వరాహపురాణమ్

పురుష ఉవాచ । య ఏతే వై గతాః పూర్వం పురుషా దీప్తతేజసః । ఆదిత్యాస్తే త్వరం యాన్తి ధ్యాతా వై బ్రహ్మణా భవ ।। ౭౩.

ఆ పురుషుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఇంతకుముందు వెలిగిపోతూ వెళ్లిన వారు ఆదిత్యులు. బ్రహ్మదేవుడు ధ్యానం చేసినవారు వారు, భవా!'

సృష్టిం సృజతి వై బ్రహ్మా తదర్థం యాన్త్యమీ నరాః । ప్రతిపాలనాయ తస్యాస్తు సృష్టేర్దేవ న సంశయః ।। ౭౩.

బ్రహ్మదేవుడు సృష్టిని సృష్టిస్తున్నాడు. ఆ సృష్టిని కాపాడటానికి ఈ పురుషులు వెళ్తున్నారు. ఈ విషయంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు, ఓ దేవా!

శమ్భురువాచ । భగవన్ కథం జానీషే మహాపురుషసత్తమ । భవేతి నామ్నా తత్సర్వం కథయస్వ పరో హ్యహమ్ ।। ౭౩.

శంభుడు ఇలా అడిగాడు: 'భగవన్! మీరు ఈ విషయం ఎలా తెలుసుకున్నారు, ఓ మహాపురుషోత్తమా? దీనికి పేరు ఏమిటి? దయచేసి నాకు చెప్పండి, నేను తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను.'

ఏవముక్తస్తు రుద్రేణ స పుమాన్ ప్రత్యభాషత । అహం నారాయణో దేవో జలశాయీ సనాతనః ।। ౭౩.

రుద్రుడు అడిగినప్పుడు, ఆ పురుషుడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: 'నేనే నారాయణుడు, శాశ్వతుడిని, నీటిపై విశ్రాంతి తీసుకునే దేవుడిని.'

దివ్యం చక్షుర్భవతు వై తవ మాం పశ్య యత్నతః । ఏవముక్తస్తదా తేన యావద్ పశ్యామ్యహం తు తమ్ ।। ౭౩.

'నీకు దివ్యదృష్టి కలగాలి. నన్ను జాగ్రత్తగా చూడు.' అని అతను చెప్పగానే, నేను అతన్ని చూశాను.

తావదఙ్గుష్ఠమాత్రం తు జ్వలద్భాస్కరతేజసమ్ । తమేవాహం ప్రపశ్యామి తస్య నాభౌ తు పఙ్కజమ్ ।। ౭౩.

అప్పుడు నేను అతన్ని అంగుళం పరిమాణంలో, సూర్యుడి కాంతితో ప్రకాశిస్తూ చూశాను. అతని నాభిలో ఒక కమలం కనిపించింది.

బ్రహ్మాణం తత్ర పశ్యామి ఆత్మానం చ తదఙ్కతః । ఏవం దృష్ట్వా మహాత్మానం తతో హర్షముపాగతః । తం స్తోతుం ద్విజశార్దూల మతిర్మే సమజాయత ।। ౭౩.

ఆ కమలంలో బ్రహ్మదేవుడిని చూశాను. అతని పక్కన నేనూ ఉన్నాను. ఆ మహాత్ముడిని చూసి నాకు ఆనందం కలిగింది. వెంటనే ఆయనను స్తుతించాలనే మనస్సు కలిగింది, ఓ ద్విజశార్దూలా!

తస్య మూర్తౌ తు జాతాయాం సక్తోత్రేణానేన సువ్రత । స్తుతో మయా స విశ్వాత్మా తపసా స్మృతకర్మణా ।। ౭౩.

ఓ సద్గుణసంపన్నుడా! ఆ రూపం జన్మించినప్పుడు, నేను తపస్సుతో, ఆయన కార్యాలను స్మరించుకుంటూ, ఈ స్తోత్రాన్ని భక్తితో పాడి, విశ్వానికి ఆత్మ అయిన పరమాత్మను స్తుతించాను.

రుద్ర ఉవాచ । నమోఽస్త్వనన్తాయ విశుద్ధచేతసే సరూపరూపాయ సహస్త్రబాహవే । సహస్త్రరశ్మిప్రవరాయ వేధసే విశాలదేహాయ విశుద్ధకర్మిణే ।। ౭౩.

రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు: అనంతుడైనవాడికి, నిర్మలమైన మనస్సున్నవాడికి, అనేక రూపాలవాడికి, వెయ్యి చేతులవాడికి, వెయ్యి కాంతిరశ్ములతో ప్రకాశించే సృష్టికర్తకు, విస్తారమైన శరీరమున్నవాడికి, పవిత్రమైన కార్యాలు చేసే వాడికి నమస్కారం.

