భూమౌ స్థితం తు మాం దృష్ట్వా హుఙ్కారమకరోద్ ద్విజః । తద్ధుఙ్కారాత్ తు పాతాలం భిత్త్వా పఞ్చ హి కన్యకాః ।। ౬౯.
నేను నేలపై నిలబడి ఉన్నాను అని చూసి, ఆ బ్రాహ్మణుడు 'హుం' అని శబ్దం చేశాడు. ఆ శబ్దంతో భూమిని చీల్చుకుని ఐదు కన్యలు పాతాళం నుంచి బయటికి వచ్చారు.
నిర్యయుః కాఞ్చనం పీఠమేకా తాసాం ప్రగృహ్య వై । సా మాం ప్రాదాత్ తదాఽన్యాఽదాత్ సలిలం కరసంస్థితమ్ ।। ౬౯.
వారిలో ఒకరు బంగారు పీఠాన్ని తీసుకొని నాకిచ్చింది. ఇంకొకరు చేతిలో నీళ్లు పెట్టి నాకందించింది.
గృహీత్వాఽన్యా తు మే పాదౌ క్షాలితుం చోపచక్రమే । అన్యే ద్వే వ్యజనే గృహ్య మత్పక్షాభ్యాం వ్యవస్థితే ।। ౬౯.
మరొకరు నా పాదాలను పట్టుకుని కడగడం మొదలుపెట్టింది. మిగతా ఇద్దరు చెరో వైపున నిలబడి, చెమ్మదండాలు పట్టుకొని నాకు వడలు వేస్తూ ఉన్నారు.
తతో హుఙ్కారమకరోత్ పునరేవ మహాతపాః । తచ్ఛబ్దాదన్తరం హైమద్రోణీం యోజనవిస్తృతామ్ । గృహ్యాజగామ మకరోత్ప్లవం సరసి పార్థివ ।। ౬౯.
ఆ తర్వాత ఆ మహాతపస్వి మళ్లీ 'హుం' అని శబ్దం చేశాడు. ఆ శబ్దంతో ఒక యోజన వెడల్పుతో బంగారు పాత్ర కనిపించింది. ఒక మకరం ఆ సరస్సులోకి దూకింది, రాజా!
తస్యాం తు కన్యాః శతశో హేమకుమ్భకరాః శుభాః । ఆయయుస్తమథో దృష్ట్వా స మునిః ప్రాహ మాం నృప ।। ౬౯.
ఆ పాత్రలో వందలాది శుభ్రమైన కన్యలు బంగారు కుండలు పట్టుకుని వచ్చారు. ఇది చూసి ఆ మహర్షి నన్ను ఉద్దేశించి మాట్లాడారు, రాజా!
స్నానార్థం కల్పితం బ్రహ్మన్నిదం తే సర్వమేవ తు । ద్రోణీం ప్రవిశ్య చేమాం త్వం స్నాతుమర్హసి సత్తమ ।। ౬౯.
"బ్రహ్మన్! నీ స్నానానికి ఇవన్నీ సిద్ధంగా ఉన్నాయి. నీవు ఈ పాత్రలోకి వెళ్లి స్నానం చేయాలి, ఓ ఉత్తముడా!" అని అన్నారు.
తతోఽహం తస్య వచనాత్ తస్యాం ద్రోణ్యాం నరాధిప । విశామి తావత్ సరసి సా ద్రోణీ ప్రత్యమజ్జత ।। ౬౯.
ఆ మహర్షి మాటలు విని, రాజా! నేను ఆ సరస్సులోని పాత్రలోకి ప్రవేశించాను. నేను లోపలికి వెళ్ళగానే ఆ పాత్ర నీళ్లలో మునిగిపోయింది.
ద్రోణ్యాం జలే నిమగ్నోఽహమ్ ఇతి మత్వా నరేశ్వర । ఉన్మగ్నోఽహం తతో లోకమపూర్వం దృష్టవాంస్తతః ।। ౬౯.
రాజా! నేను ఆ పాత్రలోని నీళ్లలో మునిగిపోయానని అనుకుంటూ ఉండగా, అప్పుడు నేను పైకి వచ్చి, ఎప్పుడూ చూడని ఒక కొత్త లోకాన్ని చూశాను.
