వరాహపురాణమ్

తేషు నిష్ఠురకం లుబ్ధం సర్వేషు సమవస్థితమ్ । దదృశే బ్రాహ్మణస్తత్ర కామరూపిణముత్తమమ్ ।। ౫.

అందులో, ఆ బ్రాహ్మణుడు కఠినంగా, లోభిగా ఉన్న వేటగాడిని అందరిలో నిలబడి ఉన్నట్లు చూశాడు. అక్కడే అనేక రూపాలు ధరించిన పరమాత్మను దర్శించాడు.

అద్వైతవాసనాసిద్ధం యోగాద్ బహుశరీరకమ్ । దృష్ట్వా విప్రో ముదా యుక్తః ప్రయయౌ నిజమాశ్రమమ్ ।। ౫.

అద్వైత భావంతో సిద్ధుడై, యోగబలంతో అనేక శరీరాలు కలిగి ఉన్న ఆ పరమాత్మను చూసి, బ్రాహ్మణుడు ఆనందంతో తన ఆశ్రమానికి తిరిగి వెళ్లాడు.

ఏవం జ్ఞానవతః కర్మ్మ కుర్వతోఽపి స్వజాతికమ్ । భవేన్ముక్తిర్ద్విజశ్రేష్ఠ రైభ్య రాజన్ వసో ధ్రువమ్ ।। ౫.

ఇలా, రైభ్యా! జ్ఞానం కలవారు తమకు తగిన కర్మలు చేస్తూ ఉన్నా, తప్పకుండా ముక్తిని పొందుతారు, రాజా.

ఏవం తౌ సంశయచ్ఛేదం ప్రాప్తౌ రైభ్యవసూ నృప । బృహస్పతేస్తతో ధిష్ణ్యాజ్జగ్మతుర్నిజమాశ్రమమ్ ।। ౫.

ఇలా, రాజా, రైభ్యుడు, వసువు తమ సందేహాన్ని నివృత్తి చేసుకొని, బృహస్పతి ఆశ్రమం నుండి తమ తమ ఆశ్రమాలకు వెళ్లారు.

తస్మాత్ త్వమపి రాజేన్ద్ర దేవం నారాయణం ప్రభుమ్ । అభేదేన స్వదేహస్థం పశ్యన్నారాధయ ప్రభుమ్ ।। ౫.

కాబట్టి రాజేంద్రా! నీవు కూడా, పరమేశ్వరుడైన నారాయణుడిని, నీ స్వదేహంలోనే ఉన్నట్లు, భేదభావం లేకుండా దర్శించి, ఆరాధించాలి.

కపిలస్య వచః శ్రుత్వా స రాజాఽశ్వశిరా విభుః । జ్యేష్ఠం పుత్రం సమాహూయ ధన్యం స్థూలశిరాహ్వయమ్ । అభిషిచ్య నిజే రాజ్యే స రాజా ప్రయయౌ వనమ్ ।। ౫.

కపిలుని మాటలు విన్న ఆ మహాబలుడు అశ్వశిరా రాజు తన పెద్ద కుమారుడు, ధన్యుడు అయిన స్థూలశిరస్సుని పిలిపించి, తన రాజ్యాన్ని అతనికి అప్పగించి, తాను అరణ్యంలోకి వెళ్లిపోయాడు.

నైమిషాఖ్యం వరారోహే తత్ర యజ్ఞతనుం గురుమ్ । తపసారాధయామాస యజ్ఞమూర్తిం స్తవేన చ ।। ౫.

అందులో, అందమైనవాడా, నైమిషం అనే ప్రదేశంలో, అక్కడ యజ్ఞమూర్తి అయిన గురువును తపస్సుతో, స్తోత్రాలతో పూజించాడు.

ధరణ్యువాచ । కథం యజ్ఞతనోః స్తోత్రం రాజ్ఞా నారాయణస్య హ । స్తుతిః కృతా మహాభాగ పునరేతచ్చ శంస మే ।। ౫.

