వరాహపురాణమ్

ధరణ్యువాచ । నారదేనైవముక్తస్తు తదా రాజా ప్రియవ్రతః । కృతవాన్ కిం మమాచక్ష్వ ప్రసాదాత్ పరమేశ్వర ।। ౪.

ధరణి అడిగింది: నారదుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, రాజు ప్రియవ్రతుడు ఏమి చేశాడు? పరమేశ్వరా! దయచేసి నాకు వివరంగా చెప్పండి.

శ్రీవరాహ ఉవాచ । భవతీం సప్తధా కృత్వా పుత్రాణాం చ ప్రదాయ సః । ప్రియవ్రతస్తపస్తేపే నారదాచ్ఛ్రుతవిస్మయః ।। ౪.

శ్రీవరాహుడు పలికాడు: నిన్ను ఏడు భాగాలుగా చేసి తన కుమారులకు ఇచ్చి, నారదుని మాటలకు ఆశ్చర్యపడి, ప్రియవ్రతుడు తపస్సు చేశాడు.

నారాయణాత్మకం బ్రహ్మ పరం జప్త్వా స్వయంభువః । తతస్తుష్టమనాః పారం పరం నిర్వాణమాప్తవాన్ ।। ౪.

నారాయణాత్మకమైన పరబ్రహ్మను జపిస్తూ, స్వయంభువుడు సంతృప్తిగా పరమ నిర్వాణాన్ని పొందాడు.

శ్రృణు చాన్యద్ వరారోహే యద్ వృత్తం పరమేష్ఠినః । ఆరాధనాయ యతతః పురాకాలే నృపస్య హ ।। ౪.

ఓ సుందరివి, పరమేశ్ఠి విషయంలో పూర్వకాలంలో ఒక రాజు ఆయనను ఆరాధించడానికి చేసిన ప్రయత్నాన్ని గురించి ఇంకొక కథను విను.

ఆసీదశ్వశిరా నామ రాజా పరమధార్మికః । సోఽశ్వమేధేన యజ్ఞేన యష్ట్వా సుబహుదక్షిణః ।। ౪.

అశ్వశిరా అనే పేరు గల ఒక రాజు ఉండేవాడు. అతడు అత్యంత ధార్మికుడు. అతడు అశ్వమేధయాగం చేసి, విరివిగా దానం చేసేవాడు.

స్నాతశ్చావభృథే సోఽథ బ్రాహ్మణైః పరివారితః । యావదాస్తే స రాజర్షిస్తావద్ యోగివరో మునిః । ఆయయౌ కపిలః శ్రీమాన్ జైగీషవ్యశ్చ యోగిరాట్ ।। ౪.

యాగం ముగిసిన తర్వాత స్నానం చేసి, బ్రాహ్మణులతో చుట్టుముట్టబడి ఆ రాజర్షి అక్కడ కూర్చున్నాడు. అప్పుడు యోగిలో శ్రేష్ఠుడైన కపిలుడు, ప్రకాశవంతుడైన యోగిరాజు జైగీషవ్యుడు అక్కడికి వచ్చారు.

తతస్త్వరితముత్థాయ స రాజా స్వాగతక్రియామ్ । చకార పరయా యుక్తః స ముదా రాజసత్తమః ।। ౪.

అప్పుడు ఆ రాజు వెంటనే లేచి, ఎంతో ఆనందంతో అతిథి సత్కారాన్ని శ్రద్ధగా నిర్వహించాడు.

తావర్చ్చితావాసనగౌ దృష్ట్వా రాజా మహాబలః । పప్రచ్ఛ తౌ తిగ్మధియౌ యోగజ్ఞౌ స్వేచ్ఛయాగతౌ ।। ౪.

వారిని సత్కరించి, ఆసనంలో కూర్చున్న వారిని చూసి, మహాబలుడు అయిన రాజు, యోగంలో నిపుణులైన, తేజోవంతులైన ఆ ఇద్దరిని ప్రశ్నించాడు.

భవన్తౌ సంశయం విప్రౌ పృచ్ఛామి పురుషోత్తమౌ । కథమారాధయేద్ దేవం హరిం నారాయణం పరమ్ ।। ౪.

మీరిద్దరూ మహాశయులు, మానవుల్లో శ్రేష్ఠులు. నేను ఒక సందేహం అడుగుతున్నాను. హరి అయిన పరమ నారాయణుడిని ఎలా ఆరాధించాలి?

విప్రావూచతుః । క ఏష ప్రోచ్యతే రాజంస్త్వయా నారాయణో గురుః । ఆవాం నారాయణౌ ద్వౌ తు త్వత్ప్రత్యక్షగతౌ నృప ।। ౪.

ఆ బ్రాహ్మణులు ఇలా చెప్పారు: రాజా, నీవు గురువు నారాయణుడని పిలుస్తున్నావు కదా, మేమిద్దరం నారాయణులమే, నీ ముందు ప్రత్యక్షంగా వచ్చాము.

