వరాహపురాణమ్

ఏకైవ తేషాం సుచిరం సంవేష్ట్యాసజ్యసంస్థితా । ఏవం స పశుపాలోఽసౌ కృతవానఞ్జసా నృప ।। ౫౧.

వాళ్లలో ఒకరే చాలా కాలం అక్కడ ఉండి, చుట్టుముట్టి అతనితో కలిసి ఉన్నది. అలా ఆ గొల్లపిల్ల సులభంగా చేసాడు, ఓ రాజా.

తస్య తల్లాఘవం దృష్ట్వా రూపం చ నృపతేర్మృధే । త్రివర్ణః పురుషో రాజన్నబ్రవీద్ రాజసత్తమమ్ ।। ౫౧.

రాజు యుద్ధంలో చూపిన వేగాన్ని, రూపాన్ని చూసి, మూడు రంగులున్న మనిషి ఆ గొప్ప రాజుతో మాట్లాడాడు.

త్వత్పుత్రోఽస్మి మహారాజ బ్రూహి కిం కరవాణి తే । అస్మాభిర్బన్ధుమిచ్ఛద్భిర్భవన్తం నిశ్చయః కృతః ।। ౫౧.

'నేను మీ కుమారుడిని మహారాజా. మీరు చెప్పండి, మీకోసం ఏమి చేయాలి? మేమంతా బంధుత్వం కోరుకుంటూ, మిమ్మల్ని మనసులో నిర్ణయించుకున్నాం.'

యది నామ కృతాః సర్వే వయం దేవ పరాజితాః । ఏవమేవ శరీరేషు లీనాస్తిష్ఠామ పార్థివ ।। ౫౧.

'దేవా! మేమంతా ఓడిపోయినా, ఈ శరీరాల్లో కలిసిపోయి ఉన్నాం, ఓ రాజా!'

మర్య్యేకే తవ పుత్రత్వం గతే సర్వేషు సంభవః । ఏవముక్తస్తతో రాజా తం నరం పునరబ్రవీత్ ।। ౫౧.

'నీ కుమారుల్లో ఒకడే మిగిలాడు; అందరూ పోయిన తర్వాత, అతడే జీవించేవాడు.' అని చెప్పగా, రాజు ఆ మనిషిని మళ్లీ అడిగాడు.

పుత్రో భవతి మే కర్త్తా అన్యేషామపి సత్తమ । యుష్మత్సుఖైర్నరైర్భావైర్నాహం లిప్యే కదాచన ।। ౫౧.

'నీవు నా కుమారుడవు, ఇతరులకూ అలాగే. మీలాంటి మనుషుల ఆనందాలతో, స్వభావాలతో నేను ఎప్పుడూ కలిసిపోను.'

ఏవముక్త్వా స నృపతిస్తమాత్మజమథాకరోత్ । తైర్విముక్తః స్వయం తేషాం మధ్యే స విరరామ హ ।। ౫౧.

అలా చెప్పి, రాజు అతడిని తన కుమారుడిగా చేసుకున్నాడు. వాళ్ల వల్ల విముక్తుడై, వారి మధ్య విశ్రాంతిగా ఉన్నాడు.

అగస్త్య ఉవాచ । స త్రివర్ణో నృపోత్సృష్టః స్వతన్త్రత్వాచ్చ పార్థివ । అహం నామానమసృజత్ పుత్రం పుత్రస్త్రివర్ణకమ్ ।। ౫౨.

అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ మూడు రంగులున్నవాడు, రాజు విడిచిపెట్టడంతో స్వతంత్రుడై, 'అహం' అనే కుమారుణ్ని సృష్టించాడు. ఆ కుమారుడు కూడా మూడు రంగులున్నవాడే.

తస్యాపి చాభవత్ కన్యా అవబోధస్వరూపిణీ । సా తు విజ్ఞానదం పుత్రం మనోహ్వం విససర్జ ।। ౫౨.

ఆయనకి కూడా ఒక కుమార్తె జన్మించింది, ఆమె జ్ఞాన స్వరూపిణి. ఆమె 'మనోహ్వ' అనే కుమారుణ్ని ప్రసవించింది, అతడు జ్ఞానం ప్రసాదించేవాడు.

తస్యాపి సర్వరూపాః స్యుస్తనయాః పఞ్చభోగినః । యథాసంఖ్యేన పుత్రాస్తు తేషామక్షాభిధానకాః ।। ౫౨.

ఆయనకి కూడా అన్ని రూపాలున్న ఐదుగురు కుమారులు, అనుభవించేవారు. వారి కుమారులు కూడా వారి సంఖ్య ప్రకారం 'అక్ష' అనే పేరుతో పిలవబడ్డారు.

