వరాహపురాణమ్

అనాదిదేవోఽచ్యుత శేషశేఖర ప్రభో విభో భూతపతే మహేశ్వర । మరుత్పతే సర్వపతే జగత్పతే భువః పతే భువనపతే సదా నమః ।। ౭౩.

ఆదియైన దేవుడికి, ఎప్పుడూ అపరాజితుడైనవాడికి, శేషుని కిరీటంగా ధరించిన ప్రభువుకు, సమస్తాన్ని వ్యాపించినవాడికి, భూతాల అధిపతికి, మహేశ్వరుడికి, గాలుల అధిపతికి, సమస్తానికి అధిపతికి, జగత్తు పాలకుడికి, భూమి అధిపతికి, భువనాల అధిపతికి ఎల్లప్పుడూ నమస్కారం.

జలేశ నారాయణ విశ్వశంకర క్షితీశ విశ్వేశ్వర విశ్వలోచన । శశాఙ్కసూర్యాచ్యుత వీర విశ్వగా - ప్రతర్క్యమూర్త్తేఽమృతమూర్తిరవ్యయః ।। ౭౩.

నీరు పాలకుడా, నారాయణా, విశ్వానికి మేలు చేసే వాడా, భూమి అధిపతిగా, సమస్తానికి అధిపతిగా, అన్నిటిని చూడగలవాడా, చంద్రుడా, సూర్యుడా, అపరాజితుడా, వీరుడా, విశ్వవ్యాప్తుడా, ఊహించలేని రూపమున్నవాడా, అమృత స్వరూపుడా, నశించని వాడా!

జ్వలద్హుతాశార్చివిరుద్ధమణ్డల ప్రపాహి నారాయణ విశ్వతోముఖ । నమోఽస్తు దేవార్త్తిహరామృతావ్యయ ప్రపాహి మాం శరణగతం సదాచ్యుత ।। ౭౩.

అగ్నికి వ్యతిరేకంగా జ్వలించే వలయాన్ని ధరించిన నారాయణా, అన్ని వైపులా ముఖాలున్న పరమాత్మా, దేవతల బాధలను తొలగించే, అమృత స్వరూపుడా, నశించని వాడా, నీకు నమస్కారం. శరణు కోరిన నన్ను ఎల్లప్పుడూ రక్షించు, అపరాజితుడా!

వక్త్రాణ్యనేకాని విభో తవాహం పశ్యామి మధ్యస్థగతం పురాణమ్ । బ్రహ్మాణమీశం జగతాం ప్రసూతిం నమోఽస్తు తుభ్యం తు పితామహాయ ।। ౭౩.

ప్రభూ! నీ అనేక ముఖాలను నేను చూస్తున్నాను. వాటి మధ్యలో పురాతనుడైన బ్రహ్మను, లోకాలకు మూలమైన పరమేశ్వరుడిని చూస్తున్నాను. నీకు, పితామహుడైనవాడా, నమస్కారం.

సంసారచక్రభ్రమణైరనేకైః క్వచిద్ భవాన్ దేవవరాదిదేవ । సన్మార్గిభిర్జ్ఞానవిశుద్ధసత్త్వై - రుపాస్యసే కిం ప్రలపామ్యహం త్వామ్ ।। ౭౩.

సంసార చక్రంలో ఎన్నో జన్మల తర్వాత, దేవతలకు దేవుడవైన నీవు, సత్య మార్గాన్ని అన్వేషించే, జ్ఞానంతో పవిత్రమైన మనస్సున్నవారికి కొన్నిసార్లు దర్శనమిస్తావు. అలాంటప్పుడు నేను నిన్ను గురించి ఏమి చెప్పగలను?

ఏకం భవన్తం ప్రకృతేః పరస్తాద్ యో వేత్త్యసౌ సర్వవిదాదిబోద్ధా । గుణా న తేషు ప్రసభం విభేద్యా విశాలమూర్తిర్హి సుసూక్ష్మరూపః ।। ౭౩.

ప్రకృతికి అతీతుడైన నిన్ను ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వారు అన్నింటినీ తెలిసిన జ్ఞానులు. నీ గుణాలు ఎవ్వరూ బలవంతంగా వేరు చేయలేరు, ఎందుకంటే నీ విస్తారమైన రూపం ఎంతో సూక్ష్మంగా కూడా ఉంటుంది.

నిర్వాక్యో నిర్మనో విగతేన్ద్రియోఽసి కర్మాభవాన్నో విగతైకకర్మా । సంసారవాంస్త్వం హి న తాదృశోఽసి పునః కథం దేవవరాసి వేద్యః ।। ౭౩.

