వరాహపురాణమ్

రుదన్నుక్తో బ్రహ్మణా మా రుద త్వం రుద్రస్తతోఽసావభవత్ పురాణః । నయస్వ సృష్టిం వితతస్వరూపాం భవాన్ సమర్థోఽసి మహానుభావ ।। ౩౩.

అతడు ఏడుస్తుండగా బ్రహ్మా ఇలా అన్నాడు: 'నీవు ఏడవవద్దు, నీవే రుద్రుడు.' అలా అతడు పురాతనునిగా మారాడు. 'నీవు అనేక రూపాల సృష్టిని నడిపించు. నీవు మహాశక్తివంతుడవు.'

ఇత్యుక్తమాత్రః సలిలే మమజ్జమగ్నే ససర్జాత్మభవాయ దక్షః । కస్థే తదా దేవవరే వితేనుః సృష్టిం తు తే మానసా బ్రహ్మజాతాః ।। ౩౩.

ఇలా అన్న వెంటనే, అతడు నీటిలో మునిగిపోయాడు. దక్షుడు తన నుంచే పుట్టి సృష్టిని చేశాడు. అప్పట్లో, బ్రహ్మా మనసులోంచి పుట్టిన ఉత్తమ దేవతలు, కలపలో సృష్టిని విస్తరించారు.

తస్యాం తతాయాం తు సురాధిపే తు పైతామహం యజ్ఞవరం ప్రకామమ్ । మగ్నః పురా యత్సలిలే స రుద్రః ఉత్సృజ్య విశ్వం తు సురాన్ సిసృక్షుః ।। ౩౩.

ఆ విస్తరించిన సృష్టిలో, దేవతాధిపతీ! ప్రపితామహుని గొప్ప యజ్ఞం జరిగింది. అప్పుడే, రుద్రుడు నీటిలో మునిగి, జగత్తును వదిలి, దేవతలను సృష్టించాలనే కోరికతో ఉన్నాడు.

సుస్త్రావ యజ్ఞం సురసిద్ధయక్షానుపాగతాన్ క్రోధవశం జగామ । మన్యుం ప్రదీప్తం పరిభావ్య కేన సృష్టం జగన్మాం వ్యతిరిచ్య మోహాత్ ।। ౩౩.

అతడు యజ్ఞాన్ని ప్రవాహపరిచాడు. దేవతలు, సిద్ధులు, యక్షులు వచ్చారు. కానీ అతడు కోపానికి లోనయ్యాడు. తన మండుతున్న కోపాన్ని చూసి, 'ఈ జగత్తును ఎవరు, నా కంటే ఎక్కువగా, మోహంతో సృష్టించారో?' అని ఆలోచించాడు.

హా హేతి చోక్తే జ్వలనార్చిషస్తు తత్రాభవన్ క్షుద్రపిశాచసఙ్ఘా వేతాలభూతాని చ యోగిసఙ్ఘాః ।। ౩౩.

అతడు 'హా! హే!' అని అరవగానే, అగ్నిజ్వాలలు వెలువడి, చిన్న పిశాచ గుంపులు, వేతాళాలు, భూతాలు, యోగుల సమూహాలు పుట్టుకొచ్చాయి.

ఘనం యదా తైర్వితతం వియచ్చ భూమిశ్చ సర్వాశ్చ దిశశ్చ లోకాః । తదా స సర్వజ్ఞతయా చకార ధనుశ్చతుర్వింశతిహస్తమాత్రమ్ ।। ౩౩.

వాటితో ఆకాశం, భూమి, అన్ని దిక్కులు, లోకాలు నిండిపోయినప్పుడు, అతడు తన సర్వజ్ఞతతో ఇరవై నాలుగు చేతుల పొడవైన విల్లు తయారు చేశాడు.

గుణం త్రివృత్తం చ చకార రోషాదాదత్త దివ్యే చ ధనుర్గుణం చ । తతశ్చ పూష్ణో దశనానవిధ్యద్ భగస్య నేత్రే వృషణౌ క్రతోశ్చ ।। ౩౩.

