వరాహపురాణమ్

ఏతే పూర్వం దస్యవః స్యుస్తతో రాజ్ఞా వశీకృతాః । అమూర్త్తా ఇవ తే సర్వే చక్రురాయతనం శుభమ్ ।। ౫౨.

వాళ్లు ముందుగా దొంగలు, తర్వాత రాజు వశపరిచినవారు. వాళ్లంతా రూపం లేనట్టు ఉండి, ఒక అందమైన నివాసాన్ని నిర్మించారు.

నవద్బారం పురం తస్య త్వేకస్తమ్భం చతుష్పథమ్ । నదీసహస్త్రసంకీర్ణ జలకృత్య సమాస్థితమ్ ।। ౫౨.

ఆ నగరానికి తొమ్మిది తలుపులు, ఒకే ఒక స్తంభం, నాలుగు దారులు కలిగిన కూడలి ఉండేది. అది వెయ్యి నదుల మధ్యలో, నీటి పనులు అన్నీ సమృద్ధిగా ఏర్పాటుచేసి ఉండేది.

తత్పురం తే ప్రవివిశురేకీభూతాస్తతో నవ । పురుషో మూర్త్తిమాన్ రాజా పశుపాలోఽభవత్ క్షణాత్ ।। ౫౨.

ఆ తొమ్మిది మంది ఒక్కటై ఆ నగరంలోకి ప్రవేశించారు. వెంటనే అక్కడ ఒక పురుషుడు రాజుగా, గొఱ్ఱెల కాపరిగా రూపం దాల్చాడు.

తతస్తత్పురసంస్థస్తు పశుపాలో మహానృపః । సంసూచ్య వాచకాఞ్ఛబ్దాన్ వేదాన్ సస్మార తత్పురే ।। ౫౨.

ఆ రాజు, గొఱ్ఱెల కాపరి, ఆ నగరంలో నివసిస్తూ, వేదాలను జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ, వేద పాఠకుల మాటలను సూచించేవాడు.

ఆత్మస్వరూపిణో నిత్యాస్తదుక్తాని వ్రతాని చ । నియమాన్ క్రతవశ్చైవ సర్వాన్ రాజా చకార హ ।। ౫౨.

ఆ రాజు, ఆత్మ స్వరూపమైన శాశ్వతమైన వ్రతాలు, నియమాలు, యజ్ఞాదులను అన్నింటినీ ఆచరించాడు.

స కదాచిన్నృపః ఖిన్నః కర్మకాణ్డం ప్రరోచయన్ । సర్వజ్ఞో యోగనిద్రాయాం స్థిత్వా పుత్రం ససర్జ హ ।। ౫౨.

ఒకసారి ఆ రాజు, కర్మకాండను ప్రోత్సహిస్తూ అలసిపోయాడు. అంతటికి సర్వజ్ఞుడై, యోగనిద్రలోకి వెళ్లి, ఒక కుమారుణ్ని సృష్టించాడు.

చతుర్వక్త్రం చతుర్బాహుం చతుర్వేదం చతుష్పథమ్ । తస్మాదారభ్య నృపతేర్వశే పశ్వాదయః స్థితాః ।। ౫౨.

నాలుగు ముఖాలు, నాలుగు చేతులు, నాలుగు వేదాలు, నాలుగు దారులు కలిగి, ఆ రాజు నుండి పశువులతో మొదలైన అన్ని జీవులు అతని అధికారంలో నిలిచాయి.

తస్మిన్ సముద్రే స నృపో వనే తస్మింస్తథైవ చ । తృణాదిషు నృపస్సైవ హస్త్యాదిషు తథైవ చ । సమోభవత్ కర్మకాణ్డాదనుజ్ఞాయ మహామతే ।। ౫౨.

ఆ మహామతి! ఆ సముద్రంలోనూ, ఆ అడవిలోనూ, గడ్డి మొదలైన వాటిలోనూ, ఏనుగులు మొదలైన జంతువుల్లోనూ, ఆ రాజు తానే సమంగా ఉండి, కర్మకాండకు అనుమతి ఇచ్చాడు.

భద్రాశ్వ ఉవాచ । మత్ప్రశ్నవిషయే బ్రహ్మన్ కథేయం కథితా త్వయా । తస్యా విభూతిరభవత్ కస్య కేన కృతేన హ ।। ౫౩.

భద్రాశ్వుడు ఇలా అడిగాడు: బ్రహ్మన్! నా ప్రశ్నకు సంబంధించిన కథను నీవు వివరంగా చెప్పావు. ఆ మహిమ ఎవరిది? ఎవరు, ఎలా సాధించారు?

అగస్త్య ఉవాచ । ఆగతేయం కథా చిత్రా సర్వస్య విషయే స్థితా । త్వద్దేహే మమ దేహే చ సర్వజన్తుషు సా సమా ।। ౫౩.

అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: ఈ అద్భుతమైన కథ అందరికీ సంబంధించినది. అది నీ శరీరంలోనూ, నా శరీరంలోనూ, అన్ని జీవుల్లో సమానంగా ఉంది.

తస్యాం సంభూతిమిచ్ఛన్ యస్తస్యోపాయం స్వయం పరమ్ । పశుపాలాత్ సముత్పన్నో యశ్చతుష్పాచ్చతుర్ముఖః ।। ౫౩.

ఎవరయితే దాని మూలాన్ని తెలుసుకోవాలని కోరుకుంటారో, వారు తామే పరమ మార్గాన్ని వెతకాలి. గొఱ్ఱెల కాపరి నుండి నాలుగు కాళ్లవారు, వారిలోనుండి నాలుగు ముఖాలవాడు పుట్టాడు.

స గురుః స కథాయాస్తు తస్యాశ్చైవ ప్రవర్త్తకః । తస్య పుత్రః స్వరో నామ సప్తమూర్తింరసౌ స్మృతః ।। ౫౩.

అతడే ఆ కథకు గురువు, ఆ కథను ప్రారంభించినవాడు. అతని కుమారుడు స్వరుడు, ఏడో రూపంగా గుర్తించబడ్డాడు.

తేన ప్రోక్తం తు యత్కించిత్ చతుర్ణాం సాధనం నృప । ఋగర్థానాం చతుర్భిస్తే తద్భక్త్యారాధ్యతాం యయుః ।। ౫౩.

రాజా! అతడు చెప్పిన నాలుగు విధాల సాధనాన్ని, ఋగ్వేదార్థాన్ని ఆరాధించే వారు భక్తితో పూజించి, ఫలితాన్ని పొందారు.

చతుర్ణాం ప్రథమో యస్తు చతుఃశ్రృఙ్గసమాస్థితః । వృషద్వితీయస్తత్ప్రోక్తమార్గేణైవ తృతీయకః । చతుర్థస్తత్ప్రణీతస్తాం పూజ్య భక్త్యా సుతం వ్రజేత్ ।। ౫౩.

నాలుగులో మొదటివాడు నాలుగు కొమ్ములతో ఉన్న వృషభుడు. రెండవవాడు అతడు చెప్పిన మార్గాన్ని అనుసరిస్తాడు. మూడవవాడు కూడా అలాగే. నాలుగవవాడు అతని మార్గదర్శనంతో కుమారుణ్ని భక్తితో పూజిస్తాడు.

సప్తమూర్త్తేస్తు చరితం శుశ్రుంవుః ప్రథమం నృప । బ్రహ్మచర్యేణ వర్త్తేత ద్వితీయోఽస్య సనాతనః ।। ౫౩.

రాజా! ఏడో రూపుని గురించి మొదట వినిపించింది. రెండవవాడు బ్రహ్మచర్యంలో ఉండే శాశ్వతుడు.

తతో భృత్యాదిభరణం వృషభారోహణం త్రిషు । వనవాసశ్చ నిర్ద్దిష్ట ఆత్మస్థే వృషభే సతి ।। ౫౩.

అనంతరం, సేవకుల సంరక్షణ, ముగ్గురిలో వృషభంపై ఎక్కడం, అడవిలో నివాసం — ఇవన్నీ ఆత్మస్థితి వృషభుని సందర్భంలో చెప్పబడ్డాయి.

అహమస్మి వదత్యన్యశ్చతుర్ద్ధా ఏకధా ద్విధా । భేదభిన్నసహోత్పన్నాస్తస్యాపత్యాని జజ్ఞిరే ।। ౫౩.

ఇంకొకడు 'నేనేను' అని నాలుగు విధాలుగా, ఒక్కటిగా, రెండు విధాలుగా చెప్పాడు. భేదభిన్నతల వల్ల అతని సంతానం జన్మించింది.

నిత్యానిత్యస్వరూపాణి దృష్ట్వా పూర్వం చతుర్ముఖః । చిన్తయామాస జనకం కథం పశ్యామ్యహం నృప ।। ౫౩.

నిత్యమైనవి, అనిత్యమైనవి చూసిన తరువాత, నాలుగు ముఖాలవాడు, 'నా తండ్రిని నేను ఎలా చూడగలను?' అని ఆలోచించాడు.

మదీయస్య పితుర్యే హి గుణా ఆసన్ మహాత్మనః । న తే సమ్ప్రతి దృశ్యన్తే స్వరాపత్యేషు కేషుచిత్ ।। ౫౩.

రాజా! నా తండ్రి మహాత్ముని గుణాలు గతంలో ఉన్నా, ఇప్పుడు స్వరుని సంతానంలో కొందరిలో కనిపించడం లేదు.

