వరాహపురాణమ్

బ్రహ్మా ఉవాచ । దేవాః శంభుం స్తుతిభిర్జ్ఞానహేతోర్ యజధ్వముచ్చైరసురాశ్చ సర్వే । యేన రుద్రో భగవాంస్తోషమేతి సర్వజ్ఞతా తోషమాత్రస్య చ స్యాత్ ।। ౩౩.

బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: 'దేవతలారా, జ్ఞానార్థం శంభువును స్తోత్రాలతో ప్రార్థించండి. అసురులందరూ కూడా అదే చేయండి. ఎవరు రుద్రుని సంతృప్తిపరిచారో వారికి సమస్త జ్ఞానం, సంతృప్తి ఫలం లభిస్తుంది.'

ఇత్యుక్తాస్తేన తే దేవాః స్తుతిం చక్రుర్మహాత్మనః ।। ౩౩.

అలా బ్రహ్మ చెప్పిన తరువాత, దేవతలు ఆ మహాత్ముడిని స్తుతించారు.

దేవా ఊచుః । నమో దేవాతిదేవాయ త్రినేత్రాయ మహాత్మనే । రక్తపిఙ్గలనేత్రాయ జటాముకుటధారిణే ।। ౩౩.

దేవతలు ఇలా అన్నారు: 'దేవతలకు అధిపతియైన దేవా, మూడు కన్నులతో ఉన్న మహాత్మా, ఎర్రగా, పింగళంగా మెరుస్తున్న నేత్రాలవాడా, జటాముకుటాన్ని ధరించినవాడా, నీకు నమస్కారం.'

భూతవేతాలజుష్టాయ మహాభోగోపవీతినే । భీమాట్టహాసవక్త్రాయ కపర్దిన్ స్థాణవే నమః ।। ౩౩.

'భూతగణాలు, వేతాళాలతో కూడినవాడా, మహా పాము యజ్ఞోపవీతంగా ధరించినవాడా, భయంకరమైన అట్టహాసంతో ఉన్నవాడా, జటాధరా, స్థాణువా, నీకు నమస్కారం.'

పూష్ణో దన్తవినాశాయ భగనేత్రహనే నమః । భవిష్యవృషచిహ్నాయ మహాభూతపతే నమః ।। ౩౩.

'పూషణుడి పళ్లను ధ్వంసించినవాడా, భగుని కన్ను తొలగించినవాడా, వృషభ చిహ్నాన్ని భవిష్యత్తులో ధరించబోయే వాడా, మహాభూతపతీ, నీకు నమస్కారం.'

భవిష్యత్రిపురాన్తాయ తథాన్ధకవినాశినే । కైలాసవరవాసాయ కరికృత్తినివాసినే ।। ౩౩.

'భవిష్యత్తులో త్రిపురాసురులను సంహరించబోయే వాడా, అంధకాసురుని నాశనం చేసినవాడా, కైలాసంలో శ్రేష్ఠమైన స్థలంలో నివసించే వాడా, ఏనుగు చర్మాన్ని ధరించినవాడా, నీకు నమస్కారం.'

వికరాలోద్ర్ధ్వకేశాయ భైరవాయ నమో నమః । అగ్నిజ్వాలాకరాలాయ శశిమౌలికృతే నమః ।। ౩౩.

'వికృతంగా పైకి జుట్టు ఉన్నవాడా, భయంకరుడా, మళ్లీ మళ్లీ నీకు నమస్కారం. అగ్నిజ్వాలలా భయంకరుడా, చంద్రుడిని కిరీటంగా ధరించినవాడా, నీకు నమస్కారం.'

భవిష్యకృతకాపాలివ్రతాయ పరమేష్ఠినే । తథా దారువనధ్వంసకారిణే తిగ్మశూలినే ।। ౩౩.

'భవిష్యత్తులో కపాలవ్రతాన్ని ఆచరించబోయే పరమేశ్వరా, దారువనాన్ని ధ్వంసించినవాడా, పదునైన శూలాన్ని ధరించినవాడా, నీకు నమస్కారం.'

కృతకఙ్కణభోగీన్ద్ర నీలకణ్ఠ త్రిశూలినే । ప్రచణ్డదణ్డహస్తాయ వడవాగ్నిముఖాయ చ ।। ౩౩.

'పాము కంకణాలను ధరించినవాడా, నీలకంఠుడా, త్రిశూలాన్ని పట్టినవాడా, భయంకరమైన దండాన్ని చేతిలో ఉంచినవాడా, వడవాగ్నిముఖుడా, నీకు నమస్కారం.'

వేదాన్తవేద్యాయ నమో యజ్ఞమూర్తే నమో నమః । దక్షయజ్ఞవినాశాయ జగద్భయకరాయ చ ।। ౩౩.

