వరాహపురాణమ్

దుర్వాసా ఉవాచ । ఏవముక్తో మునిస్తేన దేవరాత ఇమం వ్రతమ్ । ఆచఖ్యౌ సోఽపి తం కృత్వా భుక్త్వా భోగాన్సుపుష్కలాన్ ।। ౪౧.

దుర్వాసుడు చెప్పాడు: రాజు ఇలా అడిగినప్పుడు, దేవరాతుడు ఆ వ్రతాన్ని వివరించాడు. ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించి, ఎన్నో సుఖాలు అనుభవించాడు.

ముత్యుకాలే మునిశ్రేష్ఠ సౌవర్ణేన విరాజతా । విమానేనాగమత్ స్వర్గమిన్ద్రలోకం స పార్థివః ।। ౪౧.

మరణ సమయానికి, మునిశ్రేష్ఠా! ఆ రాజు బంగారు, ప్రకాశవంతమైన విమానంలో ఎక్కి, ఇంద్ర లోకానికి చేరాడు.

తస్యేన్ద్రస్త్వర్ఘ్యమాదాయ ప్రత్యుత్థానేన నిర్యయౌ । ఆయాన్తమిన్ద్రం దృష్ట్వా తు తమూచుర్విష్ణుకింకరాః । న ద్రష్టవ్యో దేవరాజస్త్వద్ధీనస్తపసా ఇతి ।। ౪౧.

ఆ రాజు రాగానే, ఇంద్రుడు అర్ఘ్యం తీసుకొని స్వాగతానికి వచ్చాడు. ఇంద్రుడు వస్తున్నాడని చూసిన విష్ణువు సేవకులు ఇలా అన్నారు: "తపస్సు లేని వారికి దేవేంద్రుడిని చూడటానికి హక్కు లేదు."

ఏవం సర్వే లోకపాలా నిర్యయుస్తస్య తేజసా । ప్రత్యాఖ్యాతాశ్చ తైర్విష్ణుకింకరైర్హీనకర్మణః । ఏవం స సత్యలోకాన్తం గతో రాజా మహామునే ।। ౪౧.

అలా, ఆ రాజు తేజస్సుతో అన్ని లోకపాలకులు బయటకు వచ్చారు. కానీ, తగిన పుణ్యాలు లేని వారిని విష్ణువు సేవకులు అంగీకరించలేదు. అలా ఆ రాజు సత్యలోకానికి చేరాడు, మహామునీ!

అపునర్మారకే లోకే దాహప్రలయవర్జ్జితే । అద్యాపి తిష్ఠతే దేవైః స్తూయమానో మహానృపః । ప్రసన్నే యజ్ఞపురుషే కిం చిత్రం యేన తద్భవేత్ ।। ౪౧.

మరణం, దహనం, వినాశనం లేని లోకంలో, ఇప్పటికీ ఆ మహారాజు దేవతలచే స్తుతించబడుతూ ఉన్నాడు. యజ్ఞపురుషుడు ప్రసన్నుడైతే, ఏ అద్భుతం జరిగినా ఆశ్చర్యం లేదు.

ఇహ జన్మని సౌభాగ్యమాయురారోగ్యసమ్పదః । ఏకైకా విధినోపాస్తా దదాత్యమృతముత్తమమ్ ।। ౪౧.

ఈ జన్మలో భాగ్యం, దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం, సంపద — ఇవన్నీ నియమించిన విధంగా పూజ చేస్తే లభిస్తాయి. అంతేకాక, ఉత్తమమైన అమృతత్వాన్ని కూడా ప్రసాదిస్తాడు.

కిం పునర్వర్షసంపూర్ణే స దదాతి స్వకం పదమ్ । నారాయణశ్చతుర్మూర్త్తిః పరార్ధ్యం చ న సంశయః ।। ౪౧.

పూర్తి సంవత్సరం వ్రతం ఆచరించినప్పుడు, ఆ నారాయణుడు తన స్వస్థలాన్ని అనుగ్రహిస్తాడు. ఆయన చతుర్మూర్తి, అత్యంత గొప్పవాడు — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

యథైవోద్ధృతవాన్ వేదాన్ మత్స్యరూపేణ కేశవః । క్షీరామ్బుధౌ మథ్యమానే మన్దరం ధృతవాన్ ప్రభుః । తద్వచ్చ కూర్మరూపాఖ్యా ద్వితీయా పశ్య వైష్ణవీ ।। ౪౧.

కేశవుడు మత్స్యరూపంలో వేదాలను ఎలా రక్షించాడో, పాలసముద్రాన్ని మథించేటప్పుడు మంద్రపర్వతాన్ని ఎలా మోయాడో, అలాగే రెండవ వైష్ణవ రూపమైన కూర్మావతారాన్ని కూడా చూడు.

యథా రసాతలాత్ క్ష్మాం చ ధృతవాన్ పురుషోత్తమః । వరాహరూపీ తద్వచ్చ తృతీయా పశ్య వైష్ణవీ ।। ౪౧.