సుహర్మ్యకక్ష్యాయతనం విశాలం రథ్యాపథం శుద్ధజనానుకీర్ణమ్ । నీత్యుత్తమైః సేవితమాత్మవిద్భి - ర్నృభిః పురాణైర్నయమార్గసంస్థైః ।। ౬౯.
అక్కడ నేను విశాలమైన, అద్భుతమైన నగరాన్ని చూశాను. ఆ నగరంలో విశాలమైన వీధులు, పవిత్ర హృదయులైన ప్రజలు, జ్ఞానులు, ఆత్మవిద్యలు, పురాతన రాజులు ధర్మమార్గంలో స్థిరంగా ఉండి, అందరూ అక్కడ నివసిస్తున్నారు.
సంసారచర్యాపరిఘాభిరుగ్రం గమ్భీరపాతాలతలస్థమాద్యమ్ । సితైర్నృభిః పాశవరాగ్రహస్తైః ద్విపాశ్వసంఘైర్వివిధైరుపేతమ్ ।। ౬౯.
ఆ స్థలం భయంకరంగా, లోకంలో సాధారణంగా ఉండే జీవనచర్యలకు అందని విధంగా, లోతైన పాతాళంలో ఉంది. అక్కడ తెల్ల వస్త్రాలు ధరించిన వారు, చేతుల్లో పాశాలు పట్టుకుని, ఏనుగులు, కుదిరాళ్ళ సమూహాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
విచిత్రపద్మోత్పలసంవృతాని సరాంసి నానావిహగాకులాని । అమ్భోజపత్రస్థితభృఙ్గనాదై- రుద్గీతవన్తీవ లయైరనైకైః । కైలాసశ్రృఙ్గప్రతిమాని తీరే - ష్వనేకరత్నోత్పలసంచితాని । గృహాణి ధన్యాధ్యుషితాని నీచై - రుపాసితాని ద్విజదేవవిప్రైః ।। ౬౯.
అక్కడ ఎన్నో సరస్సులు, వివిధ రకాల పద్మాలు, ఉట్పలాలతో నిండిపోయి, అనేక పక్షులతో కళకళలాడుతూ ఉన్నాయి. పద్మపత్రాలపై కూర్చున్న తేనెటీగల గానంతో అనేక రాగాలు వినిపిస్తున్నాయి. తీరాల్లో కైలాసశిఖరాల్లాంటి గృహాలు, ఎన్నో విలువైన పద్మాలతో అలంకరించబడి, ధన్యులు నివసిస్తూ, ద్విజులు, దేవతలు పూజించేలా ఉన్నాయి.
కైలాసశ్రృఙ్గప్రతిమాని తీరే - ష్వనేకరత్నోత్పలసంచితాని । గృహాణి ధన్యాధ్యుషితాని నీచై - రుపాసితాని ద్విజదేవవిప్రైః ।। ౬౯.
తీరాల్లో కైలాసశిఖరాల్లాంటి గృహాలు, ఎన్నో విలువైన పద్మాలతో అలంకరించబడి, ధన్యులు నివసిస్తూ, ద్విజులు, దేవతలు పూజించేలా ఉన్నాయి.
పద్మాని భృఙ్గావనతాని చేలు - స్తేషాం పునర్గురుభారాదజస్త్రమ్ । జలేషు యేషాం సుస్వరాస్యో ద్విజాతి- ర్వేదోదితానాహ విచిత్రమన్త్రాన్ ।। ౬౯.
పద్మాలు తేనెటీగల భారంతో వంగి, అలలపై ఎప్పుడూ ఊగిపోతూ ఉన్నాయి. ఆ నీళ్లలో మధురమైన స్వరాలతో ద్విజులు వేదాలలో చెప్పిన అద్భుతమైన మంత్రాలను పఠిస్తున్నారు.
సితాబ్జమాలార్చితగాత్రవన్తి వాసోత్తరీయాణి ఖగప్రవారైః । సరాంస్యనేకాని తథా ద్విజాస్తు పఠన్తి యజ్ఞార్థవిధిం పురాణమ్ ।। ౬౯.
