వరాహపురాణమ్

యక్ష్మణా దక్షశాపేన పురాక్రాన్తో నిశాకరః । ఏతచ్చీర్త్వా వ్రతం సద్యః కాన్తిమానభవత్ కిల ।। ౫౭.

పూర్వం దక్షుని శాపంతో చంద్రుడు క్షయవ్యాధితో బాధపడగా, ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించి వెంటనే కాంతిని తిరిగి పొందాడు.

ద్వితీయాయాం తు రాజేన్ద్ర కార్త్తికస్య సితే దినే । నక్తం కుర్వీత యత్నేన అర్చయన్ బలకేశవమ్ ।। ౫౭.

ఓ రాజా! కార్తీక మాసంలో శుక్ల ద్వితీయ తిథినాడు, రాత్రి ఉపవాసం చేస్తూ, శ్రద్ధతో బాలకేశవుని పూజించాలి.

బలదేవాయ పాదౌ తు కేశవాయ శిరోఽర్చయేత్ । ఏవమభ్యర్చ్య మేధావీ వైష్ణవం రూపముత్తమమ్ ।। ౫౭.

బలరాముని పాదాలను, కేశవుని తలని పూజించాలి. ఇలా పూజించినవాడు, ఉత్తమమైన వైష్ణవ స్వరూపాన్ని సత్కరిస్తాడు.

పరస్వరూపం సోమాఖ్యం ద్వికలం తద్దినే హి యత్ । తస్యార్ఘం దాపయేద్ ధీమాన్ మన్త్రేణ పరమేష్ఠినః ।। ౫౭.

ఆ రోజు, సోమ అనే పరమ స్వరూపమైన ద్వికల రూపానికి, పరమేశ్వరునికి మంత్రంతో అర్ఘ్యం సమర్పించాలి.

నమోఽస్త్వమృతరూపాయ సర్వౌషధినృపాయ చ । యజ్ఞలోకాధిపతయే సోమాయ పరమాత్మనే ।। ౫౭.

అమృత స్వరూపుడవైనవాడా, అన్ని ఔషధాల అధిపతివాడా, యజ్ఞ లోకానికి అధిపతివాడా, పరమాత్మ అయిన సోమా! నీకు నమస్కారం.

అనేనైవ చ మార్గేణ దత్త్వార్ఘ్యం పరమేష్ఠినః । రాత్రౌ సవిప్రో భుఞ్జీత యవాన్నం సఘృతం నరః ।। ౫౭.

ఇలానే పరమేశ్వరునికి అర్ఘ్యం సమర్పించిన తర్వాత, రాత్రి సమయంలో బ్రాహ్మణునితో కలిసి యవ అన్నాన్ని నెయ్యితో తినాలి.

ఫాల్గునాదిచతుష్కే తు పాయసం భోజయేచ్ఛుచిః । శాలిహోమం తు కుర్వీత కార్త్తికే తు యవైస్తథా ।। ౫౭.

ఫాల్గుణ మాసం మొదలు నాలుగు నెలల్లో, పవిత్రుడైనవాడు పాయసం భోజనం చేయించాలి; కార్తీక మాసంలో యవాలతో శాలిహోమం చేయాలి.

ఆషాఢాదిచతుష్కే తు తిలహోమం తు కారయేత్ । తద్వత్ తిలాన్నం భుఞ్జీత ఏష ఏవ విధిక్రమః ।। ౫౭.

ఆషాఢ మాసం మొదలు నాలుగు నెలల్లో, తిలహోమం చేయాలి. అలాగే తిల అన్నాన్ని భుజించాలి — ఇదే విధి క్రమం.

తతః సంవత్సరే పూర్ణే శశినం కృతరాజతమ్ । సితవస్త్రయుగచ్ఛన్నం సితపుష్పానులేపనమ్ । ఏవమేవ ద్విజం పూజ్య తతస్తం ప్రతిపాదయేత్ ।। ౫౭.

ఒక సంవత్సరం పూర్తయిన తర్వాత, వెండితో చేసిన చంద్రుని, తెల్ల వస్త్రజోడుతో కప్పి, తెల్ల పువ్వులతో అలంకరించి, బ్రాహ్మణునికి పూజించి దానం చేయాలి.

కాన్తిమానపి లోకేఽస్మిన్ సర్వజ్ఞః ప్రియదర్శనః । త్వత్ప్రసాదాత్ సోమరూపిన్ నారాయణ నమోఽస్తు తే ।। ౫౭.

ఈ లోకంలో అతడు కాంతిమంతుడవాడవుతాడు, అన్నీ తెలిసినవాడవుతాడు, అందరికి ఇష్టుడవుతాడు. నీ కృప వల్ల, సోమ స్వరూపుడైన నారాయణా! నీకు నమస్కారం.

