వరాహపురాణమ్

దుర్వాసా ఉవాచ । కర్మకాణ్డం జ్ఞానమూలం జ్ఞానం కర్మాదికం తథా । ఏతయోరన్తరం నాస్తి యథాఽశ్మమృదయోర్మునే ।। ౩౯.

దుర్వాసుడు ఇలా చెప్పాడు: కర్మలు అన్నీ జ్ఞానంలో నుండే పుట్టుతాయి. అలాగే, జ్ఞానం కూడా కర్మల వల్లే కలుగుతుంది. ఈ రెండింటికీ తేడా లేదు, మునీశ్వరా! రెండు రాళ్ల మధ్య ఉన్న తేడా లాంటిదే.

కర్మకాణ్డం చతుర్భేదం బ్రాహ్మణాదిషు కీర్తితమ్ । తత్ర వేదోక్తకర్మాణి త్రయః కుర్వన్తి నిత్యశః । త్రిశుశ్రూషామథైకస్తు ఏషా వేదోదితా క్రియా ।। ౩౯.

కర్మలు బ్రాహ్మణులు మొదలైనవారిలో నాలుగు విధాలుగా చెప్పబడ్డాయి. వాటిలో, ముగ్గురు వేదంలో చెప్పిన కర్మలను ప్రతిరోజూ చేస్తారు. నాలుగవవాడు వారిని సేవించేవాడు. ఇదే వేదంలో చెప్పిన విధానం.

ఏతాన్ ధర్మానవస్థాయ బ్రహ్మణోపాస్తిం రోచతే । తస్య ముక్తిర్భవేన్నూనం వేదవాదరతస్య చ ।। ౩౯.

ఈ విధంగా ధర్మాలను నిష్ఠగా పాటిస్తే, బ్రహ్మను భక్తితో సేవించడం ఇష్టంగా మారుతుంది. వేదంలో చెప్పిన మార్గాన్ని అనుసరించే వారికి తప్పకుండా మోక్షం లభిస్తుంది.

సత్యతపా ఉవాచ । యదేతత్ పరమం బ్రహ్మ త్వయా ప్రోక్తం మహామునే । తస్య రూపం న జానన్తి యోగినోఽపి మహాత్మనః ।। ౩౯.

సత్యతపుడు ఇలా అడిగాడు: మహామునీశ్వరా! మీరు చెప్పిన ఆ పరబ్రహ్మ స్వరూపాన్ని గొప్ప యోగులు కూడా పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు.

అనామమసగోత్రం చ అమూర్త్తం మూర్త్తివర్జితమ్ । కథం స జ్ఞాయతే బ్రహ్మ సంజ్ఞానామవివర్జితమ్ । తస్య సంజ్ఞాం కథయ మే వేదమార్గవ్యవస్థితామ్ ।। ౩౯.

దానికి పేరు లేదు, వంశం లేదు, రూపం లేదు, రూపానికి అతీతం. అలాంటి బ్రహ్మను, పేరు కూడా లేని దానిని, ఎలా తెలుసుకోవాలి? వేదంలో స్థిరమైన దాని పేరును నాకు చెప్పండి.

దుర్వాసా ఉవాచ । యదేతత్ పరమం బ్రహ్మ వేదవ్యాసేషు పఠ్యతే । స దేవః పుణ్డరీకాక్షః స్వయం నారాయణః పరః ।। ౩౯.

దుర్వాసుడు ఇలా చెప్పాడు: వేదాల్లో, పురాణాల్లో చెప్పిన ఆ పరబ్రహ్ముడు ఎవరో తెలుసా? కమలనేత్రుడు, స్వయంగా నారాయణుడు, పరమాత్ముడు ఆయనే.

స యజ్ఞైర్వివిధైరిష్టైర్దానైర్దత్తైశ్చ సత్తమ । ప్రాప్యతే పరమో దేవః స్వయం నారాయణో హరిః ।। ౩౯.

