వరాహపురాణమ్

త్రయో లోకాస్త్రయః సంధ్యాస్త్రయో వర్ణాస్తథైవ చ । సవనాని తు తావన్తి త్రిధా బద్ధమిదం జగత్ ।। ౭౦.

మూడు లోకాలు, మూడు సంధ్యలు, మూడు వర్ణాలు, మూడు యాగాలు — ఈ లోకం మూడుగా బంధించబడి ఉంది.

య ఏవం వేత్తి విప్రర్షే పరం నారాయణం తథా । అపరం పద్మయోనిం తు బ్రహ్మాణం త్వపరం తు మామ్ । గుణతో ముఖ్యతస్త్వేక ఏవాహం మోహ ఇత్యుత ।। ౭౦.

ఎవరైనా ఇలా తెలుసుకుంటే, పరమ నారాయణుడు, పద్మంలో జన్మించిన బ్రహ్మ, నన్ను వేరుగా తెలుసుకుంటారు. కానీ గుణాల పరంగా నేను ప్రధానుడను, మిగతావన్నీ మాయ మాత్రమే.

అగస్త్య ఉవాచ । ఏవముక్తస్తతో దేవా ఋషయశ్చ పినాకినా । అహం చ నృపతే తస్య దేవస్య ప్రణతోఽభవమ్ ।। ౭౧.

అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: రాజా! ఆ పినాకిని దేవుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, దేవతలు, ఋషులు, నేనూ ఆయనకు నమస్కరించాము.

ప్రణమ్య శిరసా దేవం యావత్ పశ్యామహే నృప । తావత్ తస్యైవ రుద్రస్య దేహస్థం కమలాసనమ్ ।। ౭౧.

దేవునికి తలవంచి నమస్కరించిన తర్వాత, రాజా! మేము చూస్తుండగా, రుద్రుని శరీరంలో కమలాసనుని చూశాము.

నారాయణం చ హృదయే త్రసరేణుసుసూక్ష్మకమ్ । జ్వలద్భాస్కరవర్ణాభం పశ్యామ భవదేహతః ।। ౭౧.

ఆయన హృదయంలో, ధూళిపాటు కన్నా సూక్ష్మంగా, బంగారు వర్ణంతో ప్రకాశించే నారాయణుని, భవుని శరీరంలో చూశాము.

తం దృష్ట్వా విస్మితాః సర్వే యాజకా ఋషయో మమ । జయశబ్దరవాంశ్చక్రుః సామఋగ్యజుషాం స్వనమ్ ।। ౭౧.

అతన్ని చూసి, నా తోడూ యజ్ఞంలో పాల్గొన్న ఋషులందరూ ఆశ్చర్యపోయారు. వారు జయధ్వని చేసి, సామ, ఋక్, యజుర్వేద మంత్రాలు పాడారు.

కృత్వోచుస్తే తదా దేవం కిమిదం పరమేశ్వర । ఏకస్యామేవ మూర్తౌ తే లక్ష్యన్తే చ త్రిమూర్త్తయః ।। ౭౧.

అప్పుడు వారు ఆ పరమేశ్వరుని అడిగారు: ప్రభూ! ఇదేమిటి? మీ ఒక్క రూపంలో మూడు రూపాలు ఎలా కనిపిస్తున్నాయి?

రుద్ర ఉవాచ । యజ్ఞేఽస్మిన్ యద్ధుతం హవ్యం మాముద్దిశ్య మహర్షయః । తే త్రయోఽపి వయం భాగం గృహ్ణీమః కవిసత్తమాః ।। ౭౧.

రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు: ఈ యజ్ఞంలో, మమ్మల్ని ఉద్దేశించి మహర్షులు ఏ హవిస్సు సమర్పించినా, కవిశ్రేష్ఠులారా, మేము ముగ్గురం అందులో భాగాన్ని పొందుతాము.

నాస్మాకం వివిధో భావో వర్తతే మునిసత్తమాః । సమ్యగ్దృశః ప్రపశ్యన్తి విపరీతేష్వనేకశః ।। ౭౧.

మునిశ్రేష్ఠులారా, మేమందరిలో ఎలాంటి భేదభావాలు లేవు. సరిగ్గా చూడగలవారు నిజాన్ని గ్రహిస్తారు, కాని తప్పుడు విషయాల్లో చాలామంది వేర్వేరు రీతిలో చూస్తారు.

ఏవముక్తే తు రుద్రేణ సర్వే తే మునయో నృప । పప్రచ్ఛుః శంకరం దేవం మోహశాస్త్రప్రయోజనమ్ ।। ౭౧.

రుద్రుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, రాజా, ఆ మునులు అందరూ శంకరుడిని చూసి, మోహశాస్త్రం ఎందుకు చెప్పావో అడిగారు.