కోపంతో, మూడు మడతల గల విల్లుదోరను తయారు చేసి, దివ్యమైన విల్లు, దోరను పట్టుకున్నాడు. ఆ తరువాత, పూషణుని పళ్లను, భగుని కళ్లను, క్రతువు వృషణాలను కొట్టాడు.

స విద్ధబీజో వ్యపయాత్క్రతుశ్చ మార్గం వాయుర్ధారధన్ యజ్ఞవాటాత్ । దేవాశ్చ సర్వే పశుపతిముపేయుర్జగ్ముశ్చ సర్వే ప్రణతిం భవస్య ।। ౩౩.

ఆ యజ్ఞపురోహితుడు తన బీజం పొడవబడి, ప్రాణవాయువు వలె యజ్ఞవాటికను విడిచి వెళ్లిపోయాడు. అంతట దేవతలందరూ పశుపతిని చేరి, భవుని ఎదుట నమస్కరించారు.

ఆగమ్య తత్రైవ పితామహస్తు భవం ప్రతీతః సంపరిష్వజ్య దేవాన్ । భక్త్యోపేతాన్ వీక్షయద్ దేవదేవాన్ విజ్ఞానమన్తః కురు వీరబాహో ।। ౩౩.

ఆ సమయంలో బ్రహ్మ అక్కడికి వచ్చి, భవుని ఆనందంగా ఆలింగనం చేసి, భక్తితో నిండిన దేవతలను చూసి, దేవతాధిదేవుడిని దర్శించి, 'ఓ వీరబాహువా, అంతర్గత జ్ఞానాన్ని గ్రహించు' అని అన్నాడు.

రుద్ర ఉవాచ । సృష్టః పూర్వం భవతాఽహం న చేమే కస్మాన్న భాగం పరికల్పయన్తి । యజ్ఞోద్భవం తేన రుషా మయేమే హృతజ్ఞానా వికృతా దేవదేవ ।। ౩౩.

రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'నన్ను నీవే ముందుగా సృష్టించావు. అయినా ఈ యజ్ఞాలలో నాకు భాగం ఎందుకు కేటాయించరు? అందుకే, ఓ దేవదేవా, యజ్ఞంలో పుట్టిన ఈ దేవతలు కోపంతో జ్ఞానం కోల్పోయి, మారిపోయారు.'

బ్రహ్మా ఉవాచ । దేవాః శంభుం స్తుతిభిర్జ్ఞానహేతోర్ యజధ్వముచ్చైరసురాశ్చ సర్వే । యేన రుద్రో భగవాంస్తోషమేతి సర్వజ్ఞతా తోషమాత్రస్య చ స్యాత్ ।। ౩౩.

బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: 'దేవతలారా, జ్ఞానార్థం శంభువును స్తోత్రాలతో ప్రార్థించండి. అసురులందరూ కూడా అదే చేయండి. ఎవరు రుద్రుని సంతృప్తిపరిచారో వారికి సమస్త జ్ఞానం, సంతృప్తి ఫలం లభిస్తుంది.'

ఇత్యుక్తాస్తేన తే దేవాః స్తుతిం చక్రుర్మహాత్మనః ।। ౩౩.

అలా బ్రహ్మ చెప్పిన తరువాత, దేవతలు ఆ మహాత్ముడిని స్తుతించారు.

దేవా ఊచుః । నమో దేవాతిదేవాయ త్రినేత్రాయ మహాత్మనే । రక్తపిఙ్గలనేత్రాయ జటాముకుటధారిణే ।। ౩౩.

దేవతలు ఇలా అన్నారు: 'దేవతలకు అధిపతియైన దేవా, మూడు కన్నులతో ఉన్న మహాత్మా, ఎర్రగా, పింగళంగా మెరుస్తున్న నేత్రాలవాడా, జటాముకుటాన్ని ధరించినవాడా, నీకు నమస్కారం.'