వారు తెల్ల పద్మమాలలతో అలంకరించబడి, మెత్తటి పైదుస్తులు ధరించి, పక్షుల గుంపులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నారు. అలాంటి అనేక సరస్సుల్లో ద్విజులు యజ్ఞానికి సంబంధించిన పురాతన విధులను పఠిస్తున్నారు.
భ్రమన్నహం తేషు సరఃస్వపశ్యం వృన్దాన్యనేకాని సురాఙ్గనానామ్ । విద్యాధరాణాం చ తథైవ కన్యాః స్నానాయ తం దేశముపాగతాశ్చ ।। ౬౯.
ఆ సరస్సుల్లో సంచరిస్తూ ఉండగా, నేను అనేక దేవకన్యల సమూహాలను, అలాగే విద్యాధరుల కుమార్తెలను స్నానానికి అక్కడికి వచ్చినట్లు చూశాను.
తతః కదాచిద్ భ్రమతా నృపోత్తమ ప్రదృష్టమన్యత్సుసరః సుతోయమ్ । ప్రాగ్ దృష్టమేకం తు తథైవ తీరే కుటీం ప్రపశ్యామి యథా పురాఽహమ్ ।। ౬౯.
అలా తిరుగుతూ ఉండగా, ఓ ఉత్తమ రాజా! మరో అందమైన, స్వచ్ఛమైన నీటితో నిండిన సరస్సును చూశాను. దాని తీరంలో, మునుపు నేను చూసినట్లే, ఒక గుడిసెను చూశాను.
యావత్ కుటీం తాం ప్రవిశామి రాజన్ తపస్వినం తం స్థితమేకదేశే । దృష్ట్వాభిగమ్యాభివదామి యావత్ స్మయన్నువాచాప్రతిమప్రభావః ।। ౬౯.
ఓ రాజా, నేను ఆ కుడిలోకి అడుగుపెట్టినప్పుడు, ఒక చోట నిలబడి ఉన్న ఆ తపస్విని చూసి, అతని దగ్గరకు వెళ్లి నమస్కరించాను. అప్పుడు అతడు చిరునవ్వుతో, అపూర్వమైన మహిమతో మాట్లాడాడు.
తాపస ఉవాచ । కిం మాం విప్ర న జానీషే ప్రాగ్దృష్టమపి సత్తమ । యేన త్వం మూఢవల్లోకమిమమప్యనుపశ్యసి ।। ౬౯.
తపస్వి ఇలా అన్నాడు: 'ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణా, నన్ను గుర్తుపట్టలేవా? నువ్వు నన్ను ముందే చూశావు. ఎందుకు ఈ లోకాన్ని మాయలో పడినవాడిలా చూస్తున్నావు?'
దృష్టం మత్కమిదం దేవైర్భువనం యన్న దృశ్యతే । త్వత్ప్రియార్థం మయా లోకో దర్శితః స ద్విజోత్తమ ।। ౬౯.
ఈ లోకాన్ని దేవతలు కూడా చూడలేరు. నీ ప్రీతికోసం, ఓ ఉత్తమ ద్విజా, నేను నీకు ఈ లోకాన్ని చూపించాను.
సంపదం పశ్య లోకస్య మదీయస్య మహామునే । దధిక్షీరవహా నద్యస్తథా సర్పిర్మయాన్ హ్రదాన్ ।। ౬౯.
ఓ మహామునీ, నా లోకంలోని ఐశ్వర్యాన్ని చూడు. ఇక్కడ నదులు పెరుగు, పాలతో ప్రవహిస్తున్నాయి. సరస్సులు నెయ్యితో నిండిపోయి ఉన్నాయి.
గృహాణాం హేమరత్నానాం స్తమ్భాన్ హేమమయాన్ గృహే । రత్నోత్పలచితాం భూమిం పద్మరాగసమప్రభామ్ । పారిజాతప్రసూనాఢ్యాం సేవితాం యక్షకిన్నరైః ।। ౬౯.
ఇక్కడ ఇళ్లకు బంగారు, రత్నాలతో చేసిన స్తంభాలు ఉన్నాయి. నేల రత్నాలతో అలంకరించబడి, పద్మరాగపు కాంతిలా మెరిసిపోతుంది. పారిజాతపు పువ్వులతో పరిమళిస్తుంది. యక్షులు, కిన్నరులు ఇక్కడ సంచరిస్తారు.
