వరాహపురాణమ్

క్షీణాభవంస్తదా సర్వా ఓషధ్యశ్చ విశేషతః । క్షయం గచ్ఛద్భిరత్యర్థమోషధీభిః సురర్షభాః ।। ౩౫.

అప్పుడు అన్ని జీవులు బలహీనమయ్యాయి, ముఖ్యంగా ఔషధాలు పూర్తిగా క్షీణించిపోయాయి. మొక్కలు ఎండిపోతుండగా దేవతలు చాలా బాధపడ్డారు.

మూలేషు వీరుధాం సోమః స్థిత ఇత్యూచురాతురాః । తేషాం చిన్తాఽభవత్ తీవ్రా విష్ణుం చ శరణం యయుః ।। ౩౫.

అందరూ అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ, సోముడు మొక్కల వేర్లలో ఉన్నాడని అన్నారు. వారి మనస్సులో తీవ్ర ఆందోళన కలిగి, విష్ణువును ఆశ్రయించారు.

భగవానాహ తాన్ సర్వాన్ బ్రూత కిం క్రియతే మయా । తే చోచుర్దేవ దక్షేణ శప్తః సోమో వినాశితః ।। ౩౫.

భగవంతుడు వారందరినీ చూచి, 'నేను ఏమి చేయాలి చెప్పండి' అని అడిగాడు. వారు, 'దేవా! దక్షుని శాపం వల్ల సోముడు నశించిపోయాడు' అని చెప్పారు.

తానువాచ తదా దేవో మథ్యతాం కలశోదధిః । ఓషధ్యః సర్వతో దేవాః ప్రక్షిప్యాశు సుసంయతైః ।। ౩౫.

అప్పుడు ఆ దేవుడు వారితో, 'పాత్ర సముద్రాన్ని మథించండి. అన్ని ఔషధాలను త్వరగా, జాగ్రత్తగా అందులో వేయండి' అని చెప్పాడు.

ఏవముక్త్వా తతో దేవాన్ దధ్యౌ రుద్రం హరిః స్వయమ్ । బ్రహ్మాణం చ తథా దధ్యౌ వాసుకిం నేత్రకారణాత్ ।। ౩౫.

ఇలా చెప్పిన తరువాత హరి స్వయంగా రుద్రునిపై ధ్యానం చేశాడు. అలాగే బ్రహ్మను, మథనానికి అవసరమైన వాసుకిని కూడా ధ్యానించాడు.

తే సర్వే తత్ర సహితా మమన్థుర్వరుణాలయమ్ । తస్మింస్తు మథితే జాతః పునః సోమో మహీపతే ।। ౩౫.

అందరూ కలిసి వరుణుని ఆలయాన్ని మథించారు. మథనమైనప్పుడు, రాజా! సోముడు మళ్లీ జన్మించాడు.

యోఽసౌ క్షేత్రజ్ఞసంజ్ఞో వై దేహేఽస్మిన్ పురుషః పరః । స ఏవ సోమో మన్తవ్యో దేహినాం జీవసంజ్ఞితః । పరేచ్ఛయా స మూర్త్తిం తు పృథక్ సౌమ్యాం ప్రపేదివాన్ ।। ౩౫.

ఈ శరీరంలో ఉన్న క్షేత్రజ్ఞుడు, పరమపురుషుడు, ఆయనే సోముడు. ఆయనే జీవులలో ప్రాణంగా పిలవబడతాడు. పరమాత్మ సంకల్పంతో ఆయన మృదువైన ప్రత్యేక రూపాన్ని ధరించాడు.

తమేవ దేవమనుజాః షోడశేమాశ్చ దేవతాః । ఉపజీవన్తి వృక్షాశ్చ తథైవోషధయః ప్రభుమ్ ।। ౩౫.

మనుషులు, పదహారు దేవతలు, చెట్లు, ఔషధాలు — వీళ్లందరూ ఆయనను ప్రభువుగా భావించి జీవించుతున్నారు.