నీవు మాటలకు అతీతుడవు, మనస్సుకు అందని వాడవు, ఇంద్రియాలకు దూరంగా ఉన్నవాడవు. నీవు కర్మలకు బంధించబడని వాడవు, ఒక్క కార్యానికే పరిమితుడవు కాదు. సంసార బంధాలకు లోనవు కాదని తెలిసి, దేవతలకు దేవుడవైన నిన్ను ఎలా తెలుసుకోగలను?

మూర్తామూర్తం త్వతులం లభ్యతే తే పరం వపుర్దేవ విశుద్ధభావైః । సంసారవిచ్ఛిత్తికరైర్యజద్భి - రతోఽవసీయేత చతుర్భుజస్త్వమ్ ।। ౭౩.

నీ మూర్తి, రూపమూ, రూపరహితమూ, ఎవ్వరితోనూ పోల్చలేనిది. శుద్ధమైన హృదయంతో, సంసార బంధాలను తెంచే యజ్ఞాలు చేసే వారికి మాత్రమే, దేవా! నీవు నాలుగు చేతులతో ఉన్నవాడిగా అనుభవించబడతావు.

పరం న జానన్తి యతో వపుస్తే దేవాదయోఽప్యద్భుతకారణం తత్ । అతోఽవతారోక్తతనుం పురాణ - మారాధయేయుః కమలాసనాద్యాః ।। ౭౩.

నీ ఆ పరమమైన రూపాన్ని, ఆ అద్భుతమైన కారణాన్ని దేవతలకూ తెలియదు. అందుకే, బ్రహ్మ మొదలైన వారు, నీ అవతారాల కథల్లో చెప్పిన పురాతన రూపాన్ని ఆరాధిస్తారు.

న తే వపుర్విశ్వసృగబ్జయోని- రేకాన్తతో వేద మహానుభావః । పరం త్వహం వేద్మి కవిం పురాణం భవన్తమాద్యం తపసా విశుద్ధః ।। ౭౩.

ఓ మహాత్మా! విశ్వాన్ని సృష్టించిన పద్మంలో జన్మించిన బ్రహ్మకూడా నీ రూపాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకోడు. కానీ నేను తపస్సుతో పవిత్రుడనై, నిన్ను పురాతన కవిగా, ఆద్యుడిగా తెలుసుకున్నాను.

పద్మాసనో మే జనకః ప్రసిద్ధ - శ్చైతత్ ప్రసూతావసకృత్పురాణైః । సంబోధ్యతే నాథ న మద్విధోఽపి విదుర్భవన్తం తపసా విహీనాః ।। ౭౩.

పద్మాసనుడైన బ్రహ్మ నా తండ్రిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయనే పురాతనుల మూలంగా పలుమార్లు చెప్పబడ్డాడు. అయినా, ఓ నాధా! నా వంటి వాడికీ నిన్ను పూర్తిగా తెలుసుకోలేను. తపస్సు లేని వారు నిన్ను గ్రహించలేరు.

బ్రహ్మాదిభిస్తత్ప్రవరైరబోధ్యం త్వాం దేవ మూర్ఖాః స్వమనన్తనత్యా । ప్రబోధమిచ్ఛన్తి న తేషు బుద్ధి - రుదారకీర్త్తిష్వపి వేదహీనాః ।। ౭౩.

బ్రహ్మ మొదలైన గొప్ప జ్ఞానులకూ, ఓ దేవా! నిన్ను తెలుసుకోవడం సాధ్యం కాదు. నీపై భక్తి లేని మూర్ఖులు, ఎంత పేరున్నవారైనా, వేద జ్ఞానం లేకుండా జ్ఞానం పొందాలని ఆశిస్తారు, కానీ వారిలో బుద్ధి పుట్టదు.

జన్మాన్తరైర్వేదవిదాం వివేక - బుద్ధిర్భవేన్నాథ తవ ప్రసాదాత్ । త్వల్లబ్ధలాభస్య న మానుషత్వం న దేవగన్ధర్వగతిః శివం స్యాత్ ।। ౭౩.

వేదాన్ని తెలుసుకునే వారికి, ఎన్నో జన్మల్లో, నీ అనుగ్రహంతో వివేకం కలుగుతుంది, ఓ నాధా! నిన్ను పొందినవారికి మానవ జన్మ, దేవతల గతి, గంధర్వుల స్థితి, లేదా మోక్షం ఉండదు.