'వేదాంతముల ద్వారా తెలుసుకోదగినవాడా, యజ్ఞస్వరూపుడా, దక్షయజ్ఞాన్ని నాశనం చేసినవాడా, జగత్తుకు భయాన్ని కలిగించే వాడా, నీకు నమస్కారం.'

విశ్వేశ్వరాయ దేవాయ శివశంభుభవాయ చ । కపర్దినే కరాలాయ మహాదేవాయ తే నమః ।। ౩౩.

'విశ్వేశ్వరుడా, దేవా, శివా, శంభూ, భవా, జటాధరా, భయంకరుడా, మహాదేవా, నీకు నమస్కారం.'

ఏవం దేవైః స్తుతః శంభురుగ్రధన్వా సనాతనః । ఉవాచ దేవదేవోఽహం యత్కరోమి తదుచ్యతామ్ ।। ౩౩.

దేవతలు ఇలా స్తుతించగా, శంభువు, శాశ్వతుడైన ఉగ్రధన్వా, 'దేవతలారా! నేను దేవతల దేవుడను. నేను ఏమి చేయాలో చెప్పండి' అని అన్నాడు.

దేవా ఊచుః । వేదశాస్త్రాణి విజ్ఞానం దేహి నో భవ మాచిరమ్ । యజ్ఞం సరహస్యం నో యది తుష్టోఽసి నః ప్రభో ।। ౩౩.

దేవతలు ఇలా అన్నారు: 'ఓ భవా, వెంటనే మాకు వేదాలు, శాస్త్రాలు, జ్ఞానం ప్రసాదించు. ప్రభూ, నీవు సంతోషపడ్డావయితే యజ్ఞరహస్యాన్ని మాకు తెలియజేయు.'

మహాదేవ ఉవాచ । భవన్తః పశవః సర్వే భవన్తు సహితా ఇతి । అహం పతిర్వో భవతాం తతో మోక్షమవాప్స్యథ । తథేతి దేవాస్తం ప్రాహుస్తతః పశుపతిర్భవత్ ।। ౩౩.

మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు: 'మీ అందరిని నేను నా పశువులుగా చేసుకుంటాను. నేను మీకు అధిపతినవుతాను. అప్పుడు మీరు మోక్షాన్ని పొందుతారు.' దేవతలు 'అలా జరుగుగాక' అని సమ్మతించగా, ఆయన పశుపతిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

బ్రహ్మా పశుపతిం ప్రాహ ప్రసన్నేనాన్తరాత్మనా । చతుర్ద్దశీ తే దేవేశ తిథిరస్తు న సంశయః ।। ౩౩.

బ్రహ్మ, హర్షంతో అంతరంగంగా పశుపతిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: 'దేవతాధిపతీ! చతుర్దశి తిథి నీదే. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'

తస్యాం తిథౌ భవన్తం యే యజన్తే శ్రద్ధయాన్వితాః । ఉపోష్య పశ్చాద్భుఞ్జీయాద్గోధూమాన్నేన వై ద్విజాన్ ౩౩.

ఆ తిథిలో, విశ్వాసంతో నిన్ను ఆరాధించే వారు ఉపవాసం చేసి, తరువాత గోధుమ అన్నంతో ద్విజులతో కలిసి భోజనం చేయాలి.

ఏవమక్తస్తదా రుద్రో బ్రహ్మణాఽవ్యక్తజన్మనా । దన్తాన్ నేత్రే ఫలే ప్రాదాద్భగపూష్ణోః క్రతోరపి । పరిజ్ఞానం చ సకలం స ప్రాదాచ్చ సురేష్వపి ।। ౩౩.

అప్పుడు ఉపవాసంలో ఉన్న రుద్రుడు, అవ్యక్త జనుడైన బ్రహ్మ నుండి భగపూష్ణుల యజ్ఞంలో వచ్చిన పళ్ళు, కళ్ళు, పళ్ళు పొందాడు. అలాగే దేవతలందరిలో పూర్తిగా జ్ఞానం కూడా పొందాడు.

ఏవం రుద్రస్య సంభూతిః సంభూతా బ్రహ్మణః పురా । అనేనైవ ప్రయోగేన దేవానాం పతిరుచ్యతే ।। ౩౩.

ఇలా రుద్రుని ఉద్భవం, పురాతన కాలంలో బ్రహ్మ నుండి జరిగింది. ఇదే విధానంతో ఆయన దేవతల అధిపతిగా పిలవబడతాడు.

యశ్చైనం శ్రృణుయాన్నిత్యం ప్రాతరుత్థాయ మానవః । సర్వపాపవినిర్ముక్తో రుద్రలోకమవాప్నుయాత్ ।। ౩౩.

ఎవరైనా ప్రతి రోజు ఉదయం లేచి దీనిని వినితే, వారు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు, రుద్రుని లోకాన్ని చేరుతారు.

