వరాహపురాణమ్

వ్యాధ ఉవాచ । వ్యాధోఽస్మి పాపకర్మాఽస్మి బ్రహ్మహాఽస్మి సరిద్వరే । తథాపి సంస్మృతా దేవి పాహి మాం శరణం గతమ్ ।। ౩౮.

వ్యాధుడు ఇలా అన్నాడు: 'నేను వ్యాధుడిని, పాపకర్మ చేసినవాడిని, బ్రాహ్మణహంతకుడిని, ఓ పవిత్ర నదీ దేవీ! అయినా, నిన్ను స్మరించి, నీ శరణు వచ్చిన నన్ను రక్షించు.'

దేవతాం నైవ జానామి న మన్త్రం న తథార్చనమ్ । గురుపాదౌ పరం ధ్యాత్వా పశ్యామి సతతం శుభే ।। ౩౮.

దేవతను నాకు తెలియదు, మంత్రం కూడా తెలియదు, యథావిధిగా పూజ చేయడం కూడా నాకు రాదు. నేను నా గురువు పాదాలను మాత్రమే ధ్యానిస్తూ, శుభే! ఎప్పుడూ వాటిని చూస్తూ ఉంటాను.

ఏవం విధస్య మే దేవి దయాం కురు సరిద్వరే । ఋషేః క్షాలార్థసలిలం సమీపం కురు మాచిరమ్ ।। ౩౮.

ఇలా ఉన్న నన్ను, నదులలో శ్రేష్ఠురాలైన దేవి! నీవు దయచూపి, ఋషికి చేతులు కడుక్కోవడానికి నీటిని త్వరగా ఇక్కడకు తీసుకురా.

ఏవముక్త్వాఽథ వ్యాధేన దేవికా పాపనాశినీ । ఆజగామ యతస్తస్థౌ దుర్వాసాః సంశితవ్రతః ।। ౩౮.

వేటగాడు ఇలా చెప్పిన వెంటనే, పాపాలను తొలగించే దేవికా, దుర్వాసుడు ఉన్న చోటికి వచ్చింది.

తస్య పాదౌ స్వయం దేవీ క్షాలయన్తీ సరిద్వరా । జగామ హ్రాదినీ భూత్వా వ్యాధాశ్రమసమీపతః ।। ౩౮.

ఆ నదిదేవత తానే స్వయంగా ఋషి పాదాలను కడుగుతూ, ప్రవాహంగా మారి వేటగాడి ఆశ్రమం దగ్గరికి వెళ్లింది.

తం దృష్ట్వా మహదాశ్చర్యం దుర్వసా విస్మయం యయౌ । ప్రక్షాల్య హస్తౌ పాదౌ చ తదన్తం శ్రద్ధయాన్వితమ్ । బుభుజే పరమప్రీతస్తథాచమ్య విచక్షణః ।। ౩౮.

ఈ గొప్ప అద్భుతాన్ని చూసి దుర్వాసుడు ఆశ్చర్యపోయాడు. చేతులు, పాదాలు శ్రద్ధతో కడుక్కొని, ఆనందంతో భోజనం చేసి, నీళ్లు మ్రోగి తృప్తిగా ఉన్నాడు.

తమస్థిశేషం వ్యాధం తు క్షుధాదుర్బలతాం గతమ్ । ఉవాచ వేదాధ్యయనం సర్వే వేదాః ససంగ్రహాః । బ్రహ్మవిద్యా పురాణాని ప్రత్యక్షాణి భవన్తు తే ।। ౩౮.

ఆ వేటగాడు ఆకలితో బలహీనంగా, ఎముకలు మిగిలినట్టుగా ఉన్న వాడిని చూసి, దుర్వాసుడు ఇలా అన్నాడు: 'నీకు వేదాధ్యయనం, అన్ని వేదాలు, బ్రహ్మవిద్య, పురాణాలు ప్రత్యక్షంగా తెలుస్తాయి.'

ఏవం ప్రాదాద్ వరం తస్య దుర్వాసా నామ చాకరోత్ । భవాన్ సత్యతపా నామ ఋషిరాద్యో భవిష్యతి ।। ౩౮.