వివిధ యజ్ఞాలు, హోమాలు, దానాలు ఇచ్చినవాటివల్ల ఆ పరమదేవుడు, స్వయంగా నారాయణుడు, హరిదేవుడు లభిస్తాడు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడా!

సత్యతపా ఉవాచ । భగవన్ బహువిత్తేన ఋత్విగ్భిర్వేదపారగైః । ప్రాప్యతే పుణ్యకృద్భిర్హి క్వచిద్ యజ్ఞః కథంచన । తేన ప్రాప్తేన భగవాన్ లభ్యతే దుఃఖతో హరిః ।। ౩౯.

సత్యతపుడు ఇలా అడిగాడు: భగవంతుడా, ఎంతో ధనం ఖర్చు చేసి, వేదపండితులు, పుణ్యాత్ములు యజ్ఞాలు చేస్తారు. అయినా, హరిదేవుడు చాలా కష్టంగా లభిస్తాడు.

విత్తేన చ వినా దానం దాతుం విప్ర న శక్యతే । విద్యమానేఽపి న మతిః కుటుమ్బాసక్తచేతసః । తస్య మోక్షః కథం బ్రహ్మన్ సర్వథా దుర్లభో హరిః ।। ౩౯.

ధనం లేకపోతే దానం ఇవ్వడం సాధ్యం కాదు, బ్రాహ్మణా! ధనం ఉన్నా, కుటుంబానికి మక్కువ ఉన్నవారికి మనసు ఉండదు. అలాంటి వారికి మోక్షం ఎలా లభించగలదు? హరిదేవుడు అన్ని విధాలా చాలా దుర్లభుడు.

అల్పాయాసేన లభ్యేత యేన దేవః సనాతనః । తన్మే సామాన్యతో బ్రూహి సర్వవర్ణేషు యద్ భవేత్ ।। ౩౯.

ఎక్కువ శ్రమ లేకుండా ఆ శాశ్వత దేవుడు ఎలా లభిస్తాడు? అన్ని వర్ణాల వారికి సాధ్యమైన మార్గాన్ని నాకు సాధారణంగా చెప్పండి.

దుర్వాసా ఉవాచ । కథయామి పరం గుహ్యం రహస్యం దేవనిర్మితమ్ । ధరణ్యా యత్కృతం పూర్వం మజ్జన్త్యా తు రసాతలే ।। ౩౯.

దుర్వాసుడు ఇలా చెప్పాడు: దేవతలు సృష్టించిన పరమ రహస్యాన్ని, భూమి పాతాళంలో మునిగినప్పుడు ఆమె చేసిన ఉపాయాన్ని నీకు చెబుతాను.

పృథివ్యాః పార్థివో భావః సలిలే నాతిరేచితః । తస్మిన్ సలిలమగ్నే తు పృథ్వీ ప్రాయాద్ రసాతలమ్ ।। ౩౯.

భూమికి ఉన్న భౌతిక స్వభావం నీటిలో ఎక్కువ కాలేదు. ఆ భూమి నీటిలో మునిగినప్పుడు, పాతాళంలోకి వెళ్లింది.

సా భూతధారిణీ దేవీ రసాతలగతా శుభా । ఆరాధయామాస విభుం దేవం నారాయణం పరమ్ । ఉపవాసవ్రతైర్దేవీ నియమైశ్చ పృథగ్విధైః ।। ౩౯.

ప్రాణుల్ని పోషించే ఆ మంగళకరమైన భూమిదేవి, పాతాళానికి వెళ్లిన తర్వాత, ఉపవాసాలు, వ్రతాలు, వివిధ నియమాలతో పరమేశ్వరుడైన నారాయణుడిని ఆరాధించింది.

కాలేన మహతా తస్యాః ప్రసన్నో గరుడధ్వజః । ఉజ్జహార స్థితౌ చేమాం స్థాపయామాస సోఽవ్యయః ।। ౩౯.

