వరాహపురాణమ్

వసత్యవిరతం ప్రాతఃస్నాయీ త్రిషవణే రతః । నామ్నా సంయమనః పూర్వమేకస్మిన్ దివసే నదీమ్ । ధర్మారణ్యే గతః స్నాతుం ధన్యాం భాగీరథీం శుభామ్ ।। ౫.

'అతడు ఎప్పుడూ నివసిస్తూ, ప్రతి ఉదయం స్నానం చేసి, మూడు సార్లు సంధ్యావందనం చేసేవాడు. ఒకరోజు, సంయమనుడు అనే వ్యక్తి ధర్మారణ్యంలో ఉన్న పవిత్రమైన భాగీరథి నదికి స్నానం చేయడానికి వెళ్లాడు.'

తత్రాసీనం మహాయూథం హరిణానాం విచక్షణః । లుబ్ధో నిష్ఠురకో నామ ధనుఃపాణిః కృతాన్తవత్ । ఆయయౌ తం జిఘాంసుః స ధనుష్యాయోజ్య సాయకమ్ ।। ౫.

'అక్కడ, గొప్ప జాగ్రత్తగల, నిష్ఠురకుడు అనే వేటగాడు, చేతిలో విల్లు పట్టుకుని, మరణం లాంటి భయంకరుడై, అక్కడ కూర్చున్న పెద్ద జింకల గుంపును చంపాలని ఉద్దేశంతో బాణాన్ని విల్లులో పెట్టాడు.'

తతః సంయమనో విప్రో దృష్ట్వా తం మృగయారతమ్ । వారయామాస మా భద్ర జీవఘాతమిమం కురు ।। ౫.

'అప్పుడు సంయమనుడు అనే బ్రాహ్మణుడు, వేటలో మునిగిపోయిన వేటగాడిని చూసి, "సద్గుణసంపన్నుడా, ప్రాణహానికరమైన ఈ పని చేయవద్దు" అని ఆపడానికి ప్రయత్నించాడు.'

ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచో వ్యాధః స్మితపూర్వమిదం వచః । ఉవాచ నాహం హింసామి పృథగ్జీవం ద్విజోత్తమ ।। ౫.

'ఆ మాటలు విని, వేటగాడు చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు: "ద్విజశ్రేష్ఠా, నేను వేరే ప్రాణిని హింసించను."'

పరమాత్మా త్వయం భూతైః క్రీడతే భగవాన్ స్వయమ్ । కృతా మృదా బలీవర్ద్దాస్తద్వదేతన్న సంశయః ।। ౫.

'ఈ భూతాలతో పరమాత్మయే స్వయంగా ఆడుకుంటాడు. ఎద్దులు, మట్టిని కూడా ఆయనే సృష్టిస్తాడు. ఇది సత్యమే, ఇందులో సందేహం లేదు.'

అహే భావః సదా బ్రహ్మన్నవిద్యేయం ముముక్షుణామ్ । యాత్రాప్రాణరతం సర్వం జగదేతద్ విచేష్టితమ్ । తత్రాహమితి యః శబ్దః స సాధుత్వం న గచ్ఛతి ।। ౫.

'బ్రాహ్మణా, ఈ భావన ఎప్పుడూ కలుగుతుంది — ఇది ముక్తిని కోరువారికి అజ్ఞానం. ఈ లోకమంతా ప్రాణయాత్రలో నడుస్తోంది. ఇక్కడ "నేను" అనే మాటకు మంచి అర్థం ఉండదు.'

ఇత్యాకర్ణ్య స విప్రేన్ద్రో ద్విజః సంయమనస్తదా । విస్మయేనాబ్రవీద్ వాక్యం లుబ్ధం నిష్ఠురకం ద్విజః ।। ౫.

ఇలా విని, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు సంయమనుడు ఆశ్చర్యంతో నిష్ఠురకుడైన వేటగాడిని ఇలా అడిగాడు.