భూతవేతాలజుష్టాయ మహాభోగోపవీతినే । భీమాట్టహాసవక్త్రాయ కపర్దిన్ స్థాణవే నమః ।। ౩౩.

'భూతగణాలు, వేతాళాలతో కూడినవాడా, మహా పాము యజ్ఞోపవీతంగా ధరించినవాడా, భయంకరమైన అట్టహాసంతో ఉన్నవాడా, జటాధరా, స్థాణువా, నీకు నమస్కారం.'

పూష్ణో దన్తవినాశాయ భగనేత్రహనే నమః । భవిష్యవృషచిహ్నాయ మహాభూతపతే నమః ।। ౩౩.

'పూషణుడి పళ్లను ధ్వంసించినవాడా, భగుని కన్ను తొలగించినవాడా, వృషభ చిహ్నాన్ని భవిష్యత్తులో ధరించబోయే వాడా, మహాభూతపతీ, నీకు నమస్కారం.'

భవిష్యత్రిపురాన్తాయ తథాన్ధకవినాశినే । కైలాసవరవాసాయ కరికృత్తినివాసినే ।। ౩౩.

'భవిష్యత్తులో త్రిపురాసురులను సంహరించబోయే వాడా, అంధకాసురుని నాశనం చేసినవాడా, కైలాసంలో శ్రేష్ఠమైన స్థలంలో నివసించే వాడా, ఏనుగు చర్మాన్ని ధరించినవాడా, నీకు నమస్కారం.'

వికరాలోద్ర్ధ్వకేశాయ భైరవాయ నమో నమః । అగ్నిజ్వాలాకరాలాయ శశిమౌలికృతే నమః ।। ౩౩.

'వికృతంగా పైకి జుట్టు ఉన్నవాడా, భయంకరుడా, మళ్లీ మళ్లీ నీకు నమస్కారం. అగ్నిజ్వాలలా భయంకరుడా, చంద్రుడిని కిరీటంగా ధరించినవాడా, నీకు నమస్కారం.'

భవిష్యకృతకాపాలివ్రతాయ పరమేష్ఠినే । తథా దారువనధ్వంసకారిణే తిగ్మశూలినే ।। ౩౩.

'భవిష్యత్తులో కపాలవ్రతాన్ని ఆచరించబోయే పరమేశ్వరా, దారువనాన్ని ధ్వంసించినవాడా, పదునైన శూలాన్ని ధరించినవాడా, నీకు నమస్కారం.'

కృతకఙ్కణభోగీన్ద్ర నీలకణ్ఠ త్రిశూలినే । ప్రచణ్డదణ్డహస్తాయ వడవాగ్నిముఖాయ చ ।। ౩౩.

'పాము కంకణాలను ధరించినవాడా, నీలకంఠుడా, త్రిశూలాన్ని పట్టినవాడా, భయంకరమైన దండాన్ని చేతిలో ఉంచినవాడా, వడవాగ్నిముఖుడా, నీకు నమస్కారం.'

వేదాన్తవేద్యాయ నమో యజ్ఞమూర్తే నమో నమః । దక్షయజ్ఞవినాశాయ జగద్భయకరాయ చ ।। ౩౩.

'వేదాంతముల ద్వారా తెలుసుకోదగినవాడా, యజ్ఞస్వరూపుడా, దక్షయజ్ఞాన్ని నాశనం చేసినవాడా, జగత్తుకు భయాన్ని కలిగించే వాడా, నీకు నమస్కారం.'

విశ్వేశ్వరాయ దేవాయ శివశంభుభవాయ చ । కపర్దినే కరాలాయ మహాదేవాయ తే నమః ।। ౩౩.

'విశ్వేశ్వరుడా, దేవా, శివా, శంభూ, భవా, జటాధరా, భయంకరుడా, మహాదేవా, నీకు నమస్కారం.'

ఏవం దేవైః స్తుతః శంభురుగ్రధన్వా సనాతనః । ఉవాచ దేవదేవోఽహం యత్కరోమి తదుచ్యతామ్ ।। ౩౩.

