వరాహపురాణమ్

సా పుర్యామమరావత్యాం క్రమమాణేన్దురా ప్రభౌ । తయా తిరస్కృతా వాఽపి సూర్యేన్దుజ్యోతిషాం గణాః ।। ౭౫.

ఆ నది అమరావతి నగరంలో ప్రవహిస్తూ, చంద్రుని వలె ప్రకాశిస్తుంది. అది కనబడినప్పుడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాల కాంతి కూడా కనిపించదు.

ఉదయాస్తమితే సన్ధ్యే యే సేవన్తే ద్విజోత్తమాః । తాన్ తుష్యన్తే ద్విజాః సర్వానష్టావప్యచలోత్తమాన్ ।। ౭౫.

ఉదయం, సాయంత్రం సంధ్యాకాలంలో ఆరాధన చేసే ఉత్తమ ద్విజులు, అందరు ద్విజులను, ఎనిమిది గొప్ప పర్వతాలను సంతోషింపజేస్తారు.

పరిభ్రమజ్జ్యోతిషాం యా సా రుద్రేన్ద్రమతా శుభా ।। ౭౫.

అలా తిరుగుతూ ప్రకాశించే ఆ వెలుగు, రుద్రుడు, ఇంద్రుడు శుభంగా భావించే తేజస్సు.

రుద్ర ఉవాచ । తస్యైవ మేరోః పూర్వే తు దేశే పరమవర్చసే । చక్రవాటపరిక్షిప్తే నానాధాతువిరాజితే ।। ౭౬.

రుద్రుడు ఇలా చెప్పాడు: మెరువు పర్వతానికి తూర్పు వైపున, అత్యంత ప్రకాశవంతమైన ప్రాంతంలో, పర్వతాల వలయంతో చుట్టుముట్టబడి, ఎన్నో రకాల లోహాలతో మెరిసిపోతున్న ప్రాంతం ఉంది.

తత్ర సర్వామరపురం చక్రవాటసముద్ధతమ్ । దుర్ధర్షం బలదృప్తానాం దేవదానవరక్షసామ్ । తత్ర జామ్బూనదమయః సుప్రాకారః సుతోరణః ।। ౭౬.

అక్కడ అమరులందరి నగరం ఉంది. అది పర్వతాల మధ్య నుంచి పైకి లేచి, దేవతలు, దానవులు, రాక్షసుల బలానికి అందని నగరం. అక్కడ జాంబూనద బంగారంతో చేసిన గొప్ప గోడలు, అద్భుతమైన గుమ్మాలు ఉన్నాయి.

తస్యాప్యుత్తరపూర్వే తు దేశే పరమవర్చసే । అలోకజనసంపూర్ణా విమానశతసంకులా ।। ౭౬.

ఆ నగరానికి ఉత్తరతూర్పు భాగంలో కూడా, అత్యంత ప్రకాశవంతమైన ప్రాంతం ఉంది. అక్కడ ప్రకాశవంతమైన జనులతో నిండిపోయి, వందలాది విమానాలతో కిక్కిరిసిపోయి ఉంటుంది.

మహావాపిసమాయుక్తా నిత్యం ప్రముదితా శుభా । శోభితా పుష్పశబలైః పతాకాధ్వజమాలినీ ।। ౭౬.

అక్కడ పెద్ద పెద్ద చెరువులు ఉన్నాయి. ఎప్పుడూ ఆనందంగా, మంగళకరంగా ఉంటుంది. పుష్పాల సమూహాలతో అలంకరించబడి, జెండాలు, పతాకాలతో అలంకరించబడింది.

దేవైర్యక్షోప్సరోభిశ్చ ఋషిభిశ్చ సుశోభితా । పురన్దరపురీ రమ్యా సమృద్ధా త్వమరావతీ ।। ౭౬.

దేవతలు, యక్షులు, అప్సరసలు, ఋషులతో ఆ నగరం మరింత అందంగా కనిపిస్తుంది. ఆ నగరమే పురందరుని నగరం, అమరావతి అని ప్రసిద్ధి పొందింది. అది ఎంతో సౌందర్యవంతంగా, సంపదతో నిండినది.

తస్యా మధ్యేఽమరావత్యా వజ్రవైదూర్యవేదికా । త్రైలోక్యగుణవిఖ్యాతా సుధర్మా నామ వై సభా ।। ౭౬.

అమరావతి నగర మధ్యలో వజ్రం, వైడూర్యంతో చేసిన వేదిక ఉంది. అది మూడు లోకాలకూ ప్రసిద్ధమైనది. ఆ సభను 'సుధర్మ' అని పిలుస్తారు.

తత్రాస్తే శ్రీపతేః శ్రీమాన్ సహస్త్రాక్షః శచీపతిః । సిద్ధాదిభిః పరివృతః సర్వాభిర్దేవయోనిభిః ।। ౭౬.

