వరాహపురాణమ్

ఏవముక్తస్తదా తేన నిద్రామీలితలోచనః । పతితోఽహం ధరాపృష్ఠే తత్క్షణాత్ పునరుత్థితః ।। ౬౯.

అతడు ఇలా చెప్పగానే, నిద్రతో నా కళ్లుమూసుకుని నేలపై పడిపోయాను. అదే క్షణంలో మళ్లీ లేచి నిలబడ్డాను.

యావత్పశ్యామ్యహం రాజన్ తమృషిం తచ్చ వై పురమ్ । తావన్మేరుగిరేర్మూర్ధ్నిం పశ్యామ్యాత్మానమాత్మనా ।। ౬౯.

ఓ రాజా, నేను చూస్తూ ఉండగా, ఆ ఋషిని, ఆ నగరాన్ని చూశాను. వెంటనే నా స్వంత దృష్టితో, నేను నన్ను నేనే మేరు పర్వత శిఖరంపై చూశాను.

సముద్రాన్ సప్త పశ్యామి తథైవ కులపర్వతాన్ । సప్తద్వీపవతీం పృథ్వీం దృష్టవానస్మి పార్థివ ।। ౬౯.

ఏడు సముద్రాలు, ముఖ్యమైన పర్వతాలు, ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమిని నేను చూశాను, ఓ రాజా.

అద్యాపి తం లోకవరం ధ్యాయంస్తిష్ఠామి సువ్రత । కదా ప్రాప్స్యేఽథ తం లోకమితి చిన్తాపరోఽభవమ్ ।। ౬౯.

ఓ సద్బుద్ధి కలిగినవాడా! నేను ఇప్పటికీ ఆ పరమ లోకాన్ని ధ్యానిస్తూ ఉంటున్నాను. 'ఎప్పుడు ఆ లోకాన్ని పొందుతానో?' అనే ఆలోచనలో పూర్తిగా మునిగిపోయాను.

ఏవం తే కౌతుకం రాజన్ కథితం పరమేష్ఠినః । యద్ వృత్తం మమ దేహే తు కిమన్యచ్ఛ్రోతుమిచ్ఛసి ।। ౬౯.

ఇలా పరమేశ్వరుని గురించి, నా శరీరంలో జరిగిన అద్భుతమైన విషయాన్ని నీకు చెప్పాను రాజా! ఇంకా నీవేమి వినాలనుకుంటున్నావు?

భద్రాశ్వ ఉవాచ । భగవన్ కిం కృతం లోకం త్వయా తమనుపశ్యతా । వ్రతం తపో వా ధర్మో వా ప్రాప్త్యర్థం తస్య వై మునే ।। ౭౦.

భద్రాశ్వుడు ఇలా అడిగాడు: భగవంతుడా! ఆ లోకాన్ని చూడకముందు దాన్ని పొందేందుకు నువ్వేమి చేసావు? ఏదైనా వ్రతమా, తపస్సా, లేక ధర్మమా ఆచరించావా, మునివరా?

అనారాధ్య హరిం భక్త్యా కో లోకాన్ కామయేద్ బుధః । ఆరాధితే హరౌ లోకాః సర్వే కరతలేఽభవన్ ।। ౭౦.

హరిను భక్తితో ఆరాధించకుండా ఏ జ్ఞాని లోకాలను కోరతాడు? హరిని ఆరాధిస్తే అన్ని లోకాలు చేతిలో ఉన్నట్లే అవుతాయి.

ఏవం సంచిన్త్య రాజేన్ద్ర మయా విష్ణుః సనాతనః । ఆరాధితో వర్షశతం క్రతుభిర్భూరిదక్షిణైః ।। ౭౦.

ఇలా ఆలోచించి, రాజేంద్రా! నేను శతాబ్దం పాటు విస్తృతంగా దానం చేసే యజ్ఞాలతో శాశ్వతుడు అయిన విష్ణువును ఆరాధించాను.

తతః కదాచిద్ బహునా కాలేన నృపనన్దన । యజతో మమ దేవేశం యజ్ఞమూర్తిం జనార్దనమ్ । ఆహూతా ఆగతా దేవాః సమమేవ సవాసవాః ।। ౭౦.

అంతటితో కాదు, రాజులకు ఆనందదాయకుడా! చాలా కాలం తర్వాత, నేను దేవతాధిపతి అయిన జనార్దనుని యజ్ఞమూర్తిగా పూజిస్తున్నప్పుడు, ఇంద్రునితో సహా దేవతలు పిలవబడి అక్కడికి వచ్చారు.

స్వే స్వే స్థానే స్థితా ఆసన్ యావద్ దేవాః సవాసవాః । తావత్ తత్రైవ భగవానాగతో వృషభధ్వజః ।। ౭౦.

ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు తమ తమ స్థానాల్లో నిలిచినంతసేపు, ఆ సమయంలోనే వృషభధ్వజుడైన భగవంతుడు అక్కడికి వచ్చాడు.

మహాదేవో విరూపాక్షస్త్ర్యమ్బకో నీలలోహితః । సోఽపి రౌద్రే స్థితః స్థానే బభూవ పరమేశ్వరః ।। ౭౦.

మహాదేవుడు, విరూపాక్షుడు, త్రయంబకుడు, నీలలోహితుడు, ఆ పరమేశ్వరుడు రౌద్ర స్వరూపంలో అక్కడ నిలిచాడు.

తాన్ సర్వానాగతాన్ దృష్ట్వా దేవానృషిమహోరగాన్ । సనత్కుమారో భగవానాజగామాబ్జసంభవః ।। ౭౦.

అక్కడికి వచ్చిన దేవతలు, ఋషులు, మహానాగులను చూసి, పద్మంలో జన్మించిన భాగవంతుడైన సనత్కుమారుడు అక్కడికి వచ్చాడు.

త్రసరేణుప్రమాణేన విమానే సూర్యసన్నిభే । అవస్థితో మహాయోగీ భూతభవ్యభవిష్యవిత్ ।। ౭౦.

అతడు గత, వర్తమాన, భవిష్యత్ కాలాలను తెలిసిన మహాయోగి. ధూళిపాటికంత పరిమాణంలో, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే విమానంలో నిలిచాడు.

ఆగమ్య శిరసా రుద్రం స వవన్దే మహామునిః । మయా ప్రణమితస్తస్థౌ సమీపే శూలపాణినః ।। ౭౦.

అతడు వచ్చి రుద్రునికి తలవంచి నమస్కరించాడు. నేనూ శూలాన్ని ధరించిన ఆయన సమీపంలో నమస్కరించి నిలిచాను.

తానహం సంస్థితాన్ దేవాన్ నారదాదీనృషీంస్తథా । సనత్కుమారరుద్రౌ చ దృష్ట్వా మే మనసి స్థితమ్ ।। ౭౦.

అక్కడ సమకూరిన దేవతలను, నారదుడు మొదలైన ఋషులను, సనత్కుమారుడు, రుద్రుడు వీరందరిని చూసి నా మనసులో ఒక ఆలోచన వచ్చింది.

క ఏషాం భవతే యాజ్యో వరిష్ఠశ్చ నృపోత్తమ । కేన తుష్టేన తుష్టాః స్యుః సర్వ ఏతే సరుద్రకాః ।। ౭౦.

ఓ రాజశ్రేష్ఠా! వీరిలో ఎవరు నీ యజ్ఞానికి యాజ్యుడు? ఎవరు అత్యుత్తముడు? వీరందరిని, రుద్రునితో సహా, సంతృప్తిపరచాలంటే ఎవరిని సంతృప్తిపరచాలి?

ఏవం కృత్వా స్థితే రాజన్ రుద్రః పృష్టో మయాఽనఘ । ఏవమర్థం క ఇజ్యోఽత్ర యుష్మాకం సురసత్తమాః ।। ౭౦.

ఇలా ఆలోచించి, రాజా! నేను రుద్రుణ్ని అడిగాను: 'ఓ పాపరహితుడా! మీలో ఉత్తమమైన దేవతల్లో ఈ యజ్ఞంలో ఎవరు ఆరాధించబడాలి?' అని.

ఏవముక్తే తదోవాచ రుద్రో మాం సురసన్నిధౌ ।। ౭౦.

నేను ఇలా అడిగిన తర్వాత, రుద్రుడు దేవతల సమక్షంలో నన్ను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.

రుద్ర ఉవాచ । శ్రృణ్వన్తు బిబుధాః సర్వే తథా దేవర్షయోఽమలాః । బ్రహ్మర్షయశ్చ విఖ్యాతా సర్వే శ్రృణ్వన్తు మే వచః । త్వం చాగస్త్య మహాబుద్ధే శ్రృణు మే గదతో వచః ।। ౭౦.

రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'అన్ని దేవతలు, పవిత్రమైన దేవర్షులు, ప్రసిద్ధ బ్రహ్మర్షులు నా మాట వినండి. మహాబుద్ధిశాలి అయిన అగస్త్యా! నువ్వూ నేను చెప్పేది విను.'

యో యజ్ఞైరీడ్యతే దేవో యస్మాత్ సర్వమిదం జగత్ । ఉత్పన్నం సర్వదా యస్మింల్లీనం భవతి సామరమ్ ।। ౭౦.