సమస్తవిశ్వార్తిహరాయ శమ్భవే సహస్త్రసూర్యానిలతిగ్మతేజసే । సమస్తవిద్యావిధృతాయ చక్రిణే సమస్తగీర్వాణనుతే సదాఽనఘ ।। ౭౩.

ప్రపంచంలోని బాధలను తొలగించేవాడైన శంభువుకు, వెయ్యి సూర్యులు, గాలుల కంటే ఎక్కువ తేజస్సున్నవాడికి, అన్ని విద్యలను ధరిస్తూ చక్రాన్ని ధరించినవాడికి, ఎల్లప్పుడూ పాపరహితుడై, దేవతలందరిచేత స్తుతించబడే వాడికి నమస్కారం.

అనాదిదేవోఽచ్యుత శేషశేఖర ప్రభో విభో భూతపతే మహేశ్వర । మరుత్పతే సర్వపతే జగత్పతే భువః పతే భువనపతే సదా నమః ।। ౭౩.

ఆదియైన దేవుడికి, ఎప్పుడూ అపరాజితుడైనవాడికి, శేషుని కిరీటంగా ధరించిన ప్రభువుకు, సమస్తాన్ని వ్యాపించినవాడికి, భూతాల అధిపతికి, మహేశ్వరుడికి, గాలుల అధిపతికి, సమస్తానికి అధిపతికి, జగత్తు పాలకుడికి, భూమి అధిపతికి, భువనాల అధిపతికి ఎల్లప్పుడూ నమస్కారం.

జలేశ నారాయణ విశ్వశంకర క్షితీశ విశ్వేశ్వర విశ్వలోచన । శశాఙ్కసూర్యాచ్యుత వీర విశ్వగా - ప్రతర్క్యమూర్త్తేఽమృతమూర్తిరవ్యయః ।। ౭౩.

నీరు పాలకుడా, నారాయణా, విశ్వానికి మేలు చేసే వాడా, భూమి అధిపతిగా, సమస్తానికి అధిపతిగా, అన్నిటిని చూడగలవాడా, చంద్రుడా, సూర్యుడా, అపరాజితుడా, వీరుడా, విశ్వవ్యాప్తుడా, ఊహించలేని రూపమున్నవాడా, అమృత స్వరూపుడా, నశించని వాడా!

జ్వలద్హుతాశార్చివిరుద్ధమణ్డల ప్రపాహి నారాయణ విశ్వతోముఖ । నమోఽస్తు దేవార్త్తిహరామృతావ్యయ ప్రపాహి మాం శరణగతం సదాచ్యుత ।। ౭౩.

అగ్నికి వ్యతిరేకంగా జ్వలించే వలయాన్ని ధరించిన నారాయణా, అన్ని వైపులా ముఖాలున్న పరమాత్మా, దేవతల బాధలను తొలగించే, అమృత స్వరూపుడా, నశించని వాడా, నీకు నమస్కారం. శరణు కోరిన నన్ను ఎల్లప్పుడూ రక్షించు, అపరాజితుడా!

వక్త్రాణ్యనేకాని విభో తవాహం పశ్యామి మధ్యస్థగతం పురాణమ్ । బ్రహ్మాణమీశం జగతాం ప్రసూతిం నమోఽస్తు తుభ్యం తు పితామహాయ ।। ౭౩.

ప్రభూ! నీ అనేక ముఖాలను నేను చూస్తున్నాను. వాటి మధ్యలో పురాతనుడైన బ్రహ్మను, లోకాలకు మూలమైన పరమేశ్వరుడిని చూస్తున్నాను. నీకు, పితామహుడైనవాడా, నమస్కారం.

సంసారచక్రభ్రమణైరనేకైః క్వచిద్ భవాన్ దేవవరాదిదేవ । సన్మార్గిభిర్జ్ఞానవిశుద్ధసత్త్వై - రుపాస్యసే కిం ప్రలపామ్యహం త్వామ్ ।। ౭౩.

సంసార చక్రంలో ఎన్నో జన్మల తర్వాత, దేవతలకు దేవుడవైన నీవు, సత్య మార్గాన్ని అన్వేషించే, జ్ఞానంతో పవిత్రమైన మనస్సున్నవారికి కొన్నిసార్లు దర్శనమిస్తావు. అలాంటప్పుడు నేను నిన్ను గురించి ఏమి చెప్పగలను?

ఏకం భవన్తం ప్రకృతేః పరస్తాద్ యో వేత్త్యసౌ సర్వవిదాదిబోద్ధా । గుణా న తేషు ప్రసభం విభేద్యా విశాలమూర్తిర్హి సుసూక్ష్మరూపః ।। ౭౩.

