వరాహపురాణమ్

భావనాం తు దృఢాం కుర్యాద్ యథా సర్వగతో హరిః । నాన్యత్ తత్ సదృశం భూతమితి భావేన సేవ్యతే ।। ౪.

హరి సర్వవ్యాపకుడు అని బలమైన భావన కలిగి ఉండాలి. ఆయనకు సమానమైన ఇంకొక జీవి లేదు. ఈ భావంతోనే ఆయనను పూజించాలి.

ఏష తే జ్ఞానసద్భావస్తవ రాజన్ ప్రకీర్తితః । పరిపూర్ణేన భావేన స్మరన్ నారాయణం హరిమ్ ।। ౪.

రాజా! నీకు చెప్పినది ఇదే నిజమైన జ్ఞానస్వరూపం. నీవు నారాయణుడైన హరిని సంపూర్ణ భక్తితో స్మరించాలి.

పరిపూర్ణేన బావేన స్మర నారాయణం గురుమ్ । పుష్పోపహారైర్ధూపైశ్చ బ్రాహ్మణానాం చ తర్పణైః । ధ్యానేన సుస్థితేనాశు ప్రాప్యతే పరమేశ్వరః ।। ౪.

సంపూర్ణ భక్తితో నారాయణుడైన గురువును స్మరించు. పుష్పాలు, ధూపాలు సమర్పించి, బ్రాహ్మణులను తృప్తిపర్చడం ద్వారా, స్థిరమైన ధ్యానంతో పరమేశ్వరుడు త్వరగా లభిస్తాడు.

అశ్వశిరా ఉవాచ । భవన్తౌ మమ సందేహమేకం ఛేత్తుమిహార్హతః । యేన ఛిన్నేన జాయేత మమ సంసారవిచ్యుతిః ।। ౫.

అశ్వశిర అన్నాడు: "మీరిద్దరూ నా ఒక సందేహాన్ని తొలగించగలరు. అది తొలగితే నాకు సంసార బంధం నుండి విముక్తి కలుగుతుంది."

ఏవముక్తే నృపతినా తదా యోగివరో మునిః । కపిలః ప్రాహ ధర్మాత్మా రాజానం యజతాం వరమ్ ।। ౫.

రాజు ఇలా అడిగిన తర్వాత, యోగులలో శ్రేష్ఠుడైన, ధర్మాత్ముడైన కపిలుడు, యజ్ఞకర్తలలో శ్రేష్ఠుడైన రాజును ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.

కపిల ఉవాచ । కస్తే మనసి సందేహో రాజన్ పరమధార్మిక । ఛిన్దామి యేన తచ్ఛ్రుత్వా బ్రూహి యత్తేఽభివాఞ్ఛితమ్ ।। ౫.

కపిలుడు అన్నాడు: "రాజా! నీ మనసులో ఏ సందేహముంది? నీవు కోరింది చెప్పు. నేను వినగానే ఆ సందేహాన్ని తొలగిస్తాను."

రాజోవాచ । కర్మణా ప్రాప్యతే మోక్ష ఉతాహో జ్ఞానినా మునే । ఏతన్మే సంశయం ఛిన్ధి యది మేఽనుగ్రహః కృతః ।। ౫.

రాజు అన్నాడు: "ముక్తి కర్మచేతనా, లేక జ్ఞానంతోనా లభిస్తుందా, మునీంద్రా? నన్ను అనుగ్రహించావంటే ఈ సందేహాన్ని తొలగించు."

కపిల ఉవాచ । ఇమం ప్రశ్నం మహారాజ పురా పృష్టో బృహస్పతిః । రైభ్యేణ బ్రహ్మపుత్రేణ రాజ్ఞా చ వసునా పురా । వసురాసీన్నృపశ్రేష్ఠో విద్వాన్ దానపతిః పురా ।। ౫.

కపిలుడు అన్నాడు: "మహారాజా! ఈ ప్రశ్నను ప్రాచీన కాలంలో బ్రహ్మపుత్రుడైన రైభ్యుడు, రాజు వసువు, బృహస్పతిని అడిగారు. వసువు అప్పట్లో జ్ఞానవంతుడు, దానశీలుడైన రాజుగా ప్రసిద్ధి పొందాడు."

చాక్షుషస్య మనోః కాలే బ్రహ్మణోఽన్వయవర్ద్ధనః । వసుశ్చ బ్రహ్మణః సద్మ గతవాంస్తద్దిదృక్షయా ।। ౫.

చాక్షుష మనువు కాలంలో, బ్రహ్మ వంశాన్ని అభివృద్ధి చేసిన వసువు, బ్రహ్మను చూడాలనే కోరికతో ఆయన నివాసానికి వెళ్లాడు.

పథి చైత్రరథం దృష్ట్వా విద్యాధరవరం నృప । అపృచ్ఛచ్చ వసుః ప్రీత్యా బ్రహ్మణోఽవసరం ప్రభో ।। ౫.

రాజా, మార్గంలో విద్యాధరులలో శ్రేష్ఠుడైన చిత్రరథుడిని చూసి, వసువు అతనిని ప్రేమతో బ్రహ్మను కలిసే అవకాశం గురించి అడిగాడు.