అక్కడ లక్ష్మీపతికి మహిమ కలిగిన, సహస్రాక్షుడు, శచీదేవి భర్త, సిద్ధులు మరియు ఇతర దేవతా వంశాలతో చుట్టుముట్టబడి నివసిస్తాడు.

తత్ర చైవ సువంశః స్యాద్ భాస్కరస్య మహాత్మనః । సాక్షాత్ తత్ర సురాధ్యక్షః సర్వదేవనమస్కృతః ।। ౭౬.

అక్కడే భాస్కరుని మహాత్ముని వంశం కూడా ఉంది. అక్కడ దేవతల అధిపతి స్వయంగా ఉంటాడు. అందరు దేవతలు ఆయనకు నమస్కరిస్తారు.

తస్యాశ్చ దిక్షు విస్తీర్ణా తత్తద్గుణసమన్వితా । తేజోవతీ నామ పురీ హుతాశస్య మహాత్మనః ।। ౭౬.

ఆ నగరానికి చుట్టూ ఉన్న దిక్కుల్లో, ఎన్నో విశేష లక్షణాలతో కూడిన, హుతాశుడైన అగ్ని మహాత్మునికి చెందిన 'తేజోవతి' అనే నగరం ఉంది.

తత్తద్గుణవతీ రమ్యా పురీ వైవస్వతస్య చ । నామ్నా సంయమనీ నామ పురీ త్రైలోక్యవిశ్రుతా ।। ౭౬.

ఇంకొక అందమైన నగరం, వైవస్వతుని నగరం. దానికి 'సంయమని' అనే పేరు ఉంది. అది మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి పొందింది.

తథా చతుర్థే దిగ్భాగే నైర్ఋతాధిపతేః శుభా । నామ్నా కృష్ణావతీ నామ విరూపాక్షస్య ధీమతః ।। ౭౬.

అలాగే, నాలుగవ దిక్కులో, నైరుతి అధిపతి అయిన విరూపాక్షునికి చెందిన, 'కృష్ణావతి' అనే మంగళకరమైన నగరం ఉంది.

పఞ్చమే హ్యుత్తరపుటే నామ్నా శుద్ధవతీ పురీ । ఉదకాధిపతేః ఖ్యాతా వరుణస్య మహాత్మనః ।। ౭౬.

ఐదవ ఉత్తర భాగంలో 'శుద్ధవతి' అనే నగరం ఉంది. అది జలాధిపతి అయిన మహాత్ముడు వరుణుని నగరంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

తథా పఞ్చోత్తరే దేవస్వస్యోత్తరపుటే పురీ । వాయోర్గన్ధవతీ నామ ఖ్యాతా సర్వగుణోత్తరా ।। ౭౬.

అలాగే, ఉత్తర దిక్కులో దేవతల అధిపతి అయిన వాయుదేవునికి చెందిన 'గంధవతి' అనే నగరం ఉంది. అది అన్ని గుణాల్లో అత్యుత్తమంగా పేరుగాంచింది.

తస్యోత్తరపుటే రమ్యా గుహ్యకాధిపతేః పురీ । నామ్నా మహోదయా నామ శుభా వైదూర్యవేదికా ।। ౭౬.

ఆ నగరానికి మరింత ఉత్తరంగా, గుహ్యకాధిపతి నగరం ఉంది. దానికి 'మహోదయ' అనే పేరు. అది మంగళకరంగా, వైడూర్య వేదికతో అలంకరించబడి ఉంది.

తథాష్టమేఽన్తరపుటే ఈశానస్య మహాత్మనః । పురీ మనోహరా నామ భూతైర్నానావిధైర్యుతా । పుష్పైర్ధన్యైశ్చ వివిధైర్వనైరాశ్రమసంస్థితైః ।। ౭౬.

అలాగే, ఎనిమిదవ అంతర్గత భాగంలో, మహాత్ముడు ఈశానుని నగరం ఉంది. దానికి 'మనోహర' అని పేరు. అక్కడ ఎన్నో రకాల భూతాలు, వివిధ పుష్పాలు, ధాన్యాలు, అరణ్యాలు, ఆశ్రమాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.

ప్రార్థ్యతే దేవలోకోఽయం స స్వర్గ ఇతి కీర్తితః ।। ౭౬.

ఈ దేవలోకం అందరూ కోరుకునే స్థలం. దీనిని 'స్వర్గం' అని ప్రసిద్ధి చెందింది.

రుద్ర ఉవాచ । యదేతత్ కర్ణికామూలం మేరోర్మధ్యం ప్రకీర్తితమ్ । తద్ యోజనసహస్త్రాణి సంఖ్యయా మానతః స్మృతమ్ ।। ౭౭.