భూమిదేవి అడిగింది: యజ్ఞమూర్తి అయిన నారాయణునికి ఆ రాజు ఎలా స్తోత్రం చేసాడు? మహాభాగా, ఆ స్తుతిని మళ్లీ నాకు చెప్పు.

శ్రీవరాహ ఉవాచ । నమామి యాజ్యం త్రిదశాధిపస్య భవస్య సూర్యస్య హుతాశనస్య । సోమస్య రాజ్ఞో మరుతామనేక- రూపం హరిం యజ్ఞనరం నమస్యే ।। ౫.

శ్రీవరాహుడు పలికెను: యజ్ఞంలో పూజింపబడే వాడైన దేవతాధిపతి, భవుడు, సూర్యుడు, అగ్ని, సోముడు, రాజు, మరుత్గణులకు అధిపతియైన అనేక రూపాలుగల హరివారిని, యజ్ఞమూర్తిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

సుభీమదంష్ట్రం శశిసూర్యనేత్రం సంవత్సరే చాయనయుగ్మకుక్షమ్ । దర్భాఙ్గరోమాణమథేధ్మశక్తిం సనాతనం యజ్ఞనరం నమామి ।। ౫.

అద్భుతమైన దంతాలు, చంద్రుడు సూర్యుడు కన్నులుగా, సంవత్సరంలో రెండు అయనాల్ని పొట్టగా, దర్భ గడ్డి శరీర రోమాలుగా, ఇంధనం శక్తిగా కలిగిన శాశ్వత యజ్ఞనరుడిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

ద్యావాపృథివ్యోరిదమన్తరం హి వ్యాప్తం శరీరేణ దిశశ్చ సర్వాః । తమీడ్యమీశం జగతాం ప్రసూతిం జనార్దనం తం ప్రణతోఽస్మి నిత్యమ్ ।। ౫.

ఆకాశం, భూమి మధ్య అంతటా, దిక్కులన్నిటిలోను తన శరీరంతో వ్యాపించిన, లోకాలకు ఆదియైన, యజ్ఞమూర్తి అయిన జనార్దనుని నేను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

సురాసురాణాం చ జయాజయాయ యుగే యుగే యః స్వశరీరమాద్యమ్ । సృజత్యనాదిః పరమేశ్వరో య- స్తం యజ్ఞమూర్తిం ప్రణతోఽస్మి నాథమ్ ।। ౫.

దేవతలు, దానవులకు విజయాపజయాల కోసం ప్రతి యుగంలోను, ఆ ఆదిమైన పరమేశ్వరుడు తన స్వరూపాన్ని సృష్టించే యజ్ఞమూర్తి నాథునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

దధార మాయామయముగ్రతేజా జయాయ చక్రం త్వమలాంశుశుభ్రమ్ । గదాసిశార్ఙ్గాదిచతుర్భుజోఽయం తం యజ్ఞమూర్తిం ప్రణతోఽస్మి నిత్యమ్ ।। ౫.

మాయాశక్తితో కూడిన ఉగ్రతేజస్సుతో, నిర్మలమైన కాంతులు వెలిగించే చక్రాన్ని విజయానికి ధరించిన, గద, ఖడ్గం, శారంగం వంటి ఆయుధాలు పట్టిన నాలుగు చేతుల యజ్ఞమూర్తిని నేను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

క్వచిత్ సహస్త్రం శిరసాం దధార క్వచిన్మహాపర్వతతుల్యకాయమ్ । క్వచిత్ స ఏవ త్రసరేణుతుల్యో యస్తం సదా యజ్ఞనరం నమామి ।। ౫.

ఎప్పుడో వెయ్యి తలలు ధరించి, మరొకసారి మహాపర్వతం లాంటి శరీరాన్ని కలిగి, మరొకసారికి ధూళిపిట్టంత చిన్నవాడై ఉండే శాశ్వత యజ్ఞనరుడిని నేను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

చతుర్ముఖో యః సృజతే సమగ్రం రథాఙ్గపాణిః ప్రతిపాలనాయ । క్షయాయ కాలానలసన్నిభో య- స్తం యజ్ఞమూర్తిం ప్రణతోఽస్మి నిత్యమ్ ।। ౫.

