వరాహపురాణమ్

దుర్వాసా ఉవాచ । కథయామి పరం గుహ్యం రహస్యం దేవనిర్మితమ్ । ధరణ్యా యత్కృతం పూర్వం మజ్జన్త్యా తు రసాతలే ।। ౩౯.

దుర్వాసుడు ఇలా చెప్పాడు: దేవతలు సృష్టించిన పరమ రహస్యాన్ని, భూమి పాతాళంలో మునిగినప్పుడు ఆమె చేసిన ఉపాయాన్ని నీకు చెబుతాను.

పృథివ్యాః పార్థివో భావః సలిలే నాతిరేచితః । తస్మిన్ సలిలమగ్నే తు పృథ్వీ ప్రాయాద్ రసాతలమ్ ।। ౩౯.

భూమికి ఉన్న భౌతిక స్వభావం నీటిలో ఎక్కువ కాలేదు. ఆ భూమి నీటిలో మునిగినప్పుడు, పాతాళంలోకి వెళ్లింది.

సా భూతధారిణీ దేవీ రసాతలగతా శుభా । ఆరాధయామాస విభుం దేవం నారాయణం పరమ్ । ఉపవాసవ్రతైర్దేవీ నియమైశ్చ పృథగ్విధైః ।। ౩౯.

ప్రాణుల్ని పోషించే ఆ మంగళకరమైన భూమిదేవి, పాతాళానికి వెళ్లిన తర్వాత, ఉపవాసాలు, వ్రతాలు, వివిధ నియమాలతో పరమేశ్వరుడైన నారాయణుడిని ఆరాధించింది.

కాలేన మహతా తస్యాః ప్రసన్నో గరుడధ్వజః । ఉజ్జహార స్థితౌ చేమాం స్థాపయామాస సోఽవ్యయః ।। ౩౯.

చాలా కాలానికి, గరుడధ్వజుడైన భగవంతుడు ఆమె భక్తితో సంతోషించి, భూమిని పైకి తీసి, తన స్థానంలో స్థాపించాడు. ఆ అవినాశి దేవుడు అలా చేశాడు.

సత్యతపా ఉవాచ । కోఽసౌ ధరణ్యా సంచీర్ణ ఉపవాసో మహామునే । కాని వ్రతాని చ తథా ఏతన్మే వక్తుమర్హసి ।। ౩౯.

సత్యతపుడు ఇలా అడిగాడు: మహామునీశ్వరా! భూమిదేవి ఏ ఉపవాసాన్ని చేసింది? ఏ వ్రతాలు ఆచరించింది? దయచేసి వాటిని నాకు వివరించండి.

దుర్వాసా ఉవాచ । యదా మార్గశిరే మాసి దశమ్యాం నియతాత్మవాన్ । కృత్వా దేవార్చనం ధీమానగ్నికార్యం యథావిధి ।। ౩౯.

దుర్వాసుడు ఇలా చెప్పాడు: మార్గశిర మాసంలో, పదవ తేదీన, నియమంగా ఉండే వాడు, దేవతలను పూజించి, యథావిధిగా అగ్నికార్యాన్ని నిర్వహిస్తే—

శుచివాసాః ప్రసన్నాత్మా హవ్యమన్నం సుసంస్కృతమ్ । భుక్త్వా పఞ్చపదం గత్వా పునః శౌచం తు పాదయోః ।। ౩౯.

శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, ప్రశాంతమైన మనసుతో, బాగా సిద్ధం చేసిన హవిస్సన్నాన్ని భుజించి, ఐదు అడుగులు నడిచి, మళ్లీ కాళ్లు శుభ్రంగా కడుక్కోవాలి.

కృత్వాఽష్టాఙ్గులమాత్రం తు క్షీరవృక్షసముద్భవమ్ । భక్షయేద్ దన్తకాష్ఠం తు తత ఆచమ్య యత్నతః ।। ౩౯.

పాలిచేను కలిగిన చెట్టు నుండి ఎనిమిది వేళ్ల పొడవు ఉన్న దంతకష్టం తీసుకొని, దానితో పళ్లను శుభ్రం చేసుకొని, ఆ తరువాత జాగ్రత్తగా ఆచమనం చేయాలి.

స్పృష్ట్వా ద్వారాణి సర్వాణి చిరం ధ్యాత్వా జనార్దనమ్ । శఙ్ఖచక్రగదాపాణిం కిరీటిం పీతవాససమ్ ।। ౩౯.

అన్ని ద్వారాలను తాకి, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించినవాడు, కిరీటం ధరించి, పసుపు వస్త్రాలు వేసుకున్న జనార్దనుని నిశ్చలంగా ధ్యానం చేయాలి.

ప్రసన్నవదనం దేవం సర్వలక్షణలక్షితమ్ । ధ్యాత్వా పునర్జలం హస్తే గృహ్య భానుం జనార్దనమ్ ।। ౩౯.