యజ్ఞాలతో ఆరాధించబడే దేవుడు, ఈ జగత్తంతా యందుంచి ఉద్భవించింది, దేవతలతో కలసి ఎప్పుడూ అందులో లయమయ్యే ఆ పరమాత్మనే—

నారాయణః పరో దేవః సత్త్వరూపో జనార్దనః । త్రిధాత్మానం స భగవాన్ ససర్జ పరమేశ్వరః ।। ౭౦.

ఆయన నారాయణుడు, పరమదేవుడు, సత్వస్వరూపుడైన జనార్దనుడు. ఆ పరమేశ్వరుడు తాను తానే మూడు రూపాలుగా సృష్టించుకున్నాడు.

రజస్తమోభ్యాం యుక్తోఽభూద్ రజః సత్త్వాధికం విభుః । ససర్జ నాభికమలే బ్రహ్మాణం కమలాసనమ్ ।। ౭౦.

రజస్వభావం, తమోగుణంతో కూడిన పరమేశ్వరుడు, రజోగుణం సత్త్వగుణాన్ని మించిపోయినప్పుడు, తన నాభికమలంలో నుండి కమలంపై కూర్చున్న బ్రహ్మను సృష్టించాడు.

రజసా తమసా యుక్తః సోఽపి మాం త్వసృజత్ ప్రభుః । యత్సత్త్వం స హరిర్దేవో యో హరిస్తత్పరం పదమ్ ।। ౭౦.

అతడూ రజోగుణం, తమోగుణంతో కూడి, ప్రభువు అయిన నేను కూడా సృష్టించబడ్డాను. ఆ సత్త్వగుణమే హరిదేవుడు, హరిదేవుడే పరమపదము.

యే సత్త్వరజసీ సోఽపి బ్రహ్మా కమలసంభవః । యో బ్రహ్మా సైవ దేవస్తు యో దేవః సః చతుర్ముఖః । యద్రజస్తమసోపేతం సోఽహం నాస్త్యత్ర సంశయః ।। ౭౦.

సత్త్వగుణం, రజోగుణం కలిగి ఉన్నవాడే కమలంలో జన్మించిన బ్రహ్మ. బ్రహ్మనే దేవుడు, ఆ దేవుడే నాలుగు ముఖాల బ్రహ్మ. రజోగుణం, తమోగుణంతో కూడినదే నేనే, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

సత్త్వం రజస్తమశ్చైవ త్రితయం చైతదుచ్యతే । సత్త్వేన ముచ్యతే జన్తుః సత్త్వం నారాయణాత్మకమ్ ।। ౭౦.

సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు — ఈ మూడు గుణాలు అని అంటారు. సత్త్వగుణంతో జీవి విముక్తి పొందుతాడు. ఆ సత్త్వగుణమే నారాయణ స్వరూపం.

రజసా సత్త్వయుక్తేన భవేత్ సృష్టీ రజోఽధికా । తచ్చ పైతామహం వృత్తం సర్వశాస్త్రేషు పఠ్యతే ।। ౭౦.

రజోగుణం, సత్త్వగుణంతో కలిసినప్పుడు, రజోగుణం ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు సృష్టి జరుగుతుంది. ఇది పితామహుని పరంపరగా అన్ని శాస్త్రాలలో చెప్పబడింది.

యద్వేదబాహ్యం కర్మ స్యాచ్ఛాస్త్రముద్దిశ్య సేవ్యతే । తద్రౌద్రమితి విఖ్యాతం కనిష్ఠం గదితం నృణామ్ ।। ౭౦.

వేదాలకు బయటగా, ఏదైనా కర్మను శాస్త్రాన్ని అనుసరించి ఆచరిస్తే, అది క్రూరమైనదిగా ప్రసిద్ధి, మానవులలో అత్యంత తక్కువదిగా చెప్పబడింది.

యద్ధీనం రజసా కర్మ కేవలం తామసం తు యత్ । తద్ దుర్గతిపరం నౄణామిహ లోకే పరత్ర చ ।। ౭౦.

రజోగుణం తక్కువగా ఉన్న కర్మ, లేదా పూర్తిగా తమోగుణంతో కూడిన కర్మ, ఈ లోకంలోను, పరలోకంలోను మానవులను దుఃఖానికి దారి తీస్తుంది.

సత్త్వేన ముచ్యతే జన్తుః సత్త్వం నారాయణాత్మకమ్ । నారాయణశ్చ భగవాన్ యజ్ఞరూపీ విభావ్యతే ।। ౭౦.

సత్త్వగుణంతో జీవి విముక్తి పొందుతాడు. సత్త్వగుణమే నారాయణ స్వరూపం. నారాయణుడు, భగవంతుడు, యజ్ఞరూపంగా వెలుగుతాడు.