సోఽబ్రవీద్ దేవసమితిర్వర్తతే బ్రహ్మణో గృహే । ఏవం శ్రుత్వా వసుస్తస్థౌ ద్వారి బ్రహ్మౌకసస్తదా । తావత్ తత్రైవ రైభ్యస్తు ఆజగామ మహాతపాః ।। ౫.

అతడు, 'బ్రహ్మ నివాసంలో దేవతల సభ జరుగుతోంది' అని చెప్పాడు. ఇది విని వసువు బ్రహ్మ ఇంటి ద్వారంలో నిలిచాడు. అంతలోనే గొప్ప తపస్వి అయిన రైభ్యుడు అక్కడికి వచ్చాడు.

స రాజా ప్రీతమనసా వసుః సంపూర్ణమానసః । ఉవాచ పూజయిత్వాగ్రే క్వ ప్రయాతోఽసి వై మునే ।। ౫.

ఆ రాజు వసువు ఆనందంతో, హృదయం సంతృప్తిగా రైభ్యునికి సత్కారం చేసి ముందుగా అడిగాడు: 'మహర్షీ, మీరు ఎక్కడి నుండి వస్తున్నారు?'

రైభ్య ఉవాచ । అహం బృహస్పతేః పార్శ్వే ఆగతోఽస్మి మహానృప । కిఞ్చిత్కార్యాన్తరం ప్రష్టుమహం దేవపురోహితమ్ ।। ౫.

రైభ్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'మహారాజా, నేను బృహస్పతి వద్ద నుండి వచ్చాను. దేవతల పురోహితుడిని ఒక విషయం గురించి అడగాలనుకుంటున్నాను.'

ఏవం వదతి రైభ్యే తు బ్రహ్మణస్తన్మహత్సదః । ఉత్తస్థౌ స్వాని ధిష్ణ్యాని గతా దేవగణాః ప్రభో ।। ౫.

రైభ్యుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, బ్రహ్ముని మహాసభలోని దేవతల సమూహం తమ స్థానాల నుండి లేచి వెళ్లిపోయింది.

తావద్ బృహస్పతిస్తత్ర రైభ్యేణ సహ సంవిదమ్ । కృత్వా స్వధిష్ణ్యమగమద్ వసునా చ సుపూజితః ।। ౫.

అప్పుడే బృహస్పతి, రైభ్యునితో మాట్లాడి, వసువు చేసిన గౌరవాన్ని స్వీకరించి తన స్థానానికి వెళ్లాడు.

రైభ్య ఆఙ్గిరసో రాజా వసుశ్చోపవివేశ హ । ఉపవిష్టేషు రాజేన్ద్ర తేషు తేష్వపి సోఽబ్రవీత్ ।। ౫.

ఆంగిరస వంశజుడైన రైభ్యుడు, రాజు వసువు ఇద్దరూ కూర్చున్నారు. వారు కూర్చున్న తర్వాత, రాజాధిరాజా, ఆయన వారితో మాట్లాడాడు.

బృహస్పతిర్దేవగురూ రైభ్యం వచనమన్తికే । కిం కరోమి మహాభాగ వేదవేదాఙ్గపారగ ।। ౫.

దేవతల గురువు అయిన బృహస్పతి, రైభ్యుని సమక్షంలో ఇలా అడిగాడు: 'వేదాలు, వేదాంగాలు నెరసిన మహాభాగ, నేను మీకేమి చేయాలి?'

రైభ్య ఉవాచ । బృహస్పతే కర్మణా కిం ప్రాప్యతే జ్ఞానినాఽథవా । మోక్ష ఏతన్మమాచక్ష్వ పృచ్ఛతః సంశయం ప్రభో ।। ౫.

రైభ్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'బృహస్పతీ, కర్మచేతనా, జ్ఞానంతోనా ఏమి ఫలితం లభిస్తుంది? మోక్షం గురించి నాకు సందేహం ఉంది, దయచేసి వివరించండి.'

బృహస్పతిరువాచ । యత్కించిత్ కురుతే కర్మ పురుషః సాధ్వసాధు వా । సర్వం నారాయణే న్యస్య కుర్వన్ నైవ చ లిప్యతే ।। ౫.

బృహస్పతి ఇలా అన్నాడు: 'మనిషి ఏ పని చేసినా, అది మంచిదైనా, చెడ్డదైనా, అన్నీ నారాయణునికి అర్పించి చేస్తే, అతనికి పాపం అంటదు.'

శ్రూయతే చ ద్విజశ్రేష్ఠ సంవాదో విప్రలుబ్ధయోః । ఆత్రేయో బ్రాహ్మణః కశ్చిద్ వేదాభ్యాసరతో మునిః ।। ౫.

'ద్విజశ్రేష్ఠా, ఇద్దరు విరుద్ధుల మధ్య సంభాషణ జరిగింది అని కూడా విన్నాము. వేదాభ్యాసంలో నిమగ్నుడైన ఆత్రేయుడు అనే ఒక బ్రాహ్మణ ముని ఉండేవాడు.'

