వరాహపురాణమ్

నరసింహాయ పాదౌ తు గోవిన్దాయేత్యురూ తథా । కటిం విశ్వభుజే పూజ్య అనిరుద్ధేత్యురస్తథా ।। ౪౨.

నరసింహునికి పాదాలను, గోవిందునికి తొడలను, విశ్వభుజునికి నడుమును, అనిరుద్ధునికి భుజాలను పూజించాలి.

కణ్ఠం తు శితికణ్ఠాయ పిఙ్గకేశాయ వై శిరః । అసురధ్వంసనాయేతి చక్రం తోయాత్మనే తథా । శఙ్ఖమిత్యేవ సంపూజ్య గన్ధపుష్పఫలైస్తథా ।। ౪౨.

శితికంఠునికి మెడను, పింగకేశునికి తలను, అసుర సంహారునికి చక్రాన్ని, జలస్వరూపుడికి శంఖాన్ని పూజించాలి. వీటన్నింటినీ గంధం, పువ్వులు, ఫలాలతో పూజించాలి.

తదగ్రే ఘటమాదాయ సితవస్త్రయుగాన్వితమ్ । తస్యోపరి నృసిహం తు సౌవర్ణం తామ్రభాజనే । సౌవర్ణ శక్తితః కృత్వా దారువంశమయేఽపి వా ।। ౪౨.

ముందుగా, రెండు తెల్ల వస్త్రాలతో అలంకరించిన ఒక గడాన్ని తీసుకోవాలి. దాని మీద, రాగిపాత్రలో బంగారు నరసింహుని ప్రతిమను ఉంచాలి. బంగారుతో సాధ్యపడకపోతే, కలప లేదా వెదురు తో కూడా చేయవచ్చు.

రత్నగర్భఘటే స్థాప్య తం సంపూజ్య చ మానవః । ద్వాదశ్యాం వేదవిదుషే బ్రాహ్మణాయ నివేదయేత్ ।। ౪౨.

ఆ ప్రతిమను రత్నాలతో అలంకరించిన గడలో ఉంచి, పూజించిన తరువాత, ద్వాదశి నాడు వేదపండితుడైన బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి.

ఏవం కృతే ఫలం ప్రాప్తం యత్ పురా పార్థివేన తు । తస్యాహం సంప్రవక్ష్యామి వత్సనామ్నా మహామునే ।। ౪౨.

ఇలా చేసినవారికి, పూర్వం ఆ రాజు పొందిన ఫలితాన్ని నేను ఇప్పుడు చెప్పబోతున్నాను, వత్స అనే పేరుతో, మహామునీ!

ఆసీత్ కింపురుషే వర్షే రాజా పరమధార్మికః । భారతేతి చ విఖ్యాతస్తస్య వత్సః సుతోఽభవత్ ।। ౪౨.

కింపురుష దేశంలో ఒక ధర్మపరుడు అయిన రాజు ఉండేవాడు. అతడిని భరతుడు అని అందరూ పిలిచేవారు. ఆ భరతునికి వత్సుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు.

స శత్రుభిర్జితః సంఖ్యే హృతకోశో ద్విపాదవాన్ । వనం ప్రాయాత్ సపత్నీకో వసిష్ఠస్యాశ్రమేఽవసత్ ।। ౪౨.

ఆ రాజు యుద్ధంలో శత్రువుల చేతిలో ఓడిపోయి, తన ధనాన్ని, ఏనుగులను కోల్పోయాడు. భార్యతో కలిసి అడవిలోకి వెళ్లి వసిష్ఠ మహర్షి ఆశ్రమంలో నివసించాడు.

కాలేన గచ్ఛతా సోఽథ వసిష్ఠేన మహర్షిణా । కిం కార్యమితి స ప్రోక్తో వసస్యస్మిన్ మహాశ్రమే ।। ౪౨.

కాలక్రమంలో వసిష్ఠ మహర్షి ఆ రాజును పిలిచి, 'ఈ గొప్ప ఆశ్రమంలో నీవు ఏమి చేయాలని వచ్చావు?' అని అడిగాడు.

రాజోవాచ । భగవన్ హృతకోశోఽహం హృతరాజ్యో విశేషతః । శత్రుభిర్హతసంకల్పో భవన్తం శరణం గతః । ఉపదేశప్రదానేన ప్రసాదం కర్తుమర్హసి ।। ౪౨.

రాజు ఇలా అన్నాడు: 'భగవన్, నా ధనం పోయింది, రాజ్యం పోయింది, శత్రువుల వల్ల నా ధైర్యం కూడా తగ్గిపోయింది. నేను మీను ఆశ్రయించాను. దయచేసి నాకు ఉపదేశం చేసి, దయ చూపించండి.'