రుద్రస్తమేవ సకలం దధార శిరసా తదా । తదాత్మికా భవన్త్యాపో విశ్వమూర్తిరసౌ స్మృతః ।। ౩౫.

ఆ సమయంలో రుద్రుడు సోముని పూర్తిగా తన తలపై ధరించాడు. అప్పటి నుండి నీళ్లు ఆయన స్వరూపంగా మారాయి. ఆయన విశ్వమూర్తిగా గుర్తించబడ్డాడు.

తస్య బ్రహ్మా దదౌ ప్రీతః పౌర్ణమాసీం తిథిం ప్రభుః । తస్యాముపోషయేద్ రాజంస్తమర్థం ప్రతిపాదయేత్ ।। ౩౫.

బ్రహ్మ ఆనందంగా సోమునికి పౌర్ణమి తిథిని పవిత్ర దినంగా ఇచ్చాడు. ఆ రోజు ఉపవాసం చేసి, రాజా! ఆయన్ని గౌరవంగా పూజించాలి.

యవాన్నహారశ్చ భవేత్ తస్య జ్ఞానం ప్రయచ్ఛతి । కాన్తిం పుష్టిం చ రాజేన్ద్ర ధనం ధాన్యం చ కేవలమ్ ।। ౩౫.

ఆ రోజున యవాలతో చేసిన ఆహారం తినాలి. సోముడు జ్ఞానాన్ని, అందాన్ని, ఆరోగ్యాన్ని, రాజేంద్రా! ధనం, ధాన్యాన్ని సమృద్ధిగా ప్రసాదిస్తాడు.

మహాతపా ఉవాచ । ఆదిత్రేతాసు రాజానో మణిజా యే ప్రకీర్త్తితాః । కథయిష్యామి తాన్ రాజన్ యత్ర జాతోఽపి పార్థివ ।। ౩౬.

మహాతపస్వి ఇలా అన్నాడు: రాజా! కృతయుగం, త్రేతాయుగాల్లో పేరుగాంచిన మణులాంటి రాజుల గురించి, అలాగే నువ్వు ఏ వంశంలో పుట్టావో కూడా నీకు చెబుతాను.

యోఽసౌ సుప్రభనామాసీత్ స త్వం రాజన్ కృతే యుగే । జాతోఽసి నామ్నా విఖ్యాతః ప్రజాపాలేతి శోభనః ।। ౩౬.

కృతయుగంలో సుప్రభ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందినవాడు నువ్వే రాజా! నీవు ప్రజాపాల అనే మంచి పేరుతో జన్మించి, గొప్ప పేరు తెచ్చుకున్నావు.

శేషాస్త్రేతాయుగే రాజన్ భవిష్యన్తి మహాబలాః । యో దీప్తతేజా మణిజః స శన్తేతి ప్రకీర్తితః ।। ౩౬.

ఇతర రాజులు త్రేతాయుగంలో గొప్ప బలవంతులు అవుతారు. వారిలో మణులాంటి రాజుల్లో తేజోమయుడైనవాడు శాంతి అని ప్రసిద్ధి చెందాడు.

సురశ్మిర్భవితా రాజా శశకర్ణో మహాబలః । శుభదర్శనః పాఞ్చాలో భవిష్యతి నరాధిపః ।। ౩౬.

సురశ్మి అనే రాజు అవుతాడు. శశకర్ణుడు గొప్ప బలవంతుడు. పాంచాల వంశానికి చెందిన శుభదర్శనుడు నరాధిపుడవుతాడు.

సుశాన్తిరఙ్గవంశే వై సున్దరోఽప్యఙ్గ ఇత్యుత । సున్దశ్చ ముచుకున్దోఽభూత్సుద్యుమ్నస్తుర ఏవ చ ।। ౩౬.

