వరాహపురాణమ్

ద్రవ్యగుణక్రియాజాతిచతుఃపాదః ప్రకీర్తితః । సంహితాపదక్రమశ్చైవ త్రిశ్రృఙ్గోఽసౌ స్మృతో బుధైః ।। ౩౨.

ద్రవ్యము, గుణము, క్రియ, జాతి అనే నాలుగు భాగాలతో ఆయన నలుగురు కాళ్లు కలవాడిగా పిలవబడతాడు. సంహితా పదక్రమంలో ఆయనను మూడుకోళ్ళవాడిగా జ్ఞానులు గుర్తిస్తారు.

తథా ఆద్యన్త ఓఙ్కార ద్విశిరాః సప్తహస్తవాన్ । త్రిబద్ధబద్ధో విప్రాణాం ముఖ్యః పాలయతే జగత్ ।। ౩౨.

అదేవిధంగా, ఆ ఆదిమయైన, అంతములేని ఓంకార స్వరూపుడు, రెండు తలలతో, ఏడు చేతులతో, మూడు బంధాలతో కూడి, బ్రాహ్మణులలో ప్రధానుడై, ఈ లోకాన్ని కాపాడుతుంటాడు.

స ధర్మః పీడితః పూర్వం సోమేనాద్భుతకర్మణ । తారాం జిఘృక్షతా పత్నీం భ్రాతురాఙ్గిరసస్య హ ।। ౩౨.

ఆ ధర్ముడు, ఒకప్పుడు అద్భుతమైన కార్యాలు చేసిన సోమునిచేత బాధించబడి, తన అన్నయ్య అంగిరసుని భార్య అయిన తారను దక్కించుకోవాలని ప్రయత్నించిన సోముని చేత బాధపడ్డాడు.

సోఽపాయాద్ భీషితస్తేన బలినా క్రూరకర్మణా । అరణ్యం గహనం ఘోరమావివేశ తదా ప్రభుః ।। ౩౨.

ఆ ధర్ముడు, ఆ బలమైన క్రూరుడైన సోముని చేత భయపడిపోయి, అక్కడి నుండి వెళ్లి, ఒక దట్టమైన భయంకరమైన అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.

తస్మిన్ గతే సురాః సర్వే అసురాణాం తు పత్నయః । జిఘృక్షన్తస్తదౌకాంసి బభ్రముర్ధర్మవఞ్చితాః । అసురా అపి తద్వచ్చ సురవేశ్మని బభ్రముః ।। ౩౨.

ఆయన వెళ్లిపోయిన తరువాత, అసురుల భార్యలు ధర్మం లేకుండా దేవతల ఇళ్లను ఆక్రమించాలనే కోరికతో తిరిగారు. అలాగే అసురులు కూడా దేవతల ఇళ్లలో సంచరించారు.

నిర్మర్యాదే తథా జాతే ధర్మనాశే చ పార్థివ । దేవాసురా యుయుధిరే సోమదోషేణ కోపితాః । స్త్రీహేతోశ్చ మహాభాగ వివిధాయుధపాణయః ।। ౩౨.

ధర్మం నశించి, వ్యవస్థ పోయినప్పుడు, రాజా! సోముని తప్పుతో కోపంతో, స్త్రీల కోసం దేవతలు, అసురులు వివిధ ఆయుధాలు పట్టుకుని యుద్ధానికి దిగారు.

తాన్ దృష్ట్వా యుధ్యతో దేవానసురైః సహ కోపితాన్ । నారదః ప్రాహ సంగమ్య పిత్రే బ్రహ్మణి హర్షితః ।। ౩౨.

దేవతలు, అసురులు కోపంతో యుద్ధం చేస్తున్నదాన్ని చూసి, నారదుడు ఆనందంతో తన తండ్రి బ్రహ్మను కలిసి చెప్పాడు.

స హంసయానమారుహ్య సర్వలోకపితామహః । నివారయామాస తదా కస్యార్థే యుద్ధమబ్రవీత్ ।। ౩౨.