ప్రసన్నమైన ముఖం కలిగి, అన్ని శుభలక్షణాలతో అలంకరించబడిన దేవుని ధ్యానిస్తూ, మళ్లీ చేతిలో నీళ్లు తీసుకొని, సూర్యుని వంటి జనార్దనుని మనసులో ఉంచుకోవాలి.

ధ్యాత్వాఽర్ధ్యం దాపయేత్ తస్య కరతోయేన మానవః । ఏవముచ్చారయేద్ వాచం తస్మిన్ కాలే మహామునే ।। ౩౯.

అలా ధ్యానం చేసిన తరువాత, మనిషి తన చేతిలో అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి. ఆ సమయంలో, మహామునీ, ఈ మాటలు పలకాలి.

ఏకాదశ్యాం నిరాహారః స్థిత్వాఽహమపరేఽహని । భోక్ష్యామి పుణ్డరీకాక్ష శరణం మే భవాచ్యుత ।। ౩౯.

ఈ ఏకాదశి రోజున నేను ఆహారం తీసుకోకుండా ఉంటాను. మరుసటి రోజు భోజనం చేస్తాను. కమలనేత్రుడా! అచ్యుతా! నీవు నాకు శరణు కావాలి.

ఏవముక్త్వా తతో రాత్రౌ దేవదేవస్య సన్నిధౌ । జపన్నారాయణాయేతి స్వపేత్ తత్ర విధానతః ।। ౩౯.

ఇలా పలికిన తరువాత, రాత్రి సమయంలో దేవదేవుని సమక్షంలో 'నారాయణాయ' అనే నామాన్ని జపిస్తూ, నియమానుసారం అక్కడే నిద్రించాలి.

తతః ప్రభాతే విమలే నదీం గత్వా సముద్రగామ్ । ఇతరాం వా తడాగం వా గృహే వా నియతాత్మవాన్ ।। ౩౯.

తర్వాత, ఉదయం పవిత్రమైన సమయంలో, సముద్రానికి చేరే నదికి, లేక ఇతర సరస్సుకు, లేక ఇంట్లోనే, మనస్సును నియంత్రించుకొని వెళ్లాలి.

ఆనీయ మృత్తికాం శుద్ధాం మన్త్రేణానేన మానవః । ధారణం పోషణం త్వత్తో భూతానాం దేవి సర్వదా । తేన సత్యేన మే పాపం యావన్మోచయ సువ్రతే ।। ౩౯.

శుద్ధమైన మట్టిని తీసుకొస్తూ, ఈ మంత్రాన్ని జపించాలి: 'అమ్మా! నీ వల్లే భూతాలకు ఎల్లప్పుడూ ఆధారం, పోషణ కలుగుతుంది. ఆ సత్యంతో, సతీ స్వరూపిణీ! నా పాపాలను తొలగించు.'

బ్రహ్మాణ్డోదరతీర్థాని కరైః స్పృష్టాని దేవ తే । తేనేమాం మృత్తికాం స్పృష్ట్వా మా లభామి త్వయోదితామ్ ।। ౩౯.

'దేవా! బ్రహ్మాండంలో ఉన్న పవిత్రక్షేత్రాలను నీ చేతులు తాకాయి. ఈ మట్టిని తాకినవేళ, నీవు చెప్పిన దుష్ఫలితాలు నాకు కలగకూడదు.'

త్వయి సర్వే రసా నిత్యాః స్థితా వరుణ సర్వదా । తేనేమాం మృత్తికాం ప్లావ్య పూతాం కురు మమాచిరమ్ ।। ౩౯.

'వరుణా! నీలో అన్ని జలాలు ఎప్పుడూ ఉన్నాయి. అందువల్ల, ఈ మట్టిని నీటితో కడిగి నాకు త్వరగా పవిత్రంగా చేయు.'

ఏవం మృదం తథా తోయం ప్రసాద్యాత్మానమాలభేత్ । త్రిః కృత్వా శేషమృదయా కుణ్డమాలిఖ్య వై జలే ।। ౩౯.

ఈ విధంగా మట్టి, నీటితో శుద్ధి చేసుకొని, తాను శుభ్రంగా అయ్యాక, మిగిలిన మట్టితో మూడు సార్లు నీటిలో ఒక వలయాన్ని గీయాలి.

తతస్తత్ర నరః సమ్యక్ చక్రవర్త్యుపచారతః । స్నాత్వా చావశ్యకం కృత్వా పునర్దేవగృహం వ్రజేత్ ।। ౩౯.

అక్కడ, చక్రవర్తి విధానాన్ని అనుసరించి, స్నానం చేసి, అవసరమైన కర్మలు చేసి, మళ్లీ దేవాలయానికి తిరిగి వెళ్లాలి.