ఇలా దుర్వాసుడు అతనికి వరం ఇచ్చి, 'నీవు ఇకపై సత్యతపా అనే ఋషిగా, మునులలో ప్రథముడిగా అవుతావు' అని అన్నాడు.

ఏవం దత్తవరో వ్యాధస్తమాహ మునిసత్తమమ్ । వ్యాధో భూత్వా కథం బ్రహ్మన్ వేదానధ్యాపయామ్యహమ్ ।। ౩౮.

ఆ వరం పొందిన తర్వాత వేటగాడు ఆ గొప్ప మునిని అడిగాడు: 'బ్రాహ్మణా! నేను వేటగాడిగా ఉండి వేదాలను ఎలా బోధించగలను?'

ఋషిరువాచ । ప్రాక్శరీరం గతం తేఽద్య నిరాహారస్య సత్తమ । తపోమయం శరీరం తే పృథగ్భూతం న సంశయః ।। ౩౮.

ఋషి ఇలా అన్నాడు: 'ఓ ఉత్తముడా! నీవు ఇప్పటి వరకు భోజనం లేకుండా ఉన్న పాత శరీరం ఈ రోజు విడిచిపోయింది. ఇప్పుడు నీ శరీరం తపస్సుతో ఏర్పడింది, అది వేరుగా ఉంది, ఇందులో సందేహం లేదు.'

ప్రాగ్విజ్ఞానం గతం నాశమిదానీం శుద్ధమక్షరమ్ । విద్ధి తం శుద్ధకాయోఽసి తథాఽన్యత్ తే శరీరకమ్ । తేన వేదాః సమం శాస్త్రైః ప్రతిభాస్యన్తి తే మునే ।। ౩౮.

నీకు ఉన్న పూర్వ జ్ఞానం ఇప్పుడు పోయింది; ఇప్పుడు నీవు పవిత్రుడవు, నశించని వాడవు. నీ శరీరం శుద్ధంగా ఉంది, మిగతా శరీరం వేరుగా ఉంది. అందువల్ల వేదాలు, శాస్త్రాలు నీకు స్పష్టంగా తెలుస్తాయి, మునివరా!

సత్యతపా ఉవాచ । భగవన్ ద్వే శరీరే తు ఇతి యత్పరికీర్త్తితమ్ । తన్మే కథయ భేదం వై కే తే బ్రహ్మవిదాం వర ।। ౩౯.

సత్యతపా ఇలా అడిగాడు: 'భగవన్! మీరు రెండు శరీరాల గురించి చెప్పారు. వాటి మధ్య తేడా ఏమిటో నాకు వివరించండి, బ్రహ్మవిద్యలో శ్రేష్ఠుడా!'

దుర్వాసా ఉవాచ । న ద్వే త్రీణి శరీరాణి వాచ్యం తద్విపరీతకమ్ । విభోగాయతనం చైవ త్రిశరీరాణి ప్రాణినామ్ ।। ౩౯.

దుర్వాసుడు ఇలా అన్నాడు: 'రెండు కాదు, మూడు శరీరాలు ఉన్నాయని చెప్పాలి. జీవులకు అనుభవానికి మూడు రకాల శరీరాలు ఉంటాయి.'

ప్రాగవస్థమధర్మాఖ్యం పరిజ్ఞానవివర్జితమ్ । అపరం సవ్రతం తద్ధి జ్ఞేయమత్యన్తధార్మికమ్ ।। ౩౯.

మొదటిది అధర్మమయమైనది, వివేకం లేనిది. రెండవది వ్రతాలతో కూడినది, అది అత్యంత ధార్మికమైనదిగా తెలుసుకోవాలి.

ధర్మాధర్మోపభోగాయ యత్ తృతీయమతీన్ద్రియమ్ । తత్త్రిభేదం వినిర్దిష్టం బ్రహ్మవిద్భిర్విచక్షణైః । యాతనా ధర్మభోగశ్చ భుక్తిశ్చేతి త్రిభేదకమ్ ।। ౩౯.

మూడవది ఇంద్రియాలకు అతీతమైనది, అది ధర్మాధర్మ అనుభవానికి. బ్రహ్మవేత్తలు దీనిని మూడు రకాలుగా చెప్పారు: బాధ, ధర్మఫల అనుభవం, సాధారణ అనుభవం—ఇవి మూడు రకాలుగా ఉంటాయి.

