వరాహపురాణమ్

పూర్వం రాజా విశాలోఽభూత్ కాశ్యాం పుర్యాం మహాబలః । గోత్రజైర్హృతరాజ్యోఽసౌ గన్ధమాదనమావిశత్ ।। ౪౮.

పూర్వం కాశీ నగరంలో విశాలుడు అనే మహాబలశాలి రాజు ఉండేవాడు. అతని బంధువులు రాజ్యాన్ని తీసేసి, ఆయన గంధమాదన పర్వతానికి వెళ్లాడు.

తస్య ద్రోణ్యాం మహారాజ బదరీం ప్రాప్య శోభనామ్ । హృతరాజ్యో విశేషేణ గతశ్రీకో నరోత్తమః ।। ౪౮.

ఆ గంధమాదనంలో ఒక లోయలో, ఆ మహారాజు అందమైన బదరీ ప్రదేశానికి చేరుకున్నాడు. రాజ్యాన్ని కోల్పోయి, ఐశ్వర్యం లేకుండా, ఆ ఉత్తముని అక్కడే ఉండిపోయాడు.

కదాచిదాగతౌ తత్ర పురాణావృషిసత్తమౌ । నరనారాయణౌ దేవౌ సర్వదేవనమస్కృతౌ ।। ౪౮.

ఒకసారి, అక్కడికి పురాణకాలంలో ప్రసిద్ధులైన నరనారాయణ మహర్షులు, అందరు దేవతలు పూజించే వారు, వచ్చారు.

తౌ దృష్ట్వా తత్ర రాజానం పూర్వాగతమరిందమౌ । ధ్యాయన్తం పరమం బ్రహ్మ విష్ణ్వాఖ్యం పరమం పదమ్ ।। ౪౮.

ఆ ఇద్దరు శత్రునాశకులు, అక్కడ ముందే వచ్చిన రాజును చూసి, అతను పరబ్రహ్మ అయిన విష్ణువు తత్వాన్ని ధ్యానం చేస్తూ ఉన్నాడని గమనించారు.

తౌ ప్రీతావూచతుస్తం తు రాజానం క్షీణకల్మషమ్ । వరం వృణీష్వ రాజేన్ద్ర వరదౌ స్వస్తవాగతౌ ।। ౪౮.

ఆ ఇద్దరు మహర్షులు సంతోషంతో, పాపాలు తగ్గిన ఆ రాజును చూచి, 'ఓ రాజేంద్రా! మేము ఇక్కడ నీకు వరం ఇవ్వడానికి వచ్చాము, ఏదైనా వరాన్ని కోరుకో' అని అన్నారు.

రాజోవాచ । భవన్తౌ కౌ న జానామి కస్య గృహ్ణామ్యహం వరమ్ । ఆరాధయామి యత్ తస్మాద్ వరమిచ్ఛామి శోభనమ్ ।। ౪౮.

రాజు ఇలా అన్నాడు: 'మీరు ఇద్దరూ ఎవరో నాకు తెలియదు. ఎవరి నుండి వరం తీసుకోవాలో కూడా నాకు తెలియదు. నేను ఆరాధించే దేవునికి సంబంధించిన మంచి వరాన్ని కోరుకుంటున్నాను.'

ఏవముక్తౌ తు తౌ రాజ్ఞా కమారాధయసే ప్రభో । కం వా వరం వృణుష్వ త్వం కథయస్వ కుతూహలాత్ ।। ౪౮.

రాజు ఇలా అడిగినప్పుడు, వారు ఇలా అన్నారు: 'ఏ దేవునిని ఆరాధిస్తున్నావు? ఏ వరం కావాలి? చెప్పు, తెలుసుకోవాలనిపిస్తోంది.'

ఏవముక్తస్తతో రాజా విష్ణుమారాధయామ్యహమ్ । కథయిత్వా స్థితస్తూష్ణీం తతస్తావూచతుః పునః ।। ౪౮.

అప్పుడు రాజు ఇలా చెప్పాడు: 'నేను విష్ణువును ఆరాధిస్తున్నాను.' అని చెప్పి మౌనంగా ఉన్నాడు. ఆ తర్వాత వారు మళ్లీ ఇలా అన్నారు.

రాజన్ తస్యైవ దేవస్య ప్రసాదాదావయోర్వరః । దాతవ్యస్తే వరం బ్రూహి కస్తే మనసి వర్త్తతే ।। ౪౮.

'రాజా! ఆ దేవుని అనుగ్రహంతో మేము వరాలు ఇవ్వగలుగుతున్నాము. నీ మనసులో ఉన్న వరాన్ని చెప్పు.'

రాజోవాచ । యథా యజ్ఞేశ్వరం దేవం యజ్ఞైర్వివిధదక్షిణైః । యష్టుం సమర్థతా మే స్యాత్ తథా మే దదతం వరమ్ ।। ౪౮.