త్వం విష్ణురూపోఽసి భవాన్ సుసూక్ష్మః స్థూలోఽసి చేదం కృతకృత్యతాయాః । స్థూలః సుసూక్ష్మః సులభోఽసి దేవ త్వద్వాహ్యవృత్త్యా నరకే పతన్తి ।। ౭౩.

నీవు విష్ణువు రూపంలో, చాలా సూక్ష్మంగా ఉన్నవాడవు. అలాగే స్థూలంగా, అన్ని కార్యాలను పూర్తిచేసినవాడవు. ఓ దేవా! నీవు స్థూలుడవు, సూక్ష్ముడవు, సులభంగా పొందదగినవాడవు. కానీ నీకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే వారు నరకంలో పడతారు.

కిముచ్యతే వా భవతి స్థితేఽస్మిన్ ఖాత్మ్యేన్దువహ్న్యర్కమహీమరుద్భిః । తత్త్వైః సతోయైః సమరూపధారి - ణ్యాత్మస్వరూపే వితతస్వభావే ।। ౭౩.

ఈ విశ్వంలో నీవు ఉన్నావు. ఆకాశం, ఆత్మ, చంద్రుడు, అగ్ని, సూర్యుడు, భూమి, గాలి వంటి తత్వాలలో, వాటి స్వరూపాలను ధరించి, నీ స్వభావాన్ని వ్యాపింపజేస్తూ ఉన్న నిన్ను గురించి ఏమి చెప్పగలను?

ఇతి స్తుతిం మే భగవన్ననన్త జుషస్వ భక్తస్య విశేషతశ్చ । సృష్టిం సృజస్వేతి తవోదితస్య సర్వజ్ఞతాం దేహి నమోఽస్తు విష్ణో ।। ౭౩.

భగవంతుడా! నేను చేసిన ఈ స్తోత్రాన్ని, ముఖ్యంగా నీ భక్తుడైన నా నుండి, దయచేసి స్వీకరించు. నీవు చెప్పిన ప్రకారం సృష్టిని సృష్టించు. నాకు సమస్త విషయాల్లో జ్ఞానం ప్రసాదించు. ఓ విష్ణువూ! నీకు నమస్కారం.

చతుర్ముఖో యో యది కోటివక్త్రో భవేన్నరః క్వాపి విశుద్ధచేతాః । స తే గుణానామయుతైరనేకై - ర్వదేత్ తదా దేవవర ప్రసీద ।। ౭౩.

ఒకవేళ ఎవరికైనా నాలుగు ముఖాలు ఉన్నా, కోటి నోళ్ళు ఉన్నా, మనస్సు శుద్ధిగా ఉన్నా, నీ అనేక అపారమైన గుణాలను పూర్తిగా వివరించలేడు, దేవదేవా! కాబట్టి దయచేయు.

సమాధియుక్తస్య విశుద్ధబుద్ధే - స్త్వద్భావభావైకమనోఽనుగస్య । సదా హృదిస్థోఽసి భవాన్నమస్తే న సర్వగస్యాస్తి పృథగ్వ్యవస్థా ।। ౭౩.

ధ్యానంలో లీనమై, బుద్ధి శుద్ధిగా, మనస్సంతా నీయందే నిలిపినవానికి, నీవు ఎప్పుడూ హృదయంలో ఉంటావు. నీకు నమస్కారం. నీకు వేరుగా ఏదీ ప్రత్యేకంగా ఉండదు.

ఇతి ప్రకాశం కృతమేతదీశ స్తవం మయా సర్వగతం విబుద్ధ్వా । సంసారచక్రక్రమమాణయుక్త్యా భీతం పునీహ్యచ్యుత కేవలత్వమ్ ।। ౭౩.

ప్రభూ! నీవు సమస్తంలో వ్యాపించి ఉన్నవాడివని తెలుసుకొని, ఈ స్తోత్రాన్ని నేను స్పష్టంగా చెప్పాను. జనన మరణ చక్రంలో తిరుగుతున్న నాకు, సరైన మార్గం చూపి, నన్ను పవిత్రుడిని చేసి, పరమ ముక్తి ప్రసాదించు, అచ్యుతా!

శ్రీవరాహ ఉవాచ । ఇతి స్తుతస్తదా దేవో రుద్రేణామితతేజసా । ఉవాచ వాక్యం సంతుష్టో మేఘగమ్భీరనిఃస్వనః ।। ౭౩.

శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: అపారమైన తేజస్సుతో కూడిన రుద్రుడు స్తుతించగా, ప్రభువు సంతోషంతో, మేఘగంభీరమైన స్వరంతో ఇలా పలికాడు.

