వరాహపురాణమ్

ఇత్యుక్త్వా తు తదా బ్రహ్మా తేషాం పన్థానమాకరోత్ । దక్షిణాయనసంజ్ఞం తు పితౄణాం చ పితామహః ।। ౩౪.

ఇలా చెప్పి, బ్రహ్మ ఆ పితృదేవతలకు దక్షిణాయనమనే మార్గాన్ని ఏర్పరిచాడు.

తూష్ణీం ససర్జ భూతాని తమూచుః పితరస్తతః । వృత్తిం నో దేహి భగవన్ యయా విన్దామహే సుఖమ్ ।। ౩౪.

ఆ తరువాత బ్రహ్మ మౌనంగా భూతాలను సృష్టించాడు. అప్పుడు పితృదేవతలు, 'ప్రభూ! మేము సుఖంగా ఉండేందుకు జీవనోపాధి దయచేయండి' అని ప్రార్థించారు.

బ్రహ్మా ఉవాచ । అమావాస్యాదినం వోఽస్తు తస్యాం కుశతిలోదకైః । తర్పితా మానుషైస్తృప్తిం పరాం గచ్ఛథ నాన్యథా ।। ౩౪.

బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: 'అమావాస్య రోజు మీదే. ఆ రోజున మనుషులు కుశ, తిలాలతో నీరు సమర్పిస్తే, మీరు పరమ సంతృప్తిని పొందుతారు. వేరే విధంగా కాదు.'

తిలా దేయాస్తథైతస్యాముపోష్య పితృభక్తితః । పరమం తస్య సంతుష్టా వరం యచ్ఛత మా చిరమ్ ।। ౩౪.

ఈ రోజున పితృదేవతల పట్ల భక్తితో ఉపవాసం చేసి నువ్వులు దానం చేయాలి. అప్పుడా పితృదేవతలు ఎంతో సంతోషించి వెంటనే వరం ప్రసాదిస్తారు.

మహాతపా ఉవాచ । బ్రహ్మణో మానసః పుత్రః అత్రిర్నామ మహాతపాః । తస్య పుత్రోఽభవత్సోమో దక్షజామాతృతాం గతః ।। ౩౫.

మహాతపస్వి ఇలా చెప్పాడు: బ్రహ్మకు మనసులో పుట్టిన కుమారుడు అత్రి అనే మహర్షి. అతనికి కుమారుడిగా సోముడు జన్మించాడు. సోముడు దక్షుడి అల్లుడయ్యాడు.

సప్తవింశతి యాః కన్యా దాక్షాయణ్యః ప్రకీర్త్తితాః । సోమపత్న్యోఽతిమన్తవ్యాస్తాసాం శ్రేష్ఠా తు రోహిణి ।। ౩౫.

దక్షునికి ఇరవైయేడుగురు కుమార్తెలు ప్రసిద్ధి చెందారు. వీరు అందరూ సోముని భార్యలుగా పరిగణించబడతారు. వారిలో రోహిణి ముఖ్యురాలు.

తామేవ రమతే సోమో నేతరా ఇతి శుశ్రుమః । ఇతరాః ప్రోచురాగత్య దక్షస్యాసమతాం శశేః ।। ౩౫.

సోముడు రోహిణినే ఎక్కువగా ప్రేమించేవాడని మనం విన్నాము. మిగతా భార్యలు అంతా కలిసి, సోముడు సమానంగా ప్రవర్తించడంలేదని దక్షుని వద్ద ఫిర్యాదు చేశారు.

దక్షోఽప్యసకృదాగత్య తమువాచ స నాకరోత్ । సమతాం సోఽపి తం దక్షః శశాపాన్తర్హితో భవ ।। ౩౫.

దక్షుడు కూడా పలు సార్లు వచ్చి సోమునికి చెప్పాడు. అయినా సోముడు సమానంగా ప్రవర్తించలేదు. అప్పుడు దక్షుడు సోముని శపించి, 'నీ రూపం మరుగున పడిపో' అన్నాడు.

ఏవం శప్తస్తు దక్షేణ సోమో దేహం త్యజేదథ । ఉవాచ సోమో దక్షం తు భవానేవం భవిష్యతి । అనేకజో విహాయేమం బ్రహ్మదేహం సనాతనమ్ ।। ౩౫.

దక్షుడు ఇలా శపించిన తరువాత, సోముడు తన శరీరం విడిచిపెట్టబోతున్నాడు. అప్పుడు సోముడు దక్షునితో, 'ఇదే నీకూ జరుగుతుంది. నీవు అనేక మంది సంతానం కలిగి, ఈ శాశ్వతమైన బ్రహ్మ శరీరాన్ని విడిచిపెడతావు' అన్నాడు.

ఏవముక్త్వా క్షయం సోమ అగమద్ దక్షశాపతః । దేవా మనుష్యాః పశవో నష్టే సోమే సవీరుధః ।। ౩౫.

