వరాహపురాణమ్

యోఽయం విష్ణుస్తు దశధా కీర్త్యతే చైకధా ద్విజాః । స ఆదిత్యో మహాభాగ యోగైశ్వర్యసమన్వితః ।। ౭౨.

ఈ విష్ణువు పదివిధాలుగా, ఒక్కటిగా కూడా ప్రశంసించబడతాడు, ద్విజులారా! ఆయనే మహాభాగుడైన ఆదిత్యుడు, యోగశక్తి, ఐశ్వర్యంతో కూడినవాడు.

స దేవకార్యాణి సదా కురుతే పరమేశ్వరః । మనుష్యభావమాశ్రిత్య స మాం స్తౌతి యుగే యుగే । లోకమార్గప్రవృత్త్యర్థం దేవకార్యార్థసిద్ధయే ।। ౭౨.

ఆ పరమేశ్వరుడు ఎప్పుడూ దేవకార్యాలు చేస్తూ, మనుష్యరూపాన్ని ధరించి, ప్రతి యుగంలో నన్ను స్తుతిస్తూ, లోకమార్గాన్ని స్థాపించడానికి, దేవకార్యాల సిద్ధికోసం వస్తాడు.

అహం చ వరదస్తస్య ద్వాపరే ద్వాపరే ద్విజ । అహం చ తం సదా స్తౌమి శ్వేతద్వీపే కృతే యుగే ।। ౭౨.

ప్రతి ద్వాపరయుగంలో నేను ఆయనకు వరాలిచ్చేవాడిని, ద్విజులారా! కృతయుగంలో శ్వేతద్వీపంలో నేను ఎప్పుడూ ఆయనను స్తుతిస్తాను.

సృష్టికాలే చతుర్వక్త్రం స్తౌమి కాలో భవామి చ । బ్రహ్మా దేవాసురా స్తౌతి మాం సదా తు కృతే యుగే । లిఙ్గమూర్తిం చ మాం దేవా యజన్తే భోగకాఙ్క్షిణః ।। ౭౨.

సృష్టికాలంలో నేను నాలుగు ముఖాలవాడైనవారిని స్తుతిస్తాను, కాలంగా మారిపోతాను. బ్రహ్మ, దేవతలు, అసురులు కృతయుగంలో ఎప్పుడూ నన్ను స్తుతిస్తారు. అనుభవాన్ని కోరే దేవతలు లింగమూర్తిగా నన్ను పూజిస్తారు.

సహస్త్రశీర్షకం దేవం మనసా తు ముముక్షవః । యజన్తే యం స విశ్వాత్మా దేవో నారాయణః స్వయమ్ ।। ౭౨.

మోక్షాన్ని కోరేవారు మనసుతో సహస్రశిరస్సు కలిగిన దేవుని ఆరాధిస్తారు. ఆయనే విశ్వాత్మ, స్వయంగా నారాయణుడు.

బ్రహ్మయజ్ఞేన యే నిత్యం యజన్తే ద్విజసత్తమాః । తే బ్రహ్మాణం ప్రీణయన్తి వేదో బ్రహ్మా ప్రకీర్తితః ।। ౭౨.

బ్రహ్మయజ్ఞంతో ఎప్పుడూ ఆరాధించే ఉత్తమ ద్విజులు బ్రహ్మను సంతోషపరిచేవారు. వేదమే బ్రహ్మగా చెప్పబడింది.

నారాయణః శివో విష్ణుః శంకర పురుషోత్తమః । ఏతైస్తు నామభిర్బ్రహ్మ పరం ప్రోక్తం సనాతనమ్ । తం చ చిన్తామయం యోగం ప్రవదన్తి మనీషిణః ।। ౭౨.

నారాయణుడు, శివుడు, విష్ణువు, శంకరుడు, పురుషోత్తముడు—ఈ పేర్లతో పరమమైన, శాశ్వతమైన బ్రహ్మను ప్రకటిస్తారు. జ్ఞానులు దానిని చింతామయమైన యోగంగా వివరించేవారు.

పశూనాం శమనం యజ్ఞే హోమకర్మ చ యద్భవేత్ । తదోమితి చ విఖ్యాతం తత్రాహం సంవ్యవస్థితః ।। ౭౨.

యజ్ఞంలో పశువులను శాంతింపజేయడం, హోమకర్మ చేయడం—ఇవి 'ఓం' అని ప్రసిద్ధి. అందులో నేనే స్థిరంగా ఉన్నాను.

కర్మవేదయుజాం విప్ర బ్రహ్మా విష్ణుర్మహేశ్వరః । వయం త్రయోఽపి మన్త్రాద్యా నాత్ర కార్యా విచారణా ।। ౭౨.

విప్రులారా! కర్మవేదంతో బ్రహ్మ, విష్ణువు, మహేశ్వరుడు కలిసివుంటారు. మేము ముగ్గురూ మంత్రాదులమై ఉన్నాము. ఇందులో సందేహం అవసరం లేదు.