ఋషయ ఊచుః । మోహనార్థం తు లోకానాం త్వయా శాస్త్రం పృథక్ కృతమ్ । తత్ త్వయా హేతునా కేన కృతం దేవ వదస్వ నః ।। ౭౧.

ఆ మునులు ఇలా అడిగారు: దేవా, లోకాలను మోహపరిచేందుకు నువ్వు వేరుగా ఒక శాస్త్రాన్ని రూపొందించావు. దానికి ఏ కారణంతో అలా చేసావో మాకు చెప్పు.

రుద్ర ఉవాచ । అస్తి భారతవర్షేణ వనం దణ్డకసంజ్ఞితమ్ । తత్ర తీవ్రం తపో ఘోరం గౌతమో నామ వై ద్విజః ।। ౭౧.

రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు: భారతవర్షంలో దండక అనే అడవి ఉంది. అక్కడ గౌతముడు అనే బ్రాహ్మణుడు భయంకరమైన తపస్సు చేశాడు.

చకార తస్య బ్రహ్మా తు పరితోషం గతః ప్రభుః । ఉవాచ తం మునిం బ్రహ్మా వరం బ్రూహి తపోధన ।। ౭౧.

ఆయన తపస్సుతో తృప్తిపడిన బ్రహ్మదేవుడు, ఆ మునిని చూచి, 'తపస్సుతో నిండినవాడా, ఏ వరం కావాలో అడుగు' అని అన్నాడు.

ఏవముక్తస్తదా తేన బ్రహ్మణా లోకకర్తృణా । ఉవాచ సద్యః పఙ్క్తిం మే ధాన్యానాం దేహి పద్మజ ।। ౭౧.

ప్రపంచాలను సృష్టించిన బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, గౌతముడు వెంటనే, 'పద్మజా, నాకు ధాన్యాల వరుస ఇవ్వు' అని కోరాడు.

ఏవముక్తో దదౌ తస్య తమేవార్థం పితామహః । లబ్ధ్వా తు తం వరం విప్రః శతశ్రృఙ్గే మహాశ్రమమ్ ।। ౭౧.

బ్రహ్మదేవుడు అతనికి అదే వరాన్ని ఇచ్చాడు. ఆ వరాన్ని పొంది, ఆ ముని శతశృంగ పర్వతంలో గొప్ప ఆశ్రమాన్ని నిర్మించాడు.

చకార తస్యోషసి చ పాకాన్తే శాలయో ద్విజాః । లూయన్తే తేన మునినా మధ్యాహ్నే పచ్యతే తథా । సర్వాతిథ్యమసౌ విప్రో బ్రాహ్మణేభ్యో దదాత్యలమ్ ।। ౭౧.

అక్కడ, బ్రాహ్మణులారా, తన ఆశ్రమం అంచున గౌతముడు నాటిన బియ్యం పంటను మధ్యాహ్నం కోసి, వండేవాడు. ఆ ముని బ్రాహ్మణులకు అన్నదానం చేస్తూ అతిథి సేవలో ముందుండేవాడు.

కస్యచిత్ త్వథ కాలస్య మహతి ద్వాదశాబ్దికా । అనావృష్టిర్ద్విజవరా అభవల్లోమహర్షిణీ ।। ౭౧.

కొంతకాలం తర్వాత, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా, పన్నెండు సంవత్సరాలు పాటు భయంకరమైన వర్షాభావం ఏర్పడింది.

తాం దృష్ట్వా మునయః సర్వే అనావృష్టిం వనేచరాః । క్షుధయా పీడ్యమామాస్తు ప్రయయుర్గౌతమం తదా ।। ౭౧.

ఆ వర్షాభావాన్ని చూసి, అడవిలో ఉండే మునులు అందరూ ఆకలితో బాధపడుతూ ఆ సమయంలో గౌతముని వద్దకు వెళ్లారు.

అథ తానాగతాన్ దృష్ట్వా గౌతమః శిరసా నతః । ఉవాచ స్థీయతాం మహ్యం గృహే మునివరాత్మజాః ।। ౭౧.

వారు వచ్చినదాన్ని గమనించిన గౌతముడు తలవంచి, 'మహామునుల కుమారులారా, నా ఇంట్లో ఉండండి' అని ఆహ్వానించాడు.

ఏవముక్తాస్తు తే తేన తస్థుర్వివిధభోజనమ్ । భుఞ్జమానా అనావృష్టిర్యావత్ సా నివృతాఽభవత్ ।। ౭౧.

అతను ఇలా చెప్పిన తర్వాత, వారు అక్కడే ఉండి, వేర్వేరు రకాల భోజనాలు తింటూ, ఆ వర్షాభావం ముగిసే వరకు గడిపారు.