వసత్యవిరతం ప్రాతఃస్నాయీ త్రిషవణే రతః । నామ్నా సంయమనః పూర్వమేకస్మిన్ దివసే నదీమ్ । ధర్మారణ్యే గతః స్నాతుం ధన్యాం భాగీరథీం శుభామ్ ।। ౫.

'అతడు ఎప్పుడూ నివసిస్తూ, ప్రతి ఉదయం స్నానం చేసి, మూడు సార్లు సంధ్యావందనం చేసేవాడు. ఒకరోజు, సంయమనుడు అనే వ్యక్తి ధర్మారణ్యంలో ఉన్న పవిత్రమైన భాగీరథి నదికి స్నానం చేయడానికి వెళ్లాడు.'

తత్రాసీనం మహాయూథం హరిణానాం విచక్షణః । లుబ్ధో నిష్ఠురకో నామ ధనుఃపాణిః కృతాన్తవత్ । ఆయయౌ తం జిఘాంసుః స ధనుష్యాయోజ్య సాయకమ్ ।। ౫.

'అక్కడ, గొప్ప జాగ్రత్తగల, నిష్ఠురకుడు అనే వేటగాడు, చేతిలో విల్లు పట్టుకుని, మరణం లాంటి భయంకరుడై, అక్కడ కూర్చున్న పెద్ద జింకల గుంపును చంపాలని ఉద్దేశంతో బాణాన్ని విల్లులో పెట్టాడు.'

తతః సంయమనో విప్రో దృష్ట్వా తం మృగయారతమ్ । వారయామాస మా భద్ర జీవఘాతమిమం కురు ।। ౫.

'అప్పుడు సంయమనుడు అనే బ్రాహ్మణుడు, వేటలో మునిగిపోయిన వేటగాడిని చూసి, "సద్గుణసంపన్నుడా, ప్రాణహానికరమైన ఈ పని చేయవద్దు" అని ఆపడానికి ప్రయత్నించాడు.'

ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచో వ్యాధః స్మితపూర్వమిదం వచః । ఉవాచ నాహం హింసామి పృథగ్జీవం ద్విజోత్తమ ।। ౫.

'ఆ మాటలు విని, వేటగాడు చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు: "ద్విజశ్రేష్ఠా, నేను వేరే ప్రాణిని హింసించను."'

పరమాత్మా త్వయం భూతైః క్రీడతే భగవాన్ స్వయమ్ । కృతా మృదా బలీవర్ద్దాస్తద్వదేతన్న సంశయః ।। ౫.

'ఈ భూతాలతో పరమాత్మయే స్వయంగా ఆడుకుంటాడు. ఎద్దులు, మట్టిని కూడా ఆయనే సృష్టిస్తాడు. ఇది సత్యమే, ఇందులో సందేహం లేదు.'

అహే భావః సదా బ్రహ్మన్నవిద్యేయం ముముక్షుణామ్ । యాత్రాప్రాణరతం సర్వం జగదేతద్ విచేష్టితమ్ । తత్రాహమితి యః శబ్దః స సాధుత్వం న గచ్ఛతి ।। ౫.

'బ్రాహ్మణా, ఈ భావన ఎప్పుడూ కలుగుతుంది — ఇది ముక్తిని కోరువారికి అజ్ఞానం. ఈ లోకమంతా ప్రాణయాత్రలో నడుస్తోంది. ఇక్కడ "నేను" అనే మాటకు మంచి అర్థం ఉండదు.'

ఇత్యాకర్ణ్య స విప్రేన్ద్రో ద్విజః సంయమనస్తదా । విస్మయేనాబ్రవీద్ వాక్యం లుబ్ధం నిష్ఠురకం ద్విజః ।। ౫.

ఇలా విని, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు సంయమనుడు ఆశ్చర్యంతో నిష్ఠురకుడైన వేటగాడిని ఇలా అడిగాడు.

కిమేతదుచ్యతే భద్ర ప్రత్యక్షం హేతుమద్వచః । తతః శ్రుత్వా మునేర్విప్రం లుబ్ధకః ప్రాహ ధర్మవిత్ । కుత్వా లోహమయం జాలం తస్యాధో జ్వలనం దదౌ ।। ౫.

ఇది మీరు ఏమిటి అంటున్నారు భద్రా? మీరు చెప్పింది స్పష్టంగా, కారణంతో కూడిన మాట. అప్పుడు ఆ మునిని విన్న వేటగాడు, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, ఇలా అన్నాడు: 'మీరు ఎందుకు ఇక్కడ ఇనుపపు వల వేసి, దాని క్రింద మంట పెట్టారు?'

దత్త్వా వహ్నిం ద్విజం ప్రాహ జ్వాల్యతాం కాష్ఠసచయః । తతో విప్రో ముఖేనాగ్నిం ప్రజ్వాల్య విరరామ హ ।। ౫.

మంటను వెలిగించిన తరువాత, వేటగాడు బ్రాహ్మణుడిని చూచి, 'ఈ కట్టెరాశిని కూడా కాల్చండి' అన్నాడు. అప్పుడు బ్రాహ్మణుడు తన నోటితో మంటను వెలిగించి, ఆపేశాడు.