యస్తు భావః పురా హ్యాసీత్ ప్రాణినో నిఘ్నతః స వై । తత్పాపాఖ్యం శరీరం తే పాపసంజ్ఞం తదుచ్యతే ।। ౩౯.

మునుపు వేటగాడిగా ఉన్నప్పుడు ఉన్న స్థితిని పాపశరీరంగా అంటారు; అది పాపశరీరమే.

ఇదానీం శుభవృత్తిం తు కుర్వతస్తప ఆర్జవమ్ । అపరం ధర్మరూపం తు శరీరం తే వ్యవస్థితమ్ । తేన వేదపురాణాని జ్ఞాతుమర్హస్యసంశయమ్ ।। ౩౯.

ఇప్పుడు శుభకార్యాలు, తపస్సు, నేరుగా ఉండడం వలన నీకు మరో ధర్మమయమైన శరీరం ఏర్పడింది. దాని వల్ల నీవు వేదాలు, పురాణాలు తెలుసుకోగలవు.

యదాష్టాకం సంపరివర్త్తతే పుమాం- స్తదా త్ర్యవస్థః పరికీర్త్యతే తు వై । గతాష్టవర్గస్త్రిగతః సదా శుభః స్థిరో భవేదాత్మని నిశ్చయాత్మవాన్ ।। ౩౯.

ఎప్పుడు ఎనిమిది భాగాలు మారిపోతాయో, అప్పుడే వాడు మూడు స్థితుల్లో ఉన్నవాడిగా చెప్పబడతాడు. ఎనిమిది భాగాలను దాటి, మూడు స్థితుల్లో స్థిరంగా, ఎప్పుడూ శుభంగా, ఆత్మలో స్థిరంగా, నిశ్చయంతో ఉంటాడు.

యదా పఞ్చ పునః పఞ్చ పఞ్చ పఞ్చాపి సంత్యజేత్ । ఏకమార్గస్తదా బ్రహ్మ శాశ్వతం లభతే నరః ।। ౩౯.

ఒక మనిషి ఐదు, మళ్లీ ఐదు, ఇంకా ఐదు అన్నీ విడిచిపెట్టినప్పుడు, ఒక్క మార్గాన్ని అనుసరించి, శాశ్వతమైన బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.

సత్యతపా ఉవాచ । భగవన్ యది విజ్ఞానం శరీరం నోపజాయతే । తదా కేన ప్రకారేణ పరం బ్రహ్మోపలభ్యతే ।। ౩౯.

సత్యతపుడు ఇలా అడిగాడు: భగవంతుడా, జ్ఞానం శరీరంలో కలుగకపోతే, ఆ పరబ్రహ్మాన్ని ఎలా తెలుసుకోవచ్చు? దానికి ఏ మార్గం ఉంది?

దుర్వాసా ఉవాచ । కర్మకాణ్డం జ్ఞానమూలం జ్ఞానం కర్మాదికం తథా । ఏతయోరన్తరం నాస్తి యథాఽశ్మమృదయోర్మునే ।। ౩౯.

దుర్వాసుడు ఇలా చెప్పాడు: కర్మలు అన్నీ జ్ఞానంలో నుండే పుట్టుతాయి. అలాగే, జ్ఞానం కూడా కర్మల వల్లే కలుగుతుంది. ఈ రెండింటికీ తేడా లేదు, మునీశ్వరా! రెండు రాళ్ల మధ్య ఉన్న తేడా లాంటిదే.

కర్మకాణ్డం చతుర్భేదం బ్రాహ్మణాదిషు కీర్తితమ్ । తత్ర వేదోక్తకర్మాణి త్రయః కుర్వన్తి నిత్యశః । త్రిశుశ్రూషామథైకస్తు ఏషా వేదోదితా క్రియా ।। ౩౯.

కర్మలు బ్రాహ్మణులు మొదలైనవారిలో నాలుగు విధాలుగా చెప్పబడ్డాయి. వాటిలో, ముగ్గురు వేదంలో చెప్పిన కర్మలను ప్రతిరోజూ చేస్తారు. నాలుగవవాడు వారిని సేవించేవాడు. ఇదే వేదంలో చెప్పిన విధానం.