రాజు ఇలా అన్నాడు: 'యజ్ఞేశ్వరుడైన దేవునిని వివిధ యజ్ఞాలు, దక్షిణలతో పూజించగల శక్తిని నాకు ఇవ్వండి.'

నర ఉవాచ । స్వయం నారాయణో దేవో లోకమార్గప్రదర్శకః । మయా సహ తపః కుర్యాద్ బదర్యాం లోకభావనః ।। ౪౮.

నరుడు ఇలా అన్నాడు: 'లోకాలకు మార్గం చూపించే నారాయణుడు స్వయంగా, లోకహితార్థంగా నా తోడుగా బదరిలో తపస్సు చేయాలని కావాలి.'

అయం మత్స్యోఽభవత్ పూర్వం పునః కూర్మ్మస్వరూపవాన్ । వరాహశ్చాభవద్ దేవో నరసింహస్తతోఽభవత్ ।। ౪౮.

ఈయన ముందుగా చేపరూపంలో, తర్వాత కూర్మరూపంలో, ఆ తరువాత వరాహరూపంలో, తరువాత నరసింహరూపంలో అవతరించాడు.

వామనస్తు తతో జాతో జామదగ్న్యో మహాబలః । పునర్దాశరథిర్భూత్వా వాసుదేవః పునర్బభౌ ।। ౪౮.

ఆ తరువాత వామనుడిగా, మళ్లీ జమదగ్ని కుమారుడిగా, మళ్లీ దశరథుని కుమారుడిగా, తరువాత వాసుదేవుడిగా అవతరించాడు.

బుద్ధో భూత్వా జనం హ్యేష మోహయామాస పార్థివ । సపత్నాన్ దస్యవో మ్లేచ్ఛాన్ పునర్హత్వా మహీమిమామ్ । ప్రకృతిస్థాం చకారాయం స ఏష భగవాన్ హరిః ।। ౪౮.

బుద్ధుడిగా అవతరించి, రాజా! ప్రజలను మాయలో పడేశాడు. ఆ తరువాత శత్రువులైన దొంగలను, విదేశీయులను సంహరించి, ఈ భూమిని మళ్లీ సహజ స్థితికి తీసుకొచ్చాడు. ఆ మహాత్ముడు హరి ఇదే.

పూజ్యతే మత్స్యరూపేణ సర్వజ్ఞత్వమభీప్సుభిః । స్వవంశోద్ధరణార్థాయ కూర్మరూపీ తు పూజ్యతే ।। ౪౮.

సర్వజ్ఞతను కోరేవారు మత్స్యరూపంలో ఆయనను పూజిస్తారు. తన వంశాన్ని రక్షించేందుకు కూర్మరూపంలో కూడా ఆయనను పూజిస్తారు.

భవోదధినిమగ్నేన వారాహః పూజ్యతే హరిః । నారసింహేణ రూపేణ తద్వత్ పాపభయాన్నరైః ।। ౪౮.

సంసారసాగరంలో మునిగిన వరాహరూపంలో హరిని పూజిస్తారు. అలాగే, పాపభయంతో నరసింహరూపంలో కూడా భక్తులు ఆయనను పూజిస్తారు.

వామనం మోహనాశాయ విత్తార్థే జగదగ్నిజమ్ । క్రూరశత్రువినాశాయ యజేద్ దాశరథిం బుధః ।। ౪౮.

మోహాన్ని తొలగించేందుకు, ధనాన్ని కోరుతూ వామనుని పూజించాలి. క్రూరమైన శత్రువులను నశింపజేయాలంటే, దశరథుని కుమారుడైన రాముని జ్ఞానులు పూజిస్తారు.

బలకృష్ణౌ యజేద్ ధీమాన్ పుత్రకామో న సంశయః । రూపకామో యజేద్ బుద్ధం కల్కినం శత్రుఘాతనే ।। ౪౮.

కొడుకు కావాలని ఆశించే తెలివైనవాడు బాలరాముడు, కృష్ణుడిని సందేహం లేకుండా పూజించాలి. అందాన్ని కోరేవారు బుద్ధుణ్ణి, శత్రువులను సంహరించాలనుకునేవారు కల్కిని పూజించాలి.

ఏవముక్త్వా నరస్తస్య ఇమామేవాబ్రవీన్మునిః । ద్వాదశీం కృతవాన్ సోఽపి చక్రవర్తీ బభూవ హ । తస్యైవ నామ్నా బదరీ విశాలాఖ్యాఽభవన్మునే ।। ౪౮.

ఇలా చెప్పిన తరువాత ఆ మనిషి, మునీంద్రా! అతనికి ఇదే చెప్పాడు. ద్వాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించి, అతడు చక్రవర్తిగా అయ్యాడు. అతని పేరుతోనే విశాల అనే బదరీ ప్రఖ్యాతి పొందింది.