ప్రకృతికి అతీతుడైన నిన్ను ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వారు అన్నింటినీ తెలిసిన జ్ఞానులు. నీ గుణాలు ఎవ్వరూ బలవంతంగా వేరు చేయలేరు, ఎందుకంటే నీ విస్తారమైన రూపం ఎంతో సూక్ష్మంగా కూడా ఉంటుంది.

నిర్వాక్యో నిర్మనో విగతేన్ద్రియోఽసి కర్మాభవాన్నో విగతైకకర్మా । సంసారవాంస్త్వం హి న తాదృశోఽసి పునః కథం దేవవరాసి వేద్యః ।। ౭౩.

నీవు మాటలకు అతీతుడవు, మనస్సుకు అందని వాడవు, ఇంద్రియాలకు దూరంగా ఉన్నవాడవు. నీవు కర్మలకు బంధించబడని వాడవు, ఒక్క కార్యానికే పరిమితుడవు కాదు. సంసార బంధాలకు లోనవు కాదని తెలిసి, దేవతలకు దేవుడవైన నిన్ను ఎలా తెలుసుకోగలను?

మూర్తామూర్తం త్వతులం లభ్యతే తే పరం వపుర్దేవ విశుద్ధభావైః । సంసారవిచ్ఛిత్తికరైర్యజద్భి - రతోఽవసీయేత చతుర్భుజస్త్వమ్ ।। ౭౩.

నీ మూర్తి, రూపమూ, రూపరహితమూ, ఎవ్వరితోనూ పోల్చలేనిది. శుద్ధమైన హృదయంతో, సంసార బంధాలను తెంచే యజ్ఞాలు చేసే వారికి మాత్రమే, దేవా! నీవు నాలుగు చేతులతో ఉన్నవాడిగా అనుభవించబడతావు.

పరం న జానన్తి యతో వపుస్తే దేవాదయోఽప్యద్భుతకారణం తత్ । అతోఽవతారోక్తతనుం పురాణ - మారాధయేయుః కమలాసనాద్యాః ।। ౭౩.

నీ ఆ పరమమైన రూపాన్ని, ఆ అద్భుతమైన కారణాన్ని దేవతలకూ తెలియదు. అందుకే, బ్రహ్మ మొదలైన వారు, నీ అవతారాల కథల్లో చెప్పిన పురాతన రూపాన్ని ఆరాధిస్తారు.

న తే వపుర్విశ్వసృగబ్జయోని- రేకాన్తతో వేద మహానుభావః । పరం త్వహం వేద్మి కవిం పురాణం భవన్తమాద్యం తపసా విశుద్ధః ।। ౭౩.

ఓ మహాత్మా! విశ్వాన్ని సృష్టించిన పద్మంలో జన్మించిన బ్రహ్మకూడా నీ రూపాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకోడు. కానీ నేను తపస్సుతో పవిత్రుడనై, నిన్ను పురాతన కవిగా, ఆద్యుడిగా తెలుసుకున్నాను.

పద్మాసనో మే జనకః ప్రసిద్ధ - శ్చైతత్ ప్రసూతావసకృత్పురాణైః । సంబోధ్యతే నాథ న మద్విధోఽపి విదుర్భవన్తం తపసా విహీనాః ।। ౭౩.

పద్మాసనుడైన బ్రహ్మ నా తండ్రిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయనే పురాతనుల మూలంగా పలుమార్లు చెప్పబడ్డాడు. అయినా, ఓ నాధా! నా వంటి వాడికీ నిన్ను పూర్తిగా తెలుసుకోలేను. తపస్సు లేని వారు నిన్ను గ్రహించలేరు.

బ్రహ్మాదిభిస్తత్ప్రవరైరబోధ్యం త్వాం దేవ మూర్ఖాః స్వమనన్తనత్యా । ప్రబోధమిచ్ఛన్తి న తేషు బుద్ధి - రుదారకీర్త్తిష్వపి వేదహీనాః ।। ౭౩.

బ్రహ్మ మొదలైన గొప్ప జ్ఞానులకూ, ఓ దేవా! నిన్ను తెలుసుకోవడం సాధ్యం కాదు. నీపై భక్తి లేని మూర్ఖులు, ఎంత పేరున్నవారైనా, వేద జ్ఞానం లేకుండా జ్ఞానం పొందాలని ఆశిస్తారు, కానీ వారిలో బుద్ధి పుట్టదు.