అప్పుడు అన్ని లోకాల పితామహుడైన బ్రహ్మ, హంస వాహనంపై ఎక్కి వచ్చి, వారిని ఆపుతూ, ఈ యుద్ధం ఎవరి కోసం జరుగుతోందని అడిగాడు.

సర్వే శశంసుః సోమం తు స తు బుద్ధ్వా స్వకం సుతమ్ । పీడనాదపయాతం తు గహనం వనమాశ్రితమ్ ।। ౩౨.

అందరూ ఇది సోమునివల్ల జరిగిందని చెప్పారు. తన కుమారుడు బాధపడుతూ దట్టమైన అడవిలోకి పారిపోయాడని బ్రహ్మ తెలుసుకున్నాడు.

తతో బ్రహ్మా యయౌ తత్ర దేవాసురయుతస్త్వరన్ । దదర్శ చ సురైః సార్ద్ధం చతుష్పాదం వృషాకృతిమ్ । చరన్తం శశిసఙ్కాశం దృష్ట్వా దేవానువాచ హ ।। ౩౨.

అప్పుడే బ్రహ్మ, దేవతలు, అసురులతో కలిసి అక్కడికి త్వరగా వెళ్లి, దేవతలతో కలిసి చంద్రుడిలా ప్రకాశించే, ఎద్దు రూపంలో నడుస్తున్న ధర్ముణ్ణి చూశాడు. ఆయనను చూసి దేవతలకు ఇలా అన్నాడు.

బ్రహ్మా ఉవాచ । అయం మే ప్రథమః పుత్రః పీడితః శశినా భృశమ్ । పత్నీం జిఘృక్షతా భ్రాతుర్ద్ధర్మసంజ్ఞో మహామునిః ।। ౩౨.

బ్రహ్మ అన్నాడు: "ఇతడు నా మొదటి కుమారుడు ధర్ముడు. సోముడు తన అన్నయ్య భార్యను దక్కించుకోవాలని ప్రయత్నించి ఇతడిని బాగా బాధించాడు, మహామునీ!"

ఇదానీం తోషయధ్వం వై సర్వ ఏవ సురాసురాః । యేన స్థితిర్వో భవతి సమం దేవాసురా ఇతి ।। ౩౨.

ఇప్పుడు మీరు అందరూ, దేవతలు, అసురులు, ఇతడిని ప్రసన్నపరచండి. అప్పుడు మీకు సమానంగా స్థిరత కలుగుతుంది.

తతః సర్వే స్తుతిం చక్రుస్తస్య దేవస్య హర్షితాః । విదిత్వా బ్రహ్మణో వాక్యాత్ సంపూర్ణశశిసన్నిభమ్ ।। ౩౨.

అందరూ ఆనందంతో, బ్రహ్మ మాట విని, పూర్ణచంద్రునిలా ప్రకాశించే ఆ దేవుణ్ణి స్తుతించారు.

దేవా ఊచుః । నమోఽస్తు శశిసఙ్కాశ నమస్తే జగతః పతే । నమోఽస్తు దేవరూపాయ స్వర్గమార్గప్రదర్శక । కర్మమార్గస్వరూపాయ సర్వగాయ నమో నమః ।। ౩౨.

దేవతలు అన్నారు: "చంద్రుడిలా ప్రకాశించే వాడా! నీకు నమస్కారం. లోకపతీ! నీకు నమస్కారం. దేవరూపుడవు, స్వర్గమార్గాన్ని చూపేవాడవు, కర్మమార్గ స్వరూపుడవు, అన్నింటిలోనూ వ్యాపించేవాడవు — నీకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం."

త్వయేయం పాల్యతే పృథ్వీ త్రైలోక్యం చ త్వయైవ హి । జనస్తపస్తథా సత్యం త్వయా సర్వం తు పాల్యతే ।। ౩౨.