చాలా కాలానికి, గరుడధ్వజుడైన భగవంతుడు ఆమె భక్తితో సంతోషించి, భూమిని పైకి తీసి, తన స్థానంలో స్థాపించాడు. ఆ అవినాశి దేవుడు అలా చేశాడు.

సత్యతపా ఉవాచ । కోఽసౌ ధరణ్యా సంచీర్ణ ఉపవాసో మహామునే । కాని వ్రతాని చ తథా ఏతన్మే వక్తుమర్హసి ।। ౩౯.

సత్యతపుడు ఇలా అడిగాడు: మహామునీశ్వరా! భూమిదేవి ఏ ఉపవాసాన్ని చేసింది? ఏ వ్రతాలు ఆచరించింది? దయచేసి వాటిని నాకు వివరించండి.

దుర్వాసా ఉవాచ । యదా మార్గశిరే మాసి దశమ్యాం నియతాత్మవాన్ । కృత్వా దేవార్చనం ధీమానగ్నికార్యం యథావిధి ।। ౩౯.

దుర్వాసుడు ఇలా చెప్పాడు: మార్గశిర మాసంలో, పదవ తేదీన, నియమంగా ఉండే వాడు, దేవతలను పూజించి, యథావిధిగా అగ్నికార్యాన్ని నిర్వహిస్తే—

శుచివాసాః ప్రసన్నాత్మా హవ్యమన్నం సుసంస్కృతమ్ । భుక్త్వా పఞ్చపదం గత్వా పునః శౌచం తు పాదయోః ।। ౩౯.

శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, ప్రశాంతమైన మనసుతో, బాగా సిద్ధం చేసిన హవిస్సన్నాన్ని భుజించి, ఐదు అడుగులు నడిచి, మళ్లీ కాళ్లు శుభ్రంగా కడుక్కోవాలి.

కృత్వాఽష్టాఙ్గులమాత్రం తు క్షీరవృక్షసముద్భవమ్ । భక్షయేద్ దన్తకాష్ఠం తు తత ఆచమ్య యత్నతః ।। ౩౯.

పాలిచేను కలిగిన చెట్టు నుండి ఎనిమిది వేళ్ల పొడవు ఉన్న దంతకష్టం తీసుకొని, దానితో పళ్లను శుభ్రం చేసుకొని, ఆ తరువాత జాగ్రత్తగా ఆచమనం చేయాలి.

స్పృష్ట్వా ద్వారాణి సర్వాణి చిరం ధ్యాత్వా జనార్దనమ్ । శఙ్ఖచక్రగదాపాణిం కిరీటిం పీతవాససమ్ ।। ౩౯.

అన్ని ద్వారాలను తాకి, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించినవాడు, కిరీటం ధరించి, పసుపు వస్త్రాలు వేసుకున్న జనార్దనుని నిశ్చలంగా ధ్యానం చేయాలి.

ప్రసన్నవదనం దేవం సర్వలక్షణలక్షితమ్ । ధ్యాత్వా పునర్జలం హస్తే గృహ్య భానుం జనార్దనమ్ ।। ౩౯.

ప్రసన్నమైన ముఖం కలిగి, అన్ని శుభలక్షణాలతో అలంకరించబడిన దేవుని ధ్యానిస్తూ, మళ్లీ చేతిలో నీళ్లు తీసుకొని, సూర్యుని వంటి జనార్దనుని మనసులో ఉంచుకోవాలి.

ధ్యాత్వాఽర్ధ్యం దాపయేత్ తస్య కరతోయేన మానవః । ఏవముచ్చారయేద్ వాచం తస్మిన్ కాలే మహామునే ।। ౩౯.

అలా ధ్యానం చేసిన తరువాత, మనిషి తన చేతిలో అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి. ఆ సమయంలో, మహామునీ, ఈ మాటలు పలకాలి.