జన్మాన్తరైర్వేదవిదాం వివేక - బుద్ధిర్భవేన్నాథ తవ ప్రసాదాత్ । త్వల్లబ్ధలాభస్య న మానుషత్వం న దేవగన్ధర్వగతిః శివం స్యాత్ ।। ౭౩.

వేదాన్ని తెలుసుకునే వారికి, ఎన్నో జన్మల్లో, నీ అనుగ్రహంతో వివేకం కలుగుతుంది, ఓ నాధా! నిన్ను పొందినవారికి మానవ జన్మ, దేవతల గతి, గంధర్వుల స్థితి, లేదా మోక్షం ఉండదు.

త్వం విష్ణురూపోఽసి భవాన్ సుసూక్ష్మః స్థూలోఽసి చేదం కృతకృత్యతాయాః । స్థూలః సుసూక్ష్మః సులభోఽసి దేవ త్వద్వాహ్యవృత్త్యా నరకే పతన్తి ।। ౭౩.

నీవు విష్ణువు రూపంలో, చాలా సూక్ష్మంగా ఉన్నవాడవు. అలాగే స్థూలంగా, అన్ని కార్యాలను పూర్తిచేసినవాడవు. ఓ దేవా! నీవు స్థూలుడవు, సూక్ష్ముడవు, సులభంగా పొందదగినవాడవు. కానీ నీకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే వారు నరకంలో పడతారు.

కిముచ్యతే వా భవతి స్థితేఽస్మిన్ ఖాత్మ్యేన్దువహ్న్యర్కమహీమరుద్భిః । తత్త్వైః సతోయైః సమరూపధారి - ణ్యాత్మస్వరూపే వితతస్వభావే ।। ౭౩.

ఈ విశ్వంలో నీవు ఉన్నావు. ఆకాశం, ఆత్మ, చంద్రుడు, అగ్ని, సూర్యుడు, భూమి, గాలి వంటి తత్వాలలో, వాటి స్వరూపాలను ధరించి, నీ స్వభావాన్ని వ్యాపింపజేస్తూ ఉన్న నిన్ను గురించి ఏమి చెప్పగలను?

ఇతి స్తుతిం మే భగవన్ననన్త జుషస్వ భక్తస్య విశేషతశ్చ । సృష్టిం సృజస్వేతి తవోదితస్య సర్వజ్ఞతాం దేహి నమోఽస్తు విష్ణో ।। ౭౩.

భగవంతుడా! నేను చేసిన ఈ స్తోత్రాన్ని, ముఖ్యంగా నీ భక్తుడైన నా నుండి, దయచేసి స్వీకరించు. నీవు చెప్పిన ప్రకారం సృష్టిని సృష్టించు. నాకు సమస్త విషయాల్లో జ్ఞానం ప్రసాదించు. ఓ విష్ణువూ! నీకు నమస్కారం.

చతుర్ముఖో యో యది కోటివక్త్రో భవేన్నరః క్వాపి విశుద్ధచేతాః । స తే గుణానామయుతైరనేకై - ర్వదేత్ తదా దేవవర ప్రసీద ।। ౭౩.

ఒకవేళ ఎవరికైనా నాలుగు ముఖాలు ఉన్నా, కోటి నోళ్ళు ఉన్నా, మనస్సు శుద్ధిగా ఉన్నా, నీ అనేక అపారమైన గుణాలను పూర్తిగా వివరించలేడు, దేవదేవా! కాబట్టి దయచేయు.

సమాధియుక్తస్య విశుద్ధబుద్ధే - స్త్వద్భావభావైకమనోఽనుగస్య । సదా హృదిస్థోఽసి భవాన్నమస్తే న సర్వగస్యాస్తి పృథగ్వ్యవస్థా ।। ౭౩.

ధ్యానంలో లీనమై, బుద్ధి శుద్ధిగా, మనస్సంతా నీయందే నిలిపినవానికి, నీవు ఎప్పుడూ హృదయంలో ఉంటావు. నీకు నమస్కారం. నీకు వేరుగా ఏదీ ప్రత్యేకంగా ఉండదు.

ఇతి ప్రకాశం కృతమేతదీశ స్తవం మయా సర్వగతం విబుద్ధ్వా । సంసారచక్రక్రమమాణయుక్త్యా భీతం పునీహ్యచ్యుత కేవలత్వమ్ ।। ౭౩.

ప్రభూ! నీవు సమస్తంలో వ్యాపించి ఉన్నవాడివని తెలుసుకొని, ఈ స్తోత్రాన్ని నేను స్పష్టంగా చెప్పాను. జనన మరణ చక్రంలో తిరుగుతున్న నాకు, సరైన మార్గం చూపి, నన్ను పవిత్రుడిని చేసి, పరమ ముక్తి ప్రసాదించు, అచ్యుతా!