అహం విష్ణుస్తథా వేదా బ్రహ్మ కర్మాణి చాప్యుత । ఏతత్ త్రయం త్వేకమేవ న పృథగ్ భావయేత్ సుధీః ।। ౭౨.

నేను విష్ణువు, అలాగే వేదాలు, బ్రహ్మ, క్రియలు కూడా నేనే. ఈ మూడు వేర్వేరు కావు, ఇవన్నీ ఒకటే అని జ్ఞానులు భావించాలి.

యోఽన్యథా భావయేదేతత్ పక్షపాతేన సువ్రత । స యాతి నరకం ఘోరం రౌరవం పాపపూరుషః ।। ౭౨.

ఓ సత్ప్రవర్తకుడా! ఎవడు ఈ విషయాన్ని వేరుగా, పక్షపాతం చూపిస్తూ భావిస్తాడో, ఆ పాపి భయంకరమైన రౌరవ నరకానికి పోతాడు.

అహం బ్రహ్మా చ విష్ణుశ్చ ఋగ్యజుః సామ ఏవ చ । నైతస్మిన్ భేదమస్యాస్తి సర్వేషాం ద్విజసత్తమ ।। ౭౨.

నేనే బ్రహ్మ, నేనే విష్ణువు, అలాగే ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం కూడా నేనే. వీటిలో ఎలాంటి భేదం లేదు, ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా!

రుద్ర ఉవాచ । శ్రృణు చాన్యద్ ద్విజశ్రేష్ఠ కౌతూహలసమన్వితమ్ । అపూర్వభూతం సలిలే మగ్నేన మునిపుంగవ ।। ౭౩.

రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు: విను, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! నీకు ఆసక్తి కలిగించే మరో అపూర్వమైన సంఘటనను చెబుతాను. అది నీటిలో మునిగినప్పుడు జరిగింది, ఓ మునిశ్రేష్ఠా!

బ్రహ్మాణాఽహం పురా సృష్టః ప్రోక్తశ్చ సృజ వై ప్రజాః । అవిజ్ఞానసమర్థోఽహం నిమగ్నః సలిలే ద్విజ ।। ౭౩.

పూర్వం బ్రహ్మదేవుడు నన్ను సృష్టించి, 'ప్రజలను సృష్టించు' అని చెప్పాడు. కానీ సరైన జ్ఞానం లేక నేను నీటిలో మునిగిపోయాను, ఓ ద్విజుడా!

తత్ర యావత్ క్షణం చైకం తిష్ఠామి పరమేశ్వరమ్ । అఙ్గుష్ఠమాత్రం పురుషం ధ్యాయన్ ప్రయతమానసః ।। ౭౩.

అక్కడ నేను ఒక క్షణం పాటు, మనసును ఏకాగ్రతతో పరమేశ్వరుడిని, అంగుళం పరిమాణంలో ఉన్న పురుషునిగా ధ్యానం చేశాను.

తావజ్జలాత్ సముత్తస్థుః ప్రలయాగ్నిసమప్రభాః । పురుషా దశ చైకశ్చ తాపయన్తోంశుభిర్జలమ్ ।। ౭౩.

అప్పుడే ఆ నీటిలో నుండి, ప్రళయాగ్ని వంటి కాంతితో పదకొండు మంది పురుషులు బయలుదేరి, తమ కిరణాలతో నీటిని వేడిగా చేశారు.

మయా పృష్టాః కే భవన్తో జలాదుత్తీర్య తేజసా । తాపయన్తో జలం చేదం క్వ వా యాస్యథ సంశత ।। ౭౩.

నేను వారిని అడిగాను: 'మీరు ఎవరు? ఈ నీటిలో నుండి వెలిగి బయటకు వచ్చారు. ఈ నీటిని ఎందుకు వేడిగా చేస్తున్నారు? ఎక్కడికి వెళ్ళబోతున్నారు? చెప్పండి.'

ఏవముక్తా మయా తే తు నోచుః కించన సత్తమాః । ఏవమేవ గతాస్తూష్ణీం తే నరా ద్విజపుంగవ ।। ౭౩.

నేను ఇలా అడిగినప్పటికీ, ఆ ఉత్తమ పురుషులు ఏమీ చెప్పలేదు. వారు నిశ్శబ్దంగా అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయారు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా!

తతస్తేషామను మహాపురుషోఽతీవశోభనః । స తస్మిన్ మేఘసంకాశః పుణ్డరీకనిభేక్షణః ।। ౭౩.

వారికి వెంటనే, ఒక మహాపురుషుడు అత్యంత కాంతివంతంగా, మేఘంలా నలుపుగా, కమలపు కన్నులతో అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

తమహం పృష్టవాన్ కస్త్వం కే చేమే పురుషా గాతాః । కిం వా ప్రయోజనమిహ కథ్యతాం పురుషర్షభ ।। ౭౩.