ఈ భూమిని నువ్వే కాపాడుతున్నావు. మూడు లోకాలు కూడా నీవల్లే నిలుస్తున్నాయి. జన లోకం, తపోలోకం, సత్యలోకం అన్నీ నీవల్లే కాపాడబడుతున్నాయి.

న త్వయా రహితం కించిజ్జగత్స్థావరజఙ్గమమ్ । విద్యతే త్వద్విహీనం తు సద్యో నశ్యతి వై జగత్ ।। ౩౨.

ఈ జగత్తులో చలించేవీ, నిలిచేవీ ఏదీ నీవు లేకుండా ఉండదు. నీవు లేకపోతే ఈ లోకం వెంటనే నశించిపోతుంది.

త్వమాత్మా సర్వభూతానాం సతాం సత్త్వస్వరూపవాన్ । రాజసానాం రజస్త్వం చ తామసానాం తమ ఏవ చ ।। ౩౨.

నీవే సమస్త భూతాల ఆత్మ, సజ్జనులకు సత్యస్వరూపుడవు. రాజసికులకు రాజోగుణం, తామసికులకు తమోగుణం నీవే.

చతుష్పాదో భవాన్ దేవ చతుశ్శ్రృఙ్గస్త్రిలోచనః । సప్తహస్తస్త్రిబన్ధశ్చ వృషరూప నమోఽస్తు తే ।। ౩౨.

దేవా! నీవు నాలుగు కాళ్లతో, నాలుగు కొమ్ములతో, మూడు కళ్లతో, ఏడు చేతులతో, మూడు బంధాలతో, ఎద్దు రూపంలో ఉన్నవాడవు. నీకు నమస్కారం.

త్వయా హీనా వయం దేవ సర్వ ఉన్మార్గవర్త్తినః । తన్మార్గం యచ్ఛ మూఢానాం త్వం హి నః పరమా గతిః ।। ౩౨.

దేవా! నీవు లేకపోతే మేమంతా తప్పు మార్గంలో పోతాము. మాకు సత్యమార్గాన్ని చూపించు. మేము మూర్ఖులు, నీలోనే పరమగతి ఉంది.

ఏవం స్తుతస్తదా దేవైర్వృషరూపీ ప్రజాపతిః । తుష్టః ప్రసన్నమనసా శాన్తచక్షురపశ్యత ।। ౩౨.

అలా దేవతలు స్తుతించగా, వృషరూపంలో ఉన్న ప్రజాపతి సంతోషంతో, ప్రశాంతమైన మనసుతో, మృదువైన చూపుతో వారిని చూశాడు.

దృష్టమాత్రాస్తు తే దేవాః స్వయం ధర్మేణ చక్షుషా । క్షణేన గతసంమోహాః సమ్యక్సద్ధర్మసంహితాః ।। ౩౨.

ఆయనను చూసిన వెంటనే, దేవతలు ధర్మాన్ని ప్రత్యక్షంగా దర్శించడంతో, తక్షణమే వారి మోహం తొలగిపోయి, సద్ధర్మంలో స్థిరంగా నిలిచారు.

అసురా అపి తద్వచ్చ తతో బ్రహ్మా ఉవాచ తమ్ । అద్యప్రభృతి తే ధర్మ తిథిరస్తు త్రయోదశీ ।। ౩౨.

అలాగే, ఆసురులు కూడా అలాగే అయ్యారు. అప్పుడు బ్రహ్మా ఆయనతో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ రోజు నుంచీ, ధర్మా, trayodaśī తిథి నీకు పవిత్రమైనదిగా ఉండాలి.'

యస్తాముపోష్య పురుషో భవన్తం సముపార్జయేత్ । కృత్వా పాపసమాహారం తస్మాన్ముఞ్చతి మానవః ।। ౩౨.

ఎవరైనా ఆ తిథిని ఉపవాసంగా పాటించి, నీ వద్దకు వచ్చి, తన పాపాలను ఒప్పుకుంటే, ఆ మనిషి పాపాలు అన్నీ తొలగిపోతాయి.