కిమేతదుచ్యతే భద్ర ప్రత్యక్షం హేతుమద్వచః । తతః శ్రుత్వా మునేర్విప్రం లుబ్ధకః ప్రాహ ధర్మవిత్ । కుత్వా లోహమయం జాలం తస్యాధో జ్వలనం దదౌ ।। ౫.

ఇది మీరు ఏమిటి అంటున్నారు భద్రా? మీరు చెప్పింది స్పష్టంగా, కారణంతో కూడిన మాట. అప్పుడు ఆ మునిని విన్న వేటగాడు, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, ఇలా అన్నాడు: 'మీరు ఎందుకు ఇక్కడ ఇనుపపు వల వేసి, దాని క్రింద మంట పెట్టారు?'

దత్త్వా వహ్నిం ద్విజం ప్రాహ జ్వాల్యతాం కాష్ఠసచయః । తతో విప్రో ముఖేనాగ్నిం ప్రజ్వాల్య విరరామ హ ।। ౫.

మంటను వెలిగించిన తరువాత, వేటగాడు బ్రాహ్మణుడిని చూచి, 'ఈ కట్టెరాశిని కూడా కాల్చండి' అన్నాడు. అప్పుడు బ్రాహ్మణుడు తన నోటితో మంటను వెలిగించి, ఆపేశాడు.

జ్వలితే తు పునర్వహ్నౌ తం జాలం లోహసంభవమ్ । పృథక్పృథక్ సహస్త్రాణి నిన్యేఽన్తర్జాలకైర్ద్విజ । ఏకస్థానగతస్యాపి వహ్నేరాయసజాలకైః ।। ౫.

మళ్ళీ మంట బాగా ఎగిసిపడుతున్నప్పుడు, బ్రాహ్మణుడు ఆ ఇనుపపు వలలను వేరు వేరు చేసి, వేలాది వలలను చూపించాడు. మంట ఒక్కచోటే ఉన్నా, ఆ ఇనుప వలలతో వేరు వేరు చూపించాడు.

తతో లుబ్ధోఽబ్రవీద్విప్రమేకాం జ్వాలాం మహామునే । గృహాణ యేన శేషాణాం కరిష్యామీహ నాశనమ్ ।। ౫.

అప్పుడు వేటగాడు బ్రాహ్మణుడిని చూచి, 'మహామునీ, మీరు ఒక్క జ్వాలను తీసుకోండి. దాని ద్వారా మిగతావన్నీ నేను ఇక్కడ నాశనం చేస్తాను' అన్నాడు.

ఏవముక్త్వా హుతాశే తు తోయపూర్ణం ఘటం ద్రుతమ్ । చిక్షేప సహసా వహ్నిః ప్రశశామాశు పూర్వవత్ ।। ౫.

అలా చెప్పి, వెంటనే నీళ్లు నిండిన కుండను తీసుకుని ఆ మంట మీద వేయగా, మంట ముందులానే ఒక్కసారిగా ఆరిపోయింది.

తతోఽబ్రవీల్లుబ్ధకస్తు బ్రాహ్మణం తం తపోధనమ్ । భగవన్ యా త్వయా జ్వాలా గృహోతాసీద్ధుతాశనాత్ । ప్రయచ్ఛ యేన మార్గాణి మాంసాన్యానాయ్య భక్షయే ।। ౫.

అప్పుడు వేటగాడు ఆ తపస్సుతో ఉన్న బ్రాహ్మణుడిని చూచి, 'భగవన్, మీరు మంట నుండి తీసుకున్న ఆ జ్వాలను నాకు ఇవ్వండి. నేను తెచ్చిన మాంసాన్ని వండి తినడానికి దాన్ని ఉపయోగిస్తాను' అన్నాడు.

ఏవముక్తస్తదా విప్రో యావదాయసజాలకమ్ । పశ్యత్యేవ న తత్రాగ్నిర్మూలనాశే గతః క్షయమ్ ।। ౫.