విష్ణురువాచ । వరం వరయ భద్రం తే దేవ దేవ ఉమాపతే । న భేదశ్చావయోర్దేవ ఏకావావాముభావపి ।। ౭౩.

విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: దేవదేవా, ఉమాపతీ! నీకు శుభం కలగాలి. ఒక వరం కోరుకో. మనిద్దరిలో ఎలాంటి భేదం లేదు, మనిద్దరం ఒకటే.

రుద్ర ఉవాచ । బ్రహ్మణాఽహం నియుక్తస్తు ప్రజాః సృజ ఇతి ప్రభో । తత్ర జ్ఞానం ప్రయచ్ఛస్వ త్రివిధం భూతభావనమ్ ।। ౭౩.

రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రభూ! బ్రహ్మా నన్ను ప్రాణులను సృష్టించమని నియమించాడు. అందుకే, భూతాల సృష్టికి కావలసిన మూడు విధాల జ్ఞానం నాకు ప్రసాదించు.

విష్ణురువాచ । సర్వజ్ఞస్త్వం న సందేహో జ్ఞానరాశిః సనాతనః । దేవానాం చ పరం పూజ్యః సర్వదా త్వం భవిష్యసి ।। ౭౩.

విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: నీవు సమస్త విషయాల్లో జ్ఞానవంతుడివి, దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. నీవు శాశ్వత జ్ఞానానికి నిలయమైనవాడివి. దేవతలందరిలో నీవు ఎప్పుడూ అత్యంత పూజ్యుడివిగా ఉంటావు.

ఏవముక్తః పునర్వాక్యమువాచోమాపతిర్ముదా । అన్యం దేహి వరం దేవ ప్రసిద్ధం సర్వజన్తుషు ।। ౭౩.

ఇలా వినిపించాక, ఉమాపతి ఆనందంతో మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: దేవా! నాకు మరో ప్రసిద్ధమైన వరాన్ని ప్రసాదించు.

మూర్తో భూత్వా భవానేవ మామారాధయ కేశవ । మాం వహస్వ చ దేవేశ వరం మత్తో గృహాణ చ । యేనాహం సర్వదేవానాం పూజ్యాత్ పూజ్యతరో భవే ।। ౭౩.

కేశవా! నీవు స్వరూపాన్ని ధరించి నన్ను ఆరాధించు. దేవతలలో అధిపతివైనవాడా! నన్ను మోసి, నా నుండి ఒక వరాన్ని స్వీకరించు. దానివల్ల నేను అన్ని దేవతలకన్నా ఎక్కువగా పూజింపబడతాను.

విష్ణురువాచ । దేవకార్యావతారేషు మానుషత్వముపాగతః । త్వామేవారాధయిష్యామి త్వం చ మే వరదో భవ ।। ౭౩.

విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: దేవతల కోసం అవతారాలు తీసుకుని, నేను మానవ రూపంలో ఉన్నప్పుడు, నిన్నే ఆరాధిస్తాను. నువ్వు నాకు వరాలు ప్రసాదించు.

యత్ త్వయోక్తం వహస్వేతి దేవదేవ ఉమాపతే । సోఽహం వహామి త్వాం దేవం మేఘో భూత్వా శతం సమాః ।। ౭౩.

దేవదేవా, ఉమాపతీ! నీవు 'నన్ను మోపు' అని అన్నావు కదా, అందుకే నేను మేఘంగా మారి, నిన్ను వంద సంవత్సరాలు మోస్తాను.

ఏవముక్త్వా హరిర్మేఘః స్వయం భూత్వా మహేశ్వరమ్ । ఉజ్జహార జలాత్ తస్మాద్ వాక్యం చేదమువాచ హ ।। ౭౩.

ఇలా చెప్పి, హరి తానే మేఘంగా మారి, మహేశ్వరుడిని నీటిలోనుంచి పైకి ఎత్తాడు. తరువాత ఈ మాటలు అన్నాడు.

య ఏతే దశ చైకశ్చ పురుషాః ప్రాకృతాః ప్రభో । తే వైరాజా మహీం యాతా ఆదిత్యా ఇతి సంజ్ఞితాః ।। ౭౩.

ప్రభూ! ఈ పదిమంది మరియు ఒకరు, ప్రాకృత పురుషులు, వైరాజులు అని పిలవబడుతూ, భూమికి వచ్చారు. వీరే ఆదిత్యులు అని ప్రసిద్ధి.