ఏకాదశ్యాం నిరాహారః స్థిత్వాఽహమపరేఽహని । భోక్ష్యామి పుణ్డరీకాక్ష శరణం మే భవాచ్యుత ।। ౩౯.

ఈ ఏకాదశి రోజున నేను ఆహారం తీసుకోకుండా ఉంటాను. మరుసటి రోజు భోజనం చేస్తాను. కమలనేత్రుడా! అచ్యుతా! నీవు నాకు శరణు కావాలి.

ఏవముక్త్వా తతో రాత్రౌ దేవదేవస్య సన్నిధౌ । జపన్నారాయణాయేతి స్వపేత్ తత్ర విధానతః ।। ౩౯.

ఇలా పలికిన తరువాత, రాత్రి సమయంలో దేవదేవుని సమక్షంలో 'నారాయణాయ' అనే నామాన్ని జపిస్తూ, నియమానుసారం అక్కడే నిద్రించాలి.

తతః ప్రభాతే విమలే నదీం గత్వా సముద్రగామ్ । ఇతరాం వా తడాగం వా గృహే వా నియతాత్మవాన్ ।। ౩౯.

తర్వాత, ఉదయం పవిత్రమైన సమయంలో, సముద్రానికి చేరే నదికి, లేక ఇతర సరస్సుకు, లేక ఇంట్లోనే, మనస్సును నియంత్రించుకొని వెళ్లాలి.

ఆనీయ మృత్తికాం శుద్ధాం మన్త్రేణానేన మానవః । ధారణం పోషణం త్వత్తో భూతానాం దేవి సర్వదా । తేన సత్యేన మే పాపం యావన్మోచయ సువ్రతే ।। ౩౯.

శుద్ధమైన మట్టిని తీసుకొస్తూ, ఈ మంత్రాన్ని జపించాలి: 'అమ్మా! నీ వల్లే భూతాలకు ఎల్లప్పుడూ ఆధారం, పోషణ కలుగుతుంది. ఆ సత్యంతో, సతీ స్వరూపిణీ! నా పాపాలను తొలగించు.'

బ్రహ్మాణ్డోదరతీర్థాని కరైః స్పృష్టాని దేవ తే । తేనేమాం మృత్తికాం స్పృష్ట్వా మా లభామి త్వయోదితామ్ ।। ౩౯.

'దేవా! బ్రహ్మాండంలో ఉన్న పవిత్రక్షేత్రాలను నీ చేతులు తాకాయి. ఈ మట్టిని తాకినవేళ, నీవు చెప్పిన దుష్ఫలితాలు నాకు కలగకూడదు.'

త్వయి సర్వే రసా నిత్యాః స్థితా వరుణ సర్వదా । తేనేమాం మృత్తికాం ప్లావ్య పూతాం కురు మమాచిరమ్ ।। ౩౯.

'వరుణా! నీలో అన్ని జలాలు ఎప్పుడూ ఉన్నాయి. అందువల్ల, ఈ మట్టిని నీటితో కడిగి నాకు త్వరగా పవిత్రంగా చేయు.'

ఏవం మృదం తథా తోయం ప్రసాద్యాత్మానమాలభేత్ । త్రిః కృత్వా శేషమృదయా కుణ్డమాలిఖ్య వై జలే ।। ౩౯.

ఈ విధంగా మట్టి, నీటితో శుద్ధి చేసుకొని, తాను శుభ్రంగా అయ్యాక, మిగిలిన మట్టితో మూడు సార్లు నీటిలో ఒక వలయాన్ని గీయాలి.

తతస్తత్ర నరః సమ్యక్ చక్రవర్త్యుపచారతః । స్నాత్వా చావశ్యకం కృత్వా పునర్దేవగృహం వ్రజేత్ ।। ౩౯.

అక్కడ, చక్రవర్తి విధానాన్ని అనుసరించి, స్నానం చేసి, అవసరమైన కర్మలు చేసి, మళ్లీ దేవాలయానికి తిరిగి వెళ్లాలి.