ఇలా చెప్పి, దక్షుని శాపం వల్ల సోముడు క్షీణించసాగాడు. సోముడు కనబడకపోవడంతో దేవతలు, మనుషులు, పశువులు, మొక్కలు అన్నీ నశించిపోయాయి.

క్షీణాభవంస్తదా సర్వా ఓషధ్యశ్చ విశేషతః । క్షయం గచ్ఛద్భిరత్యర్థమోషధీభిః సురర్షభాః ।। ౩౫.

అప్పుడు అన్ని జీవులు బలహీనమయ్యాయి, ముఖ్యంగా ఔషధాలు పూర్తిగా క్షీణించిపోయాయి. మొక్కలు ఎండిపోతుండగా దేవతలు చాలా బాధపడ్డారు.

మూలేషు వీరుధాం సోమః స్థిత ఇత్యూచురాతురాః । తేషాం చిన్తాఽభవత్ తీవ్రా విష్ణుం చ శరణం యయుః ।। ౩౫.

అందరూ అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ, సోముడు మొక్కల వేర్లలో ఉన్నాడని అన్నారు. వారి మనస్సులో తీవ్ర ఆందోళన కలిగి, విష్ణువును ఆశ్రయించారు.

భగవానాహ తాన్ సర్వాన్ బ్రూత కిం క్రియతే మయా । తే చోచుర్దేవ దక్షేణ శప్తః సోమో వినాశితః ।। ౩౫.

భగవంతుడు వారందరినీ చూచి, 'నేను ఏమి చేయాలి చెప్పండి' అని అడిగాడు. వారు, 'దేవా! దక్షుని శాపం వల్ల సోముడు నశించిపోయాడు' అని చెప్పారు.

తానువాచ తదా దేవో మథ్యతాం కలశోదధిః । ఓషధ్యః సర్వతో దేవాః ప్రక్షిప్యాశు సుసంయతైః ।। ౩౫.

అప్పుడు ఆ దేవుడు వారితో, 'పాత్ర సముద్రాన్ని మథించండి. అన్ని ఔషధాలను త్వరగా, జాగ్రత్తగా అందులో వేయండి' అని చెప్పాడు.

ఏవముక్త్వా తతో దేవాన్ దధ్యౌ రుద్రం హరిః స్వయమ్ । బ్రహ్మాణం చ తథా దధ్యౌ వాసుకిం నేత్రకారణాత్ ।। ౩౫.

ఇలా చెప్పిన తరువాత హరి స్వయంగా రుద్రునిపై ధ్యానం చేశాడు. అలాగే బ్రహ్మను, మథనానికి అవసరమైన వాసుకిని కూడా ధ్యానించాడు.

తే సర్వే తత్ర సహితా మమన్థుర్వరుణాలయమ్ । తస్మింస్తు మథితే జాతః పునః సోమో మహీపతే ।। ౩౫.

అందరూ కలిసి వరుణుని ఆలయాన్ని మథించారు. మథనమైనప్పుడు, రాజా! సోముడు మళ్లీ జన్మించాడు.

యోఽసౌ క్షేత్రజ్ఞసంజ్ఞో వై దేహేఽస్మిన్ పురుషః పరః । స ఏవ సోమో మన్తవ్యో దేహినాం జీవసంజ్ఞితః । పరేచ్ఛయా స మూర్త్తిం తు పృథక్ సౌమ్యాం ప్రపేదివాన్ ।। ౩౫.

ఈ శరీరంలో ఉన్న క్షేత్రజ్ఞుడు, పరమపురుషుడు, ఆయనే సోముడు. ఆయనే జీవులలో ప్రాణంగా పిలవబడతాడు. పరమాత్మ సంకల్పంతో ఆయన మృదువైన ప్రత్యేక రూపాన్ని ధరించాడు.

తమేవ దేవమనుజాః షోడశేమాశ్చ దేవతాః । ఉపజీవన్తి వృక్షాశ్చ తథైవోషధయః ప్రభుమ్ ।। ౩౫.

మనుషులు, పదహారు దేవతలు, చెట్లు, ఔషధాలు — వీళ్లందరూ ఆయనను ప్రభువుగా భావించి జీవించుతున్నారు.

రుద్రస్తమేవ సకలం దధార శిరసా తదా । తదాత్మికా భవన్త్యాపో విశ్వమూర్తిరసౌ స్మృతః ।। ౩౫.

ఆ సమయంలో రుద్రుడు సోముని పూర్తిగా తన తలపై ధరించాడు. అప్పటి నుండి నీళ్లు ఆయన స్వరూపంగా మారాయి. ఆయన విశ్వమూర్తిగా గుర్తించబడ్డాడు.