నాలుగు ముఖాలతో సమస్తాన్ని సృష్టించే వాడు, రథచక్రాన్ని రక్షణ కోసం పట్టిన వాడు, నాశనానికి కాలాగ్ని వంటి వాడైన యజ్ఞమూర్తిని నేను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

సంసారచక్రక్రమణక్రియాయై య ఇజ్యతే సర్వగతః పురాణః । యో యోగిభిర్ధ్యాయతే చాప్రమేయస్ తం యజ్ఞమూర్తిం ప్రణతోఽస్మి నిత్యమ్ ।। ౫.

సంసారచక్రం నడిపించేందుకు పూజింపబడే, అన్నిచోట్ల వ్యాపించి, పురాతనుడై, యోగులు ధ్యానం చేసే, అపరిమితుడైన యజ్ఞమూర్తిని నేను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

సమ్యఙ్మనస్యర్పితవానహం తే యదా సుదృశ్యం స్వతనౌ ను తత్త్వమ్ । న చాన్యదస్తోతి మతిః స్థిరా మే యతస్తతో మావతు శుద్ధభావమ్ ।। ౫.

నిజంగా నా మనసును నీకు అర్పించాను; నీ స్వరూపంలో నీ తత్వాన్ని స్పష్టంగా చూసినప్పుడు, ఇంకేదీ లేదని నా మనస్సు స్థిరంగా ఉంటుంది. నా పవిత్రమైన భక్తిని నీవు కాపాడుము.

ఇతీరితస్తస్య హుతాశనార్చిః - ప్రఖ్యం తు తేజః పురతో బభూవ । తస్మిన్ స రాజా ప్రవివేశ బుద్ధిం కృత్వా లయం ప్రాప్తవాన్ యజ్ఞమూర్తౌ ।। ౫.

ఇలా స్తుతించగా, అగ్నిజ్వాలలా ప్రకాశవంతమైన తేజస్సు అతని ముందు ప్రత్యక్షమైంది. అందులో ఆ రాజు తన మనస్సును స్థిరపరిచి, యజ్ఞమూర్తిలో లయమయ్యాడు.

ధరణ్యువాచ । స వసుః సంశయచ్ఛేదం ప్రాప్య రైభ్యశ్చ సత్తమః । ఉభౌ కిం చక్రతుర్దేవ శ్రుత్వా చాఙ్గిరసం వచః ।। ౬.

భూమిదేవి అడిగింది: వసువు, రైభ్యుడు సందేహ నివృత్తిని పొందాక, ఆంగిరసుని మాటలు విని ఇద్దరూ ఏమి చేసారు, దేవా?

శ్రీవరాహ ఉవాచ । స వసుః సర్వధర్మజ్ఞః స్వరాజ్యం ప్రతిపాలయన్ । అయజద్ బహుభిర్యజ్ఞైర్మహద్భిర్భూరిదక్షిణైః ।। ౬.

శ్రీవరాహుడు పలికెను: ఆ వసువు, సమస్త ధర్మాలను తెలిసినవాడు, తన రాజ్యాన్ని పాలిస్తూ, అనేక గొప్ప యజ్ఞాలు, విరాళాలతో చేసినవాడు.

కర్మకాణ్డేన దేవేశం హరిం నారాయణం ప్రభుమ్ । తోషయామాస రాజేన్ద్రస్తమభేదేన చిన్తయన్ ।। ౬.

ఆ రాజు, హరి నారాయణుడిని దేవతాధిపతిగా భావిస్తూ, కర్మకాండంతో పూజించాడు.

తతః కాలేన మహతా తస్య రాజ్ఞో మతిః కిల । నివృత్తరాజ్యభోగస్య ద్న్ద్వస్యాన్తముపేయుషీ ।। ౬.