అశ్వశిరా ఉవాచ । భవన్తౌ బ్రాహ్మణౌ సిద్ధౌ తపసా దగ్ధకిల్బిషౌ । కథం నారాయణావావామితి వాక్యమథేరితమ్ ।। ౪.

అశ్వశిరా అన్నాడు: మీరు బ్రాహ్మణులు, తపస్సుతో పాపాలు తొలగించుకున్న siddhulu. మరి మీరు నారాయణులమని ఎలా అంటున్నారు? ఈ మాట నాకు ఆశ్చర్యంగా ఉంది.

శఙ్ఖచక్రగదాపాణిః పీతవాసా జనార్దనః । గరుడస్థో మహాదేవః కస్తస్య సదృశో భువి ।। ౪.

శంఖం, చక్రం, గదను ధరించి, పీతాంబరం ధరించి, గరుడుపై కూర్చున్న జనార్దనుడు మహాదేవుడు. భూమిపై ఆయనకు సమానుడు ఎవరు?

తస్య రాజ్ఞో వచః శ్రుత్వా తౌ విప్రౌ సంశితవ్రతౌ । జహసతుః పశ్య విష్ణుం రాజన్నితి జజల్పతుః ।। ౪.

రాజు మాటలు విని, ఆ ఇద్దరు బ్రాహ్మణులు, దీక్షతో ఉన్న వారు, నవ్వుతూ, 'రాజా! విష్ణువును చూడు' అని అన్నారు.

ఏవముక్త్వా స కపిలః స్వయం విష్ణుర్బభూవ హ । జైగీషవ్యశ్చ గరుడస్తత్క్షణాత్ సమజాయత ।। ౪.

అలా చెప్పగానే, కపిలుడు తానే విష్ణువుగా మారిపోయాడు. జైగీషవ్యుడు వెంటనే గరుడుడిగా మారిపోయాడు.

తతో హాహాకృతం త్వాసీత్ తత్క్షణాద్ రాజమణ్డలమ్ । దృష్ట్వా నారాయణం దేవం గరుడస్థం సనాతనమ్ ।। ౪.

ఆ క్షణంలోనే, రాజసభ అంతా ఆశ్చర్యంతో హాహాకారాలు చేశాయి. ఎందుకంటే, గరుడుపై కూర్చున్న శాశ్వతమైన నారాయణుడిని అందరూ చూశారు.

కృతాఞ్జలిపుటో భూత్వా తతో రాజా మహాయశాః । ఉవాచ శామ్యతాం విప్రౌ నాయం విష్ణురథేదృశః ।। ౪.

అప్పుడు మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన రాజు, చేతులు జోడించి, 'మహర్షులారా, శాంతించండి. ఇది మనకు తెలిసిన విష్ణువు కాదు' అని అన్నాడు.

యస్య బ్రహ్మా సముత్పన్నో నాభిపఙ్కజమధ్యతః । తస్మాచ్చ బ్రహ్మణో రుద్రః స విష్ణుః పరమేశ్వరః ।। ౪.

యావనాడూ, ఎవరి నాభిపద్మం నుండి బ్రహ్మ వచ్చాడు, బ్రహ్మ నుండి రుద్రుడు జన్మించాడు, ఆ విష్ణువే పరమేశ్వరుడు.

ఇతి రాజవచః శ్రుత్వా తదా తౌ మునిపుంగవౌ । చక్రతుః పరమాం మాయాం యోగమాయాం విశేషతః ।। ౪.

రాజు మాటలు విని, ఆ ఇద్దరు మహర్షులు, అప్పుడు అత్యున్నతమైన యోగమాయను, ప్రత్యేకమైన మాయను ప్రదర్శించారు.

కపిలః పద్మనాభస్తు జైగీషవ్యః ప్రజాపతిః । కమలస్థో బభౌ హ్రస్వస్తస్య చాఙ్కే కుమారకః ।। ౪.

కపిలుడు పద్మనాభుడిగా మారాడు. జైగీషవ్యుడు ప్రజాపతిగా మారాడు. పద్మంపై కూర్చున్న ఆయన ప్రకాశవంతంగా కనిపించాడు. ఆయన మడిలో ఒక చిన్నవాడు కనబడాడు.

దదర్శ రాజా రక్తాక్షం కాలానలసమద్యుతిమ్ । నేత్థం భవతి విశ్వేశో మాయైషా యోగినాం సదా । సర్వవ్యాపీ హరిః శ్రీమానితి రాజా జగాద హ ।। ౪.

రాజు, ఎర్ర కళ్లతో, కాలాగ్నిలా ప్రకాశించే వాడిని చూశాడు. ఇలానే యోగుల మాయతో విశ్వేశ్వరుడు ప్రత్యక్షమవుతాడు. హరి అన్నీ వ్యాపించి, మహిమాన్వితుడై ఎల్లప్పుడూ ఇలానే ఉంటాడని రాజు చెప్పాడు.