అనేన కిల మన్త్రేణ దత్త్వా విప్రాయ వాగ్యతః । దత్తమాత్రే తతస్తస్మిన్ కాన్తిమాన్ జాయతే నరః ।। ౫౭.

ఈ మంత్రంతో, వాగ్వశుడై, బ్రాహ్మణునికి ఇది దానం చేసిన వెంటనే, ఆ మనిషి కాంతిమంతుడవాడవుతాడు.

ఆత్రేయేణాపి సోమేన కృతమేతత్ పురా నృప । తస్య వ్రతాన్తే సంతుష్టః స్వయమేవ జనార్దనః । యక్ష్మాణమపనీయాశు అమృతాఖ్యాం కలాం దదౌ ।। ౫౭.

ఓ రాజా! ఇదే వ్రతాన్ని పూర్వం ఆత్రేయుని కుమారుడైన సోముడు కూడా ఆచరించాడు. వ్రతాంతంలో జనార్దనుడు సంతోషించి, అతని వ్యాధిని తొలగించి, అమృతమైన కళను ప్రసాదించాడు.

తాం కలాం సోమరాజాఽసౌ తపసా లబ్ధవానితి । సోమత్వం చాగమత్ సోఽస్య ఓషధీనాం పతిర్బభౌ ।। ౫౭.

ఆ కళను సోమరాజు తపస్సుతో పొందాడు. అందువల్ల అతడు సోముడై, ఔషధాల అధిపతిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.

ద్వితీయామశ్వినౌ సోమభుజౌ కీర్త్యేతే తద్దినే నృప । తౌ శేషవిష్ణూ విఖ్యాతౌ ముఖ్యపక్షౌ న సంశయః ।। ౫౭.

రాజా! ద్వితీయ తిథినాడు సోమాన్ని పానంచేసే అశ్వినులు ప్రఖ్యాతి పొందుతారు. వారు శేషుడు, విష్ణువు అనే రెండు ప్రధాన పక్షాలుగా ప్రసిద్ధి చెందారు — ఇందులో సందేహం లేదు.

న విష్ణోర్వ్యతిరిక్తం స్యాద్ దైవతం నృపసత్తమ । నామభేదేన సర్వత్ర సంస్థితః పరమేశ్వరః ।। ౫౭.

ఓ ఉత్తమ రాజా! విష్ణువు తప్ప మరొక దేవుడు లేదు. పరమేశ్వరుడు అన్ని చోట్ల కూడా వేర్వేరు పేర్లతో ఉన్నాడు.

అగస్త్య ఉవాచ । అతః పరం మహారాజ సౌభాగ్యకరణం వ్రతమ్ । శ్రృణు యేనాశు సౌభాగ్యం స్త్రీపుంసాముపజాయతే ।। ౫౮.

అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: రాజా! ఇప్పుడు సౌభాగ్యం కలిగించే వ్రతాన్ని నేను చెబుతాను. దీని వల్ల ఆడవాళ్లకైనా, మగవాళ్లకైనా త్వరగా అదృష్టం కలుగుతుంది. విను.

ఫాల్గునస్య తు మాసస్య తృతీయా శుక్లపక్షతః । ఉపాసితవ్యా నక్తేన శుచినా సత్యవాదినా ।। ౫౮.

ఫాల్గుణ మాసంలో శుక్లపక్ష తృతీయ నాడు, శుద్ధంగా, నిజాయితీగా ఉండి, రాత్రి ఉపవాసంగా ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి.

సశ్రీకం చ హరిం పూజ్య రుద్రం వా చోమయా సహ । యా శ్రీః సా గిరిజా ప్రోక్తా యో హరిః స త్రిలోచనః ।। ౫౮.

లక్ష్మితో కూడిన హరిని, లేదా ఉమతో కూడిన రుద్రుని పూజించాలి. ఇక్కడ లక్ష్మి అంటే గిరిజ, హరి అంటే త్రినేత్రుడు అని చెప్పబడింది.

ఏవం సర్వేషు శాస్త్రేషు పురాణేషు చ పఠ్యతే । ఏతస్మాదన్యథా యస్తు బ్రూతే శాస్త్రం పృథక్తయా ।। ౫౮.

ఇలా అన్ని శాస్త్రాల్లో, పురాణాల్లో చెప్పబడింది. ఎవరు వీటిని వేరుగా చెప్పినా, శాస్త్రాన్ని తప్పుగా వివరించినవారే.

రుద్రో జనానాం మర్త్యానాం కావ్యం శాస్త్రం న తద్భవేత్ । విష్ణుం రుద్రకృతం బ్రూయాత్ శ్రీర్గౌరీ న తు పార్థివ । తన్నాస్తికానాం మర్త్యానాం కావ్యం జ్ఞేయం విచక్షణైః ।। ౫౮.