మహాతపా ఉవాచ । పితౄణాం సంభవం రాజన్ కథ్యమానం నిబోధ మే । పూర్వం ప్రజాపతిర్బ్రహ్మా సిసృక్షుర్వివిధాః ప్రజాః ।। ౩౪.

మహాతపస్వి ఇలా అన్నాడు: రాజా! పితృదేవతల ఉద్భవాన్ని నేను చెబుతాను, విను. పురాతన కాలంలో, బ్రహ్మ ప్రాణులను సృష్టించాలనే కోరికతో—

ఏకాగ్రమనసా సర్వాస్తన్మాత్రా మనసా బహిః । కృత్వా పరమకం బ్రహ్మ ధ్యాయన్ సర్గేప్సురుచ్చకైః ।। ౩౪.

అతడు మనస్సు పూర్తిగా ఏకాగ్రతతో, అన్ని సూక్ష్మభూతాలను మనస్సు వెలుపల ఉంచి, సృష్టి కోరికతో పరబ్రహ్మను గాఢంగా ధ్యానం చేశాడు.

తస్యాత్మని తదా యోగం గతస్య పరమేష్ఠినః । తన్మాత్రా నిర్యయుర్దేహాద్ ధూమవర్ణాకృతిత్విషః ।। ౩౪.

అప్పుడు పరమేశ్వరుడు తనలో యోగాన్ని పొందినప్పుడు, అతని శరీరం నుండి పొగ వర్ణంలో, ఆాకారంలో ఉన్న సూక్ష్మభూతాలు వెలువడ్డాయి.

పిబామ ఇతి భాషన్తః సురాన్ సోమ ఇతి స్మ హ । ఊర్ధ్వం జిగమిషన్తో వై వియత్సంస్థాస్తపస్వినః ।। ౩౪.

'మనం పానము చేద్దాం' అని వారు పలుకుతూ, దేవతలను 'సోమ' అని పిలిచారు. పైకి వెళ్లాలనే తపస్సుతో, వారు ఆకాశంలో నిలిచారు.

తాన్ దృష్ట్వా సహసా బ్రహ్మా తిర్యక్సంస్థాన ఉన్ముఖాన్ । భవన్తః పితరః సన్తు సర్వేషాం గృహమేధినామ్ ।। ౩౪.

వారిని ఆకస్మాత్తుగా చూసిన బ్రహ్మ, పైకి ముఖం పెట్టి తటస్థంగా ఉన్న వారితో, 'మీరు అందరి గృహస్థుల పితృదేవతలు కావాలి' అని అన్నాడు.

ఊర్ధ్వవక్త్రాస్తు యే తత్ర తే నాన్దీముఖసంజ్ఞితాః । వృద్ధిశ్రాద్ధేషు సతత పూజ్యా శ్రుతివిధానతః ।। ౩౪.

వారిలో పైకి ముఖం ఉన్నవారు నాందీముఖ పితృదేవతలు అని పిలవబడతారు. వృద్ధి శ్రాద్ధాల్లో, శాస్త్ర విధానానుసారం, ఎప్పుడూ పూజించాలి.

అగ్నిం పురస్కృతో యైస్తు తే ద్విజా అగ్నిహోత్రిణః । నిత్యైర్నైమిత్తికైః కామ్యైః పార్వణైస్తర్పయన్తు తాన్ ।। ౩౪.

అగ్ని ని ముందుగా ఉంచే ద్విజులు, నిత్య, నైమిత్తిక, కామ్య, పాక్షిక తర్పణాలతో వారిని సంతృప్తిపర్చాలి.

బహిఃప్రవరణా యే చ క్షత్రియాస్తర్పయన్తు తాన్ । ఆజ్యం పిబన్తి యే చాత్ర తానర్చయన్తు విశః సదా ।। ౩౪.

బయట వస్త్రం ధరించిన క్షత్రియులు వారిని తర్పణం చేయాలి. ఇక్కడ ఘృతాన్ని పానము చేసే వారిని ప్రజలు ఎప్పుడూ పూజించాలి.

బ్రాహ్మణైరభ్యనుజ్ఞాతాః శూద్రాః స్వపితృనామతః । తానేవార్చయతాం సమ్యగ్విధిమన్త్రబహిష్కృతాః ।। ౩౪.

బ్రాహ్మణుల అనుమతితో, శూద్రులు తమ పితృదేవతలను సరైన విధంగా పూజించాలి. కానీ మంత్రాలు, శాస్త్ర విధులు లేకుండా చేయాలి.

అనాహితాగ్నయో యే చ బ్రహ్మక్షత్రవిశో నరాః । స్వకాలినస్తేఽర్చయన్తు లోకాగ్నిపురతః సదా ।। ౩౪.

అగ్ని ని ప్రతిష్ఠించని బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్యులు తమ కాలంలో, ఇంటి అగ్ని ముందు ఎప్పుడూ తమ పితృదేవతలను పూజించాలి.