పురుషోత్తముడు వరాహరూపంలో పాతాళం నుంచి భూమిని ఎలా పైకి ఎత్తాడో, అలాగే మూడవ వైష్ణవ రూపాన్ని కూడా చూడు.

దుర్వాసా ఉవాచ । తద్వత్ ఫాల్గునమాసే తు శుక్లపక్షే తు ద్వాదశీమ్ । ఉపోష్య ప్రోక్తవిధినా హరిమారాధయేత్ సుధీః ।। ౪౨.

దుర్వాసుడు చెప్పాడు: అలాగే, ఫాల్గుణ మాసంలో శుక్లపక్ష ద్వాదశి నాడు ఉపవాసం చేసి, చెప్పిన విధంగా హరిని భక్తితో పూజించాలి, జ్ఞానవంతుడా!

నరసింహాయ పాదౌ తు గోవిన్దాయేత్యురూ తథా । కటిం విశ్వభుజే పూజ్య అనిరుద్ధేత్యురస్తథా ।। ౪౨.

నరసింహునికి పాదాలను, గోవిందునికి తొడలను, విశ్వభుజునికి నడుమును, అనిరుద్ధునికి భుజాలను పూజించాలి.

కణ్ఠం తు శితికణ్ఠాయ పిఙ్గకేశాయ వై శిరః । అసురధ్వంసనాయేతి చక్రం తోయాత్మనే తథా । శఙ్ఖమిత్యేవ సంపూజ్య గన్ధపుష్పఫలైస్తథా ।। ౪౨.

శితికంఠునికి మెడను, పింగకేశునికి తలను, అసుర సంహారునికి చక్రాన్ని, జలస్వరూపుడికి శంఖాన్ని పూజించాలి. వీటన్నింటినీ గంధం, పువ్వులు, ఫలాలతో పూజించాలి.

తదగ్రే ఘటమాదాయ సితవస్త్రయుగాన్వితమ్ । తస్యోపరి నృసిహం తు సౌవర్ణం తామ్రభాజనే । సౌవర్ణ శక్తితః కృత్వా దారువంశమయేఽపి వా ।। ౪౨.

ముందుగా, రెండు తెల్ల వస్త్రాలతో అలంకరించిన ఒక గడాన్ని తీసుకోవాలి. దాని మీద, రాగిపాత్రలో బంగారు నరసింహుని ప్రతిమను ఉంచాలి. బంగారుతో సాధ్యపడకపోతే, కలప లేదా వెదురు తో కూడా చేయవచ్చు.

రత్నగర్భఘటే స్థాప్య తం సంపూజ్య చ మానవః । ద్వాదశ్యాం వేదవిదుషే బ్రాహ్మణాయ నివేదయేత్ ।। ౪౨.

ఆ ప్రతిమను రత్నాలతో అలంకరించిన గడలో ఉంచి, పూజించిన తరువాత, ద్వాదశి నాడు వేదపండితుడైన బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి.

ఏవం కృతే ఫలం ప్రాప్తం యత్ పురా పార్థివేన తు । తస్యాహం సంప్రవక్ష్యామి వత్సనామ్నా మహామునే ।। ౪౨.

ఇలా చేసినవారికి, పూర్వం ఆ రాజు పొందిన ఫలితాన్ని నేను ఇప్పుడు చెప్పబోతున్నాను, వత్స అనే పేరుతో, మహామునీ!

ఆసీత్ కింపురుషే వర్షే రాజా పరమధార్మికః । భారతేతి చ విఖ్యాతస్తస్య వత్సః సుతోఽభవత్ ।। ౪౨.

కింపురుష దేశంలో ఒక ధర్మపరుడు అయిన రాజు ఉండేవాడు. అతడిని భరతుడు అని అందరూ పిలిచేవారు. ఆ భరతునికి వత్సుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు.

స శత్రుభిర్జితః సంఖ్యే హృతకోశో ద్విపాదవాన్ । వనం ప్రాయాత్ సపత్నీకో వసిష్ఠస్యాశ్రమేఽవసత్ ।। ౪౨.

ఆ రాజు యుద్ధంలో శత్రువుల చేతిలో ఓడిపోయి, తన ధనాన్ని, ఏనుగులను కోల్పోయాడు. భార్యతో కలిసి అడవిలోకి వెళ్లి వసిష్ఠ మహర్షి ఆశ్రమంలో నివసించాడు.

కాలేన గచ్ఛతా సోఽథ వసిష్ఠేన మహర్షిణా । కిం కార్యమితి స ప్రోక్తో వసస్యస్మిన్ మహాశ్రమే ।। ౪౨.

కాలక్రమంలో వసిష్ఠ మహర్షి ఆ రాజును పిలిచి, 'ఈ గొప్ప ఆశ్రమంలో నీవు ఏమి చేయాలని వచ్చావు?' అని అడిగాడు.

రాజోవాచ । భగవన్ హృతకోశోఽహం హృతరాజ్యో విశేషతః । శత్రుభిర్హతసంకల్పో భవన్తం శరణం గతః । ఉపదేశప్రదానేన ప్రసాదం కర్తుమర్హసి ।। ౪౨.