కాలక్రమంలో, ఆ రాజు రాజ్యసుఖాలు అనుభవించి, ద్వంద్వ భావనకు ముగింపు వచ్చేసింది.

తతః పుత్రం వివస్వన్తం శ్రేష్ఠం భ్రాతృశతస్య హ । అభిషిచ్య స్వకే రాజ్యే తపోవనముపాగమత్ ।। ౬.

తర్వాత, వంద మంది సోదరుల్లో శ్రేష్ఠుడైన తన కుమారుడు వివస్వంతుని తన రాజ్యంలో అభిషేకించి, తాను తపోవనానికి వెళ్లాడు.

పుష్కరం నామ తీర్థానాం ప్రవరం యత్ర కేశవః । పుణ్డరీకాక్షనామా తు పూజ్యతే తత్పరాయణైః ।। ౬.

పవిత్రమైన ప్రదేశాలలో పుష్కరం అన్నది అగ్రగణ్యమైన తీర్థం. అక్కడ పుండరీకాక్షుడు అనే కేశవుడు, తనకు అంకితమైన భక్తుల చేత పూజించబడుతున్నాడు.

తత్ర గత్వా స రాజర్షిః కాశ్మీరాధిపతిర్వసుః । అతితీవ్రేణ తపసా స్వశరీరమశోషయత్ ।। ౬.

అక్కడికి వెళ్లిన కాశ్మీరు రాజు వసు అనే రాజర్షి, అత్యంత కఠినమైన తపస్సు చేసి, తన శరీరాన్ని పూర్తిగా క్షీణింపజేశాడు.

పుణ్డరీకాక్షపారం తు స్తవం భక్త్యా జపన్ బుధః । ఆరిరాధయిషుర్దేవం నారాయణమకల్మషమ్ । స్తోత్రాన్తే తల్లయం ప్రాప్తః స రాజా రాజసత్తమః ।। ౬.

ఆ రాజు, పుండరీకాక్షునికి అర్పించే పరమమైన స్తోత్రాన్ని భక్తితో జపిస్తూ, పాపరహితుడైన నారాయణుని ప్రసన్నం చేయాలని ఆశించాడు. ఆ స్తోత్రం ముగిసిన వెంటనే, ఆ మహారాజు ఆయనలో ఐక్యమవడం సాధించాడు.

ధరణ్యువాచ । పుణ్డరీకాక్షపారం తు స్తోత్రం దేవ కథం స్మృతమ్ । కీదృశం తన్మమాచక్ష్వ పరమేశ్వర తత్త్వతః ।। ౬.

భూమి అడిగింది: పరమేశ్వరా! పుండరీకాక్షునికి అర్పించే పరమమైన స్తోత్రం ఎలా గుర్తించబడింది? అది ఎలా ఉంటుంది? దయచేసి నాకది నిజంగా చెప్పండి.

శ్రీవరాహ ఉవాచ । నమస్తే పుణ్డరీకాక్ష నమస్తే మధుసూదన । నమస్తే సర్వలోకేశ నమస్తే తిగ్మచక్రిణే ।। ౬.

శ్రీ వరాహుడు ఇలా అన్నాడు: పుండరీకాక్షా! నీకు నమస్కారం. మధుసూదనా! నీకు నమస్కారం. సమస్త లోకాల అధిపతీ! నీకు నమస్కారం. ఉగ్రమైన చక్రాన్ని ధరించినవాడా! నీకు నమస్కారం.

విశ్వమూర్తిం మహాబాహుం వరదం సర్వతేజసమ్ । నమామి పుణ్డరీకాక్షం విద్యాఽవిద్యాత్మకం విభుమ్ ।। ౬.

విశ్వరూపుడైన, బలమైన భుజాలు కలిగిన, వరాలిచ్చే, సమస్త తేజస్సుతో నిండిన, జ్ఞానమూ అజ్ఞానమూ రెండింటినీ కలిగి ఉన్న ప్రభువైన పుండరీకాక్షునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.