తత్రారాధ్య మహాయోగిం దేవం నారాయణం ప్రభుమ్ । కేశవాయ నమః పాదౌ కటిం దామోదరాయ చ ।। ౩౯.

అక్కడ, మహాయోగి అయిన నారాయణుడిని పూజించి, పాదాలకు 'కేశవాయ నమః', నడుముకు 'దామోదరాయ' అని పలకాలి.

ఊరుయుగ్మం నృసింహాయ ఉరః శ్రీవత్సధారిణే । కణ్ఠం కౌస్తుభనాథాయ వక్షః శ్రీపతయే తథా ।। ౩౯.

రెండు తొడలకు 'నృసింహాయ', ఛాతీకి 'శ్రీవత్సధారిణే', మెడకు 'కౌస్తుభనాథాయ', వక్షస్థలానికి 'శ్రీపతయే' అని అర్పించాలి.

త్రైలోక్యవిజయాయేతి బాహూ సర్వాత్మనే శిరః । రథాఙ్గధారిణే చక్రం శంకరాయేతి వారిజమ్ ।। ౩౯.

బాహువులకు 'త్రైలోక్యవిజయాయ', తలకు 'సర్వాత్మనే', చక్రానికి 'రథాంగధారిణే', పద్మానికి 'శంకరాయ' అని అర్పించాలి.

గమ్భీరాయేతి చ గదామమ్భోజం శాన్తిమూర్త్తయే । ఏవమభ్యర్చ్య దేవేశం దేవం నారాయణం ప్రభుమ్ ।। ౩౯.

గదకు 'గంభీరాయ', పద్మానికి 'శాంతిమూర్తయే' అని పలకాలి. ఈ విధంగా దేవతల అధిపతి అయిన నారాయణుని పూజించాలి.

పునస్తస్యాగ్రతః కుమ్భాన్ చతురః స్థాపయేద్ బుధః । జలపూర్ణాన్ సమాల్యాంశ్చ సితచన్దనలేపితాన్ ।। ౩౯.

తర్వాత, ఆయన ముందు నాలుగు కుంభాలను, నీటితో నింపి, పూలమాలలతో అలంకరించి, తెల్లగంధంతో పూసి ఉంచాలి.

చూతపల్లవసగ్రీవాన్ సితవస్త్రావగుణ్ఠితాన్ । స్థగితాన్ తామ్రపాత్రైశ్చ తిలపూర్ణైః సకాఞ్చనైః ।। ౩౯.

ఆ కుంభాలకు మామిడి ఆకులు మెడలో పెట్టి, తెల్ల వస్త్రంతో కప్పి, బంగారం కలిగిన నువ్వులు నిండిన రాగిపాత్రలపై ఉంచాలి.

చత్వారస్తే సముద్రాస్తు కలశాః పరికీర్తితాః । తేషాం మధ్యే శుభం పీఠం స్థాపయేద్ వస్త్రగర్భితమ్ ।। ౩౯.

నాలుగు సముద్రాల్లా నాలుగు కలశాలను అమర్చాలి. వాటి మధ్యలో ఒక శుభ్రమైన ఆసనాన్ని, బట్టతో చుట్టిపెట్టినదాన్ని ఉంచాలి.

తస్మిన్ సౌవర్ణరౌప్యం వా తామ్రం వా దారవం తథా । అలాభే సర్వపాత్రాణాం పాలాశం పాత్రమిష్యతే ।। ౩౯.

ఆ ఆసనంపై బంగారం లేదా వెండి లేదా రాగి లేదా చెక్కతో చేసిన పాత్రను పెట్టాలి. ఇవేవీ దొరకకపోతే పాలాశ వృక్షపు పాత్రను కూడా ఉపయోగించవచ్చు.

తోయపూర్ణం తు తత్కృత్వా తస్మిన్ పాత్రే తతో న్యసేత్ । సౌవర్ణం మత్స్య్రూపేణ కృత్వా దేవం జనార్దమ్ । వేదవేదాఙ్గసంయుక్తం శ్రుతిస్మృతివిభూషితమ్ ।। ౩౯.

ఆ పాత్రను నీటితో నింపి, అందులో బంగారంతో చేసిన, వేదాలు, వేదాంగాలు, శృతి, స్మృతులతో అలంకరించబడిన మత్స్యరూపంలో జనార్దనుని ప్రతిమను ఉంచాలి.

తత్రానేకవిధైర్భక్షైః ఫలైః పుష్పైశ్చ శోభితమ్ । గన్ధధూపైశ్చ వస్త్రైశ్చ అర్చయిత్వా యథావిధి ।। ౩౯.

ఆ ప్రతిమను వివిధ రకాల భక్ష్యాలు, పండ్లు, పువ్వులు, సుగంధాలు, ధూపం, వస్త్రాలతో అలంకరించి, విధిగా పూజ చేయాలి.