రుద్రుడు మానవులకు కావ్యాన్ని, శాస్త్రాన్ని రాయలేదని, విష్ణువు రుద్రునిచేత సృష్టించబడలేదని, లక్ష్మి గౌరీ కాదని ఎవరు అంటారో, రాజా! అటువంటి మాటలు నమ్మని వారి మాటలుగా జ్ఞానులు తెలుసుకోవాలి.

ఏవం జ్ఞాత్వా సలక్ష్మీకం హరిం సంపూజ్య భక్తితః । మన్త్రేణానేన రాజేన్ద్ర తతస్తం పరమేశ్వరమ్ ।। ౫౮.

ఇలా తెలుసుకుని, రాజేంద్రా! భక్తితో లక్ష్మితో కూడిన హరిని, ఈ మంత్రంతో పూజించాలి. ఆ తరువాత పరమేశ్వరుని పూజించాలి.

గమ్భీరాయేతి పాదౌ తు సుభగాయేతి వై కటిమ్ । ఉదరం దేవదేవేతి త్రినేత్రాయేతి వై ముఖమ్ । వాచస్పతయే చ శిరో రుద్రాయేతి చ సర్వతః ।। ౫౮.

పాదాలకు 'గంభీరాయ', నడుముకు 'సుభగాయ', పొట్టకు 'దేవదేవేతి', ముఖానికి 'త్రినేత్రాయ', తలకి 'వాచస్పతయే', అన్ని భాగాలకు 'రుద్రాయ' అని ఉచ్చరించాలి.

ఏవమభ్యర్చ్య మేధావీ విష్ణుం లక్ష్మ్యా సమన్వితమ్ । హరం వా గౌరిసంయుక్తం గన్ధపుష్పాదిభిః క్రమాత్ ।। ౫౮.

ఇలా, జ్ఞానులు లక్ష్మితో కూడిన విష్ణువును లేదా గౌరీతో కూడిన హరుణ్ని, గంధం, పువ్వులు మొదలైనవి సమర్పిస్తూ క్రమంగా పూజించాలి.

తతస్తస్యాగ్రతో హోమం కారయేన్మధుసర్పిషా । తిలైః సహ మహారాజ సౌభాగ్యపతయేతి చ ।। ౫౮.

ఆ తరువాత, వారి ముందు తేనె, నెయ్యి, నువ్వులు కలిపి 'సౌభాగ్యపతయే' అని పలుకుతూ హోమం చేయాలి.

తతస్త్వక్షారవిరసం నిస్నేహం ధరణీతలే । గోధూమాన్నం తు భుఞ్జీత కృష్ణేప్యేవం విధిః స్మృతః । ఆషాఢాదిద్వితీయాం తు పారణం తత్ర భోజనమ్ ।। ౫౮.

తర్వాత, ఉప్పు, కారం, నూనె లేకుండా, నేలపై ఉంచిన గోధుమ అన్నం తినాలి. కృష్ణపక్షంలో కూడా ఇదే విధానం. ఆషాఢ మాసం నుండి రెండవ రోజు ఉపవాస విరమణ చేసి భోజనం చేయాలి.

యవాన్నం తు తతః పశ్చాత్ కార్త్తికాదిషు పార్థివ । శ్యామాకం తత్ర భుఞ్జీత త్రీన్ మాసాన్ నియతః శుచిః ।। ౫౮.

తర్వాత, కార్తీక మాసం మొదలు మూడు నెలలు వరకూ, శుద్ధిగా నియమంగా యవ అన్నం లేదా శ్యామాకం తినాలి.

తతో మాఘసితే పక్షే తృతీయాయాం నరాధిప । సౌవర్ణాం కారయేద్ గౌరీం రుద్రం చైకత్ర బుద్ధిమాన్ ।। ౫౮.

తర్వాత, మాఘ మాసంలో శుక్లపక్ష తృతీయ నాడు, రాజా! జ్ఞానులు బంగారంతో గౌరీ, రుద్రుని కలిపి విగ్రహాన్ని చేయాలి.

సలక్ష్మీకం హరిం చాపి యథాశక్త్యా ప్రసన్నధీః । తతస్తం బ్రాహ్మణే దద్యాత్ పాత్రభూతే విచక్షణే ।। ౫౮.

అలాగే, తన శక్తికి తగినట్లుగా, ఆనందంగా లక్ష్మితో కూడిన హరిని కూడా తయారు చేసి, అర్హత కలిగిన బ్రాహ్మణుడికి దానం చేయాలి.

అన్నేన హీనే వేదానాం పారగే సాధువర్తిని । సదాచారేతి వా దద్యాదల్పవిత్తే విశేషతః ।। ౫౮.

అన్నం లేకపోతే, వేదాలు చదివినవారికి, మంచిగా ప్రవర్తించే వారికి, లేదా మంచి ఆచారమున్న వారికి, ముఖ్యంగా ధనం తక్కువగా ఉన్నవారు అయితే వారికి దానం చేయాలి.