ఏతాన్ ధర్మానవస్థాయ బ్రహ్మణోపాస్తిం రోచతే । తస్య ముక్తిర్భవేన్నూనం వేదవాదరతస్య చ ।। ౩౯.

ఈ విధంగా ధర్మాలను నిష్ఠగా పాటిస్తే, బ్రహ్మను భక్తితో సేవించడం ఇష్టంగా మారుతుంది. వేదంలో చెప్పిన మార్గాన్ని అనుసరించే వారికి తప్పకుండా మోక్షం లభిస్తుంది.

సత్యతపా ఉవాచ । యదేతత్ పరమం బ్రహ్మ త్వయా ప్రోక్తం మహామునే । తస్య రూపం న జానన్తి యోగినోఽపి మహాత్మనః ।। ౩౯.

సత్యతపుడు ఇలా అడిగాడు: మహామునీశ్వరా! మీరు చెప్పిన ఆ పరబ్రహ్మ స్వరూపాన్ని గొప్ప యోగులు కూడా పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు.

అనామమసగోత్రం చ అమూర్త్తం మూర్త్తివర్జితమ్ । కథం స జ్ఞాయతే బ్రహ్మ సంజ్ఞానామవివర్జితమ్ । తస్య సంజ్ఞాం కథయ మే వేదమార్గవ్యవస్థితామ్ ।। ౩౯.

దానికి పేరు లేదు, వంశం లేదు, రూపం లేదు, రూపానికి అతీతం. అలాంటి బ్రహ్మను, పేరు కూడా లేని దానిని, ఎలా తెలుసుకోవాలి? వేదంలో స్థిరమైన దాని పేరును నాకు చెప్పండి.

దుర్వాసా ఉవాచ । యదేతత్ పరమం బ్రహ్మ వేదవ్యాసేషు పఠ్యతే । స దేవః పుణ్డరీకాక్షః స్వయం నారాయణః పరః ।। ౩౯.

దుర్వాసుడు ఇలా చెప్పాడు: వేదాల్లో, పురాణాల్లో చెప్పిన ఆ పరబ్రహ్ముడు ఎవరో తెలుసా? కమలనేత్రుడు, స్వయంగా నారాయణుడు, పరమాత్ముడు ఆయనే.

స యజ్ఞైర్వివిధైరిష్టైర్దానైర్దత్తైశ్చ సత్తమ । ప్రాప్యతే పరమో దేవః స్వయం నారాయణో హరిః ।। ౩౯.

వివిధ యజ్ఞాలు, హోమాలు, దానాలు ఇచ్చినవాటివల్ల ఆ పరమదేవుడు, స్వయంగా నారాయణుడు, హరిదేవుడు లభిస్తాడు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడా!

సత్యతపా ఉవాచ । భగవన్ బహువిత్తేన ఋత్విగ్భిర్వేదపారగైః । ప్రాప్యతే పుణ్యకృద్భిర్హి క్వచిద్ యజ్ఞః కథంచన । తేన ప్రాప్తేన భగవాన్ లభ్యతే దుఃఖతో హరిః ।। ౩౯.

సత్యతపుడు ఇలా అడిగాడు: భగవంతుడా, ఎంతో ధనం ఖర్చు చేసి, వేదపండితులు, పుణ్యాత్ములు యజ్ఞాలు చేస్తారు. అయినా, హరిదేవుడు చాలా కష్టంగా లభిస్తాడు.

విత్తేన చ వినా దానం దాతుం విప్ర న శక్యతే । విద్యమానేఽపి న మతిః కుటుమ్బాసక్తచేతసః । తస్య మోక్షః కథం బ్రహ్మన్ సర్వథా దుర్లభో హరిః ।। ౩౯.

ధనం లేకపోతే దానం ఇవ్వడం సాధ్యం కాదు, బ్రాహ్మణా! ధనం ఉన్నా, కుటుంబానికి మక్కువ ఉన్నవారికి మనసు ఉండదు. అలాంటి వారికి మోక్షం ఎలా లభించగలదు? హరిదేవుడు అన్ని విధాలా చాలా దుర్లభుడు.