ఇహ జన్మని రాజాఽసౌ రాజ్యం కృత్వా ఇయాద్ వనమ్ । యజ్ఞైశ్చ వివిధైరిష్ట్వా పరం నిర్వాణమాప్తవాన్ ।। ౪౮.

ఈ జన్మలోనే ఆ రాజు తన రాజ్యాన్ని పాలించి, తరువాత అడవికి వెళ్లాడు. అనేక యజ్ఞాలు నిర్వహించి, పరమ మోక్షాన్ని పొందాడు.

దుర్వాసా ఉవాచ । తద్వదాశ్వయుజే మాసి ద్వాదశీం శుక్లపక్షతః । సంకల్ప్యాభ్యర్చయేద్ దేవం పద్మనాభం సనాతనమ్ ।। ౪౯.

దుర్వాసుడు ఇలా అన్నాడు: ఆశ్వయుజ మాసంలో, శుక్లపక్ష ద్వాదశి నాడు సంకల్పం చేసి, పద్మనాభుడిని శాశ్వతుడిగా పూజించాలి.

పద్మనాభాయ పాదౌ తు కటిం వై పద్మయోనయే । ఉదరం సర్వదేవాయ పుష్కరాక్షాయ వై ఉరః । అవ్యయాయ తథా పాణిం ప్రాగ్వదస్త్రాణి పూజయేత్ ।। ౪౯.

పద్మనాభునికి పాదాలను, పద్మయోనికి నడుమును, సర్వదేవునికి ఉదరాన్ని, పుష్కరాక్షునికి ఛాతీని, అవ్యయునికి చేతులను పూజించాలి. ఆయుధాలను కూడా మునుపటిలాగే పూజించాలి.

ప్రభవాయ శిరః పూజ్య ప్రాగ్వదగ్రే ఘటం న్యసేత్ । తస్మిన్ సౌవర్ణకం దేవం పద్మనాభం తు విన్యసేత్ ।। ౪౯.

ప్రభవునికి తల పూజించాలి. మునుపటిలాగే ముందుగా ఘటాన్ని ఉంచాలి. అందులో బంగారు పద్మనాభుని ప్రతిమను ప్రతిష్ఠించాలి.

తమేవ దేవం సంపూజ్య గన్ధపుష్పాదిభిః క్రమాత్ । ప్రభాతాయాం తు శర్వర్యాం బ్రాహ్మణాయ నివేదయేత్ । ఏవం కృతే తు యత్ పుణ్యం తన్నిబోధ మహామునే ।। ౪౯.

ఆ దేవుని గంధం, పువ్వులు మొదలైనవి క్రమంగా సమర్పించి పూజించాలి. తెల్లవారినప్పుడు బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి. ఇలా చేసిన పుణ్యం ఏమిటో, మహామునీ! విను.

ఆసీత్ కృతయుగే రాజా భద్రాశ్వో నామ వీర్యవాన్ । యస్య నామ్నాఽభవద్ వర్షం భద్రాశ్వం నామ నామతః ।। ౪౯.

కృతయుగంలో భద్రాశ్వుడు అనే పరాక్రమవంతుడైన రాజు ఉండేవాడు. అతని పేరుతోనే భద్రాశ్వం అనే దేశానికి ఆ పేరు వచ్చింది.

తస్యాగస్త్యః కదాచిత్ తు గృహమాగత్య సత్తమ । ఉవాచ సప్తరాత్రం తు వసామి భవతో గృహే ।। ౪౯.

ఒకసారి అగస్త్యుడు, శ్రేష్ఠుడైన ముని, అతని ఇంటికి వచ్చి, 'ఏడు రాత్రులు నీ ఇంట్లో ఉంటాను' అని అన్నాడు.

తం రాజా శిరసా భూత్వా స్థీయతామిత్యభాషత । తస్య కాన్తిమతీ నామ భార్యా పరమశోభనా ।। ౪౯.

రాజు తల వంచి, 'ఇక్కడే ఉండండి' అని ఆహ్వానించాడు. అతని భార్య కాంతిమతి, అపూర్వ సౌందర్యవతి.

తస్యాస్తేజః సమభవద్ ద్వాదశాదిత్యసంనిభమ్ । శతాని పఞ్చ తస్యాసన్ సపత్నీనాం యతవ్రత ।। ౪౯.

ఆమె తేజస్సు పన్నెండు సూర్యుల వలె ప్రకాశించింది. ఆమెకు ఐదు వందల సతీమణులు ఉండేవారు, వారు అంతా వ్రత నిష్ఠతో ఉండేవారు.

తా దాస్య ఇవ కర్మాణి కుర్వన్త్యహరహః శుభాః । కాన్తిమత్యా మహాభాగ భయాత్ త్రస్తా విచేతసః ।। ౪౯.

ఆ సతీమణులు ప్రతిరోజూ పనులు దాసుల్లా చేసేవారు. కాంతిమతి అదృష్టాన్ని చూసి భయంతో, మనసు కలవరపడి ఉండేవారు.