అలా అడిగిన తరువాత, బ్రాహ్మణుడు ఆ ఇనుప వలను చూసినా, అక్కడ మంట ఏమి కనిపించలేదు; అది మూలంగా నాశనం అయి పోయింది.

తతో విలక్షభావేన బ్రాహ్మణః శంసితవ్రతః । తూష్ణీంభూతస్థితస్తావల్లుబ్ధకో వాక్యమబ్రవీత్ ।। ౫.

అప్పుడు వ్రతంలో స్థిరంగా ఉన్న బ్రాహ్మణుడు, తలవంచి, నిశ్శబ్దంగా నిలబడి ఉండగా, వేటగాడు ఇలా అన్నాడు.

ఏతస్మిఞ్జ్వలితో వహ్నిర్బహుశాఖశ్చ సత్తమ । మూలనాశే భవేన్నాశస్తద్వదేతదపి ద్విజ ।। ౫.

ఈ మంటలో ఎన్నో కొమ్మలు ఎగిసిపడుతున్నాయి. కానీ మూలం నాశనం అయితే, మంట కూడా ఆరిపోతుంది. బ్రాహ్మణా, ఇది నిజమేనా చెప్పండి.

ఆత్మా స ప్రకృతిస్థశ్చ భూతానాం సంశ్రయో భవేత్ । భూయ ఏషా జగత్సృష్టిస్తత్రైవ జగతో భవేత్ ।। ౫.

ఆత్మ తన స్వభావంలో ఉండి, అన్ని జీవులకు ఆధారంగా ఉంటుంది. మళ్ళీ ఈ జగత్తు సృష్టి కూడా దానినుండే పుట్టి, దానిలోనే ఉంటుంది.

పిణ్డగ్రహణధర్మేణ యదస్య విహితం వ్రతమ్ । తత్తదాత్మని సంయోజ్య కుర్వాణో నావసీదతి ।। ౫.

పిండం స్వీకరించే ధర్మాన్ని అనుసరించి, ఎవరికైతే ఏ వ్రతం చెప్పబడిందో, దాన్ని ఆత్మతో ఏకం చేసి ఆచరిస్తే, అతడు ఎప్పుడూ పడిపోడు.

ఏవముక్తే తు వ్యాధేన బ్రాహ్మణే రాజసత్తమ । పుష్పవృష్టిరథాకాశాత్ తస్యోపరి పపాత హ ।। ౫.

వేటగాడు బ్రాహ్మణుడితో ఇలా చెప్పిన వెంటనే, రాజా, ఆ బ్రాహ్మణుని మీద ఆకాశం నుండి పుష్పవృష్టి కురిసింది.

విమానాని చ దివ్యాని కామగాని మహాన్తి చ । బహురత్నాని ముఖ్యాని దదృశే బ్రాహ్మణోత్తమః ।। ౫.

అతడు ఆకాశంలో ఎక్కడికైనా వెళ్లగలిగే, గొప్ప, అనేక రత్నాలతో అలంకరించబడిన దివ్య విమానాలను చూశాడు.

తేషు నిష్ఠురకం లుబ్ధం సర్వేషు సమవస్థితమ్ । దదృశే బ్రాహ్మణస్తత్ర కామరూపిణముత్తమమ్ ।। ౫.

అందులో, ఆ బ్రాహ్మణుడు కఠినంగా, లోభిగా ఉన్న వేటగాడిని అందరిలో నిలబడి ఉన్నట్లు చూశాడు. అక్కడే అనేక రూపాలు ధరించిన పరమాత్మను దర్శించాడు.

అద్వైతవాసనాసిద్ధం యోగాద్ బహుశరీరకమ్ । దృష్ట్వా విప్రో ముదా యుక్తః ప్రయయౌ నిజమాశ్రమమ్ ।। ౫.

అద్వైత భావంతో సిద్ధుడై, యోగబలంతో అనేక శరీరాలు కలిగి ఉన్న ఆ పరమాత్మను చూసి, బ్రాహ్మణుడు ఆనందంతో తన ఆశ్రమానికి తిరిగి వెళ్లాడు.