తతో వాక్యావసానే తు తస్య రాజ్ఞో హి సంసది । మశకా మత్కుణా యూకా భ్రమరాః పక్షిణోరగాః ।। ౪.

అలా రాజు మాటలు ముగిసిన వెంటనే, ఆ రాజసభలో దోమలు, తేలు, జుట్టులో ఉండే పిప్పీలు, తేనెటీగలు, పక్షులు, పాములు కనిపించాయి.

అశ్వా గావో ద్విపాః సింహా వ్యాఘ్రా గోమాయవో మృగాః । అన్యేఽపి పశవః కీటా గ్రామ్యారణ్యాశ్చ సర్వశః । దృశ్యన్తే రాజభవనే కోటిశో భూతధారిణి ।। ౪.

అశ్వాలు, ఆవులు, ఏనుగులు, సింహాలు, పులులు, నక్కలు, జింకలు, ఇంకా ఇతర జంతువులు, పురుగులు—ఇవి అన్నీ, ఇంట్లో పెంచేవి గానీ అడవిలో ఉండేవి గానీ, లక్షల సంఖ్యలో జీవరూపాలతో రాజమహల్లో కనిపించేవి.

తం దృష్ట్వా భూతసంఘాతం రాజా విస్మితమానసః । యావచ్చిన్తయతే కిం స్యాదేతదిత్యవగమ్య చ । జైగీషవ్యస్య మాహాత్మ్యం కపిలస్య చ ధీమతః ।। ౪.

ఆ జీవ సమూహాన్ని చూసి రాజు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు. ఇది ఏమిటో ఆలోచిస్తూ, జైగీషవ్యుడి మహిమను, మేధావి కపిలుని గొప్పతనాన్ని గ్రహించాడు.

కృతాఞ్జలిపుటో భూత్వా స రాజాఽశ్వశిరాస్తదా । పప్రచ్ఛ తావృషీ భక్త్యా కిమిదం ద్విజసత్తమౌ ।। ౪.

అప్పుడు అశ్వశిర అనే రాజు చేతులు జోడించి, భక్తితో ఆ ఇద్దరు మహర్షులను ఇలా అడిగాడు: "ఇది ఏమిటి, ద్విజశ్రేష్ఠులారా?"

ద్విజావూచతుః । ఆవాం పృష్టౌ త్వయా రాజన్ కథం విష్ణురిహేజ్యతే । ప్రాప్యతే వా మహారాజ తేనేదం దర్శితం తవ ।। ౪.

ఆ ఇద్దరు బ్రాహ్మణులు ఇలా చెప్పారు: "రాజా! ఇక్కడ విష్ణువును ఎలా పూజించాలో, ఎలా పొందాలో నువ్వు అడిగావు. అందుకే నీకు ఇది చూపించాం మహారాజా!"

సర్వజ్ఞస్య గుణా హ్యేతే యే రాజంస్తవ దర్శితాః । స చ నారాయణో దేవః సర్వజ్ఞః కామరూపవాన్ ।। ౪.

రాజా! నీకు చూపించినవి ఇవే సర్వజ్ఞుని లక్షణాలు. ఆ నారాయణుడు సర్వజ్ఞుడు, తన ఇష్టానుసారం ఏ రూపమైనా ధరించగలడు.

సౌమ్యస్తు సంస్థితః క్వాపి ప్రాప్యతే మనుజైః కిల । ఆరాధనేన చైతస్య వాక్యమర్థవదిష్యతే ।। ౪.

ఆయన ఎంతో మృదువైనవాడు, ఎక్కడో స్థిరంగా ఉంటాడు. మనుషులు ఆయనను భక్తితో పూజించి పొందగలరు. ఆయన మాటలు కూడా అర్థవంతంగా ఉంటాయి.

కిన్తు సర్వశరీరస్థః పరమాత్మా జగత్పతిః । స్వదేహే దృశ్యతే భక్త్యా నైకస్థానగతస్తు సః ।। ౪.

అయితే, ఆ పరమాత్మ, జగత్పతి, అన్నీ శరీరాల్లో నివసిస్తాడు. భక్తితో చూస్తే తన శరీరంలోనే ఆయన దర్శించవచ్చు, కానీ ఒక్కచోటే ఆయన ఉండడు.

అతోఽర్థం దర్శితం రూపం దేవస్య పరమాత్మనః । ఆవయోస్తవ రాజేన్ద్ర ప్రతీతిః స్యాద్ యథా తవ । ఏవం సర్వగతో విష్ణుస్తవ దేహే జనేశ్వర ।। ౪.

కాబట్టి, పరమాత్మయైన దేవుని ఈ రూపాన్ని నీకు చూపించాం రాజేంద్రా! నీవు నమ్మకం కలిగి ఉండాలని. ఈ విధంగా సర్వవ్యాపకుడైన విష్ణువు నీ శరీరంలోనే ఉన్నాడు జనాధిపతీ!