రాజు ఇలా అన్నాడు: 'భగవన్, నా ధనం పోయింది, రాజ్యం పోయింది, శత్రువుల వల్ల నా ధైర్యం కూడా తగ్గిపోయింది. నేను మీను ఆశ్రయించాను. దయచేసి నాకు ఉపదేశం చేసి, దయ చూపించండి.'

ఏవముక్తో వసిష్ఠస్తు తస్యేమాం ద్వాదశీం మునే । విధినా ప్రత్యువాచాథ సోఽపి సర్వం తథాఽకరోత్ ।। ౪౨.

అలా అడిగిన రాజుకు వసిష్ఠుడు, నియమానుసారం ద్వాదశి వ్రతాన్ని వివరంగా చెప్పాడు. ఆ రాజు కూడా అన్నీ ఆ విధంగానే చేసాడు.

తస్య వ్రతాన్తే భగవాన్ నారసింహస్తుతోష హ । చక్రం ప్రాదాచ్చ శత్రూణాం విధ్వంసనకరం పరమ్ ।। ౪౨.

ఆ వ్రతం ముగిసినప్పుడు, భగవాన్ నరసింహుడు సంతోషించి, శత్రువులను నాశనం చేసే మహా చక్రాన్ని ఆ రాజుకు ఇచ్చాడు.

తేనాస్త్రేణ స్వకం రాజ్యం జితవాన్ స నృపోత్తమః । రాజ్యే స్థిత్వాఽశ్వమేధానాం సహస్త్రమకరోద్ విభుః । అన్తే చ విష్ణులోకాఖ్యం పదమాప చ సత్తమ ।। ౪౨.

ఆ ఆయుధంతో ఆ మహారాజు తన రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాడు. రాజ్యంలో ఉండి, వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలు చేశాడు. చివరికి విష్ణు లోకాన్ని పొందాడు.

ఏషా ధన్యా పాపహరా ద్వాదశీ భవతో మునే । కథితా యా ప్రయత్నేన శ్రుత్వా కురు యథేప్సితమ్ ।। ౪౨.

ఈ ద్వాదశి వ్రతం ఎంతో పవిత్రమైనది, పాపాలను తొలగించేది. మునివరా, నేను నీకు వివరంగా చెప్పాను. నీవు శ్రద్ధగా విని, నీకు నచ్చినట్లు చేయు.

దుర్వాసా ఉవాచ । ఏవమేవ మునే మాసి చైత్రే సంకల్ప్య ద్వాదశీమ్ । ఉపోష్యారాధయేత్ పశ్చాత్ దేవదేవం జనార్దనమ్ ।। ౪౩.

దుర్వాసుడు ఇలా అన్నాడు: 'మహర్షీ, ఇదే విధంగా చైత్రమాసంలో ద్వాదశిని సంకల్పించి, ఉపవాసంగా ఉండి, ఆ తరువాత దేవదేవుడైన జనార్దనుని పూజించాలి.'

వామనాయేతి పాదౌ తు విష్ణవే కటిమర్చయేత్ । వాసుదేవేతి జఠరమురః సంపూర్ణకాయ చ ।। ౪౩.

వామనుడని పాదాలను, విష్ణువని నడుమును, వాసుదేవుడని పొట్టను, ఛాతీని, మొత్తం శరీరాన్ని పూజించాలి.

కణ్ఠం విశ్వకృతే పూజ్య శిరో వై వ్యోమరూపిణే । బాహూ విశ్వజితే పూజ్య స్వనామ్నా శంఖచక్రకౌ ।। ౪౩.

కంఠాన్ని విశ్వకర్త అని, తలని ఆకాశరూపుడని, చేతులను విశ్వజిత్ అని, శంఖాన్ని, చక్రాన్ని వాటి పేర్లతో పూజించాలి.

అనేన విధినాభ్యర్చ్య దేవదేవం సనాతనమ్ । ప్రాగ్వదేవోత్తరం కుమ్భం సయుగ్మం పురతో న్యసేత్ ।। ౪౩.

ఈ విధంగా శాశ్వతుడైన దేవదేవుని పూజించి, తూర్పు, ఉత్తర దిక్కుల్లో రెండు కుంభాలను ముందుగా ఉంచాలి.

ప్రాగుక్తపాత్రే సంస్థాప్య వామనం కాఞ్చనం బుధః । యథాశక్త్యా కృతం హ్రస్వం సితయజ్ఞోపవీతినమ్ ।। ౪౩.

ముందుగా చెప్పిన పాత్రలో, తన శక్తికి తగినట్లు చిన్నదైన, తెల్ల యజ్ఞోపవీతంతో అలంకరించిన బంగారు వామనుడి విగ్రహాన్ని పెట్టాలి.

కుణ్డికాం స్థాపయేత్ పార్శ్వే ఛత్రికాం పాదుకే తథా । అక్షమాలాం చ సంస్థాప్య వృసికాం చ విశేషతః ।। ౪౩.

పక్కన కుండిని, గొడుగు, పాదుకలు, అక్షమాల, ముఖ్యంగా దండాన్ని ఉంచాలి.