ఏతే పూర్వం దస్యవః స్యుస్తతో రాజ్ఞా వశీకృతాః । అమూర్త్తా ఇవ తే సర్వే చక్రురాయతనం శుభమ్ ।। ౫౨.

వాళ్లు ముందుగా దొంగలు, తర్వాత రాజు వశపరిచినవారు. వాళ్లంతా రూపం లేనట్టు ఉండి, ఒక అందమైన నివాసాన్ని నిర్మించారు.

నవద్బారం పురం తస్య త్వేకస్తమ్భం చతుష్పథమ్ । నదీసహస్త్రసంకీర్ణ జలకృత్య సమాస్థితమ్ ।। ౫౨.

ఆ నగరానికి తొమ్మిది తలుపులు, ఒకే ఒక స్తంభం, నాలుగు దారులు కలిగిన కూడలి ఉండేది. అది వెయ్యి నదుల మధ్యలో, నీటి పనులు అన్నీ సమృద్ధిగా ఏర్పాటుచేసి ఉండేది.

తత్పురం తే ప్రవివిశురేకీభూతాస్తతో నవ । పురుషో మూర్త్తిమాన్ రాజా పశుపాలోఽభవత్ క్షణాత్ ।। ౫౨.

ఆ తొమ్మిది మంది ఒక్కటై ఆ నగరంలోకి ప్రవేశించారు. వెంటనే అక్కడ ఒక పురుషుడు రాజుగా, గొఱ్ఱెల కాపరిగా రూపం దాల్చాడు.

తతస్తత్పురసంస్థస్తు పశుపాలో మహానృపః । సంసూచ్య వాచకాఞ్ఛబ్దాన్ వేదాన్ సస్మార తత్పురే ।। ౫౨.

ఆ రాజు, గొఱ్ఱెల కాపరి, ఆ నగరంలో నివసిస్తూ, వేదాలను జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ, వేద పాఠకుల మాటలను సూచించేవాడు.

ఆత్మస్వరూపిణో నిత్యాస్తదుక్తాని వ్రతాని చ । నియమాన్ క్రతవశ్చైవ సర్వాన్ రాజా చకార హ ।। ౫౨.

ఆ రాజు, ఆత్మ స్వరూపమైన శాశ్వతమైన వ్రతాలు, నియమాలు, యజ్ఞాదులను అన్నింటినీ ఆచరించాడు.

స కదాచిన్నృపః ఖిన్నః కర్మకాణ్డం ప్రరోచయన్ । సర్వజ్ఞో యోగనిద్రాయాం స్థిత్వా పుత్రం ససర్జ హ ।। ౫౨.

ఒకసారి ఆ రాజు, కర్మకాండను ప్రోత్సహిస్తూ అలసిపోయాడు. అంతటికి సర్వజ్ఞుడై, యోగనిద్రలోకి వెళ్లి, ఒక కుమారుణ్ని సృష్టించాడు.

చతుర్వక్త్రం చతుర్బాహుం చతుర్వేదం చతుష్పథమ్ । తస్మాదారభ్య నృపతేర్వశే పశ్వాదయః స్థితాః ।। ౫౨.

నాలుగు ముఖాలు, నాలుగు చేతులు, నాలుగు వేదాలు, నాలుగు దారులు కలిగి, ఆ రాజు నుండి పశువులతో మొదలైన అన్ని జీవులు అతని అధికారంలో నిలిచాయి.

తస్మిన్ సముద్రే స నృపో వనే తస్మింస్తథైవ చ । తృణాదిషు నృపస్సైవ హస్త్యాదిషు తథైవ చ । సమోభవత్ కర్మకాణ్డాదనుజ్ఞాయ మహామతే ।। ౫౨.

ఆ మహామతి! ఆ సముద్రంలోనూ, ఆ అడవిలోనూ, గడ్డి మొదలైన వాటిలోనూ, ఏనుగులు మొదలైన జంతువుల్లోనూ, ఆ రాజు తానే సమంగా ఉండి, కర్మకాండకు అనుమతి ఇచ్చాడు.

భద్రాశ్వ ఉవాచ । మత్ప్రశ్నవిషయే బ్రహ్మన్ కథేయం కథితా త్వయా । తస్యా విభూతిరభవత్ కస్య కేన కృతేన హ ।। ౫౩.

భద్రాశ్వుడు ఇలా అడిగాడు: బ్రహ్మన్! నా ప్రశ్నకు సంబంధించిన కథను నీవు వివరంగా చెప్పావు. ఆ మహిమ ఎవరిది? ఎవరు, ఎలా సాధించారు?

అగస్త్య ఉవాచ । ఆగతేయం కథా చిత్రా సర్వస్య విషయే స్థితా । త్వద్దేహే మమ దేహే చ సర్వజన్తుషు సా సమా ।। ౫౩.

అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: ఈ అద్భుతమైన కథ అందరికీ సంబంధించినది. అది నీ శరీరంలోనూ, నా శరీరంలోనూ, అన్ని జీవుల్లో సమానంగా ఉంది.

తస్యాం సంభూతిమిచ్ఛన్ యస్తస్యోపాయం స్వయం పరమ్ । పశుపాలాత్ సముత్పన్నో యశ్చతుష్పాచ్చతుర్ముఖః ।। ౫౩.

ఎవరయితే దాని మూలాన్ని తెలుసుకోవాలని కోరుకుంటారో, వారు తామే పరమ మార్గాన్ని వెతకాలి. గొఱ్ఱెల కాపరి నుండి నాలుగు కాళ్లవారు, వారిలోనుండి నాలుగు ముఖాలవాడు పుట్టాడు.

స గురుః స కథాయాస్తు తస్యాశ్చైవ ప్రవర్త్తకః । తస్య పుత్రః స్వరో నామ సప్తమూర్తింరసౌ స్మృతః ।। ౫౩.

అతడే ఆ కథకు గురువు, ఆ కథను ప్రారంభించినవాడు. అతని కుమారుడు స్వరుడు, ఏడో రూపంగా గుర్తించబడ్డాడు.

తేన ప్రోక్తం తు యత్కించిత్ చతుర్ణాం సాధనం నృప । ఋగర్థానాం చతుర్భిస్తే తద్భక్త్యారాధ్యతాం యయుః ।। ౫౩.

రాజా! అతడు చెప్పిన నాలుగు విధాల సాధనాన్ని, ఋగ్వేదార్థాన్ని ఆరాధించే వారు భక్తితో పూజించి, ఫలితాన్ని పొందారు.

చతుర్ణాం ప్రథమో యస్తు చతుఃశ్రృఙ్గసమాస్థితః । వృషద్వితీయస్తత్ప్రోక్తమార్గేణైవ తృతీయకః । చతుర్థస్తత్ప్రణీతస్తాం పూజ్య భక్త్యా సుతం వ్రజేత్ ।। ౫౩.

నాలుగులో మొదటివాడు నాలుగు కొమ్ములతో ఉన్న వృషభుడు. రెండవవాడు అతడు చెప్పిన మార్గాన్ని అనుసరిస్తాడు. మూడవవాడు కూడా అలాగే. నాలుగవవాడు అతని మార్గదర్శనంతో కుమారుణ్ని భక్తితో పూజిస్తాడు.

సప్తమూర్త్తేస్తు చరితం శుశ్రుంవుః ప్రథమం నృప । బ్రహ్మచర్యేణ వర్త్తేత ద్వితీయోఽస్య సనాతనః ।। ౫౩.

రాజా! ఏడో రూపుని గురించి మొదట వినిపించింది. రెండవవాడు బ్రహ్మచర్యంలో ఉండే శాశ్వతుడు.

తతో భృత్యాదిభరణం వృషభారోహణం త్రిషు । వనవాసశ్చ నిర్ద్దిష్ట ఆత్మస్థే వృషభే సతి ।। ౫౩.

అనంతరం, సేవకుల సంరక్షణ, ముగ్గురిలో వృషభంపై ఎక్కడం, అడవిలో నివాసం — ఇవన్నీ ఆత్మస్థితి వృషభుని సందర్భంలో చెప్పబడ్డాయి.

అహమస్మి వదత్యన్యశ్చతుర్ద్ధా ఏకధా ద్విధా । భేదభిన్నసహోత్పన్నాస్తస్యాపత్యాని జజ్ఞిరే ।। ౫౩.

ఇంకొకడు 'నేనేను' అని నాలుగు విధాలుగా, ఒక్కటిగా, రెండు విధాలుగా చెప్పాడు. భేదభిన్నతల వల్ల అతని సంతానం జన్మించింది.

నిత్యానిత్యస్వరూపాణి దృష్ట్వా పూర్వం చతుర్ముఖః । చిన్తయామాస జనకం కథం పశ్యామ్యహం నృప ।। ౫౩.

నిత్యమైనవి, అనిత్యమైనవి చూసిన తరువాత, నాలుగు ముఖాలవాడు, 'నా తండ్రిని నేను ఎలా చూడగలను?' అని ఆలోచించాడు.

మదీయస్య పితుర్యే హి గుణా ఆసన్ మహాత్మనః । న తే సమ్ప్రతి దృశ్యన్తే స్వరాపత్యేషు కేషుచిత్ ।। ౫౩.

రాజా! నా తండ్రి మహాత్ముని గుణాలు గతంలో ఉన్నా, ఇప్పుడు స్వరుని సంతానంలో కొందరిలో కనిపించడం లేదు.