దేవతలు ఇలా స్తుతించగా, శంభువు, శాశ్వతుడైన ఉగ్రధన్వా, 'దేవతలారా! నేను దేవతల దేవుడను. నేను ఏమి చేయాలో చెప్పండి' అని అన్నాడు.

దేవా ఊచుః । వేదశాస్త్రాణి విజ్ఞానం దేహి నో భవ మాచిరమ్ । యజ్ఞం సరహస్యం నో యది తుష్టోఽసి నః ప్రభో ।। ౩౩.

దేవతలు ఇలా అన్నారు: 'ఓ భవా, వెంటనే మాకు వేదాలు, శాస్త్రాలు, జ్ఞానం ప్రసాదించు. ప్రభూ, నీవు సంతోషపడ్డావయితే యజ్ఞరహస్యాన్ని మాకు తెలియజేయు.'

మహాదేవ ఉవాచ । భవన్తః పశవః సర్వే భవన్తు సహితా ఇతి । అహం పతిర్వో భవతాం తతో మోక్షమవాప్స్యథ । తథేతి దేవాస్తం ప్రాహుస్తతః పశుపతిర్భవత్ ।। ౩౩.

మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు: 'మీ అందరిని నేను నా పశువులుగా చేసుకుంటాను. నేను మీకు అధిపతినవుతాను. అప్పుడు మీరు మోక్షాన్ని పొందుతారు.' దేవతలు 'అలా జరుగుగాక' అని సమ్మతించగా, ఆయన పశుపతిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

బ్రహ్మా పశుపతిం ప్రాహ ప్రసన్నేనాన్తరాత్మనా । చతుర్ద్దశీ తే దేవేశ తిథిరస్తు న సంశయః ।। ౩౩.

బ్రహ్మ, హర్షంతో అంతరంగంగా పశుపతిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: 'దేవతాధిపతీ! చతుర్దశి తిథి నీదే. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'

తస్యాం తిథౌ భవన్తం యే యజన్తే శ్రద్ధయాన్వితాః । ఉపోష్య పశ్చాద్భుఞ్జీయాద్గోధూమాన్నేన వై ద్విజాన్ ౩౩.

ఆ తిథిలో, విశ్వాసంతో నిన్ను ఆరాధించే వారు ఉపవాసం చేసి, తరువాత గోధుమ అన్నంతో ద్విజులతో కలిసి భోజనం చేయాలి.

ఏవమక్తస్తదా రుద్రో బ్రహ్మణాఽవ్యక్తజన్మనా । దన్తాన్ నేత్రే ఫలే ప్రాదాద్భగపూష్ణోః క్రతోరపి । పరిజ్ఞానం చ సకలం స ప్రాదాచ్చ సురేష్వపి ।। ౩౩.

అప్పుడు ఉపవాసంలో ఉన్న రుద్రుడు, అవ్యక్త జనుడైన బ్రహ్మ నుండి భగపూష్ణుల యజ్ఞంలో వచ్చిన పళ్ళు, కళ్ళు, పళ్ళు పొందాడు. అలాగే దేవతలందరిలో పూర్తిగా జ్ఞానం కూడా పొందాడు.

ఏవం రుద్రస్య సంభూతిః సంభూతా బ్రహ్మణః పురా । అనేనైవ ప్రయోగేన దేవానాం పతిరుచ్యతే ।। ౩౩.

ఇలా రుద్రుని ఉద్భవం, పురాతన కాలంలో బ్రహ్మ నుండి జరిగింది. ఇదే విధానంతో ఆయన దేవతల అధిపతిగా పిలవబడతాడు.

యశ్చైనం శ్రృణుయాన్నిత్యం ప్రాతరుత్థాయ మానవః । సర్వపాపవినిర్ముక్తో రుద్రలోకమవాప్నుయాత్ ।। ౩౩.

ఎవరైనా ప్రతి రోజు ఉదయం లేచి దీనిని వినితే, వారు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు, రుద్రుని లోకాన్ని చేరుతారు.