ఏవముక్తస్తదా తేన తాపసేన నరాధిప । విస్మయాపన్నహృదయస్తమేవాహం తు పృష్టవాన్ ।। ౬౯.
ఆ తపస్వి ఇలా చెప్పినప్పుడు, నా హృదయం ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయింది. వెంటనే నేను అతడిని మరింత అడిగాను.
భగవంస్తవ లోకోఽయం సర్వలోకవరోత్తమః । సర్వలోకా మయా దృష్టా బ్రహ్మశక్రాదిసంస్థితాః ।। ౬౯.
భగవన్, మీ లోకం అన్నింటికన్నా శ్రేష్ఠమైనది. బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు మొదలైనవారి లోకాలు నేను చూశాను.
అయం త్వపూర్వో లోకో మే ప్రతిభాతి తపోధన । సంపదైశ్వర్యతేజోభిర్హర్మ్యరత్నచయైస్తథా ।। ౬౯.
కానీ, ఓ తపోధనా, ఈ లోకం నాకు పూర్తిగా కొత్తగా కనిపిస్తోంది. ఇక్కడ ఐశ్వర్యం, మహిమ, శక్తి, రాజప్రాసాదాల రత్నాల సమాహారంతో నిండిపోయి ఉంది.
సరోభిః సూదకైః పుణ్యైర్జలజైశ్చ విశేషతః । అత్యద్భుతమిదం లోకం దృష్టవానస్మి తే మునే ।। ౬౯.
పవిత్రమైన సరస్సులు, స్వచ్ఛమైన కుంటలు, ముఖ్యంగా కమలాలతో నిండిన నీ లోకాన్ని చూశాను, ఓ మునీ, ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యకరం.
ఇత్థంభూతం కథం లోకో భవాంశ్చేత్థం వ్యవస్థితః । కథయస్వైతస్య హేతుం మే కశ్చ త్వం మునిపుంగవ ।। ౬౯.
ఇలాంటి లోకం ఎలా ఏర్పడింది? మీరు ఇక్కడ ఇలా ఎలా స్థిరంగా ఉన్నారు? దీని కారణం ఏమిటో చెప్పండి. మీరు ఎవరో కూడా చెప్పండి, ఓ మునిశ్రేష్ఠా.
కథమిలావృతే వర్షే సరస్తీరే మహామునే । దృష్టవానస్మి సోఽహం త్వం సరస్తత్ సా కుటీ మునే । హేమహర్మ్యాకులే లోకే కిం వా స్థానం తు తే కుటిః ।। ౬౯.
ఇలావృతంలో ఉన్న సరస్సు తీరంలో, ఓ మహామునీ, నేను మిమ్మల్ని ఎలా చూశాను? ఆ సరస్సు, ఆ కుడి—ఈ బంగారు ప్రాసాదాలతో నిండిన లోకంలో మీ స్థానం ఏమిటి?
ఏవముక్తః స భగవాత్ మయాఽసౌ మునిపుంగవః । ప్రాహ మహ్యం యథావృత్తం యత్ తు రాజేన్ద్ర తచ్ఛృణు ।। ౬౯.
నేను ఇలా అడిగినప్పుడు, ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు నాకు జరిగినదాన్ని వివరంగా చెప్పాడు. రాజేంద్రా, విను.
తాపస ఉవాచ । అహం నారాయణో దేవో జలరూపీ సనాతనః । యేన వ్యాప్తమిదం విశ్వం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్ ।। ౬౯.
తపస్వి ఇలా అన్నాడు: 'నేను నారాయణుడు, శాశ్వతమైన దేవుడు, జలరూపంలో ఉన్నవాడిని. నా ద్వారా ఈ మొత్తం విశ్వం, మూడు లోకాలు, చరాచరమంతా వ్యాపించాయి.'
యా సా త్వాప్యాకృతిస్తస్య దేవస్య పరమేష్ఠినః । సోఽహం వరుణ ఇత్యుక్తః స్వయం నారాయణః పరః ।। ౬౯.
నీవు చూసిన ఆ పరమేశ్వరుని రూపమే నేను. నన్ను వరుణుడని అంటారు, కానీ నిజంగా నేను పరమ నారాయణుడిని.