రుద్రుడు ఇలా చెప్పాడు: మెరువు మధ్య భాగాన్ని 'కర్ణికా మూలం' అని అంటారు. దాని పరిమాణం వేల యోజనాల పొడవుగా ఉంటుంది.

చత్వారింశత్ తథా చాష్టౌ సహస్త్రాణి తు మణ్డలైః । శైలరాజస్య తత్తత్ర మేరుమూలమితి స్మృతమ్ ।। ౭౭.

అక్కడ, నలభై ఎనిమిది వేల యోజనాల పరిధిలో మెరువు పర్వతానికి అడుగు భాగం విస్తరించి ఉంటుంది.

తేషాం గిరిసహస్త్రాణామనేకానాం మహోచ్ఛ్రయః । దిగష్టౌ చ పునస్తస్య మర్యాదాపర్వతాః శుభాః ।। ౭౭.

ఆ అనేక పర్వతాల్లో, ఎంతో ఎత్తైనవి చాలానే ఉన్నాయి. ఎనిమిది దిక్కుల్లో కూడా, వాటికి మరొకసారి శుభమైన సరిహద్దు పర్వతాలు ఉన్నాయి.

జఠరో దేవకూటశ్చ పూర్వస్యాం దిశి పర్వతౌ । పూర్వపశ్చాయతావేతావర్ణవాన్తర్వ్యవస్థితౌ । మర్యాదాపర్వతానేతానష్టానాహుర్మనీషిణః ।। ౭౭.

పూర్వ దిక్కులో జఠరుడు, దేవకూటుడు అనే రెండు పర్వతాలు ఉన్నాయి. ఇవి తూర్పు నుంచి పడమట దాకా విస్తరించి, మధ్యలో స్థితి చెంది ఉన్నాయి. వీటిని మేధావులు ఎనిమిది దిక్కుల సరిహద్దు పర్వతాలుగా అంటారు.

యోఽసౌ మేరుర్ద్విజశ్రేష్ఠాః ప్రోక్తః కనకపర్వతః । విష్కమ్భాంస్తస్య వక్ష్యామి శ్రృణుధ్వం గదతస్తు తాన్ ।। ౭౭.

మీరే గొప్ప ద్విజులారా! కనకపర్వతంగా ప్రసిద్ధమైన మేరు గురించి చెప్పాను. ఇప్పుడు దానికి ఆధారాలైన పర్వతాలను వివరించబోతున్నాను. మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

మహాపాదాస్తు చత్వారో మేరోరథ చతుర్దిశమ్ । యైర్న చచాల విష్టబ్ధా సప్తద్వీపవతీ మహీ ।। ౭౭.

మేరుకు నలుపై భాగాల్లో నాలుగు గొప్ప పాదాలు ఉన్నాయి. వాటివల్లే ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమి స్థిరంగా నిలిచి, ఎటూ కదలకుండా ఉంటుంది.

దశయోజనసాహస్త్రం వ్యాయామస్తేషు శఙ్క్యతే । తిర్యగూర్ధ్వం చ రచితా హరితాలతటైర్వృతాః ।। ౭౭.

వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి పది వేల యోజనాల వెడల్పుతో, అడ్డంగా, పైకి నిర్మించబడి, హరితాలపు చారలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.

మనఃశిలాదరీభిశ్చ సువర్ణమణిచిత్రితాః ।ఽ అనేకసిద్ధభవనైః క్రీడాస్థానైశ్చ సుప్రభాః ।। ౭౭.

అవి మనశిల రాళ్లతో, బంగారు మణులతో అలంకరించబడి, ఎన్నో సిద్ధుల నివాసాలు, ఆడుబాటలతో ప్రకాశిస్తూ ఉంటాయి.

పూర్వేణ మన్దరస్తస్య దక్షిణే గన్ధమాదనః । విపులః పశ్చిమే పార్శ్వే సుపార్శ్వశ్చోత్తరే స్థితః ।। ౭౭.

మేరుకు తూర్పున మందరుడు, దక్షిణ దిక్కున గంధమాదనుడు, పడమట వైపున విపులుడు, ఉత్తర దిక్కున సుపార్శ్వుడు నిలిచి ఉంటారు.

తేషాం శ్రృఙ్గేషు చత్వారో మహావృక్షాః ప్రతిష్ఠితాః । దేవదైత్యాప్సరోభిశ్చ సేవితా గుణసంచయైః ।। ౭౭.

ఈ నాలుగు పర్వతాల శిఖరాల్లో, నాలుగు మహావృక్షాలు నాటబడి ఉన్నాయి. దేవతలు, దానవులు, అప్సరసలు వాటిని సేవిస్తూ, అన్ని గుణాలతో మెరిసిపోతున్నాయి.