ఏవముక్తో వసిష్ఠస్తు తస్యేమాం ద్వాదశీం మునే । విధినా ప్రత్యువాచాథ సోఽపి సర్వం తథాఽకరోత్ ।। ౪౨.

అలా అడిగిన రాజుకు వసిష్ఠుడు, నియమానుసారం ద్వాదశి వ్రతాన్ని వివరంగా చెప్పాడు. ఆ రాజు కూడా అన్నీ ఆ విధంగానే చేసాడు.

తస్య వ్రతాన్తే భగవాన్ నారసింహస్తుతోష హ । చక్రం ప్రాదాచ్చ శత్రూణాం విధ్వంసనకరం పరమ్ ।। ౪౨.

ఆ వ్రతం ముగిసినప్పుడు, భగవాన్ నరసింహుడు సంతోషించి, శత్రువులను నాశనం చేసే మహా చక్రాన్ని ఆ రాజుకు ఇచ్చాడు.

తేనాస్త్రేణ స్వకం రాజ్యం జితవాన్ స నృపోత్తమః । రాజ్యే స్థిత్వాఽశ్వమేధానాం సహస్త్రమకరోద్ విభుః । అన్తే చ విష్ణులోకాఖ్యం పదమాప చ సత్తమ ।। ౪౨.

ఆ ఆయుధంతో ఆ మహారాజు తన రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాడు. రాజ్యంలో ఉండి, వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలు చేశాడు. చివరికి విష్ణు లోకాన్ని పొందాడు.

ఏషా ధన్యా పాపహరా ద్వాదశీ భవతో మునే । కథితా యా ప్రయత్నేన శ్రుత్వా కురు యథేప్సితమ్ ।। ౪౨.

ఈ ద్వాదశి వ్రతం ఎంతో పవిత్రమైనది, పాపాలను తొలగించేది. మునివరా, నేను నీకు వివరంగా చెప్పాను. నీవు శ్రద్ధగా విని, నీకు నచ్చినట్లు చేయు.

దుర్వాసా ఉవాచ । ఏవమేవ మునే మాసి చైత్రే సంకల్ప్య ద్వాదశీమ్ । ఉపోష్యారాధయేత్ పశ్చాత్ దేవదేవం జనార్దనమ్ ।। ౪౩.

దుర్వాసుడు ఇలా అన్నాడు: 'మహర్షీ, ఇదే విధంగా చైత్రమాసంలో ద్వాదశిని సంకల్పించి, ఉపవాసంగా ఉండి, ఆ తరువాత దేవదేవుడైన జనార్దనుని పూజించాలి.'

వామనాయేతి పాదౌ తు విష్ణవే కటిమర్చయేత్ । వాసుదేవేతి జఠరమురః సంపూర్ణకాయ చ ।। ౪౩.

వామనుడని పాదాలను, విష్ణువని నడుమును, వాసుదేవుడని పొట్టను, ఛాతీని, మొత్తం శరీరాన్ని పూజించాలి.

కణ్ఠం విశ్వకృతే పూజ్య శిరో వై వ్యోమరూపిణే । బాహూ విశ్వజితే పూజ్య స్వనామ్నా శంఖచక్రకౌ ।। ౪౩.

కంఠాన్ని విశ్వకర్త అని, తలని ఆకాశరూపుడని, చేతులను విశ్వజిత్ అని, శంఖాన్ని, చక్రాన్ని వాటి పేర్లతో పూజించాలి.

అనేన విధినాభ్యర్చ్య దేవదేవం సనాతనమ్ । ప్రాగ్వదేవోత్తరం కుమ్భం సయుగ్మం పురతో న్యసేత్ ।। ౪౩.

ఈ విధంగా శాశ్వతుడైన దేవదేవుని పూజించి, తూర్పు, ఉత్తర దిక్కుల్లో రెండు కుంభాలను ముందుగా ఉంచాలి.

ప్రాగుక్తపాత్రే సంస్థాప్య వామనం కాఞ్చనం బుధః । యథాశక్త్యా కృతం హ్రస్వం సితయజ్ఞోపవీతినమ్ ।। ౪౩.

ముందుగా చెప్పిన పాత్రలో, తన శక్తికి తగినట్లు చిన్నదైన, తెల్ల యజ్ఞోపవీతంతో అలంకరించిన బంగారు వామనుడి విగ్రహాన్ని పెట్టాలి.

కుణ్డికాం స్థాపయేత్ పార్శ్వే ఛత్రికాం పాదుకే తథా । అక్షమాలాం చ సంస్థాప్య వృసికాం చ విశేషతః ।। ౪౩.

పక్కన కుండిని, గొడుగు, పాదుకలు, అక్షమాల, ముఖ్యంగా దండాన్ని ఉంచాలి.