అంగ వంశంలో సుశాంతి జన్మిస్తాడు. అందులోనే సుందరుడు కూడా అంగ అనే పేరుతో పిలవబడతాడు. సుందుడు, ముచుకుందుడు, సుద్యుమ్నుడు, తురుడు కూడా జన్మించారు.

సుమనాః సోమదత్తస్తు శుభః సంవరణోఽభవత్ । సుశీలో వసుదానస్తు సుఖదో సుపతిర్భవత్ ।। ౩౬.

సుమనసుడు సోమదత్తుడయ్యాడు. శుభుడు సంవరణుడుగా జన్మించాడు. సుశీలుడు వసుదానుడు అయ్యాడు. సుఖదుడు సుపతి అయ్యాడు.

శమ్భుః సేనాపతిరభూత్ సుకాన్తో దశరథః స్మృతః । సోమోఽభూజ్జనకో రాజా ఏతే త్రేతాయుగే నృప ।। ౩౬.

శంభుడు సేనాధిపతిగా ఉన్నాడు. సుకాంతుడు దశరథుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. సోముడు జనకుడయ్యాడు. వీరంతా త్రేతాయుగంలో రాజులు.

సర్వే భూమిమిమాం రాజన్ భుక్త్వా తే వసుధాధిపాః । ఇష్ట్వా చ వివిధైర్యజ్ఞైర్దివం ప్రాప్స్యన్త్యసంశయమ్ ।। ౩౬.

రాజా! ఈ vasudhādhipulu అందరూ భూమిని పాలించి, అనేక యజ్ఞాలు నిర్వహించి, చివరికి నిస్సందేహంగా స్వర్గాన్ని పొందుతారు.

శ్రీవరాహ ఉవాచ । ఏవం శ్రుత్వా స రాజర్షిర్బ్రహ్మవిద్యాఽమృతం ప్రభుః । ఆఖ్యానం పరమం ప్రీతస్తపశ్చర్తుమియాద్ వనమ్ ।। ౩౬.

శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: ఈ విధంగా విన్న ఆ రాజర్షి, బ్రహ్మవిద్య అనే అమృతాన్ని పొందినవాడు, ఈ గొప్ప కథను ఆనందంగా ఆలకించి, తపస్సు చేయడానికి అడవికి వెళ్ళాడు.

ఋషిరధ్యాత్మయోగేన విహాయేదం కలేవరమ్ । బ్రహ్మభూతోఽభవద్ధాత్రి హరౌ లయమవాప చ ।। ౩౬.

ఆ ఋషి, ఆధ్యాత్మిక యోగబలంతో తన శరీరాన్ని విడిచాడు. బ్రహ్మంతో ఏకత్వం పొంది, హరిలో లయం పొందాడు.

వృన్దావనం చ రాజాఽసౌ తపోఽర్థం గతవాన్ ప్రభుః । తత్ర గోవిన్దనామానం హరిం స్తోతుమథారభత్ ।। ౩౬.

ఆ ప్రభువైన రాజు తపస్సు కోసం వృందావనానికి వెళ్ళాడు. అక్కడ గోవింద అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన హరిని స్తుతించడం ప్రారంభించాడు.

రాజోవాచ । నమామి దేవం జగతాం చ మూర్త్తిం గోపేన్ద్రమిన్ద్రానుజమప్రమేయమ్ । సంసారచక్రక్రమణైకదక్షం క్షితీధరం దేవవరం నమామి ।। ౩౬.

రాజు ఇలా అన్నాడు: జగత్తుకు రూపమైన దేవుడిని, గోపాలులను పాలించే ప్రభువును, ఇంద్రునికి తమ్ముడైన అపరిమితుడిని, సంసారచక్రాన్ని దాటి పోయడంలో నిపుణుడైనవాడిని, భూమిని మోయువాడిని, దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడైనవాడిని నేను వందనం చేస్తున్నాను.