ఏవం జ్ఞానవతః కర్మ్మ కుర్వతోఽపి స్వజాతికమ్ । భవేన్ముక్తిర్ద్విజశ్రేష్ఠ రైభ్య రాజన్ వసో ధ్రువమ్ ।। ౫.

ఇలా, రైభ్యా! జ్ఞానం కలవారు తమకు తగిన కర్మలు చేస్తూ ఉన్నా, తప్పకుండా ముక్తిని పొందుతారు, రాజా.

ఏవం తౌ సంశయచ్ఛేదం ప్రాప్తౌ రైభ్యవసూ నృప । బృహస్పతేస్తతో ధిష్ణ్యాజ్జగ్మతుర్నిజమాశ్రమమ్ ।। ౫.

ఇలా, రాజా, రైభ్యుడు, వసువు తమ సందేహాన్ని నివృత్తి చేసుకొని, బృహస్పతి ఆశ్రమం నుండి తమ తమ ఆశ్రమాలకు వెళ్లారు.

తస్మాత్ త్వమపి రాజేన్ద్ర దేవం నారాయణం ప్రభుమ్ । అభేదేన స్వదేహస్థం పశ్యన్నారాధయ ప్రభుమ్ ।। ౫.

కాబట్టి రాజేంద్రా! నీవు కూడా, పరమేశ్వరుడైన నారాయణుడిని, నీ స్వదేహంలోనే ఉన్నట్లు, భేదభావం లేకుండా దర్శించి, ఆరాధించాలి.

కపిలస్య వచః శ్రుత్వా స రాజాఽశ్వశిరా విభుః । జ్యేష్ఠం పుత్రం సమాహూయ ధన్యం స్థూలశిరాహ్వయమ్ । అభిషిచ్య నిజే రాజ్యే స రాజా ప్రయయౌ వనమ్ ।। ౫.

కపిలుని మాటలు విన్న ఆ మహాబలుడు అశ్వశిరా రాజు తన పెద్ద కుమారుడు, ధన్యుడు అయిన స్థూలశిరస్సుని పిలిపించి, తన రాజ్యాన్ని అతనికి అప్పగించి, తాను అరణ్యంలోకి వెళ్లిపోయాడు.

నైమిషాఖ్యం వరారోహే తత్ర యజ్ఞతనుం గురుమ్ । తపసారాధయామాస యజ్ఞమూర్తిం స్తవేన చ ।। ౫.

అందులో, అందమైనవాడా, నైమిషం అనే ప్రదేశంలో, అక్కడ యజ్ఞమూర్తి అయిన గురువును తపస్సుతో, స్తోత్రాలతో పూజించాడు.

ధరణ్యువాచ । కథం యజ్ఞతనోః స్తోత్రం రాజ్ఞా నారాయణస్య హ । స్తుతిః కృతా మహాభాగ పునరేతచ్చ శంస మే ।। ౫.

భూమిదేవి అడిగింది: యజ్ఞమూర్తి అయిన నారాయణునికి ఆ రాజు ఎలా స్తోత్రం చేసాడు? మహాభాగా, ఆ స్తుతిని మళ్లీ నాకు చెప్పు.

శ్రీవరాహ ఉవాచ । నమామి యాజ్యం త్రిదశాధిపస్య భవస్య సూర్యస్య హుతాశనస్య । సోమస్య రాజ్ఞో మరుతామనేక- రూపం హరిం యజ్ఞనరం నమస్యే ।। ౫.

శ్రీవరాహుడు పలికెను: యజ్ఞంలో పూజింపబడే వాడైన దేవతాధిపతి, భవుడు, సూర్యుడు, అగ్ని, సోముడు, రాజు, మరుత్గణులకు అధిపతియైన అనేక రూపాలుగల హరివారిని, యజ్ఞమూర్తిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.