ఏతైరుపస్కరైర్యుక్తం ప్రభాతే స ద్విజాతయే । దాపయేత్ ప్రీయతాం విష్ణుర్హ్రస్వరూపీత్యుదీరయేత్ ।। ౪౩.

ఈ ఉపకరణాలతో ఉదయాన్నే ఒక ద్విజునికి ఇచ్చి, 'విష్ణువు వామన రూపంలో సంతోషించాలి' అని చెప్పాలి.

మాసనామ్నా తు సంయుక్తం ప్రాదుర్భావవిధానకమ్ । ప్రీయతామితి సర్వత్ర విధిరేష ప్రకీర్తితః ।। ౪౩.

మాసం పేరుతో, ఆ అవతార విధానాన్ని కలిపి, 'సంతోషించాలి' అని అన్నిచోట్లా ఈ విధానమే నిబంధనగా చెప్పబడింది.

శ్రూయతే చ పురా రాజా హర్యశ్వః పృథివీపతిః । అపుత్రః స తపస్తేపే పుత్రమిచ్ఛంస్తపోధనమ్ ।। ౪౩.

పూర్వకాలంలో హర్యశ్వుడు అనే భూమిపతి రాజు ఉండేవాడు. అతనికి సంతానం లేకపోవడంతో, కుమారుని కోరికతో కఠిన తపస్సు చేశాడు, ఓ మునిశ్రేష్ఠా.

తస్యైవ కుర్వతో వ్యుష్టిం పుత్రార్థే మునిసత్తమ । ఆజగామ హరిః పూర్వం ద్విజరూపం సమాశ్రితః ।। ౪౩.

అతడు కుమారుని కోసం జాగరణ చేస్తుండగా, హరి ద్విజుని రూపంలో ముందుగా వచ్చాడు.

ఉవాచ తపసా రాజన్ కిం తే వ్యవసితం ప్రభో । పుత్రార్థమితి ప్రోవాచ తం విప్రః ప్రత్యువాచ హ ।। ౪౩.

ఆ రాజును చూసి, "ఓ రాజా! నీవు ఈ తపస్సు ఎందుకు చేస్తున్నావు? నీ సంకల్పం ఏమిటి?" అని అడిగాడు. దానికి ఆ మహర్షి, "నాకు కుమారుడు కావాలని చేస్తున్నాను," అని సమాధానం ఇచ్చాడు.

ఇదమేవ విధానం తు కురు రాజన్నువాచ హ । ఏవముక్త్వా తు రాజానం క్షణాదన్తర్హితః ప్రభుః ।। ౪౩.

"ఇదే విధానం, రాజా. నీవు ఇదే విధంగా చేయు," అని చెప్పి, ఆ ప్రభువు ఒక్క క్షణంలో అక్కడ నుండి అంతర్ధానం అయ్యాడు.

రాజాఽపి తం చకారాశు మన్త్రవన్తం ద్విజాతయే । దరిద్రాయ తథా ప్రాదాత్ జ్యోతిర్గార్గాయ ధీమతే ।। ౪౩.

రాజు వెంటనే ఆ మంత్రాలతో యజ్ఞాన్ని నిర్వహించి, బ్రాహ్మణులకు, బీదవారికి, జ్ఞానవంతుడైన జ్యోతిర్గార్గుడికి దానం చేశాడు.

యథాదితేరపుత్రాయాః స్వయం పుత్రత్వమాగతః । భగవంస్తేన సత్యేన మమాప్యస్తు సుతో వరః ।। ౪౩.

ఇతరుల కుమారుడు ఎలా స్వయంగా కుమారుడయ్యాడో, ఆ సత్యంతో ప్రభూ, నాకు కూడా మంచి కుమారుడు కలగాలని కోరుతున్నాను.

అనేన విధినా దత్తే తస్య పుత్రోఽభవన్మునే । కువలాశ్వ ఇతి ఖ్యాతశ్చక్రవర్తీ మహాబలః ।। ౪౩.

ఈ విధంగా ఆ విధానాన్ని పాటించి దానం చేసిన తరువాత, అతనికి కుమారుడు జన్మించాడు. అతను కువలాశ్వుడు అని ప్రసిద్ధి చెందిన మహాబలశాలి చక్రవర్తి అయ్యాడు.

అపుత్రో లభతే పుత్రమధనో లభతే ధనమ్ । భ్రష్టరాజ్యో లభేద్ రాజ్యం మృతో విష్ణుపురం వ్రజేత్ ।। ౪౩.

కుమారుడు లేనివాడు కుమారుడిని పొందుతాడు, బీదవాడు ధనం సంపాదిస్తాడు, రాజ్యం కోల్పోయినవాడు తిరిగి రాజ్యాన్ని పొందుతాడు, మరణించినవారు విష్ణు లోకానికి చేరుతారు.