యచ్చారణ్యమిదం ధర్మ్మ త్వయా వ్యాప్తం చిరం ప్రభో । తతో నామ్నా భవిష్యే తద్ధర్మారణ్యమితి ప్రభో ।। ౩౨.

ధర్మా! నీవు ఈ అరణ్యాన్ని చాలా కాలంగా వ్యాపించి ఉండటంతో, ఇది ఇకపై 'ధర్మారణ్యం' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.

చతుస్త్రిపాద్ ద్వ్యేకపాచ్చ ప్రభో త్వం కృతాదిభిర్ల్లక్ష్యసే యేన లోకైః । తథా తథా కర్మభూమౌ నభశ్చ ప్రాయోయుక్తః స్వగృహం పాహి విశ్వమ్ ।। ౩౨.

ప్రభూ! నీవు కృతయుగం మొదలుకొని, నాలుగు, మూడు, రెండు, ఒక పాదాలతో లోకాలకు కనిపించేవాడవు. అలాగే, కర్మభూమిలోను, ఆకాశంలోను, నీ స్వగృహాన్ని, ఈ విశ్వాన్ని రక్షించు.

ఇత్యుక్తమాత్రః ప్రపితామహోఽధునా సురాసురాణామథ పశ్యతాం నృప । అదృశ్యతామగమత్ స్వాలయాంశ్చ జగ్ముః సురాః సవృషా వీతశోకాః ।। ౩౨.

ఇలా అన్న వెంటనే, ప్రపితామహుడు దేవతలు, ఆసురులు చూస్తుండగానే కనబడకుండా పోయాడు. దేవతలు, వృషభంతో కలిసి, సంతోషంగా, దుఃఖం లేకుండా తమ తమ లోకాలకు వెళ్లిపోయారు.

ధర్మోత్పత్తిం య ఇమాం శ్రావయీత తదా శ్రాద్ధే తర్పయేత పితౄంశ్చ । త్రయోదశ్యాం పాయసేన స్వశక్త్యా స స్వర్గగామీ తు సురానుపేయాత్ ।। ౩౨.

ఎవరైనా ఈ ధర్మోత్పత్తి కథను శ్రాద్ధ సమయంలో చదివి, త్రయోదశి రోజున తన శక్తికి అనుగుణంగా పాయసం పెట్టి పితృదేవతలను తృప్తిపరిస్తే, అతడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు, దేవతల సమూహంలో చేరుతాడు.

శ్రీవరాహ ఉవాచ । అథాపరాం రుద్రసంభూతిమాద్యాం శ్రృణుష్వ రాజన్నితి సోఽభ్యువాచ । మహాతపాః ప్రీతితో ధర్మ్మదక్షః క్షమాస్త్రధారీ ఋషిరుగ్రతేజాః ।। ౩౩.

శ్రీవరాహుడు ఇలా అన్నాడు: రాజా! ఇప్పుడు రుద్రుని ఆది జనన కథను విను. మహాతపస్సు, ధర్మపరుడు, క్షమాశీలి, ఘనమైన తేజస్సుతో ఉన్న ఋషి ఆనందంతో ఇలా వివరించాడు.

జాతః ప్రజానాం పతిరుగ్రతేజా జ్ఞానం పరం తత్త్వభావం విదిత్వా । సృష్టిం సిసృక్షుః క్షుభితోఽతికోపాద వృద్ధికాలే జగతః ప్రకామమ్ ।। ౩౩.

అతడు ప్రాణుల అధిపతిగా, గొప్ప తేజస్సుతో జన్మించాడు. పరమ జ్ఞానాన్ని, తత్త్వాన్ని గ్రహించి, సృష్టిని చేయాలనే కోరికతో, జగత్తు విస్తరించే సమయంలో అతడికి తీవ్రమైన కోపం కలిగింది.