నివృత్తాయాం తు వై తస్యామనావృష్ట్యాం తు తే ద్విజాః । తీర్థయాత్రానిమిత్తం తు ప్రయాతుం మనసోఽభవన్ ।। ౭౧.

ఆ వర్షాభావం ముగిసిన తర్వాత, ఆ బ్రాహ్మణులు తీర్థయాత్రకు వెళ్లాలని మనసులో ఉద్దేశించారు.

తత్ర శాణ్డిల్యనామానం తాపసం మునిసత్తమమ్ । ప్రత్యువాచేతి సంచిన్త్య మీరీచః పరమో మునిః ।। ౭౧.

అక్కడ శాండిల్యుడు అనే మునిశ్రేష్ఠుడిని, గొప్ప ముని అయిన మారీచుడు ఆలోచించి, ఇలా ఉద్దేశించి అడిగాడు.

మారీచ ఉవాచ । శాణ్డిల్య శోభనం వక్ష్యే పితా తే గౌతమో మునిః । తమనుక్త్వా న గచ్ఛామస్తపశ్చర్తుం తపోవనమ్ ।। ౭౧.

మారీచుడు ఇలా అన్నాడు: శాండిల్యా, నేను మేలైన మాట చెబుతాను. నీ తండ్రి గౌతముడు మునివరుడు. ఆయనకు చెప్పకుండా మనం తపోవనానికి అడవికి వెళ్లకూడదు.

ఏవముక్తేఽథ జహసుః సర్వే తే మునయస్తదా । కిమస్మాభిః స్వకో దేహో విక్రీతోఽస్యాన్నభక్షణాత్ ।। ౭౧.

ఇలా అన్న తర్వాత, ఆ మునులు అందరూ, 'మన శరీరం అతని అన్నం తిన్నందుకు అమ్ముడైపోయిందా?' అని ఆశ్చర్యపడ్డారు.

ఏవముక్త్వా పునశ్చోచుః సోపాధిగమనం ప్రతి । కృత్వా మాయామయీం గాం తు తచ్ఛాలౌ తే వ్యసర్జయన్ ।। ౭౧.

ఇలా మాట్లాడి, వారు మళ్లీ ఎలా వెళ్లాలో చర్చించారు. మాయతో ఒక ఆవును సృష్టించి, దాన్ని గౌతముని బియ్యం పొలంలో వదిలేశారు.

తాం చరన్తీం తతో దృష్ట్వా శాలౌ గాం గౌతమో మునిః । గృహీత్వా సలిలం పాణౌ యాహి రుద్రేత్యభాషత । తతో మాయామయీ సా గౌః పపాత జలబిన్దుభిః ।। ౭౧.

ఆ ఆవును అడవిలో తిరుగుతూ ఉండగా, గౌతముడు ముని చూసి, చేతిలో నీరు తీసుకుని, 'రుద్రుని దగ్గరకు పో' అని చెప్పాడు. వెంటనే ఆ మాయతో ఏర్పడిన ఆవు, ఆ నీటి చినుకులతో పడిపోయింది.

నిహతాం తాం తతో దృష్ట్వా మునీన్ జిగమిషూంస్తథా । ఉవాచ గౌతమో ధీమాంస్తాన్ మునీన్ ప్రణతః స్థితః ।। ౭౧.

ఆ ఆవు చనిపోయినదాన్ని చూసి, అక్కడి మునులు వెళ్లిపోవడానికి సిద్ధమవుతుండగా, తెలివైన గౌతముడు వినయంగా వారిని ఇలా అడిగాడు.

కిమర్థం గమ్యతే విప్రాః సాధు శంసత మాచిరమ్ । మాం విహాయ సదా భక్తం ప్రణతం చ విశేషతః ।। ౭౧.

మహర్షులారా! మీరు ఎందుకు వెళ్తున్నారు? దయచేసి త్వరగా చెప్పండి. నేను ఎప్పుడూ మీకు భక్తుడిని, మరింత వినయంగా ఉండే వాడిని. అలాంటిదాన్ని ఎందుకు వదిలిపెడుతున్నారు?

ఋషయ ఊచుః । గోవధ్యేయమిహ బ్రహ్మన్ యావత్ తవ శరీరగా । తావదన్నం న భుఞ్జామో భవతోఽన్నం మహామునే ।। ౭౧.

మునులు ఇలా చెప్పారు: బ్రహ్మనుడా! ఇక్కడ ఆవు హత్య జరిగింది. అది నీ శరీరంతో ఉన్నంతవరకు, మేము నీ ఇంటి అన్నాన్ని తినము, మహర్షీ!