నేను అతనిని అడిగాను: 'మీరు ఎవరు? ఈ పురుషులు ఎవరు? వారు ఎక్కడికి వెళ్లారు? మీ ఉద్దేశ్యం ఏమిటి? చెప్పండి, ఓ పురుషోత్తమా!'

పురుష ఉవాచ । య ఏతే వై గతాః పూర్వం పురుషా దీప్తతేజసః । ఆదిత్యాస్తే త్వరం యాన్తి ధ్యాతా వై బ్రహ్మణా భవ ।। ౭౩.

ఆ పురుషుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఇంతకుముందు వెలిగిపోతూ వెళ్లిన వారు ఆదిత్యులు. బ్రహ్మదేవుడు ధ్యానం చేసినవారు వారు, భవా!'

సృష్టిం సృజతి వై బ్రహ్మా తదర్థం యాన్త్యమీ నరాః । ప్రతిపాలనాయ తస్యాస్తు సృష్టేర్దేవ న సంశయః ।। ౭౩.

బ్రహ్మదేవుడు సృష్టిని సృష్టిస్తున్నాడు. ఆ సృష్టిని కాపాడటానికి ఈ పురుషులు వెళ్తున్నారు. ఈ విషయంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు, ఓ దేవా!

శమ్భురువాచ । భగవన్ కథం జానీషే మహాపురుషసత్తమ । భవేతి నామ్నా తత్సర్వం కథయస్వ పరో హ్యహమ్ ।। ౭౩.

శంభుడు ఇలా అడిగాడు: 'భగవన్! మీరు ఈ విషయం ఎలా తెలుసుకున్నారు, ఓ మహాపురుషోత్తమా? దీనికి పేరు ఏమిటి? దయచేసి నాకు చెప్పండి, నేను తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను.'

ఏవముక్తస్తు రుద్రేణ స పుమాన్ ప్రత్యభాషత । అహం నారాయణో దేవో జలశాయీ సనాతనః ।। ౭౩.

రుద్రుడు అడిగినప్పుడు, ఆ పురుషుడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: 'నేనే నారాయణుడు, శాశ్వతుడిని, నీటిపై విశ్రాంతి తీసుకునే దేవుడిని.'

దివ్యం చక్షుర్భవతు వై తవ మాం పశ్య యత్నతః । ఏవముక్తస్తదా తేన యావద్ పశ్యామ్యహం తు తమ్ ।। ౭౩.

'నీకు దివ్యదృష్టి కలగాలి. నన్ను జాగ్రత్తగా చూడు.' అని అతను చెప్పగానే, నేను అతన్ని చూశాను.

తావదఙ్గుష్ఠమాత్రం తు జ్వలద్భాస్కరతేజసమ్ । తమేవాహం ప్రపశ్యామి తస్య నాభౌ తు పఙ్కజమ్ ।। ౭౩.

అప్పుడు నేను అతన్ని అంగుళం పరిమాణంలో, సూర్యుడి కాంతితో ప్రకాశిస్తూ చూశాను. అతని నాభిలో ఒక కమలం కనిపించింది.

బ్రహ్మాణం తత్ర పశ్యామి ఆత్మానం చ తదఙ్కతః । ఏవం దృష్ట్వా మహాత్మానం తతో హర్షముపాగతః । తం స్తోతుం ద్విజశార్దూల మతిర్మే సమజాయత ।। ౭౩.

ఆ కమలంలో బ్రహ్మదేవుడిని చూశాను. అతని పక్కన నేనూ ఉన్నాను. ఆ మహాత్ముడిని చూసి నాకు ఆనందం కలిగింది. వెంటనే ఆయనను స్తుతించాలనే మనస్సు కలిగింది, ఓ ద్విజశార్దూలా!

తస్య మూర్తౌ తు జాతాయాం సక్తోత్రేణానేన సువ్రత । స్తుతో మయా స విశ్వాత్మా తపసా స్మృతకర్మణా ।। ౭౩.

ఓ సద్గుణసంపన్నుడా! ఆ రూపం జన్మించినప్పుడు, నేను తపస్సుతో, ఆయన కార్యాలను స్మరించుకుంటూ, ఈ స్తోత్రాన్ని భక్తితో పాడి, విశ్వానికి ఆత్మ అయిన పరమాత్మను స్తుతించాను.

రుద్ర ఉవాచ । నమోఽస్త్వనన్తాయ విశుద్ధచేతసే సరూపరూపాయ సహస్త్రబాహవే । సహస్త్రరశ్మిప్రవరాయ వేధసే విశాలదేహాయ విశుద్ధకర్మిణే ।। ౭౩.

రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు: అనంతుడైనవాడికి, నిర్మలమైన మనస్సున్నవాడికి, అనేక రూపాలవాడికి, వెయ్యి చేతులవాడికి, వెయ్యి కాంతిరశ్ములతో ప్రకాశించే సృష్టికర్తకు, విస్తారమైన శరీరమున్నవాడికి, పవిత్రమైన కార్యాలు చేసే వాడికి నమస్కారం.