తస్య బ్రహ్మా దదౌ ప్రీతః పౌర్ణమాసీం తిథిం ప్రభుః । తస్యాముపోషయేద్ రాజంస్తమర్థం ప్రతిపాదయేత్ ।। ౩౫.

బ్రహ్మ ఆనందంగా సోమునికి పౌర్ణమి తిథిని పవిత్ర దినంగా ఇచ్చాడు. ఆ రోజు ఉపవాసం చేసి, రాజా! ఆయన్ని గౌరవంగా పూజించాలి.

యవాన్నహారశ్చ భవేత్ తస్య జ్ఞానం ప్రయచ్ఛతి । కాన్తిం పుష్టిం చ రాజేన్ద్ర ధనం ధాన్యం చ కేవలమ్ ।। ౩౫.

ఆ రోజున యవాలతో చేసిన ఆహారం తినాలి. సోముడు జ్ఞానాన్ని, అందాన్ని, ఆరోగ్యాన్ని, రాజేంద్రా! ధనం, ధాన్యాన్ని సమృద్ధిగా ప్రసాదిస్తాడు.

మహాతపా ఉవాచ । ఆదిత్రేతాసు రాజానో మణిజా యే ప్రకీర్త్తితాః । కథయిష్యామి తాన్ రాజన్ యత్ర జాతోఽపి పార్థివ ।। ౩౬.

మహాతపస్వి ఇలా అన్నాడు: రాజా! కృతయుగం, త్రేతాయుగాల్లో పేరుగాంచిన మణులాంటి రాజుల గురించి, అలాగే నువ్వు ఏ వంశంలో పుట్టావో కూడా నీకు చెబుతాను.

యోఽసౌ సుప్రభనామాసీత్ స త్వం రాజన్ కృతే యుగే । జాతోఽసి నామ్నా విఖ్యాతః ప్రజాపాలేతి శోభనః ।। ౩౬.

కృతయుగంలో సుప్రభ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందినవాడు నువ్వే రాజా! నీవు ప్రజాపాల అనే మంచి పేరుతో జన్మించి, గొప్ప పేరు తెచ్చుకున్నావు.

శేషాస్త్రేతాయుగే రాజన్ భవిష్యన్తి మహాబలాః । యో దీప్తతేజా మణిజః స శన్తేతి ప్రకీర్తితః ।। ౩౬.

ఇతర రాజులు త్రేతాయుగంలో గొప్ప బలవంతులు అవుతారు. వారిలో మణులాంటి రాజుల్లో తేజోమయుడైనవాడు శాంతి అని ప్రసిద్ధి చెందాడు.

సురశ్మిర్భవితా రాజా శశకర్ణో మహాబలః । శుభదర్శనః పాఞ్చాలో భవిష్యతి నరాధిపః ।। ౩౬.

సురశ్మి అనే రాజు అవుతాడు. శశకర్ణుడు గొప్ప బలవంతుడు. పాంచాల వంశానికి చెందిన శుభదర్శనుడు నరాధిపుడవుతాడు.

సుశాన్తిరఙ్గవంశే వై సున్దరోఽప్యఙ్గ ఇత్యుత । సున్దశ్చ ముచుకున్దోఽభూత్సుద్యుమ్నస్తుర ఏవ చ ।। ౩౬.

అంగ వంశంలో సుశాంతి జన్మిస్తాడు. అందులోనే సుందరుడు కూడా అంగ అనే పేరుతో పిలవబడతాడు. సుందుడు, ముచుకుందుడు, సుద్యుమ్నుడు, తురుడు కూడా జన్మించారు.

సుమనాః సోమదత్తస్తు శుభః సంవరణోఽభవత్ । సుశీలో వసుదానస్తు సుఖదో సుపతిర్భవత్ ।। ౩౬.

సుమనసుడు సోమదత్తుడయ్యాడు. శుభుడు సంవరణుడుగా జన్మించాడు. సుశీలుడు వసుదానుడు అయ్యాడు. సుఖదుడు సుపతి అయ్యాడు.

శమ్భుః సేనాపతిరభూత్ సుకాన్తో దశరథః స్మృతః । సోమోఽభూజ్జనకో రాజా ఏతే త్రేతాయుగే నృప ।। ౩౬.

శంభుడు సేనాధిపతిగా ఉన్నాడు. సుకాంతుడు దశరథుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. సోముడు జనకుడయ్యాడు. వీరంతా త్రేతాయుగంలో రాజులు.

సర్వే భూమిమిమాం రాజన్ భుక్త్వా తే వసుధాధిపాః । ఇష్ట్వా చ వివిధైర్యజ్ఞైర్దివం ప్రాప్స్యన్త్యసంశయమ్ ।। ౩౬.

రాజా! ఈ vasudhādhipulu అందరూ భూమిని పాలించి, అనేక యజ్ఞాలు నిర్వహించి, చివరికి నిస్సందేహంగా స్వర్గాన్ని పొందుతారు.