై మాలలు అలంకరించబడ్డాయి. ఇంద్రుడు ఆ ధ్వజాన్ని పుష్పమాలతో అలంకరించాడని, అందుకే దాన్ని కేతుమాల అని పిలుస్తారు. ఆ గుర్తుతో ఆ ప్రాంతం కూడా కేతుమాలగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

సుపార్శ్వస్యోత్తరే శ్రృఙ్గే వటో నామ మహాద్రుమః । న్యగ్రోధో విపులస్కన్ధో యస్త్రియోజనమణ్డలః ।। ౭౭.

సుపార్శ్వ పర్వతం ఉత్తర శిఖరంలో, వట అనే పేరుతో ఒక గొప్ప వటవృక్షం ఉంది. అది విస్తారమైన కాండంతో, మూడు యోజనల పరిధిలో విస్తరించి ఉంది.

మాల్యదామకలాపైశ్చ వివిధైస్తు సమన్తతః । శాఖాభిర్లమ్బమానాభిః శోభితః సిద్ధసేవితః ।। ౭౭.

ఆ చెట్టు చుట్టూ మాలలు, పుష్పగుచ్ఛాలు, వివిధ అలంకారాలతో అలంకరించబడి, దాని కొమ్మలు కిందికి వేలాడుతూ అందంగా కనిపిస్తాయి. సిద్ధులు అక్కడ తరచూ వస్తూ ఉంటారు.

ప్రలమ్బకుమ్భసదృశైర్హేమవర్ణైః ఫలైః సదా । స హ్యుత్తరకురూణాం తు కేతువృక్షః ప్రకాశతే ।। ౭౭.

ఆ చెట్టు ఎప్పుడూ బంగారు రంగులో, కుంభాల్లాంటి వేలాడే పండ్లతో నిండివుంటుంది. ఉత్తరకురువులకి ఇది గుర్తుగా నిలిచిన వృక్షం.

సనత్కుమారావరజా మానసా బ్రహ్మణః సుతాః । సప్త తత్ర మహాభాగాః కురవో నామ విశ్రుతాః ।। ౭౭.

అక్కడ బ్రహ్మదేవుని మనస్సులో పుట్టిన, సనత్కుమారునికి తమ్ముళ్లైన ఏడుగురు మహాత్ములు 'కురువులు'గా ప్రసిద్ధి చెందారు.