భవోదధౌ దుఃఖశతోర్మ్మిభీమే జరావర్త్తే కృష్ణపాతాలమూలే । తదన్తమేకో దధతే సుఖం మే నమోఽస్తు తే గోపతిరప్రమేయ ।। ౩౬.

భవసాగరంలో, వంద బాధల ఉప్పెనల మధ్య, వృద్ధాప్యపు చక్రంలో, చీకటి లోకపు మూలంలో—ఇవి అన్నింటికి అంతం చేసి నాకు సుఖాన్ని ఇచ్చేది నీవే. అపరిమితుడైన గోపాలా! నీకు నమస్కారం.

వ్యాధ్యాదియుక్తః పురుషైర్గ్రహైశ్చ సఙ్ఘట్టమానం పునరేవ దేవ । నమోఽస్తు తే యుద్ధరతే మహాత్మా జనార్దనో గోపతిరుగ్రబాహుః ।। ౩౬.

వ్యాధి మొదలైన కష్టాలతో బాధపడే మనుషులు, గ్రహాల ప్రభావంతో మళ్లీ మళ్లీ కష్టపడుతున్నప్పుడు, యుద్ధాన్ని ఇష్టపడే మహాత్మా జనార్దనా, గొప్ప బాహువుల గోపాలా! నీకు నమస్కారం.

త్వముత్తమః సర్వవిదాం సురేశ త్వయా తతం విశ్వమిదం సమస్తమ్ । గోపేన్ద్ర మాం పాహి మహానుభావ భవాద్భీతం తిగ్మరథాఙ్గపాణే ।। ౩౬.

దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవు, అన్నీ తెలిసినవారిలో ఉత్తముడవు. ఈ మొత్తం జగత్తు నీ వల్ల నిండిపోయింది. గొప్ప మహిమ కలిగిన గోపాలా! సంసార భయంతో ఉన్న నన్ను రక్షించు, భయంకరమైన చక్రాయుధాన్ని ధరించినవాడా!

పరోఽసి దేవ ప్రవరః సురాణాం పుంసః స్వరూపోఽసి శశిప్రకాశః । హుతాశవక్త్రాచ్యుత తీవ్రభావ గోపేన్ద్ర మాం పాహి భవే పతన్తమ్ ।। ౩౬.

దేవా! నీవు పరముడు, దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడు, మానవుని అసలైన స్వరూపం, చంద్రుడిలా ప్రకాశించే వాడవు. అచ్యుతా! అగ్నిముఖుడవు, ఉగ్ర స్వభావమున్నవాడవు, గోపాలా! సంసారంలో పడి పోతున్న నన్ను రక్షించు.

సంసారచక్రక్రమణాన్యనేకా - న్యావిర్భవన్త్యచ్యుత దేహినాం యత్ । త్వన్మాయయా మోహితానాం సురేశ కస్తే మాయాం తరతే ద్వన్ద్వధామా ।। ౩౬.

అచ్యుతా! నీ మాయ వల్ల మానవులు అనేక సంసార చక్రాల్లో తిరుగుతూ మాయలో మునిగి పోతారు. దేవతల అధిపతీ! ద్వంద్వాల నివాసమైన నీ మాయను ఎవరు దాటి పోగలరు?

అగోత్రమస్పర్శమరూపగన్ధ - మనామనిర్దేశమజం వరేణ్యమ్ । గోపేన్ద్ర త్వాం యద్యుపాసన్తి ధీరా - స్తే ముక్తిభాజో భవబన్ధముక్తాః ।। ౩౬.

వంశం లేని, తాకలేని, రూపం లేని, వాసన లేని, పేరు లేని, వివరించలేని, జన్మించని, శ్రేష్ఠుడైన నిన్ను ధీరులు ఉపాసిస్తే వారు ముక్తిని పొందుతారు; సంసార బంధనాల నుంచి విముక్తులవుతారు.