పితుః పుత్రస్య యః పుత్రః స పితామహనామవాన్ । ఏవం శ్రుతిః స్థితా చేయం స్వరాపత్యేషు నాన్యథా ।। ౫౩.

తండ్రి కుమారుని కుమారుడు, అంటే మనవడు, 'పితామహుడు' అనే పేరుతో పిలవబడతాడు. ఈ విధంగా వంశంలో ఈ సంప్రదాయం స్థిరంగా ఉంది, ఇంకెక్కడా కాదు.

క్వాపి సంపత్స్యతే భావో ద్రష్టవ్యశ్చాపి తే పితా । ఏవం నీతేఽపి కిం కార్యమితి చిన్తాపరోఽభవత్ ।। ౫౩.

ఎప్పుడో ఈ బంధం ఏర్పడుతుంది; నీవు నీ తండ్రిని కూడా చూడాలి. ఇలా చేసిన తరువాత కూడా, ఏమి చేయాలో ఆలోచిస్తూ అతడు మనస్సులో మునిగిపోయాడు.

తస్య చిన్తయతః శస్త్రం పితృకం పురతో బభౌ । తేన శస్త్రేణ తం రోషాన్మమన్థ స్వరమన్తికే ।। ౫౩.

అతడు ఆలోచిస్తూ ఉండగా, పితృవంశానికి చెందిన ఆయుధం అతని ముందు ప్రత్యక్షమైంది. ఆ ఆయుధంతో, కోపంతో, దగ్గరలోని సారం తిప్పాడు.

తస్మిన్ మథితమాత్రే తు శిరస్తస్యాపి దుర్గ్రహమ్ । నాలికేరఫలాకారం చతుర్వక్త్రోఽన్వపశ్యత ।। ౫౩.

అది తిప్పిన వెంటనే, పట్టుకోవడం కష్టమైన, నారికేళం ఆకారంలో, నాలుగు ముఖాలు ఉన్న తలను అతడు చూశాడు.

తచ్చావృతం ప్రధానేన దశధా సంవృతో బభౌ । చతుష్పాదేన శస్త్రేణ చిచ్ఛేద తిలకాణ్డవత్ ।। ౫౩.

ఆ తల ప్రధాన కారణంతో పది పొరలతో పూర్తిగా కప్పబడింది. నాలుగు మూలలున్న ఆయుధంతో, అతడు దానిని నువ్వుల పొట్టలా కోసేశాడు.

ప్రకామం తిలసంచ్ఛిన్నే తదమూలౌ న మే బభౌ । అహం త్వహం వదన్ భూతం తమప్యేవమథాచ్ఛినత్ ।। ౫౩.

నువ్వుల్లా ఉన్న భాగాలు పూర్తిగా కోసినప్పుడు, మూలంలో ఏమీ మిగలలేదు. అయినా, 'నేనే నేను' అని చెప్పే ఒక జీవి ప్రత్యక్షమైంది; దానినీ అతడు అలాగే కోసేశాడు.

తస్మిన్ ఛిన్నే తదస్యాంసే హ్రస్వమన్యమవేక్షత । అహం భూతాది వః పఞ్చ వదన్తం భూతిమన్తికాత్ ।। ౫౩.

దానిని కోసిన తరువాత, ఆ భాగంలో మరో చిన్న జీవిని చూశాడు. అది దగ్గర నుంచే, 'నేనే భూతాల ఐదు మూలాలు' అని చెప్పింది.

తమప్యేవమథో ఛిత్త్వా పఞ్చాశూన్యమమీక్షత । కృత్వావకాశం తే సర్వే జల్పన్త ఇదమన్తికాత్ ।। ౫౩.

దానినీ అలాగే కోసిన తరువాత, ఐదు భూతాల్లో శూన్యతను చూశాడు. అంతటితో, అందరూ దగ్గర నుంచే మాట్లాడటం మొదలుపెట్టారు.

తమప్యసఙ్గశస్త్రేణ చిచ్ఛేద తిలకాణ్డవత్ । తస్మించ్ఛిన్నే దశాంశేన హ్రస్వమన్యమపశ్యత ।। ౫౩.

దానినీ అసక్తితో ఉన్న ఆయుధంతో నువ్వుల పొట్టలా కోసేశాడు. అది కోసిన తరువాత, దాని పదవంతు చిన్నదైన మరోదాన్ని చూశాడు.

పురుషం రూపశస్త్రేణ తం ఛిత్త్వాఽన్యమపశ్యత । తద్వద్ హ్రస్వం సితం సౌమ్యం తమప్యేవం తదాఽకరోత్ ।। ౫౩.

ఆ పురుషుని రూపాన్ని కోసే ఆయుధంతో కోసిన తరువాత, మరోదాన్ని చూశాడు. అదే విధంగా, చిన్నదిగా, తెల్లగా, మృదువుగా ఉన్న దానినీ అలాగే చేసాడు.